V SA/Wa 245/16

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez odmowę zwolnienia od kosztów sądowych. D. A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie, dalej "Skarżąca" lub "Spółka" wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż kapitał zakładowy Spółki jest ujemny (-540.125,11 zł), wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi 7.883.146,23 zł, a za ostatni rok obrotowy wypracowała zysk w kwocie 67.726,80 zł. Skarżąca wskazała, iż posiada rachunek bankowy, na którym zgromadzono 14,37 zł. W uzasadnieniu wniosku podała, iż nie posiada środków na ponoszenie opłat sądowych. Trwajace spory z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa mają wpływ na jej sytuację finansową, gdyż do tej pory Skarżąca nie otrzymała dopłat za rok 2015 i lata poprzednie (prowadzone są kontrole dotyczące dopłat za rok 2013). Odpowiadając na wezwanie do przedstawienia dodatkowych informacji i złożenia dokumentów Skarżąca nadesłała zeznanie podatkowe CIT-8 za 2014 r., z którego wynika, że zarówno przychody, jak i dochody Skarżącej w roku 2014 wyniosły 0 zł, deklaracje VAT-7K za I kwartał 2016 r. (brak obrotów), bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2015 r., według którego wartość aktywów, jak i pasywów zamknęła się w kwocie 8.371.838,44 zł oraz bilans za 2014 r., według którego wartość aktywów, jak i pasywów zamknęła się w kwocie 8.156.503,67 zł, rachunek zysków i strat sporządzony na dzień 31 grudnia 2014 r., z którego wynika, że Spółka w 2014 r. poniosła stratę w wysokości 398.264,57 zł oraz za rok 2015, z którego wynika, że Spółka wypracowała zysk (netto) w wysokości 67.726,80 zł. Przedstawiła również wyciągi z rachunku bankowego, potwierdzenia wykonania przelewów bankowych, w tym tytułem: wpis za S. A. do sygn. I SAB/Go 9/15 (k. 53 akt sądowych) oraz zestawienia obrotów kont aktywnych (zespoły kont 1 i 2). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej "p.p.s.a." – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W pierwszej kolejności przypomnieć należy, iż rozpoznanie wniosku o prawo pomocy polega na porównaniu stanu majątkowego posiadania wnioskującej Strony z wysokością ciążących na niej kosztów sądowych. W niniejszej sprawie jest to wydatek w wysokości 200 zł, na który składa się wpis sądowy od skargi. Do przyszłych, ale niepewnych kosztów postępowania zaliczyć należy wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej (100 zł) oraz opłata kancelaryjna w wysokości 100 zł za sporządzenie uzasadnienia wyroku, o ile skarga Spółki zostanie oddalona. Podkreślić jednak należy, że rozpoznanie złożonej skargi przez Sąd zależy od uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł. Rozpoznając przedmiotowy wniosek uznano, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za jego uwzględnieniem. Wskazać należy, iż wnioskująca Strona jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, posiada majątek znacznej wartości, nie znajduje się w stanie upadłości czy likwidacji. Według oświadczeń złożonych na formularzu PPPr – Spółka w roku 2015 osiągnęła zysk w wysokości 67.726,80 zł, posiada majątek trwały o wartości 7.883.146,23 zł, a stanowią go przede wszystkim grunty i budynki. Podkreślić należy, że Spółka w dniu 4 maja 2016 r. posiadała na rachunku bankowym środki pieniężne w wysokości 2.780,05 zł, a więc w wysokości ponad dziesięciokrotnie wyższej od należnego w sprawie wpisu sądowego. W orzecznictwie dotyczącym porównywania wysokości ciążących na stronie kosztów sądowych z posiadanym majątkiem podnosi się, iż osoba prawna nie zasługuje na zwolnienie z kosztów sądowych gdy dysponuje majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wymaganego wpisu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 marca 2012 r. o sygn. akt II GZ 89/12; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W jednym z orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił również, iż od strony – w szczególności, jeśli jest osobą prawną – można oczekiwać, że będzie dysponować swoim majątkiem w taki sposób, aby uzyskać z niego sumy potrzebne na pokrycie kosztów sądowych, w szczególności, jeśli w porównaniu z jego wartością są one niewielkie (zob. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2012 r. o sygn. akt II GZ 478/12). Pod pojęciem stanu majątkowego należy rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz także środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (zob. postanowienie NSA z dnia 1 maja 2012 r. o sygn. akt II FZ 390/12; postanowienie NSA z dnia 10 marca 2011 r. o sygn. akt I OZ 144/11). Zatem przy ocenie przesłanek udzielenia prawa pomocy uwzględnić należy wartość nieruchomości i możliwości pozyskiwania z nich pożytków (por. postanowienie NSA z dnia 14 maja 2015 r. o sygn. akt I FZ 67/15). W jednym z orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił również, iż od strony – w szczególności, jeśli jest osobą prawną – można oczekiwać, że będzie dysponować swoim majątkiem w taki sposób, aby uzyskać z niego sumy potrzebne na pokrycie kosztów sądowych, w szczególności, jeśli w porównaniu z jego wartością są one niewielkie (zob. postanowienie z dnia 18 grudnia 2012 r. o sygn. akt II GZ 478/12). Podnieść w końcu należy, iż prawo pomocy może być przyznane wyłącznie wówczas gdy wnioskująca strona nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.), nie zaś w sytuacji, gdy środki takie wprawdzie posiada, jednakże przeznacza je na pokrycie innych wydatków czy zobowiązań. Odnosząc się do podnoszonych przez Spółkę trudności finansowych, w szczególności straty odnotowanej w 2014 r., wskazać należy, iż okoliczności te nie mogły wpłynąć na negatywną ocenę wniosku. Zauważyć w pierwszej kolejności należy, iż w 2015 r. Spółka nie odnotowała już straty lecz osiągnęła zysk. Należy również wyjaśnieć, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodów nad uzyskanym przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r. o sygn. akt I FZ 327/13). W postanowieniu z dnia 22 marca 2011 r. o sygn. akt II GZ 112/11 Naczelny Sąd Administracyjny wprost stwierdził, że jeżeli osoba prawna, ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, wykazuje w swojej działalności stratę, to nie stanowi to wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy. Wskazać również warto na stanowisko zajęte w postanowieniu z dnia 25 lutego 2010 r. o sygn. akt I FZ 10/10, zgodnie z którym, w przypadku przedsiębiorców (a do takich niewątpliwie należy Skarżąca) miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejszy zatem jest fakt uzyskiwania przychodów i poziom, na jakim przychody te się kształtują. Reasumując stwierdzić należało, iż nie zostały spełnione ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, bowiem wnioskująca Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Powtórzyć należy, że Skarżąca posiada majątek nieruchomy o znacznej wartości oraz środki na rachunku bankowym w wysokości przekraczającej wysokość wpisu sądowego. Warto również zauważyć, że pośród przedstawionych przez Spółkę dokumentów bankowych znajduje się potwierdzenie wykonania przelewu z konta Spółki tytułem "wpis za Sampi Agro do sygn. I SAB/G o 9/15". Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.