V SA/Wa 259/16
WyrokWSA w Warszawie2017-02-09
Skład orzekający: Ewa Wrzesińska-Jóźków, Piotr Piszczek, Mirosława Pindelska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy utworzenie grupy producentów rolnych, która zawiera umowy trójstronne z odbiorcą produktów i dostawcą środków produkcji, a której członkowie sprzedają produkty wyłącznie temu odbiorcy, może być uznane za sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności, sprzeczne z celami systemu wsparcia?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że utworzenie grupy producentów rolnych, która zawiera umowy trójstronne z odbiorcą produktów i dostawcą środków produkcji, a której członkowie sprzedają produkty wyłącznie temu odbiorcy, stanowi sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności. Działanie to jest sprzeczne z celami systemu wsparcia, które zakładają rzeczywiste dostosowanie do wymogów rynkowych, wspólne wprowadzanie towarów do obrotu, centralizację sprzedaży i ustanowienie wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, a nie jedynie pozorowanie działalności w celu uzyskania środków finansowych.Stan faktyczny
Spółka z o.o. złożyła wniosek o przyznanie środków finansowych w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych" za pierwszy rok działalności. Organy ARiMR odmówiły przyznania środków, uznając, że utworzenie grupy było działaniem pozornym, mającym na celu uzyskanie wsparcia finansowego, a nie realizację celów określonych w przepisach prawa. Grupa miała zawarte umowy trójstronne z odbiorcą produktów i dostawcą środków produkcji, a jej członkowie sprzedawali produkty wyłącznie temu odbiorcy. Skarżąca spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Wrzesińska-Jóźków Sędziowie: NSA Piotr Piszczek (spr.) WSA Mirosława Pindelska Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 luty 2017 r. sprawy ze skargi N. z o.o. w Ł. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... grudnia 2015 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych" oddala skargę.
1. Decyzją z dnia [...] listopada 2015 roku Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – stosownie do treści art. 20 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 173 ze zm.) – zwana dalej ,,ustawą PROW", § 6 ust. 3 pkt 1 i § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r. Nr 81 poz. 550 z późn. zm.), art. 88 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347/487 z dnia 20 grudnia 2013 r.), art. 35 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. L 277 z 21 października 2005 r., s.1) oraz art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE L 25 z 28 stycznia 2011 r. z późn. zm.), ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 88, poz. 983 z późn. zm.) - po rozpatrzeniu wniosku o płatność złożonego przez "[...]" Sp. z o. o. w związku z decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 roku o przyznaniu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w okresie od [...] grudnia 2013 r. do [...] grudnia 2018 r., odmówił ,,[...]" Sp. z o.o. w [...] przyznania środków z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 za okres od 18 grudnia 2013 do 17 grudnia 2014 r., to jest za I rok działalności.
W motywach wskazano, że na podstawie decyzji Dyrektora [...] OR AR i MR z dnia [...] kwietnia 2014 roku o przyznaniu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 za okres od 18 grudnia 2013 r. do 17 grudnia 2018 r., "[...]" Sp. z o. o (zwana dalej Grupą bądź Stroną) złożyła w dniu .... stycznia 2015 roku (data nadania przesyłki) wniosek o płatność w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 za okres od 18 grudnia 2013 r. do 17 grudnia 2014 r., tj. za I-szy rok działalności. W toku prowadzonego postępowania w dniach od 21 do 24 kwietnia 2015 r. w siedzibie grupy oraz u jej członków przeprowadzono kontrolę na miejscu.
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...]i, na podstawie art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE L 25 z 28 stycznia 2011 r. z późn. zm.), odmówił stronie płatności za okres od 18 grudnia 2013 r. do 17 grudnia 2014 r. zarzucając m. in. stworzenie sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu. Dnia [...] czerwca 2015 r. tj., w ustawowym terminie, strona złożyła odwołanie od w/w decyzji, zaś Prezes ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Organ I instancji.
W decyzji uchylającej zaskarżoną decyzję Organ II instancji stwierdził m.in. naruszenie przez Organ I instancji art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w zakresie pozwalającym na przyjęcie niespełniania przez Grupę celów działania "Grupy producentów rolnych" zawartych w art. 2 ustawy GPR, w art. 35 Rozporządzenia nr 1698/2008 oraz art. 4 ust. 8 Rozporządzenia 65/2011. W tym stanie rzeczy Organ II instancji zalecił przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego.
W dalszej części motywów wskazano, że w drodze decyzji z dnia [...] grudnia 2013 roku Marszałek Województwa [...] stwierdził spełnianie przez "[...]" Sp. z o. o warunków określonych w art. 3 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw, oraz dokonał wpisu w/w grupy do rejestru grup producentów rolnych województwa [...] pod nr [...] ze względu na grupę produktów: świnie żywe, prosięta, warchlaki, mięso wieprzowe: świeże, chłodzone, mrożone. Na tej podstawie w dniu [...] grudnia 2013 r. "[...]" Sp. z o. o. wystąpiła do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] przyznał "[...]" Sp. z o.o. pomoc w okresie od 18 grudnia 2013 r. do 17 grudnia 2018 r. Realizując zapisy § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, Grupa wystąpiła w dniu [...] stycznia 2015 r. z wnioskiem o płatność za kolejne 12 miesięcy prowadzenia działalności przez grupę obejmujące okres od 18 grudnia 2013 r. do 17 grudnia 2014 r.
Następnie Organ – bazując na danych rejestrowych zgromadzonych w zasobach Krajowego Rejestru Sądowego (nr [...]) – wskazał, kto jest udziałowcem spółki pod nazwą ,,[...]" Sp. z o.o., a także ile posiada udziałów i jakiej wartości.
W toku postępowania ustalono, że w okresie objętym wnioskiem, tj. od 18 grudnia 2013 r. do 17 grudnia 2014 r. swoją produkcję do grupy kierowało wszystkich pięciu członków w ilości 93300 sztuk. Jak wynika z załącznika nr 1 do wniosku o płatność " Wykaz faktur VAT i rachunków uporządkowanych w ujęciu chronologicznym, potwierdzających przychody netto grupy ze sprzedaży produktów lub grupy produktów, ze wzglądu na które grupa została utworzona w okresie od 18 grudnia 2013 r. do 17 grudnia 2014 r.", całość dostarczonych do grupy produktów lub grup produktów została sprzedana do jednego odbiorcy, wskazanego w załączniku nr 3 do wniosku o płatność, którym jest przedsiębiorstwo [...] Sp. z o. o.
Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 "Pomoc wypłacana w formie rocznych płatności obejmuje okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez grupę, liczone od dnia wydania decyzji o wpisie grupy do rejestru", natomiast § 8 ust. 1 w/w rozporządzenia stanowi, że "Wysokość udzielanej pomocy w danym roku prowadzenia działalności przez grupę ustala się na podstawie wartości udokumentowanych rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów lub grupy produktów, ze względu na które grupa została utworzona, i wytworzonych w gospodarstwach jej członków oraz sprzedanych odbiorcom niebędącym członkami grup".
W swojej decyzji administracyjnej Marszałek Województwa stwierdził, że grupa spełnia warunki określone w art. 3 w/w ustawy, co oznacza, że na etapie rejestracji, grupa przedstawiła akt założycielski, z którego wynika obowiązek dostarczania całości wyprodukowanych przez członków produktów. Podkreślić należy, iż przepisy krajowe nie przewidują kontrolowania przez organy ARiMR założenia i funkcjonowania grupy producentów rolnych pod kątem spełnienia wymogów formalnych, zatem w tym zakresie Organ związany jest decyzją i wpisem do rejestru dokonanym przez właściwego marszałka województwa. Mając na uwadze powyższe, wskazać należy, iż Organ rozpatrujący wniosek o płatność nie kwestionuje spełniania przez Grupę wymogów koniecznych do uzyskania przez przedmiotową spółkę statusu grupy producentów rolnych. Jednakże, stojąc na gruncie prawa wspólnotowego organ wydający decyzję przyznającą płatność winien ocenić zasadność jej przyznania.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. a pkt i i ii "Ochrona interesów finansowych Wspólnoty i zabezpieczenia związane z zarządzaniem funduszami wspólnotowymi" Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, Państwa Członkowskie przyjmują w ramach wspólnej polityki rolnej, wszystkie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne, jak również podejmują wszelkie inne środki konieczne do zapewnienia skutecznej ochrony interesów finansowych Wspólnoty, w szczególności w celu: upewnienia się, co do prawdziwości i prawidłowości operacji finansowanych przez EFRG i EFRROW oraz zapobiegania nieprawidłowościom i ich ściganiu. W szczególności tej ochronie służy art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich "Nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia."
Artykuł 35 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z 20 września 2005 roku w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich stanowi o następujących celach GPR:
- dostosowanie do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów którzy są członkami takich grup;
- wspólne wprowadzanie towarów do obrotu, w tym przygotowanie do sprzedaży, centralizacja sprzedaży i dostawa do odbiorców hurtowych;
- ustanowienie wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.
Natomiast art. 2 ustawy z dnia 15 września 2000 roku o grupach producentów rolnych ich związkach, stanowi, że celem organizowania się w GPR jest :
- dostosowanie produkcji rolnej do warunków rynkowych;
- poprawa efektywności gospodarowania;
- planowanie produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości;
- koncentracja podaży oraz organizowanie sprzedaży produktów rolnych;
- ochrona środowiska naturalnego.
Organ na podstawie zebranego materiału dowodowego dokonał oceny funkcjonowania gospodarstw poszczególnych członków grupy przed i po zawiązaniu Grupy Producentów Rolnych "[...]" Sp. z o.o., wskazując, że przed zawiązaniem Grupy, tj. przed 23 października 2013 roku wszyscy przyszli członkowie :
- sprzedawali produkt do jednego odbiorcy tj. [...] Sp. z o.o., co udokumentowane zostało fakturami sprzedażowymi trzody chlewnej przedstawionymi przez wszystkich członków grupy "[...]" Sp. z o.o.;
- prowadzili współpracę z ww. kontrahentem na podstawie indywidualnych umów ramowych na dostawę produktów rolnych.
[...] Sp. z o.o. – co wynika z uzasadnienia decyzji - zgodnie z informacjami zawartymi na stronie internetowej prowadzi tzw.: tucz kontraktowy, który ,,zakłada odchów warchlaków lub tuczników przez hodowców na terenie ich gospodarstw. Hodowca nie ponosi ryzyka związanego z sytuacją na rynku: cenami pasz i żywca, bowiem dostawcą zwierząt i paszy jest [...] lub inny dostawca wskazany przez [...]. Dodatkowo dostarcza on pełnoporcjową i odpowiednio zbilansowaną dla danej grupy wiekowej zwierząt paszą, która produkowana jest w wytwórniach pasz należących do Spółki. Zapewniamy kompleksową obsługę weterynaryjną a w ramach kontraktu lekarze i technicy weterynarii oraz zootechnicy sprawują pełną opieką nad fermami hodowców. Hodowca zapewnia właściwie przygotowaną chlewnią i zajmuje się hodowlą zwierząt. W zamian [...] zapewnia stabilne, regularne wpływy i dodatkową płatność za racjonalne zużycie paszy."
"[...]" Sp. z o.o. wyraża chęć współpracy z .... Sp. z o.o., czemu dała wyraz w przedłożonym opracowanym planie działania:
- "Spółka przewiduje, iż warchlaki i tuczniki, sprzedawane będą do ubojni i zakładów mięsnych, z którymi dotychczas współpracowali członkowie grupy. Przede wszystkim sprzedaż żywca dokonywana będzie do [...] Sp. z o.o."
- "Spółka zamierza wynegocjować w imieniu swoich członków stałą umowę na dostawę paszy z [...] Sp. z o.o., choć brane są pod uwagę również inne wytwórnie pasz".
- " Na podstawie dotychczasowych doświadczeń członków grupy brana jest pod uwagę współpraca z [...] Sp. z o.o."
Oceniając funkcjonowanie gospodarstw członków po zawiązaniu Grupy, tj. po 23 października 2013 roku Organ wskazał, że zapisy podpisanych trójstronnych i indywidualnych umów ramowych o współpracę szczegółowo określają prawa i obowiązki stron, zasady sprzedaży oraz odbioru tuczników i odpowiadają ww. założeniom tuczu kontraktowego.
Organ stwierdził, że taka forma współpracy pomiędzy poszczególnymi członkami a [...] Sp. z o.o. i Grupą nie pozwala osiągnąć celów określonych w art. 35 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz art. 2 ustawy z dnia 15 września 2000 roku o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw, określonego jako poprawa efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, centralizacji sprzedaży i dostaw do odbiorców hurtowych czy dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych lub koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych.
Świadczą o tym m.in. następujące zapisy umowy :
a) [...] Sp. z o.o. umożliwi członkom grupy poprzez wskazanie, sprzedawcy (dostawcy) nabycie prosiąt, paszy, leków, usług weterynaryjnych oraz dostarczy członkom Grupy procedurę chowu warchlaków oraz tuczników, jak również będzie nadzorowała i kontrolowała przebieg chowu ww. zwierząt;
b) członkowie Grupy zobowiązani są nabywać za wynagrodzeniem wszelkie materiały (pasza, lekarstwa, środki dezynfekujące, igły szczepionki oraz inne materiały niezbędne do chowu) oraz usługi weterynaryjne wyłącznie od podmiotów wskazanych przez [...] Sp. z o.o., przy czym [...] Sp. z o.o. według własnego uznania określi ich jakość i ilość;
c) członkowie Grupy, warchlaki oraz tuczniki wyprodukowane w swoich gospodarstwach będą sprzedawać wyłącznie na rzecz "[...]" Sp. z o.o. w celu ich dalszej odsprzedaży do [...] Sp. z o.o.;
d) producenci nie będą kupowali ani posiadali na terenie gospodarstwa żadnych innych materiałów poza materiałami dostarczanymi przez [...] Sp. z o.o.;
e) bez zgody [...] Sp. z o.o. bezwzględnie zabronione jest dopuszczenie jakichkolwiek sztuk trzody chlewnej (poza zwierzętami dostarczonymi przez spółkę) na teren gospodarstwa ani na odległość mniejszą niż 200m, od któregokolwiek budynku, w którym prowadzony jest chów;
f) w sytuacji m. in. niewłaściwego stanu budynków, zaniedbania w związku z prowadzeniem chowu tuczników, zaniedbania dotyczącego instalacji dostawy wody, energii lub jakiegokolwiek innego naruszenia postanowień umowy trójstronnej [...] Sp. z o.o. ma prawo przejąć zarządzanie budynkiem lub budynkami w których odbywa się chów, a producent zobowiązany będzie zwrócić spółce wszystkie koszty zarządzania ww. nieruchomościami;
g) Grupa zobowiązuje się do przekazania zaliczek na rzecz swoich członków z tytułu sprzedaży produktów;
h) członkowie Grupy, w celu zabezpieczenia wykonania umowy trójstronnej, w tym zapłaty na rzecz [...] Sp. z o.o. wszelkich należności, przenoszą na rzecz [...] Sp. z o.o. własność i posiadanie trzody chlewnej, która została zakupiona przez Producentów od [...] Sp. z o.o. W związku z powyższym członkowie Grupy zachowują trzodę chlewną w swoim władaniu jako posiadacze zależni.
