V SA/Wa 2440/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 26 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] z o.o. z siedzibą w K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia: odmówić stronie skarżącej – [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca G. Sp. z o.o. z siedzibą w K. załączyła do skargi (złożony na urzędowym formularzu PPPr) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku powołała się na trudną sytuację materialną. W tym kontekście wskazała, że w roku 2015 odnotowała stratę w kwocie [...] zł, a pierwszy kwartał 2016 r. zakończyła stratą w wysokości [...] zł. Podniosła również, iż miesięczny koszt utrzymania spółki zamyka się w kwocie [...] zł. Ponadto skarżąca jest obciążona karami pieniężnymi w łącznej wysokości 217.250 zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka wskazała, iż jej kapitał zakładowy wynosi 5.000,00 zł. W rubryce nr 7 formularza PPPr zatytułowanej "Wartość środków trwałych wnioskodawcy (według bilansu za ostatni rok)" skarżąca podała: "brak". Oświadczyła również, że w ostatnim roku obrotowym poniosła stratę w wysokości [...] zł. Ponadto wskazała, iż posiada jeden rachunek bankowy, na którym - według stanu na dzień 31 maja 2016 r. – saldo wynosiło 8,97 zł. Do formularza wniosku skarżąca załączyła: zestawienie finansów spółki na dzień 31 marca 2016 r., wyciąg z rachunku bankowego za okres od 4 do 31 maja 2016 r., listę płac za miesiąc maj 2016 r., dokumenty potwierdzające miesięczny koszt utrzymania skarżącej oraz wezwania do zapłaty nałożonych na spółkę kar pieniężnych. Wobec tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny sytuacji finansowej skarżącej spółki, (w wykonaniu zarządzenia starszego referendarza sądowego) skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie w terminie 14 dni: a/ pełnych rocznych sprawozdań finansowych spółki za lata 2014 – 2015, b/ dokumentu wskazującego wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 31 lipca 2016 r., c/ wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącą spółkę rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Sądu spółka nadesłała: • wprowadzenie do sprawozdania finansowego za rok 2015, • dodatkowe informacje i objaśnienia, • bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2015 r., • rachunek zysków i strat sporządzony na dzień 31 grudnia 2015 r., • raport wspomagający wyliczenie zaliczki miesięcznej podatku dochodowego od osób prawnych za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 lipca 2016 r., • wyciągi z rachunku bankowego obejmujące miesiące: czerwiec, lipiec i sierpień 2016 r., na którym saldo końcowe - na dzień 31 sierpnia 2016 r. - wynosiło 0 zł. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. (dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści powyższego przepisu wynika, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym musi on przedstawić Sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Jeżeli zatem strona nie dopełniła w całości lub w części obowiązku przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów, to fakt ten uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (patrz: J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wyd. II, Warszawa 2006 s. 527). W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego niniejszy wniosek, skarżąca spółka nie wykazała spełnienia przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Przede wszystkim z wprowadzenia do sprawozdania finansowego za 2015 rok, wynika, że nie są znane zdarzenia zagrażające kontynuowaniu przez spółkę działalności w najbliższym okresie dłuższym niż rok. Wartość aktywów obrotowych spółki w roku ubiegłym wyniosła [...] zł, w tym [...] zł stanowią należności z tytułu dostaw i usług o okresie spłaty do 12 miesięcy. Jednocześnie spółka nie przewiduje zakupów niefinansowych aktywów trwałych. Rachunek zysków i strat (sporządzony na dzień 31 grudnia 2015 r.) wskazuje, iż skarżąca w roku ubiegłym poniosła stratę netto w wysokości [...] zł – przy przychodach netto ze sprzedaży (i zrównanych z nimi) w kwocie [...] zł oraz kosztach działalności operacyjnej w wysokości [...] zł. Natomiast według raportu wspomagającego wyliczenie zaliczki miesięcznej podatku dochodowego od osób prawnych za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 lipca 2016 r., przychody spółki za okres pierwszych siedmiu miesięcy bieżącego roku sięgnęły kwoty [...] zł, a więc przekroczyły poziom przychodów osiągniętych przez skarżącą ogółem w roku 2015. Jednocześnie skarżąca w ww. okresie (tj. od 1 stycznia 2016 r. do 31 lipca 2016 r.) poniosła koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, co skutkowało wykazaniem dochodu w wysokości 14.479,47 zł. W tym miejscu podnieść należy, że w przypadku przedsiębiorców (a do takich niewątpliwie należy skarżąca) miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych jest właśnie kategoria "przychodu", a nie "dochodu" (stanowiącego nadwyżkę sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania). Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejszy zatem jest fakt uzyskiwania przychodów i poziom, na jakim przychody te się kształtują (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego /NSA/ z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt I FZ 10/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedłożone przez skarżącą dokumenty w postaci sprawozdania finansowego za rok 2015 i raportu wspomagającego wyliczenie zaliczki miesięcznej podatku dochodowego od osób prawnych za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 lipca 2016 r., pozwalają przypuszczać, iż w roku bieżącym przychód skarżącej będzie znacznie wyższy niż w roku poprzednim, a także wypracuje ona dochód. W dalszej kolejności należy wskazać, że analiza nadesłanych wyciągów z rachunku bankowego skarżącej wskazuje, że spółka dysponuje jeszcze innym rachunkiem bankowymi (prowadzonym w tym samym banku, tj. ING Bank Śląski S.A.) o numerze 36 1050 1360 1000 0024 2173 4118, z którego nie przedstawiła wyciągów. Nie wiadomo więc jaki jest stan środków na nieujawnionym rachunku bankowym i jakie transakcje były na nim dokonywane w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż skarżąca nie wyjaśniła faktycznego stanu jej środków pieniężnych. Podkreślić również należy, że podnoszona przez skarżącą w uzasadnieniu wniosku strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (poniesiona w roku ubiegłym) nie oznacza automatycznie konieczności zwolnienia jej z kosztów sądowych. Wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego /NSA/ z 9 września 2013 r., sygn. akt II GZ 489/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. W orzecznictwie podnosi się, iż przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (vide postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, lecz musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (vide postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Gdyby bowiem brać pod uwagę jedynie straty skarżącej, należałoby stwierdzić, że jej działanie w obrocie profesjonalnym jest nielogiczne i nieopłacalne, skoro prowadzi nierentowną działalność. Tymczasem, jak już wyżej wskazano, w porównaniu z rokiem ubiegłym przychody skarżącej za pierwsze siedem miesięcy br. przewyższyły sumę przychodów uzyskanych w roku 2015, a nadto (w przeciwieństwie do roku poprzedniego) skarżąca osiągnęła dochód. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.