V SA/Wa 2209/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), , Protokolant sekretarz sąd. - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2012 r. sprawy ze skargi G. Sp. jawna w W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie odmowy wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] na rzecz G. Sp. jawna w W. kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez H. K. Spółka jawna od decyzji w sprawie wpisu do ewidencji producentów, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] uchylił w całości decyzję nr [...] z dnia [...] maja 2011 roku wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu odwoławczego przywołano m.in. Następujące okoliczności faktyczne i prawne: W dniu [...] kwietnia 2011 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie anulowania wydanego w dniu [...] stycznia 2010 roku zaświadczenia o nadaniu numeru ewidencyjnego producenta spółce G. Spółka jawna. Z kolei w dniu [...] maja 2011 r. tenże organ wydał decyzję nr [...], w której odmówił wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego w/w/ spółce. Powodem odmowy było naruszenie dyspozycji art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r., Nr 10, poz. 76 ze zm.) zgodnie z którym w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; (numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę). W ocenie organu wydającego decyzję w sytuacji kiedy spółka jawna wystąpi o nadanie numeru producenta, a ujawnione zostanie, iż jest współposiadaczem gospodarstwa wraz z podmiotem, któremu już nadano taki numer, numer taki nie może być nadany spółce. W związku z powyższym w decyzji stwierdzono, iż numer identyfikacyjny [...] dla G. Sp. j. został nadany nieprawidłowo i odmówiono wpisu do ewidencji producentów. W odwołaniu od w/w/ decyzji zarzucono naruszenie m.in. art. 13 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, w związku z art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów oraz art. 55, 206 i 336 k.c. Uznając bezzasadność odwołania wskazano, iż ocena zgodności prawem anulowanej czynności nadania numeru identyfikacyjnego powinna odbywać się w oparciu o kryterium określone w przepisie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Nadanie numeru identyfikacyjnego jest wprawdzie czynnością materialno-techniczną, czynność ta jednak może być dokonana jedynie wówczas, gdy podmiot spełnia warunki przewidziane w przepisach ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów. Stosownie do treści art. 12 ust. 1 numer identyfikacyjny nadaje się jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów. W przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; i to temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. W ocenie organu odwoławczego, mimo tego, iż zaświadczenie jest jedynie urzędowym potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego, winno zostać anulowane, w sytuacji kiedy zostanie stwierdzone, iż zostało wydane niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ponadto przedmiotem postępowania wszczętego z urzędu było ewentualne uchylenie zaświadczenia o nadanym numerze ewidencyjnym producenta, zaś wydana w tym postępowaniu decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia w tym zakresie. Podkreślono, że organ I instancji rozpatrując sprawę ponownie, winien w sposób wyczerpujący rozpatrzyć zgromadzony materiał dowodowy, co oznacza konieczność ustosunkowania się do wszystkich dowodów zebranych w sprawie. Oparcie rozstrzygnięcia tylko na niektórych dowodach i pominiecie innych jest niedopuszczalne. Przedmiotem analizy organu I instancji winno być zatem ustalenie czy P. K. i M. s.j. byli współposiadaczami wraz ze spółką G. gospodarstwa. Zgodnie bowiem z art. 12 ust.4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji (...) w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; (numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. Zatem ubiegająca się o wpis do ewidencji producentów spółka jawna nie powinna takiego numeru otrzymać jeśli jest współposiadaczem gospodarstwa z podmiotem posiadającym już numer ewidencyjny. Decyzję organu odwoławczego zaskarżyła spółka G. zarzucając jej: 1) naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 15 kpa poprzez dokonanie błędnej wykładni tychże przepisów i uznanie, że organ odwoławczy nie mógł wydać decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty a jedynie uchylającą decyzję organu I instancji, 2) naruszenie art. 16 kpa w zw. z art. 13 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów (...) oraz art. 12 ust. 4 tejże ustawy poprzez prowadzenie postępowania w sprawie której przedmiot został rozstrzygnięty już co do istoty. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji z jednoczesnym wskazaniem organowi odwoławczemu, iż prawidłowym rozstrzygnięciem będzie takie które uchyli decyzję organu I instancji i umorzy postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu skargi podkreślono m.in, że cechą postępowania odwoławczego jest to, iż nie ogranicza się ono do kontroli decyzji I-instancyjnej, lecz organ odwoławczy obowiązany jest ponownie sprawę rozstrzygnąć. Uprawnienia kasacyjne tegoż organu mają bowiem charakter wyjątkowy co oznacza iż zasadą powinno być orzekanie co do istoty sprawy. Jeśli zatem organ II instancji uznał że organ I instancji winien w podjętym rozstrzygnięciu także anulować numer EP przyznany skarżącej, to mógł to rozstrzygnąć własną decyzją. Z niewiadomych jednak względów tego nie uczynił, nie odniósł się również do zarzutu skarżącej iż postępowanie dotyczące prawidłowości nadania numeru EP miało już miejsce. Autor skargi podniósł również że sam wnioskodawca działa pod własną firmą . posaida status rolnika (producenta) niezwiązany i nie mogący być ocenianym w związku ze statusem jego wspólników. Są bowiem od siebie odrębnymi podmiotami prawa prowadzącymi na odrębnych działkach rolnych gospodarstwo rolne. Zatem fakt że współwłaściciele spółki są również rolnikami i prowadzą odrębną od spółki działalność rolniczą w swym gospodarstwie nie jest niczym nadzwyczajnym. Poza tym nie sposób uznać –jak uczynił to organ, że ustawodawca posługując się terminem posiadanie miał na myśli to żeby wykluczyć fakt nadawania numeru jednocześnie posiadaczowi zależnemu i posiadaczowi samoistnemu. Pojęcie "posiadanie" na gruncie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych należy więc odczytywać w drodze wykładni celowościowej z uwzględnieniem krajowych wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. Aby zatem uznać spółkę i osobę fizyczną za współposiadaczy gospodarstwa rolnego podmioty te musiałyby współposiadać wszystkie grunty wchodzące w skład gospodarstwa. W ocenie skarżącej ustawodawcy chodziło wyłącznie o to aby wyeliminować sytuację tożsamości podmiotowo-przedmiotowej tego samego terenu. Ten sam wydzielony fragment nieruchomości nie może być bowiem przypisany w ewidencji do dwóch producentów. Skarżąca podkreśliła że działki użytkowane przez spółkę nie pokrywają się z działkami rolnymi uprawianymi przez inny podmiot na tej samej nieruchomości. Nie pokrywają się również obszary gospodarstw spółki i jej wspólników. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył co następuje: Wniesieni skargi skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przez organ II instancji przepisu art. 138 § 2 kpa. Przepis ten stanowił że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na to rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę organ ten powinien wskazać jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Dokonując wykładni powyższego przepisu trzeba jednak mieć na względzie także treść art. 136 kpa co oznacza iż należy przyjąć że organ odwoławczy może powołać się na art. 138 § 2 zd. 1 kpa tylko wówczas gdy wykaże że przeprowadzenie przez niego dodatkowego postępowania wyjaśniającego w granicach wyznaczonych przez art. 136 kpa nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. W sytuacji bowiem gdy przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego przewidzianego w art. 136 kpa umożliwiłoby temu organowi prawidłowe załatwienie sprawy podjęcie przez niego decyzji kasacyjnej jest równoznaczne z naruszeniem obu tych przepisów. Za taką interpretacją art. 138 § 2 kpa opowiedziało się orzecznictwo sądowe. W szeregu sprawach w których konieczna była wykładnia tegoż przepisu podkreślono bowiem że: 1) decyzję kasacyjną można uznać za zgodną z prawem gdy postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ I instancji zawiera braki które nie mogą być uzupełnione w ramach postępowania przeprowadzonego w granicach zakreślonych dyspozycją art. 136 kpa (por. m.in. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 619/07-lex nr 479287); 2) przyczyny dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości jakie daje art. 138 § 2 kpa powinny znaleźć jednoznaczny wyraz w uzasadnieniu decyzji (tak m.in. WSA w Łodzi w wyroku z dnia 25 października 2007 r. sygn. akt II SA/Łd 562/07-lex nr 394775, oraz WSA w Kielcach w wyroku z dnia 4 października 2007 r. sygn. akt II SA/Ke 457/07-lex419069); 3) konieczność przeprowadzenia dowodu czy nawet kilku dowodów mieści się w kompetencji organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego (art. 136 kpa) wyłączając dopuszczalność kasacji decyzji (zob. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2007 r. sygn. akt IV SA/WA 948/07-lex nr 364783, oraz wyrok NSA z dnia 5 lutego 2008 r. sygn. akt II OSK 860/07-lex nr 469766). Jest oczywiste również i to że organ odwoławczy podejmujący decyzję kasacyjną nie może przesądzać o treści rozstrzygnięcia sprawy. W omawianej sytuacji o treści tegoż rozstrzygnięcia może bowiem decydować organ którego rozstrzygnięcie uprzednio uchylono czyli organ I instancji. Organ odwoławczy może zatem co najwyżej udzielić wskazówek co do zakresu postępowania dowodowego jakie należałoby przeprowadzić w I instancji. Owe wskazówki (zalecenia) stosownie do art. 138 § 2 zd. 2 kpa wiążą organ I instancji jednakże jedynie co do obowiązku wyjaśnienia okoliczności w nich wskazanych co oznacza iż sposób przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do istnienia tych okoliczności i ocena dowodów w tym celu uzyskanych należy do wyłącznej kompetencji organu I instancji. Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy zauważyć należy że Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] nie uzasadnił z jakich przyczyn odstąpił od możliwości jakie dawał art. 136 kpa. W uzasadnieniu o którym mowa stwierdzono przecież że rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji winien w sposób wyczerpujący rozpatruje zgromadzony materiał dowodowy a swoje rozstrzygnięcie oprzeć na wszystkich dowodach, albowiem pominięcie niektórych z nich jest niedopuszczalne. Organ odwoławczy nie wskazał jednak expresis verbis jakie dowody istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały pominięte wówczas kiedy organ I instancji orzekał po raz pierwszy. Mało tego podkreślił iż przedmiotem analizy tegoż organu powinno być ustalenie jedynie tego czy P. K. i M. K. spółka jawna byli współposiadaczami gospodarstwa wraz ze spółką G. Zdaniem sądu jeśli taki miałby być ustaleń organu I instancji to nic nie stało na przeszkodzie aby dokonał ich Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w [...]. Chodziło przecież tylko o jedną okoliczność którą można wykonać oceniając dowody dotyczące prawa własności oraz posiadania (współposiadania) nieruchomości które praktycznie już zostały zgromadzone. Takim dowodem była m.in. umowa z dnia [...] grudnia 2009 r. załączona do wyjaśnień strony skirowanych do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR [...] (z dnia [...] kwietnia 2011 r.), oraz mapa podziału działki ewidencyjnej nr [...] na działki rolne sporządzona przez geodetę uprawnionego M. M. Należy zwrócić uwagę także i na to że organ II instancji nie odniósł się do podnoszonej przez skarżącą kwestii wcześniejszego rozstrzygnięcia w sprawie anulowania numeru producenta przyznanego spółce G. Chodzi mianowicie o decyzję z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] wydaną przez Kierownika biura Powiatowego ARiMR w [...]. Niejako na marginesie podwyższysz rozważań wyjaśnić należy iż sąd (wbrew sugestiom skarżącego) nie może w obecnym stanie sprawy przesądzić o treści rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Podstawą wyroku jest art. 145 § 1 pkt 1 lit.e oraz art. 200 ppsa.