Powyższe zapisy umowy – zdaniem Organu - wskazują, iż członkowie Grupy nie prowadzą gospodarstwa rolnego we własnym imieniu i na własną rzecz, gdyż nie są niezależni w podejmowanych działaniach związanych z prowadzeniem chowu trzody chlewnej. Wykonują de facto działalność usługową na rzecz [...] Sp. z o.o.
Podpisanie umowy trójstronnej przez każdego z członków Grupy indywidualnie wskazuje, iż każdy z nich mógł negocjować warunki tej umowy, a zatem nie można mówić w takim przypadku, iż grupa osiągnęła cele określone w art., 35 ust. 1 Rozporządzenia nr 1698/2005 , które wskazują iż to Grupa ma być ogniwem spajającym m.in. produkcje i sprzedaż towaru wyprodukowanego przez jej członków. Dodatkowo ustanowienie zasad dotyczących informacji o produkcji ze szczególnym uwzględnieniem odchowu oraz tuczu zostało również określone w umowie trójstronnej, co wskazuje, iż kompetencje Grupy przejęła [...] Sp. z o.o.
Zgodnie z przepisami Rozporządzenia Nr 1698/2005, wsparcia finansowego udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grupy producentów m.in. w celu dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami Grupy.
W przedmiotowej sprawie dostosowanie produkcji do wymogów rynkowych dotyczy jednego odbiorcy, jakim jest [...] Sp. z o.o.
Zatem nie można w sposób bezsprzeczny potwierdzić, że realizacja celów określonych w art. 35 rozporządzenia 1698/2005 jest spełniona w odniesieniu do całego rynku zbytu.
Istotnym – zdaniem Organu – w sprawie jest fakt, iż strona nie przedstawiła dokumentów księgowych potwierdzających otrzymanie zapłaty przez ,,[...]" Sp. z o.o. za sprzedany do [...] Sp. z o.o. tucz, których organ nie otrzymał podczas kontroli w siedzibie grupy, jak i na wezwanie z dnia [...] sierpnia 2015 roku Strona przedstawiła tylko oświadczenia o rozliczeniu (kompensacie) wzajemnych należności i zobowiązań, które w ocenie organu nie dokumentują otrzymania zapłaty za sprzedaż produktu przez grupę a sugerują, że zapłata dokonywana jest bezpośrednio na konta członków grupy z pominięciem konta Strony.
Mając na uwadze powyższe, zdaniem Organu, utworzenie grupy było działaniem pozornym, mającym na celu uzyskanie wsparcia z działania "Grupy Producentów Rolnych", gdyż w przedmiotowej sprawie nie można wskazać, iż strona poprzez zawiązanie grupy osiągnęła cele określone w przepisach rozporządzenia 1698/2005, w tym w szczególności wspólnego wprowadzenia towarów do obrotu, w tym przygotowania towaru do sprzedaży, centralizacji i organizacji sprzedaży.
W przedmiotowej sprawie Grupa wypełniła zarówno obiektywny warunek do uznania, że stworzyła sztuczne warunki, tj. : poprzez utworzenie Grupy niezgodnie z celem wskazanym w art. 35 Rozporządzenia Nr 1698/2005 oraz subiektywny warunek poprzez wykazanie, że cały ciąg zdarzeń, związanych z działalnością produkcyjną członków grupy (zawarcie umów trójstronnych) jest zaplanowanym działaniem, które miało za cel ominięcie warunków zawartych w art. 35 Rozporządzenia Nr 1698/2005 tj. wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji i organizacji sprzedaży, a w dalszej kolejności uzyskanie płatności sprzecznej z celami danego systemu wsparcia.
Organ wskazał, iż członkostwo w grupie Producentów rolnych nie jest obowiązkiem, a wszystkie warunki i zobowiązania wynikające z tego członkostwa, prowadzące do uzyskania płatności z tytułu pomocy finansowej, członkowie grupy przyjęli dobrowolnie. Kluczowym warunkiem jednakże jest spełnianie celów określonych zarówno w prawie wspólnotowym jak i krajowym. Organ zaznaczył, iż pomoc finansowa jest udzielana wówczas, gdy grupa nie tylko jest zarejestrowana, ale też funkcjonuje zgodnie z celami, dla których została utworzona.
Porównując konstrukcje umów ramowych trójstronnych i umów indywidualnych zawartych przed założeniem grupy Organ stwierdził, że są one oparte na tożsamych zapisach w zakresie m in. sposobu funkcjonowania hodowców np. rozdział Prawa i obowiązki stron:
- umowa zawarta przed założeniem Grupy: producent zobowiązuje się do zakupu warchlaków od dostawcy ([...] Sp. z o.o. lub inny podmiot wyznaczony przez [...] Sp. z o.o.), chowu każdej grupy do wagi końcowej określonej przez [...] Sp. z o.o., natomiast [...] zobowiązuje się do zakupu i odbioru tuczników od Producenta;
- umowa trójstronna: Producent zobowiązuje się do nabywania za wynagrodzeniem wszystkich grup prosiąt i warchlaków dostarczonych mu przez dostawcę ([...] Sp. z o.o. lub inny podmiot wyznaczony przez [...] Sp. z o.o.) i ich chowu na zasadach określonych w umowie trójstronnej do wagi końcowej określonej przez [...] Sp. z o.o. oraz przekazania zwierząt Grupie w celu ich dalszej odsprzedaży na rzecz [...] Sp. z o.o.
Powyższe zapisy wykazują jednoznacznie, że grupa spełnia jedynie funkcję pośrednika pomiędzy jej członkami, a [...] Sp. z o.o., a funkcjonowanie hodowców w ww. zakresie nie uległo zmianie. Przykładów takich w powyższych umowach jest wiele, można zatem uznać, iż powołanie Grupy nie zmieniło funkcjonowania producentów na rynku.
W piśmie z dnia [...] września 2015 r., złożonym w odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] lipca 2015 r., Strona wskazała korzyści, które osiągnęła lub do których pełnego osiągnięcia dąży, jako grupa producentów rolnych:
- ograniczenie liczby pośredników (tj. sprzedaż z "[...]" Sp. z o.o. do [...] Sp. z o.o.). W ocenie Organu nie można tu mówić o spełnieniu tego celu, gdyż zgodnie umowami ramowymi przed założeniem Grupy odbiorcą trzody chlewnej wytworzonej przez przyszłych członków Grupy "[...]" Sp. z o.o. była [...] SP z o.o. Po utworzeniu Grupy zostały tylko w miejsce indywidualnych, zawarte trójstronne umowy ramowe włączające w dotychczasowy układ "[...]" Sp. z o.o. Podpisanie tych umów ma wskazywać na zaangażowanie Grupy w koncentrację podaży, ujednolicenie zasad produkcji i kanałów zaopatrzenia. Faktycznie jednak jest to działalność pozorna w kontekście wcześniej zawartych umów przez Producentów przyjętych do Grupy i nie spowodowało żadnych zmian w dotychczasowych zasadach narzuconych przez [...] Sp. z o. o. Poza tym, jak wynika z danych w Systemie Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt [...] Sp. z o. o. była jedynie pośrednikiem a nie odbiorcą końcowym. Tak więc włączenie Grupy oraz [...] Sp. z o. o. spowodowało wydłużenie łańcucha pośredników, a nie skrócenie drogi od producenta do odbiorcy końcowego;
- możliwość realizacji wspólnych inwestycji (tj. budowa magazynu na paszę w przyszłych latach swojego funkcjonowania, po uruchomieniu programów pomocy w ramach PROW 2014-2020). W sytuacji, gdy Grupa podjęła się współpracy z [...] Sp. z o.o. nie ma potrzeby realizacji wyżej wymienionej inwestycji, ponieważ to [...] Sp. z o.o. dostarcza poszczególnym producentom paszę wyprodukowaną w swoich wytwórniach. Ponadto z zapisu w pkt. III lit. b z wyżej powołanej umowy wynika, że producent nie będzie kupował ani posiadał na terenie posesji żadnych materiałów dla tuczników, poza materiałami dostarczonymi przez [...] Sp. z o.o.;
-możliwość wspólnego przygotowania partii produktu do sprzedaży, wypracowanie wspólnych zasad i standardów produkcji, harmonogram dostaw produktu wspomagający planowanie produkcji. O realizacji tych celów nie ma mowy z uwagi na fakt funkcjonowania pięciu trójstronnych umów ramowych o współpracę, które szczegółowo określają prawa i obowiązki stron, a zasady sprzedaży oraz odbioru tuczników odpowiadają ww. założeniom tuczu kontraktowego. Producent nie ma możliwości jednoczesnej produkcji dla [...] Sp. z o. o. jak i własnych tuczników. [...] Sp. z o.o. zapewnia odbiór wszystkich tuczników wyprodukowanych w oparciu o dostarczony przez nich materiał hodowlany. Spółka dostarczając do producenta warchlaki ma całkowitą pewność co do ilości wyprodukowanych tuczników a także w oparciu o wagę dostarczonych warchlaków oraz średnie przyrosty dobowe jest w stanie określić przypuszczalny termin odbioru tuczników;
- wspólne działania informacyjne, (poprzez działanie na rzecz zwiększenia wiedzy o produkcji trzody chlewnej wśród wspólników (...), obniżenie kosztów produkcji. Jest to całkowicie błędne stwierdzenie mając na uwadze informacje zawarte na stronie internetowej [...] Sp. z o.o. oraz w umowie trójstronnej, że to spółka zajmuje się powyższym a nie Grupa. [...] Sp. z o.o. wyznacza bezpośrednio producentom - członkom dostawcę warchlaków, paszy, leków, usług weterynaryjnych, dostarcza procedury chowu tuczników, jak również kontroluje przebieg chowu tuczników. W związku z tym, że warunki przedstawione członkom, zostały przez nich przyjęte (świadczy o tym złożony podpis na umowie), Grupa nie ma potrzeby prowadzenia analizy cen na rynku materiałów, pozyskiwania innych kanałów dostaw w celu obniżania kosztów chowu tuczu;
- wyższe ceny za jednolity, dobry jakościowo produkt dostarczony w terminie. W załączniku nr 2 do Trójstronnej Umowy Ramowej o Współpracę podano przykład kalkulacji ceny tucznika, gdzie decydującym czynnikiem jest kwota bazowa zależna od ilości miejsc tuczowych. W sytuacji, gdy umowa jest podpisana z każdym członkiem indywidualnie, cena wówczas jest mniej korzystna, niż w momencie podpisania jednej z Grupą.
Wszystkie te elementy – zdaniem Organu – wskazują na to, że zostały spełnione zapisy art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. to jest zostały sztucznie stworzone warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. To odbiorca narzuca wszelkie regulacje związane z chowem, zasadami higieny, zakupem środków produkcji, dobrostanem zwierząt. Powyższa okoliczność, w ocenie organu wyklucza zasadność uznania, iż Grupa spełnia wszelkie prawem przewidziane wymagania, których spełnienie jest warunkiem stwierdzenia o występowaniu podstaw dla dokonania płatności, która w przeciwnym razie nie może zostać zrealizowana, gdyż byłoby to działaniem nie znajdującym oparcia a wręcz sprzecznym z wymogami formalnymi warunkującymi wydatkowanie środków publicznych.
Organ rozpatrujący wniosek stwierdził, że tak dokonywany obrót trzodą chlewną nie pozwala osiągnąć celów określonych przepisami krajowymi. Biorąc powyższe pod uwagę, należy wskazać, że pomoc finansowa dla grup udzielana jest po spełnieniu warunków określonych przepisami prawa unijnego i krajowego, a brak ich spełnienia nie daje podstaw do przyznania tej pomocy.
Z przedstawionego powyżej materiału dowodowego wynika, że utworzenie Grupy nie spowodowało żadnych zmian dla członków Grupy. Takie działania Grupy jak prowadzenie skupu, wystawianie faktur sprzedażowych mają jedynie charakter pozorny, mający udowodnić potrzebę funkcjonowania Grupy. Dowodzi to, że "[...]" Sp. z o.o. jest tworem sztucznym ponieważ wszystkie cele przewidziane dla grup producentów rolnych spełnia [...] Sp. z o.o., a Grupa została zawiązana w celu uzyskania określonych korzyści finansowych.
Biorąc tak zakreślone cele tego działania, należy wskazać – zdaniem Organu – że w opinii organu "[...]" Sp. z o. o. stworzyła sztuczne warunki do uzyskania płatności, zaś wykładania "przepisów prawa obowiązujących dla działania "Grupy producentów rolnych", nie może być dokonywana w sprzeczności do regulacji Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013, gdzie wskazano w sposób nie budzący wątpliwości, że działanie to ma na celu uzyskanie korzyści z koncentracji produkcji i wspólnego działania producentów z danego sektora, stworzenie możliwości uzyskania lepszej sytuacji konkurencyjnej w przypadku współdziałania rozdrobnionych producentów, poprzez wykazanie znaczenia kryterium wielkości sprzedaży lub obrotów grupy w powiązaniu z liczbą jej członków.
Wobec powyższego nie ma podstaw prawnych do przyznania środków z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013, za okres od 18 grudnia 2013 roku do 17 grudnia 2014 roku, tj. za pierwszy rok działalności.
2. W dniu [...] listopada 2015 r. Strona złożyła odwołanie w którym zarzuciła rozstrzygnięciu Organu I instancji :
- naruszenie przepisów prawa procesowego:
a) – art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa oraz art. 21 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na rozstrzygnięciu niniejszej sprawy bez jej dostatecznego wyjaśnienia i bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego poprzez przyjęcie założenia, że Grupa stworzyła sztuczne warunki, a w szczególności bez wyjaśnienia i rozpatrzenia przyczyn funkcjonowania Spółdzielni w takiej, a nie innej strukturze organizacyjnej, co doprowadziło do wydania decyzji jedynie w oparciu o arbitralne założenie Organu I instancji, iż struktura organizacyjna Spółdzielni sama w sobie świadczy o stworzeniu sztucznych warunków do otrzymania płatności;
b) - art. 107 § 3 Kpa oraz art. 11 Kpa poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu przyczyn, dla których Organ I instancji odmówił przyznania Spółce środków finansowych za pierwszy rok działalności jako grupie producentów rolnych, przejawiające się w szczególności w tym, iż Organ I instancji nie odniósł się w żaden sposób do twierdzeń, wyjaśnień i dowodów Spółki składanych w toku postępowania administracyjnego, jak również, że nie wyjaśnił on dostatecznie przyczyn, dla których uznał, iż Spółka stworzyła sztuczne warunki do otrzymania płatności ograniczając się jedynie do subiektywnych ocen organu nie popartych zgromadzonymi w sprawie dowodami, które to oceny są ze sobą sprzeczne i wewnętrznie się wykluczają.
