V SA/Wa 2626/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA - Mirosława Pindelska po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2016 r. wniosku o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2626/15 o odmowie przyznania A.W. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za wskazane miesiące 2007 r. postanawia: odmówić zmiany postanowienia z dnia 31 sierpnia 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2626/15 o odmowie przyznania A. W. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych Prawomocnym postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wnioskodawca nie wykazał tego, iż spełnia ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Oświadczenia wnioskodawcy – złożone na urzędowym formularzu PPF oraz w dodatkowym oświadczeniu – nie mogły w ocenie Sądu być uznane za wyczerpujące i rzetelne. Skarżący nie wskazał bowiem jaka jest miesięczna wysokość dochodu, którym dysponuje, a który – według jego oświadczeń – osiągają jego rodzice. Oceniając sytuację życiową i materialną wnioskodawcy nie można było zatem podzielić jego stanowiska o samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa domowego. Sąd wskazał również, że wnioskodawca nie wykonał zarządzenia z dnia 25 czerwca 2015 r. w zakresie w jakim był wzywany do określenia wysokości pomocy, jaką otrzymuje od rodziców. Skoro, jak wywodzi, utrzymuje się z pomocy rodziców u których zresztą mieszka, to oświadczenie w zakresie możliwości majątkowych jego rodziców i wysokości udzielanej przez nich pomocy finansowej było niezbędne dla oceny wniosku, niezależnie od tego, iż według oceny skarżącego nie prowadzi on z nimi wspólnego gospodarstwa domowego. Ponadto ani we wniosku złożonym na formularzu PPF ani w dodatkowym oświadczeniu, nie przedstawiono jak kształtują się wydatki wnioskodawcy związane z niezbędnym utrzymaniem. Dodatkowo wnioskodawca nie wyjaśnił jaki są powody tego, że nie posiada źródła dochodów. W dniu 11 maja 2016 r. (data nadania pocztowego) skarżący składając skargę kasacyjną od wyroku zapadłego w sprawie, sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z wyboru i działającego przez cały czas trwania postępowania sądowego, wniósł kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, że nie jest w stanie ponieść reszty kosztów sądowych, ponieważ nie posiada żadnych dochodów. Postanowieniem z dnia z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 2626/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. odmówił skarżącemu zmiany postanowienia z dnia 31 sierpnia 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2016 r. sygn. akt I GZ 476/16 oddalił zażalenie na ww. postanowienie. Zgodnie z zarządzeniem z dnia 19 października 2016. strona skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości [...] zł, w terminie siedmiu dni od daty otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Korespondencja zawierająca odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej została doręczona pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 26 października 2016 r. W odpowiedzi na ww. wezwanie w dniu 2 listopada 2016 r. (data nadania pocztowego) skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy (uzupełniony na urzędowym formularzu PPF w dniu 21 listopada 2016 r.). Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, ponieważ nie posiada żadnych dochodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), postanowienia niekończące postępowanie w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez zmianę okoliczności sprawy należy rozumieć zmianę zarówno okoliczności faktycznych, jakie stanowiły przesłankę rozstrzygnięcia, jak również okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które wcześniej zapadło. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Wniosek skarżącego z dnia 2 listopada 2016 r. (data nadania pocztowego) uzupełniony 21 listopada 2016 r. (data nadania pocztowego) należy potraktować jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 31 sierpnia 2015 r. odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W orzecznictwie ukształtowany jest pogląd, iż sąd administracyjny jest związany prawomocną oceną sytuacji majątkowej wnioskodawcy zawartą w obowiązującym orzeczeniu, przez co kolejny wniosek odnoszący się do kwestii merytorycznej już wcześniej rozstrzygniętej musi być traktowany od strony formalnej, jako wniosek o zmianę, w trybie art. 165 p.p.s.a., prawomocnego postanowienia sądu niekończącego postępowania w sprawie. Sądy administracyjne jednolicie przyjmują, że zawarta w przywołanym przepisie przesłanka zmiany postanowienia sądu, którym rozstrzygnięto kwestię prawa pomocy, polegająca na "zmianie okoliczności sprawy" odnoszona być musi do zmiany występującej zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie (por. postanowienie NSA z 15.04.2008 r. sygn. akt II FZ 106/08; postanowienie NSA z 12.06.2007 r. sygn. akt I GZ 44/07; postanowienie NSA z 7.11.2007 r. sygn. akt I GZ 220/07). Okoliczności, o których mowa w art. 165 p.p.s.a., muszą jednakże mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia, a więc dotyczyć okoliczności relewantnych dla kwestii, która stała się podstawą orzeczenia sądu mającego podlegać zmianie (por. postanowienie NSA z 21.05.2009 r. sygn. akt I FZ 117/09; postanowienie NSA z 15.04.2009 r. sygn. akt I OZ 330/09). Przyjmuje się również, iż "zmianą okoliczności sprawy" nie może być odmienna ocena okoliczności, które stały się podstawą wcześniejszego rozstrzygnięcia, uznana w oparciu o kolejny wniosek, za wadliwą. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, że od czasu rozpoznawania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy nastąpiła zmiana jego sytuacji majątkowej, która przemawiałaby za zmianą prawomocnego postanowienia z dnia 31 sierpnia 2015 r. W kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie przywołał żadnych okoliczności pozwalających stwierdzić, że jego sytuacja materialna uległa zmianie w sposób wskazujący na nieaktualność poprzednio dokonanej oceny odnoszącej się do możliwości skarżącego w partycypowaniu w kosztach postępowania w zakresie obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wobec tego przyjąć należy, iż wykazywana sytuacja majątkowa strony nie uległa pogorszeniu. Wskazać też należy, że wnioskodawca winien być świadomy tego, w jaki sposób należycie przedstawić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku, skoro mechanizmy obowiązujące przy rozpoznawaniu prawa pomocy zostały mu wyjaśnione w toku pierwszego postępowania. Niestety, występując z kolejnym wnioskiem skarżący ponownie składa oświadczenia tej samej treści, nie wyjaśniając jednocześnie wątpliwości wskazanych w poprzednim postępowaniu, zarówno w postanowieniu referendarza sądowego jak i postanowieniu Sądu. Dodatkowo wskazać należy, iż w toku pierwszego postępowania skarżący został wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia w trybie art. 255 p.p.s.a. (zarządzenie z dnia 25 czerwca 2015 r.), a mimo tego występując z kolejnym wnioskiem nie przedstawił w sposób wyczerpujący swojej sytuacji majątkowej, jak również okoliczności potwierdzających jej zmianę. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.