- naruszenie przepisów prawa materialnego:
a) - art. 4 pkt. 8 Rozporządzenie komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że działalność Strony wskazuje na pozorny i sztuczny charakter stworzonych przez Grupę warunków przyznania środków finansowych za pierwszy rok działalności;
b) - art. 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw poprzez dokonanie błędnej wykładni i przyjęcie, iż działania podjęte przez Grupę nie korespondują z celami określonymi w powołanych przepisach;
c) - art. 35 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), art. 20 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 10) ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz w zw. z § 6 ust. 1, § 6 ust. 3 pkt 1) oraz § 8 ust. 1- 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 z dnia 20 kwietnia 2007 r., poprzez niezastosowanie i nieprzyznanie Spółce środków z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych za pierwszy rok działalności, mimo że spełniła wszelkie warunki do uzyskania środków z tytułu pomocy finansowej;
Mając na uwadze powyższe Grupa wniosła o:
- uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie nowej decyzji,
lub w przypadku nieuwzględnienia ww. wniosku o:
- uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy poprzez przyznanie Spółce należnych jej środków finansowych z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej PROW na lata 2007 - 2013 za okres od 18 grudnia 2013 r. do 17 grudnia 2014 r.,
- udzielanie Stronie w postępowaniu odwoławczym niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
- zapewnienie Stronie czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym.
3. Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] grudnia 2015 roku – stosownie do treści art. 138 § 1 pkt 1 kpa – utrzymał w mocy zaskarżony akt administracyjny.
W motywach Organu wskazał jakie przepisy prawa mają w sprawie zastosowanie i jakie cele - za ich pomocą – ustawodawca zamierza osiągnąć. W dalszej kolejności poczynił ustalenia faktyczne, które są tożsame z tymi, które ustalił Organ I instancji.
Prezes ARiMR dodatkowo ustalił, że każdy członek Grupy, przed jej zawiązaniem miał podpisaną umowę na dostawę produktów rolnych do [...] Sp. z o.o. :
- [...] – data podpisania umowy – 14 marca 2012 r.;
- [...] – data podpisania umowy – 4 kwietnia 2012 r.;
- [...] – data podpisania umowy – 4 kwietnia 2012 r.;
- [...] – data podpisania umowy – 4 kwietnia 2012 r.;
- [...] (małżonek członka Grupy, tj. [...] – wspólnie prowadzących gospodarstwo) – data podpisania umowy – [...] października 2007 roku.
Każda z ww. umów została zawarta na okres 1 roku (z zastrzeżeniem postanowień art. VII umowy, tj. przypadków naruszenia umowy przez członka Grupy), po tym okresie umowa będzie ulegała automatycznemu przedłużeniu na kolejne roczne okresy.
Fakt, iż członkowie Grupy mieli podpisane umowy współpracy z [...] Sp. z o.o. już przed zawiązaniem Grupy, a zapisy tych umów są de facto tożsame z zapisami umowy trójstronnej wskazuje, iż utworzenie Grupy nie wniosło żadnych zmian w funkcjonowaniu ww. gospodarstwa, a co istotne kontrahent, którym jest [...] Sp. z o.o. nie uległ zmianie.
Podpisanie umowy trójstronnej przez każdego z członków Grupy oddzielnie wskazuje, iż każdy z nich mógł negocjować warunki tej umowy, a zatem nie można mówić w takim przypadku, iż Grupa osiągnęła cele określone w art. 35 ust. 1 Rozporządzenia nr 1698/2005, które wskazują, iż to Grupa ma być ogniwem spajającym, m.in. produkcję i sprzedaż towaru wyprodukowanego przez jej członków. Z umów trójstronnych wynika, iż to [...] Sp. z o.o. obraca swoim towarem, a członkowie Grupy prowadzą chów i tucz warchlaków ,,na zlecenie", gdyż zgodnie z zapisami umowy zwierzęta te nie są własnością członków Grupy.
Na brak koncentracji podaży i organizacji sprzedaży przez [...] Sp. z o.o. wskazuje fakt, iż członkowie Grupy nie sprzedawali produkcji do Grupy o czym świadczą dane zawarte w systemie Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt. Powyższe dowodzi, że to nie Grupa, a [...] Sp. z o.o. koncentruje i organizuje zarówno zaopatrzenie dla członków Grupy, jak i sprzedaż trzody.
Ponadto, ustanowienie zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem odchowu oraz tuczu zostało również określone w umowie trójstronnej, wskazuje to, iż kompetencje Grupy przejęła [...] Sp. z o.o. Nie można zatem uznać, że Grupa realizuje cel ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności produkcji.
Zgodnie z przepisami Rozporządzenia nr 1698/2005 wsparcia finansowego udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów, m.in. do celu dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami Grupy, w przedmiotowym przypadku dostosowanie produkcji do wymogów rynkowych dotyczy jednego odbiorcy, jakim jest [...] Sp. z o.o. Zatem należy stwierdzić, że realizacja celów określonych w art. 35 ust. 1 Rozporządzenia nr 1698/2005 nie jest spełniona w odniesieniu do całego rynku zbytu produktów członków Grupy.
Istotnym jest również fakt, iż z dowodów zebranych w sprawie, tj. duplikatów polecenia przelewu (np.: z dnia [...] marca 2014 r. - [...], z dnia [...] października 2014 r. - [...], z dnia [...] lutego 2014 - [...]) wynika, że sposób zapłaty członkom Grupy za tucz nastąpił z konta odbiorcy - [...] Sp. z o.o. bezpośrednio na ich konta z pominięciem konta Strony.
Mając na uwadze powyższe, zdaniem Prezesa ARiMR utworzenie Grupy było działaniem pozornym, mającym jedynie na celu uzyskanie środków finansowych z działania "Grupy producentów rolnych" gdyż w przedmiotowej sprawie nie można wskazać, iż Strona wymagała wsparcia dla osiągnięcia celów określonych w Rozporządzeniu nr 1698/2005, w tym w szczególności:
- dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji;
- wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, i organizacji sprzedaży;
- ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.
W przedmiotowej sprawie, Grupa, wypełniła zarówno obiektywny warunek do uznania, że stworzyła sztuczne warunki, tj. poprzez utworzenie Grupy niezgodnie z celami wskazanymi w art. 35 ust 1 Rozporządzenia nr 1698/2005 oraz subiektywny warunek poprzez wykazanie, że cały ciąg zdarzeń, związanych z produkcją (zawarcie umów trójstronnych) jest zaplanowanym działaniem, które miało za cel ominięcie warunków zawartych w art. 35 ust 1 Rozporządzenia nr 1698/2005 a w dalszej kolejności powodowałoby uzyskanie płatności sprzecznej z celami danego systemu wsparcia. Wszystkie te cele członkowie Grupy mieli już uregulowane i zorganizowane od II kwartału 2012 r., tj. około półtora roku przed formalnym zarejestrowaniem Grupy.
Należy wskazać, iż członkostwo w grupie producentów rolnych nie jest obowiązkiem, a wszystkie warunki i zobowiązania wynikające z tego członkostwa, prowadzące do uzyskania płatności z tytułu pomocy finansowej, członkowie grupy przyjmują dobrowolnie. Kluczowym warunkiem jednakże jest spełnianie celów określonych zarówno w prawie wspólnotowym jak i krajowym. Zaznaczyć należy, iż pomoc finansowa jest udzielana wówczas, gdy grupa nie tylko jest zarejestrowana, ale także funkcjonuje zgodnie z celami, dla których została utworzona (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2011 roku , sygn. akt II GSK 942/10).
Prezes ARiMR wskazał, że działanie grupy producentów rolnych jest realizowane jako środki przejściowe dla nowych państw członkowskich, a celem tego konkretnego działania, określonego w Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 jest: wzmocnienie struktury instytucjonalnej w sektorze pierwotnej produkcji rolnej w celu wsparcia funkcjonowania producentów rolnych poprzez zachęcanie ich do tworzenia grup producentów rolnych i współpracy. W szczególności, celem jest dostosowanie produkcji prowadzonej w gospodarstwach członków grup producentów rolnych do wymogów rynkowych, wspólne wprowadzanie towarów do obrotu, w tym przygotowanie do sprzedaży, centralizacja sprzedaży oraz dostarczenie do odbiorców hurtowych.
Ponadto, wsparcie sprzyjać ma utworzeniu wspólnych zasad dotyczących informacji o produktach. Uzasadnienie wprowadzenia tego działania stanowi charakterystyka gospodarstw rolnych, gdzie silny indywidualizm producentów, przy dużym rozdrobnieniu gospodarstw rolnych, ogranicza ich konkurencyjność, a dodatkowo polscy producenci rolni w niewielkiej skali podejmują wspólne działania na rynku. W szczególności, przewidywaną korzyść stanowią dostosowanie produkcji prowadzonej w gospodarstwach członków grup producentów rolnych do wymogów rynkowych, wspólne wprowadzanie towarów do obrotu, w tym przygotowanie do sprzedaży, centralizacja sprzedaży oraz dostarczenie do odbiorców hurtowych. Upowszechnienie tego wsparcia uzasadnione jest więc ze względu na rozdrobnioną strukturę polskiego rolnictwa, utrudniającą dostęp do rynku indywidualnym rolnikom i obniżającą ich siłę przetargową w negocjacjach z potencjalnymi klientami. Program Rozwoju Obszarów Wiejskich ma przeciwdziałać niskiej rentowności sektora rolnego oraz niskiego poziomu dochodów producentów rolnych wynikających z obiektywnych przyczyn związanych z nierównym tempem procesów koncentracji zachodzących w łańcuchu żywnościowym. Działanie w ramach osi I PRO W, tj. poprawy konkurencyjności sektora rolnego i leśnego - grupy producentów rolnych docelowo ma mieć wpływ na zmniejszenie różnic strukturalnych, oraz pozwolić dostrzec korzyści ze współpracy nie tylko producentom, którzy zdecydowali się na takie działanie, ale również tym, którzy takiego działania nie podjęli. W przypadku tego działania podstawowym kryterium jest wielkość sprzedaży lub obrotów grupy oraz liczba jej członków. Im mniejsza liczba członków, tym potencjalne korzyści z utworzenia Grupy są mniejsze. Przepisy wyżej przywołane wskazują na cel, jakim jest ułatwienie organizowania się przez indywidualnych, samodzielnych producentów funkcjonujących na rynku w Grupy ułatwiające uzyskanie lepszej pozycji konkurencyjnej takich podmiotów.
Wobec powyższego – zdaniem Prezesa - należy stwierdzić, iż w analizowanym stanie faktycznym, przyznanie [...] Sp. z o.o. pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" za pierwszy rok działalności, spowodowałoby uzyskanie wsparcia przez podmioty, których działalność nie stanowiła realizacji celów określonych w art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005. W konsekwencji, doprowadziłoby to do naruszenia celów i istoty działania, wynikających z przedmiotowej regulacji.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 7 oraz art. 77 § 1 Kpa, Prezes ARiMR wskazał, że postępowanie w sprawie przyznania płatności regulowane ustawą PROW oraz wydanym na jego podstawie rozporządzeniem, jest postępowaniem szczególnym. Świadczy o tym, między innymi, treść regulacji zawartej w przepisie art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Z przepisu tego wynika, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, wskazanych w art. 1 pkt 1 tej ustawy PROW, do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kpa, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Odrębności tego postępowania, w stosunku do ogólnego postępowania administracyjnego, szczegółowo wskazane w ust. 2 art. 21 ustawy, wyrażają się również w tym, że jak wynika z ust. 3 art. 21 ustawy PROW strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są zobowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności, sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne, co potwierdza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 1523/11.
Prezes ARiMR stwierdza, iż zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy PROW:
" W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy."
W związku z powyższym, w sytuacji powzięcia przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wątpliwości w zakresie zebranego materiału dowodowego, ma on obowiązek, wynikający z przepisu art. 50 § 1 Kpa stanowiącym, iż:
"Organ administracji publicznej może wzywać osoby do udziału w podejmowanych czynnościach i do złożenia wyjaśnień lub zeznań osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, lub w formie dokumentu elektronicznego, jeżeli jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy lub dla wykonywania czynności urzędowych", a także wezwania Strony do złożenia wyjaśnień, co w przedmiotowej sprawie zostało uczynione. Organ I instancji w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyjaśnił Stronie przesłanki, którymi kierował się przy podejmowaniu negatywnej decyzji o przyznaniu środków z tytułu pomocy finansowej.
Podkreślenia wymaga, że wbrew twierdzeniom Strony, to nie na organie ciążył obowiązek poszukiwania dowodów w sprawie. Strona chcąc podważyć dokonane przez organ I instancji ustalenia w kwestii stworzenia sztucznych warunków przez Grupę - zobligowana była przedstawić w tym zakresie wiarygodne dowody, czego na żadnym etapie postępowania nie uczyniła. Organ zaś wykazał, że Grupa stworzyła sztuczne warunki sprzeczne z celami określonymi w art. 35 ust. 1 Rozporządzenia nr 1698/2005.
Należy bowiem wskazać, że w postępowaniu w sprawach dotyczących przedmiotowych płatności obowiązują zasady odmienne od zasad ogólnych znajdujących zastosowanie w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów Kpa. W myśl art. 21 ust. 2 ustawy PROW z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w odpowiednich przepisach Unii Europejskiej do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy PROW w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Z kolei zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy PROW strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Przepis ten modyfikuje zatem obowiązki organu właściwego do wydawania decyzji i pozycję strony postępowania - określone w przepisach Kpa. To na stronie oraz innych osobach uczestniczących w tym postępowaniu ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (por. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2327/13). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ale ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 Kpa. To nie organ administracji publicznej, a wnioskodawca, ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne (por. wyroki NSA z dnia: 25 października 2011 r., sygn. akt 11 GSK 1075/10; 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 88/11).
Niezasadne należało uznać zatem zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji nr 65/2011, art. 35 ust. 1 i 2 Rozporządzenia nr 1698/2005 oraz art. 2 i art. 3 ustawy o grupach producentów rolnych w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych. Takie stanowisko potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych, np. wyrok NSA z dnia 15 lipca 2015 r., sygn. akt. II GSK 1563/14.
Chybiony jest również zarzut Strony naruszenia art. 80 Kpa wprowadzający zasadę swobodnej oceny dowodów bowiem organ I instancji dokonał rzetelnej oceny materiału dowodowego, który został zgromadzony w przedmiotowej sprawie i który legł u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Nadto należy podkreślić, iż decyzja z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] zawiera wszystkie obligatoryjne elementy określone w art. 107 Kpa, w szczególności nie narusza § 3 cytowanego przez Stronę w odwołaniu przepisu, bowiem należycie i wyczerpująco wskazuje okoliczności faktyczne prawne, którymi kierował się organ wydając tego rodzaju rozstrzygniecie.
4. W skardze – postulującej uchylenie decyzji Organów obu instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego – zarzucono obrazę :
A. przepisów prawa postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy:
a) art. 7, art. 77 § 1 i art. kpa oraz art. 21 ust. 2 pkt 2) i ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na rozstrzygnięciu niniejszej sprawy bez jej dostatecznego wyjaśnienia i bez wyczerpującego rozpatrzenia i zebrania całego materiału dowodowego, poprzez przyjęcie założenia, że Grupa stworzyła sztuczne warunki i nie realizuje celów przewidzianych w przepisach prawa dla grup producentów rolnych, a w szczególności bez wyjaśnienia i rozpatrzenia przyczyn funkcjonowania Spółki w takiej, a nie innej strukturze organizacyjnej, co doprowadziło do wydania decyzji jedynie w oparciu o arbitralne założenie organu II instancji, iż struktura organizacyjna i sposób funkcjonowania Spółki same w sobie świadczą o stworzeniu sztucznych warunków do otrzymania płatności, nie zaś w oparciu o zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy;
b) art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu przyczyn, dla których Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję odmawiającą przyznania Spółce środków finansowych za pierwszy rok działalności jako grupie producentów rolnych, przejawiające się w szczególności w tym, iż Organ II instancji nie wyjaśnił dostatecznie przyczyn i nie podał w sposób jasny, precyzyjny i klarowny powodów, dla których uznał, iż Spółka nie realizuje celów przewidzianych dla grup producentów rolnych i że stworzyła sztuczne warunki do otrzymania płatności, ograniczając się jedynie do podania lakonicznych, ogólnikowych twierdzeń i subiektywnych ocen organu nie popartych zgromadzonymi w sprawie dowodami, powielając w zasadzie twierdzenia i zarzuty wcześniej podniesione przez organ I instancji;
B. przepisów prawa materialnego:
c) art. 4 pkt. 8 Rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że działalność Strony wskazuje na pozorny i sztuczny charakter stworzonych przez Grupę warunków przyznania środków finansowych za pierwszy rok działalności;
d) art. 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw oraz art. 35 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez dokonanie błędnej wykładni i przyjęcie, iż działania podjęte przez Stronę nie korespondują z celami określonymi w powołanych przepisach;
e) art. 35 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), art. 20 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 10 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz w zw. z § 6 ust. 1, § 6 ust. 3 pkt 1 oraz § 8 ust. 1-3 i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ,,Grupy producentów rolnych" objętej programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 z dnia 20 kwietnia 2007 poprzez niezastosowanie i nieprzyznanie Spółce środków z tytułu pomocy finansowej na wspieranie producentów rolnych za pierwszy rok działalności mimo że Spółka spełniła wszelkie warunki do uzyskania środków z tytułu pomocy finansowej.
W ocenie Grupy postępowanie dowodowe było prowadzone pobieżnie, zaś Organ II instancji nie odniósł się do zarzutów i twierdzeń Strony składanych w toku postępowania administracyjnego, a w szczególności Organ II instancji :
• w sposób dowolny dokonał analizy zebranego materiału dowodowego w zakresie realizacji przez Spółkę celów stawianych grupom producentów rolnych, interpretując go w sposób sprzeczny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego w zasadzie powielając argumentację Organu I instancji;
• nie wyjaśnił powodów, dla których uznał, że Spółka nie realizuje celów stawianych grupom producentów rolnych co w konsekwencji ma prowadzić do wniosku, że sztucznie stworzyła warunki wymagane do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami wsparcia dla grup producentów rolnych, ograniczając się jedynie do arbitralnego stwierdzenia, bez wskazania argumentów i dowodów dla poparcia swojej tezy, zwłaszcza, że w ocenie Grupy zebrany materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że Grupa wprowadza produkty do obrotu co świadczy o spełnieniu podstawowego celu nałożonego na grupy producentów rolnych;
• w żaden sposób nie wyjaśnił dlaczego jego zdaniem zapisy trójstronnych umów zawartych pomiędzy Grupą, Członkami Grupy oraz spółką [...] Sp. z o.o. nie pozwalają osiągnąć celów określonych przepisami prawa dla grup producentów rolnych, wskazując jedynie, że są tożsame z treścią umów których stroną nie była Grupa, co samo w sobie przecież nie może być dowodem na stworzenie przez Grupę sztucznych warunków;
• nie wskazał dlaczego i w jaki sposób cele nie są realizowane lub ewentualnie jak powinny być realizowane, aby funkcjonowanie Grupy było w ocenie Organu zgodne z przepisami prawa;
• nie przeprowadził postępowania w zakresie ustalenia powodów takiego a nie innego ukształtowania kanałów dystrybucji produktów na rynek oraz zawarcia umów trójstronnych, mimo iż fakt ich zawarcia jest przed organ stawiany jako okoliczność przemawiająca za stworzeniem przez Grupę sztucznych warunków;
• nie wyjaśnił dlaczego uznał, że członkowie Grupy nie prowadzą gospodarstwa rolnego we własnym imieniu i na własną rzecz i nie są niezależni w podejmowanych decyzjach związanych z prowadzeniem chowu trzody chlewnej;
• nie ustalił woli jaką kierowali się wspólnicy zawiązując Spółkę, powodów dla których Spółka została założona, celów jakie przyświecały wspólnikom przy założeniu Spółki, a także zaniechał przeprowadzenie dowodu z wyjaśnień wspólników oraz Spółki;
• nie dążył do wyjaśniania okoliczności które winien sam ustalić i co do których na organie ciążył ciężar dowodu (o czym niżej) jak chociażby przesłanki rzekomego stworzenia przez Grupę sztucznych warunków, a ograniczył się jedynie do podtrzymania niepopartego niczym twierdzenia organu I instancji o stworzeniu przez Grupę sztucznych warunków;
• nie ustalił wnikliwie okoliczności związanych m. in. ze spełnieniem celów, jakie ustawodawca nakłada na grupy producentów rolnych w szczególności, wspólnej sprzedaży i wprowadzenia produktów do obrotu i na rynek, koncentracji podaży - nie prowadził w tym zakresie postępowania dowodowego;
• nie wskazał, które fakty i dowody uznał za udowodnione, a którym faktom i dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Zasada przekonywania, której mowa w art. 11 kpa, nie została zrealizowana, pominięto większość twierdzeń, dowodów i wyjaśnień strony, które w toku postępowania były przez Stronę składane. Nie odniesiono się do faktów istotnych dla danej sprawy. Organ II instancji w uzasadnieniu w sposób lakoniczny odniósł się do zarzutów stawianych przez Spółkę w odwołaniu w zasadzie nie wyjaśniając powodów swego rozstrzygnięcia, a zatem zasada przekonywania nie została zrealizowana nawet w minimalnym zakresie, gdyż Organ II instancji przemilczał, nie odniósł się do faktów i okoliczności istotnych dla niniejszej sprawy, a podniesionych m.in. w odwołaniu, nie wskazał dowodów na poparcie swych twierdzeń oraz powodów dla których dowody te uznać należy za podstawę rozstrzygnięcia, zaś przedstawił jedynie swe subiektywne odczucia. W świetle norm prawnych zawartych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 11 kpa i art. 107 § 3 kpa, Organ zobowiązany był dać wyraz zasadom wyrażonym w powyższych przepisach poprzez dokładne, szczegółowe i wyczerpujące uzasadnienie wydanego rozstrzygnięcia, które powinno zawierać motywację wskazującą, że wzięta została pod uwagę i wyczerpana argumentacja Strony, a wydane rozstrzygnięcie najbardziej i najsłuszniej - w okolicznościach danej sprawy odpowiada obowiązującym przepisom prawa, czego jednak nie uczynił. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Organ w żaden sposób nie wyjaśnił dlaczego w jego ocenie zapisy trójstronnych umów zawartych pomiędzy Grupą, członkami Grupy oraz spółką [...] Sp. z o.o. nie pozwalają osiągnąć celów przewidzianych przepisami prawa dla grup producentów rolnych, w szczególności wspólnego wprowadzenia towarów do obrotu, w tym przygotowania towaru do sprzedaży, centralizacji i organizacji sprzedaży, arbitralnie stwierdzając tylko, że taka forma współpracy nie pozwala tych celów osiągnąć, a Grupa stworzyła sztuczne warunki do otrzymania płatności. Zaś jako dowód swego twierdzenia powołał jedynie okoliczność, iż umowy ramowe trójstronne i umowy indywidualne zawarte przed założeniem grupy oparte są na "tożsamych" zapisach, z czym nie można się zgodzić, gdyż stroną poprzednich umów były dwa podmioty, a sprzedaż produktów nie następowała do grupy producentów rolnych, a bezpośrednio do odbiorcy, również sposób rozliczeń był odmienny. Co więcej w zaskarżonej decyzji brak jest jasnego i czytelnego wskazania dowodów na poparcie twierdzeń organu. Organ szeroko opisuje podstawy prawne i sferę powinności (obowiązków) jakie wynikają z przepisów prawa - jednak nie dokonuje subsumpcji stanu faktycznego do powołanych przepisów. Dowodem przywołanym przez organ w skarżonej decyzji jest m.in. umowa trójstronna, której zapisy mają – w ocenie Organu - dowodzić zamierzonego działania grupy prowadzącego do stworzenia sztucznych warunków - przy czym organ wskazuje ww. umowę jako dowód, ale w żaden sposób nie wyjaśnia powodów mających przemawiać za tym, że zawarcie umowy oraz jej zapisy miałyby świadczyć o stworzeniu sztucznych warunków przez Grupę. Z tego też względu zaskarżona decyzja i jej uzasadnienie są dla Strony niezrozumiałe oraz naruszają przepisy postępowania.
Odnosząc się do naruszenia przepisów art. 21 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich Organ wskazał, że w świetle najnowszej linii orzecznictwa sądów administracyjnych, organy administracji są związane dyspozycja art. 7 i 77 kpa. Przyjęcie odmiennej argumentacji prowadziłoby do wniosku, że ciężar dowodu dotyczący wykazania, że Grupa realizuje cele spoczywałby na beneficjencie (Stronie). Taka interpretacja tego przepisu, prowadziłby w gruncie rzeczy do przyjęcia, że przepisy ustanawiają swoiste domniemanie, iż beneficjent nie realizuje celów programu pomocowego. Byłoby to sprzeczne z powszechnie obowiązującymi zasadami prawa procesowego. Dlatego, to organy ARiMR są zobowiązane udowodnić i wykazać w sposób niebudzący najmniejszych wątpliwości, że dany podmiot nie realizuje celów oraz że zamiarem danego podmiotu jest stworzenie "sztucznych warunków". Organy nie mogą przerzucać ciężaru dowodu na stronę postępowania. To na organach, jako tych które chcą wywieść odpowiednie skutki prawne, powstałe wskutek takiej sytuacji, ciąży obowiązek poszukiwania i przedstawienia dowodów; vide wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2013 r. w sprawie II GSK 1318/12, w którym Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że przyznawanie płatności ONW regulowane jest ustawą z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Zgodnie z art. 21 ust. 2 powołanej ustawy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zaś zgodnie z art. 21 ust. 3 tej ustawy strony są obowiązane przedstawiać dowody i dawać wyjaśnienia zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne. Takie uregulowanie ustawowe nakłada na wnioskodawcę obowiązek większej aktywności w postępowaniu dowodowym niż wedle uregulowań k.p.a., jednak nie zwalnia organu od wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i przestrzegania zasad praworządności. W świetle powyższego to organ ma udowodnić wnioskodawczyni zarówno fakt zawyżenia powierzchni zgłoszonej do dopłat jak i umyślność tego działania. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Skarżący wskazał, iż nie może budzić wątpliwości, że to organ ma udowodnić stworzenie sztucznych warunków, czy też brak realizacji przez Grupę celów określonych w przepisach prawa, czego w niniejszej sprawie nie uczynił. Ustalenia takie winny zaś w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wynikać ze zgromadzonego, a następnie rozpatrzonego przez organy materiału dowodowego, jaki stanowi podstawę rozstrzygnięcia. W przeciwnym wypadku, ustalenia organów należy uznać za niekompletne i niewystarczające do stwierdzenia, że beneficjent nie realizuje celów programu. Powołany wyżej przepis wymaga od ARiMR udowodnienia; nie dopuszczono tu innych środków jak np. uprawdopodobnienie, zatem organ zobowiązany jest do zebrania dowodów, z których w sposób niebudzący wątpliwości będzie można wywieść określone twierdzenia. Dlatego w ocenie Strony, należy wywodzić, że Organ II instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego w zakresie wymaganym przepisami prawa, nie udowodnił określonych faktów, zaś swoje racje opiera, jak już wyżej wskazano, na przypuszczeniach i swych subiektywnych ocenach. W konsekwencji czego, podstawy decyzji nie są oparte na faktach udowodnionych (pewnych, niezaprzeczalnych), a jedynie na przypuszczeniach, czy też błędnych ustaleniach (jak chociażby w zakresie sposobu zapłaty za żywiec) i subiektywnej ocenie Organu, że Grupa stwarza pozory prowadzenia działalności, a zatem nie realizuje celów przewidzianych w przepisach unijnych i krajowych dla grup producentów rolnych oraz stworzyła sztuczne warunki do otrzymania płatności w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia. Organ nie przeprowadził żadnego dowodu w zakresie tego, czy Spółka stworzyła sztuczne warunki do otrzymania płatności, woli jaką kierowali się wspólnicy zawiązując Spółkę. Skarżący wskazał, że w przypadku kiedy Organ nie miał pewności co do okoliczności niniejszej sprawy, zobowiązany był przeprowadzić postępowanie dowodowe w zakresie budzącym jego wątpliwości. W sytuacji, w której i ono nie przyniosłoby oczekiwanych przez Organ rezultatów, Organ dalej miałby wątpliwości, winny one być rozstrzygnięte na korzyść Strony. Taką interpretację potwierdził w swych orzeczeniach WSA w Warszawie, który m. in. w wyroku z dnia 20 lutego 2013 r. wskazał, że uprawnień organu administracyjnego nie można interpretować w ten sposób, że w razie wątpliwości należy sprawę rozstrzygać na niekorzyść strony. Przeciwnie, wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść strony, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie ważny interes społeczny, bowiem tylko takie postępowanie, zgodnie z wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadą, może pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa (sygn. akt VII SA/Wa 2542/12).
W ocenie Grupy, Organ II instancji (podobnie jak i Organ I instancji) w sposób nieprawidłowy zinterpretował i zastosował art. 4 pkt. 8 Rozporządzenie komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich poprzez przyjęcie, że działalność Strony wskazuje na pozorny i sztuczny charakter stworzonych przez Grupę warunków przyznania pomocy, niekorespondujący z celami stawianymi grupom producentów rolnych przez ustawodawcę, podczas gdy w ocenie Strony z okoliczności sprawy jasno wynika, iż Spółka spełniła w sposób rzeczywisty zarówno warunki formalne, konieczne do uzyskania statusu grupy producentów rolnych, jak i warunki niezbędne do uzyskania pomocy finansowej i wypłaty środków z tytułu pomocy finansowej. Zgodnie z powołanym przepisem bez uszczerbku dla przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia. Dokonując analizy prawnej powyższego przepisu, należy zwrócić uwagę na jego złożoną konstrukcję wewnętrzną.
Otóż przesłankami wstrzymania płatności są (łącznie):
a) stwierdzenie sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania takich płatności oraz
b) wykazanie celu jakim jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia.
Dla stwierdzenia istnienia "sztucznych warunków" niezbędne jest wykazanie i udowodnienie istnienia łącznie obydwu powyższych przesłanek, co potwierdzał już w swoich orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny (np. sygn. akt II GSK 382/11, sygn. akt II GSK 1595/12). Na etapie postępowania pierwszo instancyjnego Organ wskazanych okoliczności nie wykazał i nie udowodnił (obowiązek organu w tym zakresie potwierdza również orzeczenie WSA w Warszawie sygn. akt VIII SA/Wa 59/14).
Ustawodawca nakłada na agencję płatniczą, w niniejszej sprawie będzie to ARiMR, obowiązek wstrzymania płatności w sytuacji w której stwierdzi zaistnienie dwóch przesłanek:
a) stwierdzenie sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności;
Odnosząc powyższą przesłankę na grunt niniejszej sprawy, Grupa wskazuje, że ARiMR zobowiązana była do skontrolowania wyłącznie spełnienia przez Stronę określonych w przepisach prawa warunków do otrzymania płatności o których stanowi art. 35 Rozporządzenia Nr 1698/2005 oraz Rozporządzenia z dnia 20 kwietnia 2007 r. Kontrola ta była dokonywana na etapie rozpoznawania wniosku o przyznanie pomocy, w wyniku czego organ wydał decyzję w sprawie przyznania Grupie pomocy finansowej na okres 5 kolejnych lat.
Wskazane wyżej akty prawne określają następujące warunki otrzymania płatności (wsparcia finansowego):
a) prowadzenie działalności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wpisanej do rejestru grup producentów rolnych zgodnie z przepisami ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw;
b) uzyskanie wpisu w rejestrze ze względu na produkty lub grupę produktów, określonych w załączniku do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych, z wyłączeniem owoców i warzyw oraz owoców i warzyw przeznaczonych dla przetwórstwa;
c) nadanie grupie producentów rolnych numeru identyfikacyjnego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym".
W świetle zebranego materiału dowodowego powyższe warunki wymagane do otrzymania płatności zostały przez Grupę spełnione.
Przepis art. 4 ust 8 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 ogranicza kompetencję ARiMR jako jednostki płatniczej do zbadania warunków wymaganych do otrzymania środków finansowych (pkt. a - c). Okoliczności (wymogi) były badane przez organy administracji w toku postępowania w sprawie przyznania pomocy dla Grupy na okres pięciu lat działalności. W toku weryfikacji organ stwierdził, że Grupa spełnia wymogi przyznania pomocy, w wyniku czego organ przyznał Grupie pomoc na okres pięciu kolejnych lat.
b) wykazanie celu jakim jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia;
Zgodnie z postanowieniami art. 35 ust. 1 ww. Rozporządzenia nr 1698/2005, wsparcia tworzenia grup producentów udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celów:
a) dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup;
b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych;
c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.
Wskazać należy, że działania podejmowane przez Grupę oraz jej członków (m. in. koncentracja produkcji, zrzeszenie pięciu niezależnych gospodarstw, wspólna sprzedaż żywca, organizacja procesów produkcji i sprzedaży, negocjowanie warunków sprzedaży produktów, ustalenia dotyczące produkcji), odpowiadają celom określonym w przepisach regulujących funkcjonowanie grup producentów rolnych. Tym samym wykazanie celu jakim jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia jest obiektywnie niemożliwe w niniejszej sprawie. Co więcej Organ II instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego w celu wykazania i udowodnienia, że celem (wolą) organizacji Grupy było uzyskanie wsparcia sprzecznego z celami danego działania (przykładowo nie przesłuchał wspólników Spółki na okoliczność w jakim celu przystąpili i zawiązali grupę producentów, jakie były motywy założenia Grupy), jak już wyżej wskazywano ciężar dowodu w tym zakresie obciążał Organ II instancji.
Koniecznym także, jest dokonanie obiektywnej oceny, czy jeżeli prawodawca krajowy i europejski nie nakłada na grupę producentów rolnych i jej członków obowiązków w postaci m.in.: określonego sposobu zaopatrywania się w środki do produkcji, sposobu zapłaty za sprzedane produkty, prowadzenie działalności w oparciu o obiekty będące własnością członka, czy sposobu wprowadzania na rynek lub podmiotów do których może nastąpić sprzedaż produktów, to czy możliwym jest wykazanie celu, jakim jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, o którym mowa w art. 4 ust. 8 Rozporządzenia nr 65/2011. W ocenie Grupy okoliczności te nie mogą prowadzić do wykazania celu jakim jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami wsparcia, skoro bowiem ustawodawca nie wskazuje w przepisach regulujących funkcjonowanie i powstawanie grup producentów rolnych tych kwestii, to oczywistym jest, że są one co najmniej obojętne z punktu widzenie prawidłowego funkcjonowania grupy producentów rolnych, tym samym nawet ich niezachowanie nie może rodzić negatywnych konsekwencji dla grupy producentów rolnych i jej członków.
Stwierdzenie celu jakim jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami wsparcia, w świetle najnowszego orzecznictwa sądów administracyjnych wymaga obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. Organ musi udowodnić wyłączny zamiar strony, ustalić tym samym jej wolę, czego w niniejszej sprawie nie uczynił (nie przeprowadził w tym zakresie żadnego dowodu - nie przesłuchał wspólników, członków Grupy). Organ II instancji w sposób nieuzasadniony, nie wynikający z żadnych dowodów przyjął, że skoro Grupa ukształtowała w taki a nie inny sposób współpracę z [...] Sp. z o.o., to a priori celem Grupy było ominięcie prawa, i zastosowanie znajduje przepis art. 4 ust. 8 Rozporządzenia nr 65/2011. Organ II instancji nie zbadał powodów dla których Grupa zdecydowała się na zawarcie umów trójstronnych, nie ustalił czy właśnie takie a nie inne ukształtowanie współpracy z odbiorcą było korzystne dla Grupy i jej członków, nie analizował powodów takiego a nie innego sposobu ukształtowania współpracy ze spółką [...] sp. z o. o., nie wyjaśnił czy ukształtowanie współpracy w ten sposób jest dla Grupy i jej członków korzystne, czy wpływa na poprawę jakości gospodarowania jak również czy pozwala Grupie na realizację celów nałożonych przepisami prawa na grupy producentów rolnych. Z całokształtu okoliczności i materiału dowodowego zebranego w sprawie wyraźnie wynika, że "wola" jaką kierowano się przy zawiązaniu Grupy i ukształtowaniu współpracy ze spółą [...] sp. z o. o. była odmienna od tej jaką z niewiadomych przyczyn przypisuje Stronie w uzasadnieniu decyzji Organ II instancji. Organ nie wskazuje w jaki sposób i z jakich faktów wywiódł, że wolą Strony było stworzenie sztucznych warunków. Organ nie odnosi się do tej kwestii w żaden sposób i pomija ją w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Mimo, iż obowiązkiem Organu było udowodnienie "woli" Strony, Organ nie przeprowadził w tym zakresie żadnego dowodu.
Argumenty, które w ocenie Organu miałyby przemawiać za ustaleniem istnienia "sztuczności" nie znajdują jakiegokolwiek oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym; Organ całkowicie błędnie i dowolnie interpretuje fakt zawarcia umów trójstronnych oraz same postanowienia tychże umów. Wnioski wysuwane przez Organ oparte są jedynie na "domysłach", dowolnej interpretacji, której celem jest wyłącznie udowodnienie z góry przyjętego założenia o stworzeniu przez Grupę sztucznych warunków. Przepis art. 4 ust. 8 Rozporządzenia nr 65/2011 został poddany błędnej wykładni, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego rozstrzygnięcia wydanego przez Organ II instancji, aby bowiem prawidłowo zastosować wobec Skarżącej ww. przepis organy winny w sposób bardzo staranny, wyczerpujący i przekonywujący, nie pozostawiający żadnych wątpliwości wykazać (udowodnić), że w jej przypadku miało miejsce sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności. Powyższego jednak zabrakło w niniejszej sprawie; z samego faktu zawarcia umów z odbiorcą do którego przed zawiązaniem Grupy członkowie sprzedawali swoje produkty, nie można wywodzić wniosku, że świadczy to o stworzeniu sztucznych warunków.
Podsumowując powyższe rozważania (pkt a i b), Skarżący wskazał, że z okoliczności niniejszej sprawy wynika, iż Spółka spełniła w sposób rzeczywisty warunki konieczne do uzyskania pomocy finansowej i wypłaty środków finansowych z tytułu pomocy finansowej za pierwszy rok działalności, odmienne ustalenie w tym zakresie są błędne. W toku postępowania nie wykazano, aby Grupa stworzyła sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności, nie wykazano (nie udowodniono) też celu jakim jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia (podobne stanowisko zajął WSA w Warszawie w wyroku VIII SA/Wa 59/14). Powyższe rozważania znajdują również uzasadnienie w wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS) z dnia 12 września 2013 roku, sygn. C-434/12.
Skarżący zauważył, że nawet gdyby Organ udowodnił, że beneficjent stworzył sztuczne warunki do otrzymania płatności (co w niniejszej sprawie nie ma miejsca), to jeżeli spełnia (realizuje) cele ustawowe, brak jest podstaw do odmowy płatności, z uwagi, że nie zostały spełnione obie przesłanki wynikające z art. 4 ust. 8 Rozporządzenia 65/2011. Zaś w niniejszej sprawie cele te niewątpliwie były i są przez Spółkę nadal realizowane.
Odnosząc się do poszczególnych zarzutów/twierdzeń stawianych przez Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w zakresie stworzenia przez Spółkę sztucznych warunków, Strona wskazała, co następuje :
a) Odnośnie twierdzeń, że członkowie Grupy nie prowadzą gospodarstwa rolnego we własnym imieniu i na własna rzecz, gdyż nie są niezależni w podejmowanych decyzjach związanych z prowadzeniem chowu trzody chlewnej.
Grupa wskazuje, że umowa trójstronna zawarta między Grupą, członkiem Grupy, a odbiorcą trzody, jest umową cywilnoprawną. Istotą umownego stosunku cywilnoprawnego jest równość stron tego stosunku i jego kształtowanie według woli stron. Treść umów została tak przez strony ukształtowana, aby była korzystna dla każdej ze stron, a równocześnie zgodna ze ustawą o grupach producentów rolnych. Nieuprawnione są twierdzenia Organu, iż członkowie Grupy nie prowadzą gospodarstwa rolnego we własnym imieniu i na własną rzecz, gdyż nie są niezależni w podejmowanych decyzjach związanych z prowadzeniem chowu trzody chlewnej. Twierdzenia takie nie są poparte jakimikolwiek dowodami zebranymi w sprawie. Zawarcie umów trójstronnych nie może być dowodem na rzekomą zależność między stronami umowy. Oczywistym jest, że między stronami umowy trójstronnej istnieje pewnego rodzaju więź wynikająca z umowy, stanowiąca istotę stosunku cywilnoprawnego - jednak wieź ta nie powoduje stosunku zależności. Zgodnie z zawartymi umowami każda ze stron zawarła umowę dobrowolnie, każda ze stron stosunku cywilnoprawnego czerpie określone korzyści, na każdej stronie ciążą określone obowiązki. Żadna ze stron tego stosunku nie przejmuje kompetencji innej strony. Stosunek prawny wynikający z umowy trójstronnej jest relacją cywilnoprawną z której każda ze stron może zrezygnować, wypowiedzieć umowę. W konsekwencji czego nie można mówić o tym, iż członkowie Grupy nie są niezależni w decyzjach związanych z prowadzeniem trzody chlewnej.
b) Odnośnie twierdzeń, że utworzenie Grupy nie wniosło żadnych zmian w funkcjonowaniu gospodarstw członków Grupy.
W uzasadnieniu skarżonej decyzji Organ II wskazuje, że fakt, iż członkowie Grupy mieli podpisane umowy współpracy z [...] sp. z o.o. już przed zawiązaniem Grupy, a zapisy tych umów są de facto tożsame z zapisami umowy trójstronnej wskazuje, iż utworzenie Grupy nie wniosło żadnych zmian w funkcjonowaniu ww. gospodarstw. Z twierdzeniem Organu nie sposób się zgodzić, bowiem stroną poprzednich umów były dwa podmioty, a sprzedaż produktów nie następowała do grupy producentów rolnych, a bezpośrednio do odbiorcy, również sposób rozliczeń był odmienny. Sytuacja ta zmieniła się po zawiązaniu Grupy, z uwagi na zamianę sposobu dystrybucji i wprowadzania produktów na rynek i do obrotu. To Grupa przejęła na siebie obowiązek wprowadzenia produktów wytworzonych przez członków na rynek i występuje jako reprezentant hodowców (członków Grupy). Oferując na rynku wolumen sprzedaży stanowiący sumę trzody produkowanej w gospodarstwach członków, a nie każdego z członków pojedynczo. Dzięki czemu producenci zrzeszeni w Grupie, nie stanowią już pięciu pojedynczych hodowców oferujących na rynku do sprzedaży po kilkaset/kilka tysięcy sztuk trzody, ale w ich imieniu na rynku występuje jeden silny podmiot oferujący do sprzedaży około dziesięciu tysięcy sztuk żywca wieprzowego. Istotne jest, że członkowie Grupy nie wprowadzają już samodzielnie produktów na rynek - to Grupa przejęła na siebie ten obowiązek i to Grupa jest podmiotem, który reprezentuje producentów na rynku.
c) Odnośnie zarzutów, iż członkowie Grupy prowadzą chów i tucz warchlaków " na zlecenie", gdyż zgodnie z zapisami umowy trójstronnej zwierzęta te nie są własnością członków Grupy.
Grupa wskazuje, że zapis umowy trójstronnej dotyczący przewłaszczenia na zabezpieczenie ma charakter jedynie zabezpieczający, w celu zabezpieczenia ewentualnych roszczeń z tytułu np. dostawy paszy czy innych środków do produkcji. Zapis ten de facto nigdy nie wszedł w życie i był zapisem pustym, z uwagi na to, że własność i posiadanie stada cały czas pozostawała przy hodowcy (członku grupy). Wskazać należy, że aby przewłaszczenie rzeczy oznaczonej co do gatunku (stada) było skuteczne i wywołało pożądany skutek, konieczne jest przeniesienie posiadania i wydanie rzeczy - co jednak nie nastąpiło. Zatem brak wydania stada na rzecz podmiotu dokonującego przewłaszczenia powodował, że cały czas pozostawało ono własnością hodowcy. Świadczy o tym również okoliczność, że to hodowca (członek Grupy), po zakończeniu cyklu produkcyjnego sprzedawał żywiec wyhodowany we własnym gospodarstwie. Skoro zaś następowała sprzedaż, to znaczy, że hodowca musiał być w chwili sprzedaży właścicielem trzody, co potwierdza powyższe twierdzenie o charakterze przewłaszczenia i o tym, że był to jedynie zapis umowny, który z powyższych powodów nie był realizowany.
d) Odnośnie twierdzeń, że to [...] sp. z o.o. a nie Grupa koncentruje i organizuje zarówno zaopatrzenie dla członków Grupy, jak i sprzedaż trzody jak również, że to [...] przejęła kompetencje Grupy.
Grupa wskazuje, że powyższe zarzuty Organu są całkowicie chybione. Z przedstawionych w toku postępowania dokumentów wprost wynika, że sprzedaż trzody przez członków Grupy jest dokonywana za jej pośrednictwem - co świadczy o wprowadzaniu do obrotu i realizacji celów określonych dla grup producentów rolnych. Grupa jest faktycznym uczestnikiem procesu sprzedaży i wprowadzenia produktów na rynek. Zebrane dokumenty wskazują, że członkowie Grupy dokonują sprzedaży produktów w pierwszej kolejności do Grupy (nie do odbiorcy docelowego) i jest to operacja faktyczna, potwierdzona dokumentami księgowymi. Dopiero w dalszej kolejności Grupa wprowadza produkty na rynek i do obrotu, sprzedając produkty odbiorcy docelowemu, tj. [...] sp. z o. o. W ocenie Grupy twierdzenia, że Grupa
nie koncentruje i nie organizuje sprzedaży trzody są niepoparte żadnymi dowodami, nie wynikają ze zgromadzonego materiału dowodowego i mają na celu jedynie zdyskredytowania wizerunku Grupy. W niniejszej sprawie brak jest jakichkolwiek dowodów usprawiedliwiających powyższe twierdzenia Organu.
e) Odnośnie zarzutów, iż sposób zapłaty członkom Grupy za tucz nastąpił z konta odbiorcy - [...] Sp. z o.o. bezpośrednio na ich konta z pominięciem konta Strony.
Grupa wyjaśnia, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają sobie nawzajem należności do wysokości wierzytelności niższej. Z powołanego przepisu wynika, że potrącenie wzajemnych należności jest prawnie dopuszczalnym środkiem zapłaty za zobowiązania, wywołującym skutek identyczny do tego, jaki wywołuje zapłata w innej formie, np. przelew bankowy.
Zasady przyznawania i wypłaty środków finansowych dla grup producentów rolnych reguluje w szczególności rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Zgodnie z powołanym wyżej rozporządzeniem, pomoc jest udzielana grupie producentów rolnych:
- prowadzącej działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wpisanej do rejestru grup producentów rolnych;
- która została utworzona ze względu na produkty lub grupę produktów, określonych w załączniku do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych (...);
- jeżeli został jej nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Pomoc wypłacana w formie rocznych płatności obejmuje okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez grupę, liczone od dnia wydania decyzji marszałka województwa o wpisie podmiotu do rejestru. We wniosku o wypłatę środków finansowych za kolejna lata działalności, Grupa wskazuje m. in. wartość przychodów netto ze sprzedaży produktów lub grupy produktów, ze względu na które grupa została utworzona, wytworzonych w gospodarstwach członków grupy, za okres, którego dotyczy wniosek. Do wniosku dołącza się wykazy faktur VAT i rachunków, uporządkowanych w ujęciu chronologicznym, potwierdzających:
- przychody netto grupy ze sprzedaży produktów lub grupy produktów, ze względu na które grupa została utworzona;
- wartość i ilość dostarczonych grupie produktów lub grupy produktów przez poszczególnych jej członków;
- przychody netto grupy ze sprzedaży produktów lub grupy produktów, ze względu na które grupa została utworzona, wytworzonych w gospodarstwach jej członków i sprzedanych odbiorcom niebędącym członkami grupy.
Wysokość udzielanej pomocy w danym roku prowadzenia działalności przez grupę ustala się na podstawie wartości udokumentowanych rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów lub grupy produktów, ze względu na które grupa została utworzona, i wytworzonych w gospodarstwach jej członków oraz sprzedanych odbiorcom niebędącym członkami grupy.
Zarówno przepisy krajowe jak i regulacje prawa wspólnotowego normujące zasady przyznania i wypłaty środków finansowych dla grup producentów rolnych nie wprowadzają wymogu co do sposobu wzajemnych rozliczeń i zapłaty między członkami grupy producentów rolnych z tytułu sprzedaży produktów wytworzonych w gospodarstwach członków do grupy, czy też rozliczeń w zakresie dostawy przez grupę producentów środków do produkcji dla członków grupy. Wymóg takowy nie został też wprowadzony w zakresie sposobu wzajemnych rozliczeń i zapłaty między grupą a nabywcą produktów sprzedawanych przez grupę, zakupionych uprzednio przez grupę od jej członków i wytworzonych w gospodarstwach jej członków. Jak już wyżej wskazano, na grupie ciąży obowiązek udokumentowania wartości rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów ze względu na które grupa została utworzona, i wytworzonych w gospodarstwach jej członków oraz sprzedanych odbiorcom niebędącym członkami grupy. Zarówno zakup produktów przez Grupę jak ich sprzedaż, winny być przez Grupę potwierdzane dokumentami księgowymi, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami (faktura VAT, faktura VAT RR), w celu ich udokumentowania - z czym mamy do czynienia w niniejszym stanie faktycznym. Z przepisów nie wynika zatem, iż warunkiem uzyskania przez grupę producentów rolnych pomocy finansowej i wypłaty środków finansowych z tytułu przyznanej pomocy, jest dokonanie zapłaty na rzecz grupy producentów, za sprzedane przez grupę produkty, w określonej formie np. przelew bankowy. Warunek taki nie został ustanowiony również w zakresie rozliczeń w relacjach handlowych między grupę producentów rolnych a jej członkami. A zatem podkreślić należy, że ustawodawca w zakresie sposobu powyższych rozliczeń dopuścił każdy prawem przewidziany sposób zapłaty, w tym kompensatę. Wskazać należy, że w innych programach pomocowych objętych PROW na lata 2007 - 2013, w sytuacji w której płatności była uzależniona od rozliczenia w formie przelewu bankowego, było to wprost wskazane (np. zwiększania wartości dodanej), w programie "Grupy producentów rolnych" takiego wymogu nie wprowadzono. Tym samym należy przyjąć, że wzajemne rozliczenia z tytułu zawartych umów sprzedaży mogą odbywać się według woli stron stosunku prawnego, w tym również w sposób ustalony w niniejszej sprawie przez strony umowy trójstronnej. Co więcej spółka [...] sp. z o. o. w dniu [...] sierpnia 2015 r. złożyła stosowne oświadczenia (w aktach sprawy), z których wyraźnie wynika, że wszelkie należności za sprzedany jej żywiec przez Grupę zostały rozliczone.
f) Odnośnie zarzutów co do zasadności zawarcia i realizacji umów trójstronnych między Grupą, jej członkami, a odbiorcą żywca.
W pierwszej kolejności wskazać należy, co Organ II instancji pominął i w ogóle nie odniósł się do okoliczności, że zgodnie z ustawą o grupach producentów rolnych, Spółka może działać jako grupa producentów rolnych jeżeli określi, obowiązujące członków grupy zasady produkcji produktów lub grup produktów, w tym dotyczące ich jakości i ilości, oraz sposoby przygotowania ich do sprzedaży. W statucie Grupy określono między innymi, że zadaniem Spółki jest w szczególności działanie na rzecz poprawy opłacalności produkcji, obniżenie kosztów produkcji poprzez wspólne zaopatrzenie w środki do produkcji, wprowadzenia standardów jakości. W celu realizacji tych założeń Grupa może działać samodzielnie lub wspólnie z innymi podmiotami. Szczegółowe zasady realizacji powyższych założeń ma określać umowa.
W konsekwencji takiego ukształtowania przepisów regulujących funkcjonowania i powstawanie grup producentów rolnych zawarcie przez Grupę i jej członków umowy określającej powyższe było niejako obowiązkiem wynikającym z przepisów prawa oraz postanowień umowy Spółki. Dążąc do zapewnienie członkom jak najlepszych warunków w zakresie hodowli (m.in. zapewnienie środków do produkcji, paszy, obsługi weterynaryjnej) oraz w końcu zapewnienie rzetelnego i wypłacalnego odbiorcy żywca, Grupa starała się znaleźć odbiorcę, który będzie w stanie zagwarantować jej członkom jak najlepsze warunki o których mowa powyżej. Zważywszy, że okres referencyjny, którego dotyczy wniosek jest pierwszym rokiem działalności, Grupa szukała odbiorcy o uznanej pozycji na rynku, gwarantującego rzetelną i terminową wypłatę oraz mogącego zapewnić członkom usługi dodatkowe (jak np. dostawę paszy). Z tego też względu w ocenie Grupy, w chwili zawarcia umów trójstronnych najlepsze warunki była w stanie zaoferować spółka [...] sp. z o. o. Jest to podmiot znany i cieszący się dobrą renomą na rynku, znany członkom Grupy. Z tego też względu Grupa zdecydowała się na zawarcie umów trójstronnych, które były korzystne dla Grupy i jej członków pod względem ekonomicznym i wpływały na poprawę procesu produkcji jak również procesu wprowadzania produktów na rynek przez Grupę. Najmniejszego znaczenia w ocenie nie ma eksponowana przez Organ okoliczność, że niektórzy członkowie Grupy mieli wcześniej zawarte umowy z tym samym odbiorcą żywca. Zawarcie umów trójstronnych znacząco wpłynęło na zmianę sposobu dystrybucji i dostaw towarów z gospodarstw członków, to nie członkowie dostarczają żywiec do odbiorcy, ale czyni to Grupa, to Grupa jest dostawcą żywca, to Grupa jest bezpośrednim kontrahentem dla odbiorcy, a nie jak dotychczas pojedynczy członek Grupy. Co więcej odbiorca żywca nie traktuje już poszczególnych członków Grupy jako pojedynczych hodowców, lecz kontrahentem jest wyłącznie Grupa oferująca ilość produktów stanowiącą sumę produkcji wszystkich członków Grupy.
Skarżący, podkreślił, że Grupa cały czas monitoruje rynek, szukając najkorzystniejszych warunków handlowych i nie wyklucza, że nawiąże współpracę również z innymi podmiotami, o ile będą one wstanie zaoferować bardziej korzystne warunki niż dotychczasowy odbiorca, jednak w chwili zawarcia ww. umów, żaden z odbiorców nie był wstanie zaoferować Grupie bardziej korzystnych warunków. Dzięki koncentracji produkcji i możliwości oferowania na rynku znacznej ilości tuczników - Grupa monitoruje oferty znaczących uczestników rynku zajmujących się skupem żywca. Również w relacji z dotychczasowym odbiorcą, stroną i partnerem handlowym jest Grupa, a nie hodowca - gdyż to Grupa sprzedaje odbiorcy żywiec.
Skarżący zwrócił też uwagę, że w myśl art. 35 ust. 1 Rozporządzenia 1698/2005, wsparcia ze środków dotyczących wspierania tworzenia grup producentów rolnych udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celów:
a) dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup;
b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych;
c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.
Z kolei art. 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw stanowi, że osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz osoby prawne prowadzące gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub prowadzące działalność rolniczą w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej mogą organizować się w grupy producentów rolnych w celu dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, a także ochrony środowiska naturalnego.
Spółka wskazała, że wykonuje szereg czynności zmierzających do realizacji w/w celów określonych w przepisach unijnych i krajowych dla grup producentów rolnych. Podkreślania wymaga, że żaden z przepisów powszechnie obowiązującego prawa - bo tylko takie mogą stanowić podstawę praw i obowiązków Grupy - nie zabrania sprzedaży przez Grupę produktów do podmiotów pośredniczących w dystrybucji tych produktów. Żaden przepis nie wskazuje, aby odbiorcą produktów miał być podmiot zajmujący się np. przetwórstwem produktów. Istotne jest aby podmiot nabywający produkty od Grupy nie był członkiem Grupy oraz aby był odbiorcą hurtowym (art. 35 ust. 1 lit b in fine Rozporządzenia 1698/2005) - zaś [...] sp. z o. o. niewątpliwie spełnia ten warunek. Zresztą nawet w treści ustawy o grupach producentów rolnych, ustawodawca posługuje się zwrotem wymóg sprzedaży przez członków grupy całości produktów lub grupy produktów za pośrednictwem grupy, co jednoznacznie świadczy o tym, że Grupa pełni w pewnym sensie właśnie rolą pośrednika.
Grupa wskazała, że Organ nie dokonał wyczerpującej analizy w zakresie pojęcia wprowadzenia do obrotu, wprowadzenia na rynek oraz obrotu produktem rolnym. W ocenie Grupy interpretacja przepisów art. 35 Rozporządzenia 1698/2005 dokonana przez Organ II instancji jest dowolna, sprzeczna z zasadami doświadczenia życiowego, logiki oraz godzi w zasady dokonywania prawidłowej wykładni przepisów prawa. Niewątpliwie Grupa skupiła pięć niezależnych gospodarstw i skomasowała ich produkcję, która jest wprowadzona na rynek za pośrednictwem jednego podmiotu jakim jest Grupa. Proces produkcji, sprzedaży i wprowadzenia na rynek, w relacji gospodarstwo rolne - Grupa - [...] jest zgodny z przepisami prawa i pozwala na realizację celów w nich określonych.
Członkowie Grupy wytwarzają w swoich gospodarstwach produkty dla których Grupa uzyskała wpis w rejestrze grup producentów rolnych (trzodę chlewną). Grupa kupuje od członków Grupy żywiec (trzodę) wyprodukowany w ich gospodarstwach. Zakupione od członków produkty, Grupa wprowadza na rynek (do obrotu) i sprzedaje go do odbiorcy hurtowego, zajmującego się m.in. skupem trzody ([...]). Grupa wprowadza produkt na rynek - co jest zgodne z celami określonymi w przepisach prawa. Z racji dysponowania określonym wolumenem sprzedaży Grupa sprzedaje produkty do podmiotów zainteresowanych zakupem oferowanych przez nią ilości. Całkowicie nieuzasadnione i niepoparte dowodami są twierdzenia Organu jakoby sprzedaż i wprowadzenie produktów na rynek następowało z pominięciem Grupy ; Organ nie przedstawił na tą okoliczność jakiegokolwiek dowodu, zaś zgormadzone w sprawie dokumenty przywodzą do odmiennego wniosku, tj. że Grupa jest aktywnym uczestnikiem procesu sprzedaży i wprowadzenia na rynek o czym świadczą m.in. faktury sprzedaży żywca.
Istotne jest również pojęcie samego "rynku". Rynek, to ogół stosunków zachodzących między podmiotami uczestniczącymi w procesach wymiany, zaś tymi podmiotami są sprzedawcy i nabywcy, którzy reprezentują podaż, popyt, a także wzajemne relacje między nimi. Wyjaśnić należy, również, że rynek trzody chlewnej (zresztą jak większość rynków innych produktów), jest tak zorganizowany, że występują na nim podmioty różnej wielkości, zajmujące się obrotem produktami na różną skalę. Dlatego też rzeczą naturalną jest, że małe podmioty sprzedają produkty podmiotom zainteresowanym ich nabyciem, te zaś sprzedają je podmiotom większym, a te jeszcze większym. Wszystkie te transakcje stanowią wprowadzenie na rynek i obrót produktem na rynku. Grupa wskazuje, że w Rozporządzeniu Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającym niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu, które powinno stosować się do przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów rolnych, z zastrzeżeniem spełnienia określonych warunków (pkt. 11 preambuły), ustawodawca wskazał definicję obrotu produktem rolnym. Zgodnie z art. 2 pkt. 8 powyższego rozporządzenia "obrót produktem rolnym" oznacza przechowywanie lub wystawianie produktu w celu sprzedaży, oferowanie go na sprzedaż, dostawę lub każdy inny sposób wprowadzania produktu na rynek, z wyjątkiem jego pierwszej sprzedaży przez producenta surowców na rzecz podmiotów zajmujących się odsprzedażą lub przetwórstwem oraz czynności przygotowujących produkt do pierwszej sprzedaży; sprzedaż produktu przez producenta surowców konsumentowi końcowemu uznaje się za wprowadzanie do obrotu, jeśli następuje w odpowiednio wydzielonym do tego celu miejscu. W świetle wyżej przytoczonej definicji obrotu produktem rolnym, również wskazać należy, że czynności dokonane przez Grupę należy zakwalifikować jako wprowadzenie produktu do obrotu. Grupa nabyła w ramach umowy sprzedaży produkt od jego producenta i zaoferowała go na rynku do sprzedaży, podmiotowi zainteresowanemu jego nabyciem. Należy podnieść, że między Grupą, jej członkami a [...] sp. z o. o., wszystkie transakcje odbywają się w ramach umowy sprzedaży. W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z obrotem wewnętrznym. Produkty wytworzone i sprzedane przez członka do grupy producentów rolnych nie są przez grupę sprzedawane członkowi grupy, nie "wracają" do jego gospodarstwa, lecz są sprzedawane do innego, odrębnego, niezależnego podmiotu prowadzącego odrębną działalność gospodarczą. Każdorazowo z chwilą zawarcia umowy sprzedaży Grupa traci władztwo nad sprzedanymi towarami, które przechodzi na kupującego ([...] sp. z o.o.). Z tą chwilą Grupa nie jest już w żaden sposób uprawniona do dysponowania czy rozporządzania sprzedanym towarem, nie ma już do niego żadnych praw czy roszczeń. Nie może nim dysponować bowiem byłaby to ingerencja w cudzą własność (każda ze spółek jest przecież odrębnym podmiotem praw i obowiązków). Zatem w ocenie Grupy nie może być wątpliwości, że cel określony w przepisach polegający na wspólnym wprowadzaniu produktów został przez Grupę spełniony.
W uzasadnieniu skarżonej decyzji, Organ II instancji wskazuje na szereg przesłanek, które w jego ocenie mają świadczyć o realizacji celów określonych dla grup producentów, m.in.: wspólne wprowadzenia na rynek i do obrotu, centralizacja sprzedaży, koncentracja podaży, dostosowania standardów produkcji przez członków, podstawowym kryterium jest wielkość sprzedaży lub obrotów grupy oraz liczba jej członków - przy czym absolutnie nie podaje powodów dla których w jego ocenie Spółka celów tych nie realizuje. Organ całkowicie pominął w uzasadnieniu skarżonej decyzji, że do czasu założenia Grupy każdy z jej członków funkcjonował na rynku jako samodzielny, niezależny pomiot (gospodarstwo rolne), każdy z członków samodzielnie występował na rynku (sam negocjował warunki handlowe sprzedaży żywca oraz zakupu i dostawy środków do produkcji), każdy z członków samodzielnie wprowadzał wytworzone przez siebie produkty na rynek. Przez podmioty skupujące żywiec czy też dostawców środków do produkcji, każdy z członków Grupy był postrzegany jako pojedynczy podmiot, którego pozycja na rynku była określana wyłącznie przez moce produkcyjne jego własnego gospodarstwa.
Sytuacja ta zmieniła się po zawiązaniu Grupy, z uwagi na zamianę sposobu dystrybucji i wprowadzania produktów na rynek i do obrotu. Grupa przejęła na siebie obowiązek wprowadzenia produktów wytworzonych przez członków na rynek i występuje niejako reprezentant hodowców (członków Grupy). Oferując na rynku wolumen sprzedaży stanowiący sumę trzody produkowanej w gospodarstwach członków, a nie każdego z członków pojedynczo. Dzięki czemu producenci zrzeszeni w Grupie, nie stanowią już pięciu pojedynczych hodowców oferujących na rynku do sprzedaży po kilkaset/kilka tysięcy sztuk trzody, ale w ich imieniu na rynku występuje jeden silny podmiot oferujący do sprzedaży około dziesięciu tysięcy sztuk żywca wieprzowego. Istotne jest, że członkowie Grupy nie wprowadzają już samodzielnie produktów na rynek - to Grupa przejęła na siebie ten obowiązek i to Grupa jest podmiotem, który reprezentuje producentów na rynku.
Skarżący wskazał, że w celu dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami Grupy, zostały zawarte umowy trójstronne między producentami, Grupą, a odbiorcą trzody. Grupa wskazuje, że sposób ukształtowania praw i obowiązków został wynegocjowany i ustalony przez strony umowy - jest to stosunek cywilnoprawny w którym strony tego stosunku mają równorzędne prawa i wolną wolę w kształtowaniu tego stosunku, zakresu praw i obowiązków. Postanowienia umowy mają na celu dostosowanie produkcji rolnej do warunków rynkowych. W umowie zostały w sposób szczegółowy określone zasady produkcji trzody, wymagania co do jakości, procedur hodowli, procedur weterynaryjnych, zasad zaopatrzenia w środki do produkcji, etc. Produkcja pozostaje pod stałym nadzorem weterynaryjnym. Członkowie są zobowiązani do prowadzenia dokumentacji świadczącej o stałym nadzorze weterynaryjnym, stosowanych lekach, odżywkach, witaminach. Konsekwencją takiego działania jest to, że Grupa jest w stanie zaoferować w miarę jednolity jakościowo produkt w znacznie większej ilości niż poszczególni członkowie samodzielnie, co w konsekwencji wzmacnia na rynku pozycję Grupy, a tym samym pozycję hodowców, ułatwiając im dostęp do rynku i wzmacniając pozycję negocjacyjną z potencjalnymi klientami. Tym samym logiczne jest, że zawiązaniem Grupy znacząco wpłynęło na poprawę i wzmocnienia na rynku pozycji poszczególnych członków, poprzez znaczny wzrost konkurencyjności na rynku, który zapewnia ilość tuczników, którą Grupa jest w stanie zaoferować na rynek. Tym samym cel przepisów, polegający na dostosowaniu produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji rolnej ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych został osiągnięty. Nie sposób zatem zgodzić się z twierdzeniem podniesionym przez Organ II w uzasadnieniu skarżonej decyzji, iż Grupa stwarza pozory prowadzenia działalności, a przyjęty przez Członków Grupy sposób organizacji produkcji zawarty w umowach trójstronnych nie pozwala osiągnąć celów stawianych grupom producentów rolnych.
Wreszcie Skarżący wskazał, że Organ II instancji nie zastosował prawidłowo normy prawnej zawartej w art. 35 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), art. 20 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 10 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w zw. z § 6 ust. 1, § 6 ust. 3 pkt 1 oraz § 8 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 z dnia 20 kwietnia 2007 r., poprzez nieprzyznanie Stronie pomocy finansowej w wysokości adekwatnej do rocznej produkcji grupy skierowanej na rynek. Podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie wynika, że członkowie Grupy wyprodukowali w swoich gospodarstwach i sprzedali za jej pośrednictwem do podmiotów niebędących członkami Grupy, ilość tuczników znacznie przekraczającą wartość określoną w rozporządzeniu.
5. W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia – podniesiono argumenty zbieżne z motywami decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :
Skarga nie jest zasadna.
Zasady przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ,,Grupy producentów rolnych" określone zostały zarówno na mocy przepisów unijnych, jak i krajowych.
Na gruncie przepisów unijnych istota przedmiotowej pomocy przedstawiona została w art. 35 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 roku w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U. L. 277 z 21 października 2005 roku, str. 1 z późn. zm.) (dalej ,,Rozporządzenie nr 1698/2005 r.). Niniejsze Rozporządzenie stosuje się w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 88 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.) (Dz.U. UE. L. 2013.347.487 z późn. zm.) zgodnie z którym wsparcia finansowego udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów celu :
a) dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów którzy są członkami takich grup;
b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu w tym przygotowania do sprzedaży centralizacji i dostawy do odbiorców hurtowych;
c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.
Przepisy wykonawcze do powyższego Rozporządzenia nr 1698/2005, zostały zawarte w Rozporządzeniu Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (dalej : Rozporządzenie 65/2011).
Na gruncie prawa krajowego, zasady organizowania i funkcjonowania grup producentów rolnych reguluje ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (dalej : gpr).
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy gpr, grupa producentów rolnych prowadzi działalność jako przedsiębiorca mający osobowość prawną, pod warunkiem, że została utworzona przez producentów jednego produktu rolnego lub grupy produktów.
Szczegółowe warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Rolnictwu i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych " objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (dalej "rozporządzenie wykonawcze").
Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego, pomoc finansowa jest udzielana grupie producentów, która została utworzona ze względu na określone produkty lub grupę produktów.
Jak wynika z art. 35 ust. 1 lit. b Rozporządzenia nr 1698/2005 celem pomocy finansowej przyznawanej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" jest ułatwianie tworzenia i działalności grup producentów do celu wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych.
W myśl art. 3 ust 1 ustawy o gpr, Grupa producentów rolnych, zwana dalej "grupą", prowadzi działalność, jako przedsiębiorca mający osobowość prawną, pod warunkiem że została utworzona przez producentów jednego produktu rolnego, zwanego dalej "produktem" lub grupy produktów w celach określonych w art. 2.
Z przepisu art. 2 ustawy gpr wynika, że podmioty w nim określone mogą organizować się w grupy producentów rolnych w celu dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowaniu sprzedaży produktów rolnych, a także ochrony środowiska naturalnego. Celowość przyznania pomocy grupom producenckim została określona w art. 35 Rozporządzenia nr 1698/2005,
Dodać również należy, iż jak wynika z treści przepisu art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Nr 65/2011, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz Beneficjentów w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.
Prezes ARiMR ustalił, iż [...] Sp. z o.o. została wpisana w Krajowym Rejestrze Sądowym w dniu [...] grudnia 2013 r., pod numerem [...]. Grupę utworzyło pięciu członków, tj.:
1. [...], posiadający 10 udziałów o łącznej wartości 1 000 zł,
2. [...], posiadający 10 udziałów o łącznej wartości 1 000 zł,
3. [...], posiadający 10 udziałów o łącznej wartości 1 000 zł,
4. [...], posiadający 10 udziałów o łącznej wartości 1000 zł,
5. [...], posiadająca 10 udziałów o łącznej wartości 1 000 zł, prowadząca gospodarstwo wspólnie z mężem [...] (ustawowa wspólność majątkowa).
Decyzją Marszałka Województwa [...] o nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., Grupa została wpisana do rejestru prowadzonego na podstawie art. 9 ustawy o gpr, po weryfikacji spełnienia warunków zakreślonych w przepisach rozdziału 2 przedmiotowej ustawy, w grupie produktów świnie żywe, prosięta, warchlaki, mięso wieprzowe: świeże, chłodzone, mrożone.
W art. 4 ustawy o gpr zawarty został wymóg sprzedaży przez członków Grupy, za pośrednictwem Grupy, całości produktów lub grupy produktów ze względu na które Grupa została utworzona.
Na podstawie § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego, pomoc jest udzielana grupie producentów rolnych, która została utworzona ze względu na produkty lub grupę produktów, określonych w załączniku do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych z wyłączeniem owoców i warzyw oraz owoców i warzyw przeznaczonych dla przetwórstwa. Wykaz produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych znajduje się w załączniku do ww. rozporządzenia. W ww. wykazie dla województwa pomorskiego, dla grupy producenckiej, produkującej grupę produktów jak świnie żywe, prosięta, warchlaki, mięso wieprzowe: świeże, chłodzone, mrożone ustalono, że minimalną liczbę członków grupy stanowi 5 producentów, którzy muszą osiągnąć minimalną roczną wielkość produkcji towarowej na poziomie 4000 sztuk.
Grupa, jej członkowie (zamiennie "Producenci") oraz [...] Sp. z o.o. podpisali trójstronne umowy współpracy:
- [...] - data podpisania umowy - 7 luty 2014 r. i 24 marca 2014 r.,
- .... - data podpisania umowy - 24 października 2014 r.,
- [...] - data podpisania umowy - 18 kwietnia 2014 r.,
- [...] - data podpisania umowy - 17 lutego 2014 r.,
- [...] (małżonek członka Grupy, tj. [...] - wspólnie prowadzących gospodarstwo) - data podpisania umowy - 10 marca 2014 r.
Z umów tych wynika m.in., że :
- spółka z ograniczoną odpowiedzialnością [...] umożliwi członkom Grupy poprzez wskazanie sprzedawcy (dostawcy) nabycie prosiąt, paszy, leków, usług weterynaryjnych oraz dostarczy członkom Grupy procedurę chowu warchlaków oraz tuczników, jak również będzie nadzorowała i kontrolowała przebieg chowu ww. zwierząt;
- członkowie Grupy zobowiązani są nabywać za wynagrodzeniem wszelkie materiały (pasza, lekarstwa, środki dezynfekujące, igły, szczepionki oraz inne materiały niezbędne do chowu) oraz usługi weterynaryjne wyłącznie od podmiotów wskazanych przez [...] Sp. z o.o., przy czym [...] Sp. z o.o. według własnego uznania określi ich ilość i jakość;
- członkowie Grupy, warchlaki oraz tuczniki wyprodukowane w swoich gospodarstwach będą sprzedawać wyłącznie na rzecz [...] Sp. z o.o.;
- Producenci nie będą kupowali ani posiadali na terenie gospodarstwa żadnych innych materiałów poza materiałami dostarczonymi przez [...] Sp. z o.o.;
- bez zgody [...] Sp. z o.o. bezwzględnie zabronione jest dopuszczanie jakichkolwiek sztuk trzody chlewnej (poza zwierzętami dostarczonymi przez spółką) na teren gospodarstwa ani na odległość mniejszą niż 200 m. od któregokolwiek budynku, w którym prowadzony jest chów;
- w sytuacji, m.in. niewłaściwego stanu budynków, zaniedbania w związku z prowadzeniem chowu tuczników, zaniedbania dotyczącego instalacji dostaw wody, czy dostaw energii lub jakiegokolwiek innego naruszenia postanowień umowy trójstronnej [...] Sp. z o.o. ma prawo przejąć zarządzanie budynkiem lub budynkami, w których odbywa się chów, a Producent zobowiązany będzie zwrócić spółce wszelkie koszty zarządzania ww. nieruchomościami;
- Grupa zobowiązuje się do przekazywania zaliczek na rzecz swoich członków z tytułu sprzedaży produktów;
- Członkowie Grupy, w celu zabezpieczenia wykonania umowy trójstronnej, w tym zapłaty na rzecz [...] Sp. z o.o. wszelkich należności, przenoszą na rzecz [...] Sp. z o.o. własność i posiadanie trzody chlewnej, która została zakupiona przez Producentów od [...] Sp. z o.o. W związku z powyższym członkowie Grupy zachowują trzodę chlewną w swoim władaniu, jako posiadacze zależni.
Powyższe zapisy umowy wskazują, iż członkowie Grupy nie prowadzą gospodarstwa rolnego we własnym imieniu i na własną rzecz, gdyż nie są niezależni w podejmowanych decyzjach związanych z prowadzeniem chowu trzody chlewnej. Wykonują de facto działalność usługową na rzecz [...] Sp. z o.o.
Prezes ARiMR ustalił, że każdy członek Grupy, przed jej zawiązaniem miał podpisaną umowę na dostawę produktów rolnych do [...] Sp. z o.o. :
- [...] - data podpisania umowy - 14 marca 2012 r.,
- [...] - data podpisania umowy - 4 kwietnia 2012 r.,
- [...] - data podpisania umowy - 4 kwietnia 2012 r.,
- [...] - data podpisania umowy - 4 kwietnia 2012 r., [...] (małżonek członka Grupy, tj. [...] wspólnie prowadzących gospodarstwo) - data podpisania umowy - 15 października 2007 r.,
Każda z ww. umów została zawarta na okres 1 roku (z zastrzeżeniem postanowień art. VII umowy, tj. przypadków naruszenia umowy przez członka Grupy), po tym okresie umowa będzie ulegała automatycznemu przedłużeniu na kolejne roczne okresy.
Zdaniem Sądu fakt, iż członkowie Grupy mieli podpisane umowy współpracy z [...] Sp. z o.o. już przed zawiązaniem Grupy, a zapisy tych umów są de facto tożsame z zapisami umowy trójstronnej wskazuje, iż utworzenie Grupy nie wniosło żadnych zmian w funkcjonowaniu ww. gospodarstw, a co istotne kontrahent, którym jest [...] Sp. z o.o. nie uległ zmianie.
Podpisanie umowy trójstronnej przez każdego członków Grupy oddzielnie wskazuje, iż każdy z nich mógł negocjować warunki tej umowy, a zatem nie można mówić w takim przypadku, iż Grupa osiągnęła cele określone w art. 35 ust. 1 Rozporządzenia nr 1698/2005, które wskazują, iż to Grupa ma być ogniwem spajającym, m.in. produkcję i sprzedaż towaru wyprodukowanego przez jej członków. Z umów trójstronnych wynika zatem, iż to [...] Sp. z o.o. obraca swoim towarem, a członkowie Grupy prowadzą chów i tucz warchlaków "na zlecenie", gdyż zgodnie z zapisami umowy zwierzęta te nie są własnością członków Grupy.
Na brak koncentracji podaży i organizacji sprzedaży przez [...] Sp. z o.o. wskazuje fakt, iż członkowie Grupy nie sprzedawali produkcji do Grupy o czym świadczą dane zawarte w systemie Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt. Powyższe dowodzi, że to nie Grupa, a [...] Sp. z o.o. koncentruje i organizuje zarówno zaopatrzenie dla członków Grupy, jak i sprzedaż trzody.
Ponadto, ustanowienie zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem odchowu oraz tuczu zostało również określone w umowie trójstronnej, wskazuje to, iż kompetencje Grupy przejęła [...] Sp. z o.o. Nie można zatem uznać, że Grupa realizuje cel ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności produkcji.
Zgodnie z przepisami Rozporządzenia nr 1698/2005 wsparcia finansowego udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów, m.in. do celu dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami Grupy, w przedmiotowym przypadku dostosowanie produkcji do wymogów rynkowych dotyczy jednego odbiorcy, jakim jest [...] Sp. z o.o. Zatem należy stwierdzić, że realizacja celów określonych w art. 35 ust. 1 Rozporządzenia nr 1698/2005 nie jest spełniona w odniesieniu do całego rynku zbytu produktów członków Grupy.
Istotnym jest również fakt, iż z dowodów zebranych w sprawie, tj. duplikatów polecenia przelewu (np.: z dnia [...] marca 2014 r. - [...] z dnia [...] października 2014 r. - [...], z dnia [...] lutego 2014 - [...]) wynika, że sposób zapłaty członkom Grupy za tucz nastąpił z konta odbiorcy - [...] Sp. z o.o. bezpośrednio na ich konta z pominięciem konta Strony.
Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu utworzenie Grupy było działaniem pozornym, mającym jedynie na celu uzyskanie środków finansowych z działaniu "Grupy producentów rolnych" gdyż w przedmiotowej sprawie nie można wskazać, iż Strona wymagała wsparcia dla osiągnięcia celów określonych w Rozporządzeniu nr 1698/2005, w tym w szczególności:
- dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji,
- wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży i organizacji sprzedaży,
- ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.
W przedmiotowej sprawie, Grupa, wypełniła zarówno obiektywny warunek do uznania, że stworzyła sztuczne warunki, tj. poprzez utworzenie Grupy niezgodnie z celami wskazanymi w art. 35 ust 1 Rozporządzenia nr 1698/2005 oraz subiektywny warunek poprzez wykazanie, że cały ciąg zdarzeń, związanych z produkcją (zawarcie umów trójstronnych) jest zaplanowanym działaniem, które miało za cel ominięcie warunków zawartych w art. 35 ust 1 Rozporządzenia nr 1698/2005 a w dalszej kolejności powodowałoby uzyskanie płatności sprzecznej z celami danego systemu wsparcia. Wszystkie te cele członkowie Grupy mieli już uregulowane i zorganizowane od II kwartału 2012 r., tj. około półtora roku przed formalnym zarejestrowaniem Grupy.
Należy wskazać, iż członkostwo w grupie producentów rolnych nie jest obowiązkiem, a wszystkie warunki i zobowiązania wynikające z tego członkostwa, prowadzące do uzyskania płatności z tytułu pomocy finansowej, członkowie grupy przyjmują dobrowolnie. Kluczowym warunkiem jednakże jest spełnianie celów określonych zarówno w prawie wspólnotowym jak i krajowym. Zaznaczyć należy, iż pomoc finansowa jest udzielana wówczas, gdy grupa nie tylko jest zarejestrowana, ale także funkcjonuje zgodnie z celami, dla których została utworzona.
W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dn. 22 września 2011 r. (sygn. akt lI GSK 942/10), wskazane zostało, że "(...) z art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006 wprost wynika, że nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia (...) skoro bowiem warunki do otrzymania płatności, odnośnie wskazanych wyżej okoliczności, nie były warunkami korespondującymi z rzeczywistymi stanem rzeczy, tj. warunkami rzeczywistymi uprawniającymi do przyznania płatności, to w pełni zasadnie mogły być one uznane za warunki, które dla potrzeb otrzymania płatności wygenerowane zostały sztucznie, a więc niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy. W takiej zaś sytuacji, poza sporem jest, jak wyżej już to wskazano, że udzielenie pomocy nastąpiłoby sprzecznie ze wskazanymi wyżej celami wsparcia. Skoro bowiem, przedmiotowa pomoc udzielana jest, po spełnieniu warunków określonych przepisami prawa unijnego i krajowego, to brak ich spełnienia nie daje podstaw do przyznania tej pomocy. "
Sąd wskazuje, że działanie grupy producentów rolnych jest realizowane jako środki przejściowe dla nowych państw członkowskich, a celem tego konkretnego działania, określonego w Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 jest wzmocnienie struktury instytucjonalnej w sektorze pierwotnej produkcji rolnej w celu wsparcia funkcjonowania producentów rolnych poprzez zachęcanie ich do tworzenia grup producentów rolnych i współpracy. W szczególności celem jest dostosowanie produkcji prowadzonej w gospodarstwach członków grup producentów rolnych do wymogów rynkowych, wspólne wprowadzanie towarów do obrotu, w tym przygotowanie do sprzedaży, centralizacja sprzedaży oraz dostarczenie do odbiorców hurtowych.
Ponadto, wsparcie sprzyjać ma utworzeniu wspólnych zasad dotyczących informacji o produktach. Uzasadnienie wprowadzenia tego działania stanowi charakterystyka gospodarstw rolnych, gdzie silny indywidualizm producentów, przy dużym rozdrobnieniu gospodarstw rolnych, ogranicza ich konkurencyjność, a dodatkowo polscy producenci rolni w niewielkiej skali podejmują wspólne działania na rynku. W szczególności, przewidywaną korzyść stanowią dostosowanie produkcji prowadzonej w gospodarstwach członków grup producentów rolnych do wymogów rynkowych, wspólne wprowadzanie towarów do obrotu, w tym przygotowanie do sprzedaży, centralizacja sprzedaży oraz dostarczenie do odbiorców hurtowych. Upowszechnienie tego wsparcia uzasadnione jest więc ze względu na rozdrobnioną strukturę polskiego rolnictwa, utrudniającą dostęp do rynku indywidualnym rolnikom i obniżającą ich siłę przetargową w negocjacjach z potencjalnymi klientami. Program Rozwoju Obszarów Wiejskich ma przeciwdziałać niskiej rentowności sektora rolnego oraz niskiego poziomu dochodów producentów rolnych wynikających z obiektywnych przyczyn związanych z nierównym tempem procesów koncentracji zachodzących w łańcuchu żywnościowym. Działanie w ramach osi I PROW, tj. poprawy konkurencyjności sektora rolnego i leśnego - grupy producentów rolnych docelowo ma mieć wpływ na zmniejszenie różnic strukturalnych oraz pozwolić dostrzec korzyści ze współpracy nie tylko producentom, którzy zdecydowali się na takie działanie, ale również tym, którzy takiego działania nie podjęli. W przypadku tego działania podstawowym kryterium jest wielkość sprzedaży lub obrotów grupy oraz liczba jej członków. Im mniejsza liczba członków, tym potencjalne korzyści z utworzenia Grupy są mniejsze. Przepisy wyżej przywołane wskazują na cel, jakim jest ułatwienie organizowania się przez indywidualnych, samodzielnych producentów funkcjonujących na rynku w Grupy ułatwiające uzyskanie lepszej pozycji konkurencyjnej takich podmiotów.
W analizowanym stanie faktycznym, przyznanie [...] Sp. z o.o. pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" za pierwszy rok działalności, spowodowałoby uzyskanie wsparcia przez podmioty, których działalność nie stanowiła realizacji celów określonych w art. 35 ust. 1 Rozporządzenia nr 1698/2005. W konsekwencji doprowadziłoby to do naruszenia celów i istoty działania, wynikających z przedmiotowej regulacji.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez Grupę w skardze należy wskazać, iż stanowią one powtórzenie argumentacji zawartej w odwołaniu od decyzji wydanej przez Organ I instancji, co do której Organ odwoławczy już się wypowiedział w treści decyzji będącej przedmiotem skargi. W ocenie Sądu decyzja z dnia [...] grudnia 2015 r. jest prawidłowa i odpowiada prawu.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 7 oraz art. 77 § 1 Kpa, należy nadmienić, że postępowanie w sprawie przyznania płatności regulowane ustawą PROW oraz wydanym na jego podstawie rozporządzeniem, jest postępowaniem szczególnym, Świadczy o tym, między innymi, treść regulacji zawartej w przepisie art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013. Z przepisu tego wynika, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, wskazanych w art. 1 pkt 1 tej ustawy PROW, do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kpa, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Odrębności tego postępowania, w stosunku do ogólnego postępowania administracyjnego, szczegółowo wskazane w ust. 2 art. 21 ustawy, wyrażają się również w tym, że jak wynika z ust. 3 art. 21 ustawy PROW strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są zobowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności, sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne, co potwierdza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 1523/11.
Sąd stwierdza, iż zgodnie art. 21 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy PROW "W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy ". W związku z powyższym, w sytuacji powzięcia przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wątpliwości w zakresie zebranego materiału dowodowego, ma on obowiązek, wynikający z przepisu art. 50 § 1 Kpa stanowiącym, iż: "Organ administracji publicznej może wzywać osoby do udziału w podejmowanych czynnościach i do złożenia wyjaśnień lub zeznań osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, lub w formie dokumentu elektronicznego, jeżeli jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy lub dla wykonywania czynności urzędowych", wezwania Strony do złożenia wyjaśnień, co w przedmiotowej sprawie zostało uczynione. Organy I i II instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyjaśniły Grupie przesłanki, którymi kierowały się przy podejmowaniu stosownych decyzji.
Podkreślenia wymaga, że wbrew twierdzeniom Skarżącej, to nie na Organie ciążył obowiązek poszukiwania dowodów w sprawie. Strona chcąc podważyć dokonane przez Organ ustalenia w kwestii stworzenia sztucznych warunków przez Grupę - zobligowana była przedstawić w tym zakresie wiarygodne dowody, czego na żadnym etapie postępowania nie uczyniła. Organ zaś wykazał, że Grupa stworzyła sztuczne warunki sprzeczne z celami określonymi w art. 35 ust. 1 Rozporządzenia nr 1698/2005.
Należy bowiem wskazać, że w postępowaniu w sprawach dotyczących przedmiotowych płatności obowiązują zasady odmienne od zasad ogólnych znajdujących zastosowanie w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów Kpa. W myśl art. 21 ust. 2 ustawy PROW z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w odpowiednich spisach Unii Europejskiej do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
Z kolei zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy PROW strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Przepis ten modyfikuje zatem obowiązki organu właściwego do wydawania decyzji i pozycję strony postępowania - określone w przepisach Kpa. To na stronie oraz innych osobach uczestniczących w tym postępowaniu ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (por. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2327/13). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ale ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej rażonej w art. 7 Kpa. To nie organ administracji publicznej, a wnioskodawca, ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne (por. wyroki NSA z dnia: 25 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1075/10; 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 11).
Niezasadne należało uznać zatem zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji nr 65/2011, art. 35 ust. 1 i 2 Rozporządzenia nr 1698/2005 oraz art. 2 i art. 3 ustawy o grupach producentów rolnych w zw. z § 1 porządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych.
Takie stanowisko potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych, vide np. wyrok NSA z dnia 15 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1563/14.
Mając na uwadze treść art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło