V SA/Wa 53/20
WyrokWSA w Warszawie2020-03-04
Skład orzekający: Krystyna Madalińska – Urbaniak, Beata Blankiewicz - Wóltańska, Jadwiga Smołucha
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego po wznowieniu postępowania, opierając się na zeznaniach strony złożonych w postępowaniu karnym oraz wynikach kontroli na miejscu, które wykazały, że strona nie była faktycznym posiadaczem i użytkownikiem zadeklarowanych gruntów rolnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo odmówiły przyznania płatności, ponieważ wznowienie postępowania było uzasadnione nowymi okolicznościami faktycznymi (zeznania strony w postępowaniu karnym i wyniki kontroli), które wykazały, że skarżący nie był posiadaczem ani faktycznym użytkownikiem zadeklarowanych gruntów rolnych w rozumieniu przepisów o płatnościach bezpośrednich. Ciężar udowodnienia spełnienia przesłanek spoczywał na skarżącym, który nie przedstawił dowodów na swoją korzyść, a jego zeznania w postępowaniu karnym wskazywały na świadome podanie nieprawdziwych danych we wniosku.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012. Po wydaniu decyzji przyznającej płatności, postępowanie zostało wznowione na podstawie informacji o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez skarżącego oraz wyników kontroli na miejscu. Kontrola i zeznania skarżącego w postępowaniu karnym wykazały, że nie był on faktycznym posiadaczem i użytkownikiem zadeklarowanych gruntów. Organy odmówiły przyznania płatności, co zostało utrzymane w mocy decyzją Dyrektora ARiMR. Skarga do WSA dotyczyła naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska, Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha (spr.), Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2020 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARIMR w [...] z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego po wznowieniu postępowania oddala skargę.
Przedmiotem skargi J. P. (dalej: "skarżący", "wnioskodawca") jest decyzja Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie (dalej: "Dyrektor OR ARiMR", "organ II instancji") z [...] września 2015 r. nr [...] , utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Kierownik BP ARiMR", "organ I instancji") z [...] czerwca 2015 r. nr [...] , którą organ I instancji orzekł o uchyleniu decyzji własnej z [...] grudnia 2012 r. nr [...] i odmówił przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
15 maja 2012 r. do BP ARiMR w W. wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012. Wnioskodawca zadeklarował do jednolitej płatności obszarowej działki o łącznej powierzchni 42,57 ha oraz 25,13 ha do uzupełniającej płatności podstawowej i 11,30 ha do specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych.
Decyzją z [...] grudnia 2012 r. Kierownik BP ARiMR przyznał wnioskodawcy płatności w pomniejszonej wysokości, z uwagi na różnice pomiędzy powierzchnią działek zadeklarowanych do płatności a powierzchnią stwierdzoną w oparciu o pomiary wykonane na dostępnych w systemie informatycznym ARiMR zdjęciach obszarów zajmowanych przez zadeklarowane działki.
23 marca 2014 r. do organu I instancji wpłynęło zawiadomienie prokuratury o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przez wnioskodawcę przestępstwa wyłudzenia środków finansowych. W związku z tym organ I instancji zwrócił się do Dyrektora OR ARiMR o przeprowadzenie kontroli na miejscu, w gospodarstwie wnioskodawcy. W dniach [...] sierpnia 2014 r. przeprowadzono kontrolę, a raport z niej w zakresie kwalifikowalności powierzchni potwierdził, że większość zadeklarowanych przez wnioskodawcę działek nie była użytkowana rolniczo w ostatnich kilku latach.
Postanowieniem z [...] października 2014 r. Kierownik BP ARiMR, na postawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wznowił postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Decyzją z [...] grudnia 2014 r. Kierownik BP ARiMR orzekł o odmowie przyznania wnioskodawcy płatności na rok 2012. Decyzja z [...] grudnia 2014 r. została uchylona decyzją Dyrektora OR ARiMR z [...] stycznia 2015 r. m.in. z uwagi na naruszenie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w zakresie, w jakim organ I instancji nie uchylił decyzji własnej z [...] grudnia 2012 r.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik BP ARiMR decyzją z [...] czerwca 2015 r. uchylił decyzję własną z [...] grudnia 2012 r. i odmówił wnioskodawcy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji powołał się na zeznania wnioskodawcy złożone w toku śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową W[...] – [...] w W. pod sygn. akt [...] . Z zeznań tych wynikało, że skarżący nie był posiadaczem zadeklarowanych do płatności działek w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012 r., poz. 1164) – dalej jako: "ustawa o płatnościach". Organ I instancji wskazał, że za nowe okoliczności w sprawie uznano ustalenia poczynione w wyniku kontroli na miejscu oraz zeznania złożone przez wnioskodawcę w postępowaniu karnym. W związku z treścią tych zeznań, z których jednoznacznie wynikało, że wnioskodawca nie był posiadaczem zadeklarowanych działek, przestały być zasadne ustalenia, które działki i na jakiej powierzchni były użytkowane rolniczo.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego Dyrektor OR ARiMR decyzją z [...] września 2015 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji z [...] czerwca 2015 r. W uzasadnieniu swojej decyzji organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 7 ust.1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 1164 ze zm.) rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia 73/2009 jeżeli: 1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, to jest 1 ha, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha; 2) utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 3) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 4) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (art.7 ust. 1a ustawy). Maksymalny obszar kwalifikowalny, czyli powierzchnia uprawniona do przyznania płatności, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, powinna być ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009 r., str. 16). Zgodnie z art. 7 ust 4 ustawy wysokość płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, zwanych dalej "płatnościami obszarowymi", w danym roku kalendarzowym, ustala się jako iloczyn powierzchni kwalifikującej się do tych płatności i stawek płatności obszarowych na 1 ha tej powierzchni, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości oraz niezgodności. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości we wniosku, dotyczących przekroczenia powierzchni wnioskowanej do przyznania płatności w stosunku do powierzchni uprawnionej do przyznania płatności, stosuje się przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316/65 z dnia 2.12.2009 r.) oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 1121/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do systemów wsparcia dla rolników, ustanowionych w jego tytułach IV i V (Dz. Urz. L 316 z dnia 2.12.2009 r. str. 27). Zadaniem organu wydającego decyzję administracyjną w indywidualnej sprawie jest ocena czy producent rolny ubiegający się o dopłaty bezpośrednie spełnił wszystkie warunki do ich otrzymania. W tym celu organ powinien ustalić stan faktyczny jaki zaistniał w danej sprawie, następnie dokonać subsumpcji określonej normy prawnej i wydać rozstrzygnięcie. Zgodnie treścią art. 3 ust 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art.1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 ust 2 tej ustawy w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Na podstawie art. 3 ust 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zgodnie z art. 30 ust 1 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego Agencja ma prawo przeprowadzać kontrole administracyjne i na miejscu o których mowa w przepisach Unii Europejskiej, w tym w art. 22 rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) 1290/2005, (WE) 247/2006, (WE) 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) 1782/2003 (Dz. U. L 30, 31.01.2009 r., p.16). Zgodnie z art. 26 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w tym rozporządzeniu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności. Zgodnie z art. 28 ust.1 - 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. kontrole administracyjne, o których mowa w art. 20 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, pozwalają na wykrywanie nieprawidłowości, a w szczególności na ich automatyczne wykrywanie za pomocą narzędzi informatycznych, w tym kontroli krzyżowych, które:
- dotyczą odpowiednio zadeklarowanych uprawnień do płatności i zadeklarowanych działek, pozwalają uniknąć nienależnego wielokrotnego przyznania tej samej pomocy odnośnie do tego samego roku kalendarzowego lub gospodarczego oraz nienależnej kumulacji pomocy przyznawanej w ramach systemów pomocy obszarowej wymienionych w załącznikach I i VI do rozporządzenia (WE) nr 73/2009;
- obejmują sprawdzenie istnienia uprawnień do płatności i kwalifikowalność do pomocy;
- dotyczą zgodności między zadeklarowanymi w pojedynczym wniosku działkami rolnymi a działkami referencyjnymi w systemie identyfikacji działek rolnych, w celu sprawdzenia kwalifikowalności obszarów jako takich do pomocy;
- dotyczą zgodności między uprawnieniami do płatności a obszarem zatwierdzonym i w celu sprawdzenia, czy uprawnieniom towarzyszy odpowiednia liczba kwalifikowalnych hektarów, zgodnie z definicją w art. 34 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009;
- opierają się na skomputeryzowanej bazie danych bydła w celu sprawdzenia kwalifikowalności do pomocy oraz uniknięcia nienależnego wielokrotnego przyznania tej samej pomocy odnośnie do tego samego roku kalendarzowego;
- dotyczą zgodności między zadeklarowanymi w pojedynczym wniosku działkami rolnymi a powierzchniami poddanymi oficjalnej kontroli, które okazały się zgodne z wymogami art. 87 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 73/2009;
- dotyczą zgodności między działkami rolnymi zadeklarowanymi w pojedynczym wniosku a działkami, na których państwo członkowskie zezwoliło na produkcję bawełny zgodnie z art. 89 rozporządzenia (WE) nr 73/2009;
- dotyczą zgodności między oświadczeniami rolnika zawartymi w pojedynczym wniosku dotyczącymi członkostwa w zatwierdzonej organizacji międzybranżowej, informacjami na mocy art. 13 ust. 5 lit. b) niniejszego rozporządzenia a informacjami przekazanymi przez zainteresowane zatwierdzone organizacje międzybranżowe, w celu sprawdzenia kwalifikowalności do zwiększenia pomocy, o której mowa w art. 92 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009;
- dotyczą zgodności między informacjami przedstawionymi w umowach dostaw, o których mowa w art. 94 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, a informacjami dotyczącymi dostaw przedstawionymi przez producenta cukru.
Zgodnie z art 4 rozporządzenia 73/2009 rolnik otrzymujący płatności bezpośrednie spełnia wymogi podstawowe w zakresie zarządzania wymienione w załączniku II tego rozporządzenia oraz przestrzega zasady dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska, o której mowa w art. 6. Obowiązki te mają zastosowanie wyłącznie w zakresie, w jakim dotyczy to działalności rolniczej rolnika lub powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie. Zgodnie z art. 6 rozporządzenia 73/2009 państwa członkowskie zapewniają, aby wszystkie grunty rolne, a w szczególności grunty, które nie są już wykorzystywane do celów produkcyjnych, były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Państwa członkowskie określają na poziomie krajowym lub regionalnym, wymogi minimalne w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska na podstawie ram ustanowionych w załączniku III, uwzględniając szczególne cechy odnośnych obszarów, włączając w to warunki glebowe i klimatyczne, istniejące systemy gospodarki rolnej, użytkowanie gruntów, zmianowanie upraw, metody uprawy roli oraz strukturę gospodarstw. Państwa członkowskie nie określają wymogów minimalnych, które nie są przewidziane w tych ramach. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa podstawą wznowienia może być wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Jako podstawę wznowienia organ przyjął protokół z kontroli na miejscu. Organ II instancji wskazał, że przyczyną wznowienia w rozpoznawanej sprawie było wyjście na jaw, że strona w 2012 r. nie posiadała działek rolnych w rozumieniu art. 7 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przez co nie spełniła warunków przyznania płatności. Okoliczność tę uprawdopodobniło wszczęcie przez prokuraturę śledztwa przeciwko skarżącemu w związku z podejrzeniem wyłudzenia dopłat, a ponadto wynik przeprowadzonej na działkach kontroli. Okoliczność ta nie była znana organowi w postępowaniu zakończonym uchyloną decyzją nr [...] z [...] grudnia 2012 r. Organ II instancji ustalił, że strona zgłosiła do płatności obszarowej powierzchnię 42,57 ha i strona nie posiadała tych działek w rozumieniu art. 7 ust 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Organ II instancji odwołując się do treści art. 336 k.c. wyjaśnił, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, że o posiadaniu i jego postaci decyduje wyłącznie sposób władania rzeczą. Władanie w sposób odpowiadający korzystaniu z rzeczy przez właściciela, czyli inaczej mówiąc władanie we własnym imieniu i dla siebie, jest posiadaniem samoistnym, a władanie w sposób odpowiadający korzystaniu z rzeczy w ramach innego prawa niż własność, czyli władanie podporządkowane posiadaniu samoistnemu innej osoby, jest posiadaniem zależnym (por. postanowienie SN z 9 maja 2003 r., sygn. akt V CK 13/03, postanowienie SN z 13 stycznia 2004 r., sygn. akt V CK 131/03). Jednakże z uwagi na konstrukcję płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w tym w szczególności uwzględniając cel płatności, jakim jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, cywilistyczne ujęcie pojęcia posiadania nie jest wystarczające do prawidłowego ustalenia przesłanek przyznania płatności. Organ II instancji zwrócił uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, iż posiadanie w rozumieniu art. 7 ust 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego należy odczytywać w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. W tym stanie pojęcie posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu ustawy o płatnościach bezpośrednich, należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych (tak np. WSA w Łodzi w wyroku z dnia 05-03-2014 r., sygn. III SA/Łd 1259/13, WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 17-07-2007 r. sygn. akt I SA/Gd 283/07, WSA w Warszawie w wyroku z dnia 24-04-2013 r., sygn. akt VIlI SA/Wa 8/13). Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach przedmiotowej płatności nie wystarczy być posiadaczem (samoistnym) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również rolniczo użytkować. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami użytkując je rolniczo (por. m.in. wyrok NSA z 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 227/07, wyrok WSA w Gdańsku z 17 lipca 2007 r., sygn. akt l SA/Gd 283/07, wyrok WSA w Warszawie z 19 stycznia 2009 r., sygn. akt V SA/Wa1562/08). Istotą przedmiotowych płatności jest to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony, utrzymuje te grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej. (wyrok WSA w Łodzi z dnia 05-03- 2014 r., sygn. III SA/Łd 1259/13, por. też wyrok WSA w Szczecinie z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 111/12). Organ odwołał się również do poglądu wyrażonego w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości, że rolnik powinien w okresie od dnia złożenia wniosku do końca roku kalendarzowego używać gruntów w wystarczająco samodzielny sposób do prowadzonej przezeń działalności rolniczej w celu utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, przy czym działalność powinna być prowadzona z wyłączeniem osób trzecich. Jednocześnie dla uzyskania prawa do płatności fakt wykonywania odpłatnie zadań na rzecz osoby trzeciej nie ma znaczenia (wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Pierwsza Izba) Landkreis Bad Dürkheim przeciwko Aufsichts und Dienstleistungsdirektion z dnia 14 października 2010 r. sprawa C-61/09). Organ II instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie strona nie posiadała gruntów rolnych w rozumieniu art.7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, bowiem nie użytkowała ich rolniczo z wyłączeniem osób trzecich, nie miała wpływu na sposób prowadzenia działalności rolniczej na tych gruntach, rodzaj upraw i charakter przeprowadzanych zabiegów agrotechnicznych. Rolą strony było jedynie złożenie wniosku celem uzyskania dopłat. Strona nie interesowała się położeniem działek ani ich sytuacją prawną nie dążyła do ewentualnego uregulowania swojego władztwa nad zgłoszonymi przez siebie gruntami. Strona nie miała wpływu na to, jaki rodzaj rolniczego użytkowania był na poszczególnych działkach, co więcej, czy działki zgłoszone przez nią do płatności były w ogóle użytkowane rolniczo; nawet jeśli wykonywała jakieś czynności, miały one charakter przypadkowy, pozbawiony elementu wolitywnego. Organ II instancji ustalił na podstawie treści protokołu z kontroli na miejscu, że na działkach zgłoszonych przez stronę do płatności częściowo znajdowały się lasy i nieużytki, część była działkami siedliskowymi, na trzech ze zgłoszonych działek znajdowały się bagna i rzeka. Oględziny działek zostały przeprowadzone w 2014 r., jednakże stan działek pozwalał na ustalenie sposobu ich użytkowania w latach wcześniejszych - grunty zajęte pod wieloletnie lasy, nieużytki, bagna i siedliska były trwale wyłączone z płatności, data przeprowadzenia kontroli na działkach nie miała tu znaczenia. Organ oparł się także na wyjaśnieniach strony złożonych w postępowaniu przygotowawczym, gdzie strona podała, że działki zostały wyszukane przez wujka strony, strona nie interesowała się formalną stroną użytkowania działek ani ich powierzchnią, złożyła wniosek, żeby zarobić. Działki zgodnie z wyjaśnieniami strony nie były użytkowane, kwestią rolniczego użytkowania działek zajmował się wujek strony, strona pracowała na tych działkach fizycznie. Organ II instancji wyjaśnił, że wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego, o którym mowa w art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego polega na dokonaniu oceny wszystkich dostępnych w sprawie dowodów, a następnie porównania treści poszczególnych dowodów i dopiero na tej podstawie wyciągnięcia wniosków z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego. Organ II instancji wskazał, że dysponując treścią wyjaśnień strony złożonych w innym postępowaniu uwzględnił je w charakterze dowodu – kodeks postępowania administracyjnego nakazuje uwzględnić wszystko, co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Organ uwzględnił także protokół z kontroli na miejscu i ustalił, że stan działek zgłoszonych do płatności (trwałe wyłączenia w postaci lasów, bagien i siedlisk), rzeka, licznie występujące nieużytki świadczyły o tym, że działki ewidencyjne zadeklarowano do płatności w sposób przypadkowy, kierując się tym, że nie były one zgłaszane do płatności przez inne osoby nadto, że strona nie miała kontroli nad zgłoszoną powierzchnią oraz nad sposobem ich rolniczego użytkowania. Strona pracowała fizycznie pomagając wujowi, jednakże nie wykazywała sama woli samodzielnego prowadzenia działalności rolniczej. Na tej podstawie organ II instancji ustalił, że strona nie spełniła warunku posiadania o jakim mowa w art. 7 ust 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Organ II instancji zwrócił uwagę, że strona była informowana w trakcie postępowania zarówno o możliwości zapoznania się z aktami, złożenia dowodów i wyjaśnień, jak i o włączeniu do materiału dowodowego dowodu w postaci protokołu przesłuchania strony w postępowaniu przygotowawczym. Strona nie złożyła w postępowaniu administracyjnym żadnych wyjaśnień ani nie przedstawiła dowodów świadczących o tym, że spełniła warunki przyznania płatności. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 ust 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ciężar udowodnienia spełnienia przesłanek przyznania płatności spoczywa na stronie, która nie przedstawiła żadnych dowodów ani wyjaśnień, ograniczając się jedynie do dwukrotnego złożenia odwołania. Organ II instancji ustalił, że różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną do jednolitej płatności podstawowej wyniosła 100%, to jest 42,57 ha. Zgodnie zaś z art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122 z 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316/65 z 2.12.2009 r.), jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, lecz nie więcej niż 20% powierzchni stwierdzonej, wówczas kwota, jaka ma być przyznana zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę. Jeżeli różnica przekracza 20%, lecz nie więcej niż 50%, płatność w danym roku zostaje odmówiona. Jeśli różnica ta przekracza 50 %, rolnika wyklucza się również z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia. Kwota ta zostaje odliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006. Jeśli nie jest możliwe odliczenie całej kwoty zgodnie z wymienionym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, pozostałe saldo zostaje anulowane. Z uwagi na przekroczenie progu 50% płatności odmówiono i nałożono sankcję odpowiadającą iloczynowi stwierdzonej różnicy i stawce płatności. Stawka jednolitej płatności obszarowej została określona rozporządzeniem MRiRW z 23.11.2012 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2012 r. (Dz.U. z 2012 r. poz. 1308) w wysokości 732,06 zł na 1 ha. Kwota sankcji wyniosła 31 163,79 zł. Organ II instancji ustalił, że strona zgłosiła do uzupełniającej płatności podstawowej powierzchnię 25,13 ha. Różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną wyniosła 25,13 ha, to jest procentowo 100%. Na podstawie art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 organ odmówił przyznania uzupełniającej płatności podstawowej i nałożył sankcję w wysokości równej iloczynowi stwierdzonej różnicy i stawki płatności. Stawka uzupełniającej płatności podstawowej do 1 ha uprawy została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 listopada 2012 r. w sprawie stawek płatności uzupełniających za 2012 r. (Dz.U. z 2012 r., poz. 1309) i wynosi 211,80 zł. Kwota sankcji wyniosła 5 322,53 zł. Organ II instancji ustalił, że strona zgłosiła do płatności do powierzchni upraw strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych powierzchnię 11,30 ha. Różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną wyniosła 11,30 ha, to jest procentowo 100%. Na podstawie art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 organ odmówił przyznania uzupełniającej płatności podstawowej i nałożył sankcję w wysokości równej iloczynowi stwierdzonej różnicy i stawki płatności. Stawka specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych do 1 ha uprawy została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 listopada 2012 r. w sprawie stawek wsparcia specjalnego za 2012 r. (Dz. U. z 2012 r., poz 1339) i wynosi 627,56 zł. Kwota sankcji wyniosła 7 599,93 zł. Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu naruszenia art. 6 Kpa, poprzez oparcie decyzji na nieobowiązującym stanie prawnym, organ wyjaśnił, że zastosował przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j. Dz. U. 2012 r., poz. 1164 ze zm.) na podstawie art. 60 ust 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r., poz. 308 ze zm.), nakazującego zastosować dotychczasowe przepisy do spraw wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie tej ustawy oraz wznowionych. Organ wyjaśnił, że przepisy dotyczące kontroli nie ograniczają możliwości przeprowadzenia kontroli działek rolnych - jedyne ograniczenie dotyczy kontroli w zakresie wzajemnej zgodności rolników wytypowanych losowo. Wyniki kontroli podlegają ocenie podobnie jak inne dowody w sprawie, także co do przydatności w danym postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie organ uwzględnił wyniki kontroli, ponieważ stwierdzone w jej trakcie nieprawidłowości miały charakter trwały, wieloletni i upływ czasu nie miał tu znaczenia. Według organu II instancji nie doszło też do naruszenia zasady zaufania określonej w art. 8 Kpa - w 2012 r. nie przeprowadzano na gruntach deklarowanych przez stronę kontroli na miejscu, a informacja o takiej kontroli wynika jedynie z błędnie sporządzonej treści uzasadnienia decyzji, gdzie nie dokonano odpowiedniej korekty wydruku systemowego (sama decyzja zawiera adnotację "niepotrzebne skreślić"). Dopiero uzyskanie informacji o wszczęciu postępowania karnego spowodowało przeprowadzenie kontroli i w konsekwencji wznowienie postępowania. Organ I instancji wydając decyzję w 2012 r. nie dysponował dowodami mogącymi świadczyć o tym, że strona nie spełniła warunków przyznania płatności i nie miał informacji o tym, że strona nie posiadała zgłoszonych przez siebie gruntów – okoliczność ta ujawniła się po zakończeniu postępowania. "Przy wznowieniu postępowania w okolicznościach wskazanych w art. 145 § 1 pkt 5 nie jest istotne czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań (np. niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego), czy z innych powodów"; analogicznie wyrok NSA w Warszawie z dnia 5 listopada 1998 r., IIl SA 1226/97, LEX nr 35503, czy wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., l OSK 1256/10, LEX nr 744959). Według organu II instancji decyzja o odmowie przyznania płatności nie miała charakteru dyskryminującego, ponieważ zarzut dyskryminacji można rozważać porównując sytuację podmiotów znajdujących się w identycznej sytuacji, dopiero taki układ odniesienia daje bowiem możliwość ustalenia równości w traktowaniu poszczególnych podmiotów. Strona nie spełniła warunków przyznania płatności i reakcja organów była adekwatna do jej sytuacji. Organ II instancji uznał za chybiony zarzut naruszenia art. 124 ust 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r., który to przepis precyzuje, jakie grunty wchodzą w skład powierzchni referencyjnej Państwa Członkowskiego, ponadto obliguje Państwo Członkowskie do wskazania daty, w której ustalane będą uprawnienia rolnika do uzyskania płatności. Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wskazuje, że dniem ustalenia prawa do płatności jest 31 maja, jednakże nie zwalnia to rolnika z obowiązku posiadania gruntów przez cały rok kalendarzowy i utrzymywania ich w tym czasie w dobrej kulturze rolnej zgodnie z normami i z zachowaniem wymogów. Dopiero spełnienie wszystkich warunków daje podstawę do przyznania rolnikowi płatności. Wypełniając wniosek strona winna zapoznać się z instrukcją wypełniania wniosku, w której szczegółowo opisano zasady wypełniania wniosków na rok 2012. Co więcej składając podpis pod wnioskiem (sekcja XI) wnioskodawca oświadczył, iż zna zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem. Przedłożenie wniosku zgodnego ze stanem faktycznym oraz uwzględniającego obowiązujące w tym zakresie przepisy należą do obowiązków wnioskodawcy. Organ w toku prowadzonego postępowania dokonuje jedynie weryfikacji złożonego wniosku. Organy ARiMR weryfikując wniosek w zakresie zgłoszonego żądania dokonują tego w myśl obowiązujących przepisów, którymi są związane. Organ II instancji zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 12 ust. 1 - 4 rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 roku pojedynczy wniosek zawiera wszystkie informacje niezbędne do ustalenia kwalifikowalności do pomocy, w szczególności: tożsamość rolnika; system lub systemy pomocy, których dotyczy wniosek; identyfikację uprawnień do płatności zgodnie z systemem identyfikacji i rejestracji przewidzianym w art. 7 do celów systemu płatności jednolitej; szczegóły pozwalające na identyfikację wszystkich działek rolnych w gospodarstwie, ich powierzchnię wyrażoną w hektarach z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku, ich położenie i, w stosownych przypadkach, ich użytkowanie oraz informację, czy dana działka rolna jest nawadniana; oświadczenie rolnika, że jest świadomy warunków przedmiotowych systemów pomocy. W celu identyfikacji uprawnień do płatności, o których mowa w ust. 1 lit. c), wcześniej ustalone formularze przekazane rolnikowi zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zawierają identyfikację uprawnień do płatności zgodną z systemem identyfikacji i rejestracji przewidzianym w art. 7 niniejszego rozporządzenia. W celu identyfikacji wszystkich działek rolnych w gospodarstwie, o których mowa w ust. 1 lit. d), wcześniej ustalone formularze przekazane rolnikowi zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zawierają informację na temat maksymalnego obszaru kwalifikowalnego przypadającego na działkę referencyjną do celów systemu płatności jednolitej lub systemu jednolitej płatności obszarowej. Ponadto materiały geograficzne przekazane rolnikowi zgodnie z tym przepisem określają granice działek referencyjnych oraz ich jednoznaczną identyfikację, natomiast rolnik wskazuje położenie każdej działki rolnej. Jeśli nastąpiły jakiekolwiek zmiany, szczególnie odnośnie do przeniesień uprawnień do płatności zgodnie z art. 43 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 lub jeśli jakakolwiek informacja podana we wcześniej ustalonym formularzu, o którym mowa w ust. 2 i 3, jest błędna, przy składaniu wniosku rolnik wprowadza poprawki w formularzu. Jeśli poprawki dotyczą powierzchni działki referencyjnej, rolnik podaje zaktualizowaną powierzchnię każdej z odnośnych działek rolnych, a w stosownych przypadkach wskazuje nowe granice działki referencyjnej. Żądanie wszczęcia postępowania określa przedmiot tego postępowania (...) organ jest związany tym żądaniem. Treść żądania wyznacza konkretną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma podstawowe znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 11 czerwca 1990 r., sygn. akt I SA 367/90, ONSA 1990/2-3/47; z dnia 5 stycznia 1998 r., sygn. ll SA 1396/97, niepublikowany; z dnia 5 lipca 1999 r., sygn. akt IV SA 1632/96, niepublikowany; z dnia 24 lipca 2001 r., sygn. akt IV SA 1091/99, niepublikowany). Na Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przyjmującej wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności objętej przepisami ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r, o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j. Dz. U. 2012 r., poz. 1164 ze zm.), spoczywa obowiązek sprawdzenia czy wniosek spełnia wymogi ustalone w przepisach szczególnych i ewentualnego wezwania wnioskodawcy do usunięcia braków formalnych tego wniosku. Jednakże za treść merytoryczną tego wniosku, w tym także w zakresie żądanych płatności, odpowiedzialność ponosi wnioskodawca, Wprawdzie nie można generalnie wyłączyć w postępowaniu w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych obowiązków organu wynikających z przepisów art. 7 i 9 Kpa, to jednak nie mogą one być tak daleko posunięte, aby organ miał ponosić odpowiedzialność za stronę merytoryczną wniosku producenta rolnego. W przeciwnym bowiem razie, organ musiałby niejednokrotnie stawać przed koniecznością przeprowadzenia odpowiednich dochodzeń sprawdzających w zakresie treści wniosku. W istocie musiałby on podejmować czynności z urzędu, prowadzące do konwalidacji niezgodnego z prawdą oświadczenia wnioskodawcy, a to nie należy do obowiązków organu. Co więcej podważałoby to sens przepisów dyscyplinujących wnioskodawców w zakresie żądanych dopłat, w tym przewidujących finansową odpowiedzialność producentów rolnych z tytułu ubiegania się o pomoc nieznajdującą koniecznych podstaw faktycznych i prawnych (patrz wyrok NSA z dnia 17 marca 2011 r. sygn. akt II GSK 354/l0).
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na rozstrzygnięcie Dyrektora OR ARiMR z [...] września 2015 r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając jej:
- naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez oparcie decyzji na nieobowiązujących przepisach prawa, tj. rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 roku w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. nr 40, poz. 326 ze zm.) oraz art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008 r., nr 170, poz. 1051 ze zm.),
- naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez oparcie decyzji na protokole z oględzin działek ewidencyjnych z dnia [...] sierpnia 2014 r. sporządzonym niezgodnie z obowiązującymi przepisami kontroli,
- naruszenie zasady pogłębiania zaufania wyrażonej w art. 8 k.p.a.,
- naruszenie zasady równości wyrażonej art. 32 Konstytucji RP poprzez podjęcie decyzji dyskryminującej wobec skarżącego w sytuacji, gdy inni wnioskujący w podobnej sytuacji faktycznej i prawnej uzyskali płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego,
- naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego tj. art. 2 Konstytucji RP i związanej z nią gwarancji - zasada pewności prawa i ochrony praw słusznie nabytych,
- wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 16 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 i art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. na skutek wszczętego bez podstawy faktycznej postępowania o wznowienie postępowania administracyjnego,
- naruszenie obowiązujących przepisów k.p.a. oraz art. 3 ust 2 pkt 2 ustawy o płatności poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na poczynionych na podstawie protokołu z oględzin działek ewidencyjnych z dnia [...] sierpnia 2014 r. – sporządzonym niezgodnie z obowiązującymi przepisami kontroli – błędnych ustaleniach faktycznych polegających na uznaniu w roku 2014, że w roku 2012 nie zostały spełnione kryteria do przyznania płatności, w sytuacji, gdy z decyzji z 2012 r. wynika, że powierzchnię gruntów rolnych objętych płatnością ustalono między innymi na podstawie wyników kontroli przeprowadzonej na miejscu w roku 2012. Stojące w sprzeczności ustalenia oględzin działek z roku 2014 z ustaleniami kontroli na miejscu przeprowadzonej bezpośrednio w roku 2012 ewidentnie wskazują na to, ze organ nie udowodnił okoliczności stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji, ergo okoliczności takie nie mogą stanowić podstawy faktycznej zaskarżonej decyzji;
- wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 3 ust 2 pkt 2 ustawy o płatnościach poprzez:
a) brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy, co doprowadziło organ do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych,
b) zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony skarżącej, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony, a w rezultacie doprowadziło do wadliwego uchylenia decyzji dotychczasowej;
- naruszenie art. 124 ust 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 obowiązującego w dacie wydawania decyzji z 2012 roku (nieobowiązującego w dacie wydawania zaskarżonej decyzji) poprzez arbitralne i bezpodstawne uznanie, że skarżący w roku 2012 nie spełnił warunków zawartych w tym przepisie, czego skutkiem było uchylenie pierwotnej decyzji w zakresie jednolitej płatności obszarowej,
- naruszenie art. 7 ust. 1a ustawy o płatnościach poprzez arbitralne i bezpodstawne uznanie, że skarżący w roku 2012 nie spełnił warunków zawartych w tym przepisie, czego skutkiem było uchylenie pierwotnej decyzji w zakresie jednolitej płatności obszarowej,
- naruszenie art. 58 rozporządzenie komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina z dnia 30 listopada 2009 r. poprzez arbitralne i bezpodstawne stwierdzenie, że stan faktyczny sprawy uzasadnia zastosowanie tego przepisu, gdy de facto w roku 2012 nie miały miejsca różnice między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli,
- naruszenie art. 7 ust. 2a ustawy o płatnościach poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, a ponadto bezpodstawne uznanie, że skarżący nie spełnił warunków do otrzymania płatności uzupełniającej, w sytuacji, gdy m.in. powierzchnię objętą płatnością ustalono na podstawie kontroli przeprowadzonej na miejscu w roku 2012,
- naruszenie art. 7 ust. 2b pkt 1 ustawy o płatnościach poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, a ponadto bezpodstawne uznanie, że skarżący nie spełnił warunków do otrzymania płatności specjalnej określonej w tym przepisie w sytuacji, gdy z decyzji z 2012 r. wynika, że m.in. powierzchnię objętą płatnością ustalono na podstawie kontroli przeprowadzonej na miejscu w roku 2012.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 listopada 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 4547/15 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika BP ARiMR z [...] czerwca 2015 r. z tego powodu, że decyzja ostateczna z [...] grudnia 2012 r. i decyzja z [...] czerwca 2015 r., uchylająca decyzję ostateczną po wznowieniu postępowania, zostały podpisane przez tego samego pracownika ARiMR, pełniącego funkcję kierownika biura powiatowego ARiMR, co skutkowało naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 8 października 2019 r. sygn. akt I GSK 1380/18 uchylił wyrok WSA w Warszawie z 22 listopada 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 4547/15 i przekazał sprawę wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdzono, że wadliwe było przyjęcie w zaskarżonym wyroku, że w sprawie miał zastosowanie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Argumentacja przedstawiona przez sąd I instancji pomija stanowisko przedstawione w uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OSP 13/09, z którego wynika, że art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. dotyczący wyłączenia pracownika, a nie ma zastosowania do piastuna jednoosobowego organu. Z akt sprawy i stanowiska przyjętego przez sąd I instancji wynika, że zarówno decyzja wydana w postępowaniu zwykłym, jak i decyzja wydana po wznowieniu postępowania w sprawie płatności została podpisana przez tą samą osobę – kierownik biura powiatowego Agencji, będącego piastunem organu, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm.) i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.). NSA zwrócił także uwagę na pogląd prawny wyrażony w wyroku NSA z 30 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 37/15, zgodnie z którym przepisy o wyłączeniu pracownika organu administracji publicznej można stosować do organu administracji publicznej tylko wtedy, gdy osoba będąca obsadą personalną organu jest stroną postępowania, a zatem gdy sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego dotyczy jej jako osoby fizycznej. Jak wyjaśnił NSA, rozwiązania przyjęte w kodeksie postępowania administracyjnego wprowadzają konsekwentne rozgraniczenie regulacji dotyczącej organu administracji publicznej i regulacji dotyczącej pracowników organów administracji publicznej. Przypisanie kompetencji organowi administracji publicznej ma tę konsekwencję prawną, że w postępowaniu administracyjnym ma on zawsze pozycję organu, nigdy pracownika. Nie można z przepisów ustaw, np. ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.), ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz. U. Nr 227, poz. 1505 ze zm.), wyprowadzać wniosku, że organ administracji publicznej jest pracownikiem organu. Niezbędne jest wyraźne rozróżnienie organu od obsady personalnej organu administracji publicznej. Organ administracji publicznej, wykonując zadania publiczne, działa w imieniu państwa lub wspólnoty samorządowej, jest organem państwa lub organem wspólnoty samorządowej, któremu dla realizacji tych zadań przyznano określony zakres kompetencji. Z tego względu nie można do organu stosować przepisów o wyłączeniu pracownika organu administracyjnego. Stosowanie do organu administracji publicznej przepisów o wyłączeniu pracownika jest sprzeczne z istotą wykonywania zadań publicznych, a w konsekwencji prowadzi do pozbawienia państwa lub wspólnoty samorządowej zdolności wykonywania zadań publicznych. Organ administracji publicznej, działając z urzędu lub na wniosek strony, nie nabywa statusu strony tego postępowania, lecz wyłącznie realizuje przyznane kompetencje, których realizacja oparta jest na obowiązku, a nie uprawnieniu (z wyjątkiem sytuacji, gdy przepis prawa pozostawia uznaniu organu administracji publicznej podjęcie działania). NSA powołał się również na poglądy wyrażone w piśmiennictwie, że podstawa wyłączenia pracownika zawarta w przepisach o cechach enumeracji wyczerpującej nie może być przedmiotem wykładni rozszerzającej nawet wtedy, gdy chodzi o zachowanie należytego stopnia obiektywizmu i bezstronności w załatwianiu indywidualnych sporawy administracyjnych. Gwarancyjna rola tych przepisów powinna być zachowana w rozsądnych granicach (tak: B. Adamiak, J. Borkowski, uwaga do art. 24 [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011). NSA wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd I instancji powinien wziąć pod uwagę wyżej poczynione wywody i ocenić ponownie – mając na uwadze wszystkie materiały i dowody znajdujące się w aktach sprawy – kwestię prawidłowości uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego po wznowieniu postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz.718.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia pod względem jego zgodności z prawem, a zatem ustalenie czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Realizując powyższe uprawnienia sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd uznał za prawidłowo ustalony przez organ odwoławczy stan faktyczny zaistniały w sprawie i opisany we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia, i w konsekwencji przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu Dyrektora OR ARiMR z [...] września 2015 r. (zob. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09).
Nie powielając wszystkich ustaleń organu, szczegółowo wymienionych w zaskarżonej decyzji, a które sąd uznaje za prawidłowe, należy zwrócić uwagę, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna. Celem tego postępowania jest ustalenie czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości, ustalenie, czy i w jakim zakresie ta wadliwość wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej oraz w razie stwierdzenia wadliwości decyzji dotychczasowej - doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej merytorycznej decyzji. Stosownie do art. 149 § 2 k.p.a. przedmiotem rozpoznania we wznowionym postępowaniu jest ustalenie istnienia podstaw wznowienia postępowania oraz ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną w granicach zakreślonych stwierdzonymi podstawami wznowienia. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wynika, że aby spełnić określoną w nim przesłankę do uchylenia decyzji ostatecznej i wznowienia postępowania, należy wykazać, że wyszły na jaw istotne dla sprawy, nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydawał decyzję, której uchylenia domaga się strona we wniosku o wznowienie (zob.: wyrok NSA z 18 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1671/18). Z konwencji językowej, którą na gruncie przywołanego przepisu operuje ustawodawca wynika, że w ramach określonej nim podstawy wznowieniowej, niezależnymi od siebie i samoistnymi przesłankami wznowienia są "nowe okoliczności" i "nowe dowody", istniejące w dacie wydania decyzji, nieznane organowi wydającemu decyzję i ujawnione po dacie jej wydania. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 75 § 1 zd. 2 k.p.a. dowodem mogą być w szczególności dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych i oględziny. Z kolei przez okoliczności faktyczne należy rozumieć zdarzenia niezależne od treści przepisów prawa, przy czym ujawnienie tych okoliczności może być wynikiem przeprowadzenia dowodów. Podstawa wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. zachodzi jedynie wówczas, gdy zaistnieją łącznie wszystkie przesłanki, wymienione w tym przepisie. Po pierwsze, ujawnione muszą zostać nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody. Po wtóre, musiały one istnieć w dacie wydania decyzji ostatecznej, kończącej postępowanie administracyjne. Po trzecie zaś, dowody te bądź okoliczności nie mogły być znane organowi administracji publicznej, wydającemu decyzję. Ponadto w myśl art. 146 § 2 k.p.a. wznowienie postępowania może uzasadnić jedynie wystąpienie takich okoliczności, których istnienie lub brak będzie bezpośrednio wpływać na treść rozstrzygnięcia w sprawie, tj. w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego.
W rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo zakwalifikowały jako przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej okoliczności faktyczne, w postaci braku posiadania przez skarżącego i utrzymywania zgodnie z normami gruntów zgłoszonych do płatności. Te okoliczności, istniejące już w momencie występowania o przedmiotową płatność, można uznać za spełniające przesłanki wznowienia z 145 § 1 pkt 5 k.p.a. gdyż są to nowe, istotne dla rozstrzygnięcia o przyznaniu pomocy okoliczności faktyczne w rozumieniu tego przepisu, które istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej z [...] grudnia 2012 r., a nie były znane organowi I instancji.
W myśl art. 7 ust. 1 pkt. 1, 2 i 2a ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 124 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia nr 73/2009, warunkami koniecznymi do przyznania rolnikowi płatności w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej są m.in. posiadanie przez rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009 oraz utrzymywanie ich przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności, w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska zgodnie z art. 6 rozporządzenia nr 73/2009. Zasady dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska zgodnie z art. 6 zostały określone w załączniku III rozporządzenia nr 73/2009. Zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, do celów przyznania płatności w ramach jednolitej płatności obszarowej kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria przewidziane w ust. 1 oraz działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji (kod CN ex 0602 90 41). Art. 124 ust. 1 rozporządzenia nr 73/2009 stanowi natomiast, że powierzchnia użytków rolnych nowego państwa członkowskiego objętego systemem jednolitej płatności obszarowej stanowi część jego wykorzystywanej powierzchni użytków rolnych utrzymaną w dobrej kulturze rolnej bez względu na to, czy są one wykorzystywane do produkcji, oraz w stosownych przypadkach, dostosowaną zgodnie z obiektywnymi i niedyskryminującymi kryteriami ustanowionymi przez to nowe państwo członkowskie po zatwierdzeniu przez Komisję. Do celów niniejszego tytułu "wykorzystywana powierzchnia użytków rolnych" oznacza całkowitą powierzchnię zajmowaną przez grunty orne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe oraz ogródki przydomowe, określone przez Komisję do celów statystycznych. W świetle powołanych wyżej przepisów przesłanką decydującą o przyznaniu płatności jest rzeczywiste posiadanie (użytkowanie) gruntów rolnych przez osobę, która je rolniczo użytkuje tzn. samodzielnie decyduje o profilu upraw lub o innym przeznaczeniu i utrzymuje grunty w dobrej kulturze rolnej, poprzez dokonywanie odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, w tym także nawożenie czy zbieranie plonów. Wnioskodawca nie może otrzymać płatności za działki, których w danym roku objętym przyznawaną płatnością nie posiadał i nie prowadził na nich samodzielnie upraw. Ponadto w świetle analizowanych przepisów należy utrzymywać wszystkie grunty rolne zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. Ciężar wykazania powyższych przesłanek spoczywa na wnioskodawcy.
W rozpoznawanej sprawie organy, w oparciu o dowód w postaci protokołu zeznań złożonych przez skarżącego w postępowaniu prowadzonym przez prokuraturę już po wydaniu decyzji ostatecznej przyznającej skarżącemu płatności, ustaliły, że skarżący 31 maja 2012 r. nie był posiadaczem, w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zadeklarowanych we wniosku działek rolnych. Sam fakt wykonywana przez skarżącego na spornych działkach różnego rodzaju prac polowych nie pozwala uznać go za posiadacza tych działek w sytuacji, gdy nie wykonywał tych czynności samodzielnie, lecz dla innej osoby. Z protokołu przesłuchania skarżącego 28 października 2014 r., jako podejrzanego o czyn z art. 286 § 1 Kodeksu karnego, wynika, że skarżący nie użytkował samodzielnie działek zadeklarowanych we wniosku o płatność, a były one użytkowane przez inną osobę, dla której skarżący tylko wykonywał na tych działkach prace fizyczne. W toku postępowania administracyjnego, po wznowieniu postępowania, skarżący w ogóle nie odniósł się do tej okoliczności, pomimo że został przez organ I instancji poinformowany postanowieniem z [...] maja 2015 r. o włączeniu protokołu przesłuchania skarżącego przez prokuratora z 28 października 2014 r. jako nowego dowodu w sprawie. Natomiast zgodnie z art. 3 ust 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W tych okolicznościach organy prawidłowo ustaliły we wznowionym postępowaniu, że skarżący nie spełniał podstawowego warunku do uzyskania płatności, tj. posiadania rolniczego zgłoszonych gruntów. Z protokołu przesłuchania skarżącego przez prokuratora z 28 października 2014 r. wynika, że skarżący świadomie zgłosił do pomocy grunty rolne, których nigdy nie posiadał ani nie uprawiał samodzielnie. Okoliczność ta nie ujawniła się wcześniej w wyniku kontroli administracyjnej, przeprowadzonej przez organ I instancji przed wydaniem decyzji ostatecznej o przyznaniu skarżącemu pomocy na podstawie art. 20 ust. 1 rozporządzenia nr 73/2009 i art. 28 – 29 rozporządzenia nr 1122/2009 za pomocą narzędzi informatycznych, w której to kontroli organ stwierdził jedynie rozbieżności między działkami zadeklarowanymi a działkami odniesienia w systemie identyfikacji działek rolnych. Forma dysponowania gruntami rolnymi w postaci posiadania jest stanem faktycznym, a nie stanem prawnym. Stąd w sytuacji, gdy w odniesieniu do tej samej działki referencyjnej nie ubiegało się dwóch lub więcej rolników, organ na podstawie samej kontroli administracyjnej (kontroli krzyżowej) nie miał możliwości ustalenia, czy że skarżący faktycznie nie jest posiadaczem zadeklarowanych działek. Natomiast skarżący stosownie do art. 3 ust 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego miał obowiązek podania we wniosku o przyznanie pomocy danych zgodnych z prawdą. Składając wniosek pomocowy skarżący własnym podpisem potwierdził, że zna zasady przyznawania płatności. Z zasad tych, zawartych w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, a także z treści samego wniosku i instrukcji wypełniania wniosku wynika jednoznacznie, że do płatności mogą być zgłaszane grunty będące w posiadaniu rolnika, co oznacza grunty użytkowane przez niego rolniczo. W sprawie niniejszej jest niesporne, że w złożonym 15 maja 2012 r. wniosku pomocowym skarżący świadomie zgłosił do pomocy grunty rolne, których nigdy nie posiadał ani nie uprawiał samodzielnie, a przedeklarowanie powierzchni przekraczało 100% obszaru zatwierdzonego.
Z akt administracyjnych wynika, że przed wydaniem decyzji ostatecznej z [...] grudnia 2012 r. organ nie przeprowadzał w odniesieniu do wniosku skarżącego kontroli na miejscu – w aktach brak jest obligatoryjnego sprawozdania z takiej kontroli (art. 32 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009), jak również w treści decyzji ostatecznej brak jest ustaleń z takiej kontroli. Z uzasadnienia decyzji ostatecznej wynika, że ustaleń faktycznych co do powierzchni działek dokonano jedynie w kontroli administracyjnej w oparciu o pomiary powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG) odpowiadającej powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej, wykonane w dostępnych w systemie gospodarczym ARiMR zdjęciach z obszarów zajmowanych przez działki rolne ujęte we wniosku producenta. Organ przekonująco wyjaśnił, że zawarte w uzasadnieniu decyzji ostatecznej stwierdzenia o przeprowadzeniu kontroli na miejscu wynikały z tego, że takie sformułowania znajdowały się we wzorze, w oparciu o który sporządzono decyzję ostateczną i omyłkowo nie zostały one wykreślone. Organ nie miał też obowiązku przeprowadzania kontroli na miejscu w odniesieniu do każdego wniosku o przyznanie pomocy, lecz tylko w odniesieniu do wybranej próby kontrolnej (art. 31, art. 51 rozporządzenia nr 1122/2009), bądź w przypadku wykazania nieprawidłowości w trakcie kontroli krzyżowych (art. 28 ust. 2 rozporządzenia nr 1122/2009) lub jako działania następcze podjęte w wyniku niezgodności, na które zwrócono uwagę właściwego organu kontroli w jakikolwiek inny sposób (art. 54 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009). Przepisy nie przewidują też w zasadzie ograniczenia czasowego do przeprowadzenia przez organ kontroli na miejscu. Art. 53 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 1122/2009 stanowi jedynie w zakresie kontroli w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, że w zasadzie każdy rolnik wytypowany do kontroli na miejscu powinien być kontrolowany w czasie, gdy możliwe jest skontrolowanie większości wymogów i norm, względem których został on wytypowany. Tym samym w rozpoznawanej sprawie organ był uprawniony do przeprowadzenia kontroli na miejscu także wówczas, gdy istniała już w obrocie prawnym decyzja ostateczna o przyznaniu skarżącemu pomocy w sytuacji, gdy uzyskał informację od prokuratury o możliwości zaistnienia niezgodności. Należy też zwrócić uwagę, że stosownie do art. 7 ust. 1 pkt. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rolnik ma obowiązek utrzymywania wszystkich zgłoszonych do płatności gruntów rolnych zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. Dla sprawdzenia wykonania tego obowiązku organ musi mieć również możliwość przeprowadzenia kontroli na miejscu w zakresie utrzymania gruntów zgodnie z normami w okresie obejmującym cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. W rozpoznawanej sprawie kontrola na miejscu została przeprowadzona [...] sierpnia 2014 r., zgodnie z art. 30 i 31 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przez wyspecjalizowanych kontrolerów, którzy w oparciu o posiadaną wiedzę i doświadczenie, z uwagi na znajdujący się na działkach rodzaj roślinności oraz naniesienia (siedliska), wykluczyli wskazane przez skarżącego we wniosku działki ewidencyjne jako powierzchnię użytkowaną rolniczo. Stan faktyczny działek, stwierdzony przez wyspecjalizowanych kontrolerów podczas oględzin działek i utrwalony w protokole kontroli oraz w dokumentacji fotograficznej, potwierdza stanowisko organu, że grunty te nie były użytkowane rolniczo w roku złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie płatności. Dokonanym przez organ II instancji w oparciu o protokół kontroli ustaleniom, w zakresie braku utrzymania w dobrej kulturze rolnej deklarowanych, działek nie można postawić zarzutu dowolności ani arbitralności, gdyż organ szczegółowo opisał nieprawidłowości stwierdzone na poszczególnych działkach, w oparciu o dokumentację przeprowadzonych zgodnie z prawem czynności kontrolnych dokonanych przez wyspecjalizowanych kontrolerów. Organy na podstawie oceny i analizy dokumentacji pokontrolnej przekonująco uargumentowały wniosek co do stanu spornych działek sprzed dwóch lat przed datą przeprowadzonej kontroli, w oparciu o analizę zastanej, niepożądanej roślinności i możliwość jej ekspansji na przestrzeni danego okresu, wskazującą na zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej i świadczącą o braku wykonywania wymaganych zabiegów agrotechnicznych przez okres co najmniej kilku lat wstecz. Tym samym nie można w rozpoznawanej sprawie deprecjonować wartości wyników raportu z kontroli przeprowadzonej [...] sierpnia 2014 r. W przypadku przeprowadzenia kontroli to właśnie protokół z kontroli jest podstawowym dowodem na okoliczność zgodności z warunkami przyznania pomocy. Na marginesie należy też zwrócić uwagę, że w rozpoznawanej sprawie decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia miało ustalenie, że skarżący nie był posiadaczem gruntów zadeklarowanych we w wniosku, co już na wstępie wyklucza możliwość przyznania mu pomocy, niezależnie od dalszych ustaleń dotyczących utrzymania tych gruntów zgodnie z normami.
W świetle powyższego niezasadne są zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania, w szczególności art. 6 i art. 8 k.p.a. oraz art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Organ prawidłowo też zastosował do rozstrzygnięcia sprawy przepisy obowiązujące w dacie złożenia wniosku przez skarżącego, stosownie do art. 60 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, który stanowi, że do bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, wsparcia specjalnego, płatności do upraw roślin energetycznych oraz pomocy do plantacji trwałych w rozumieniu ustawy wymienionej w art. 61, a także do postępowań w sprawach dotyczących tych płatności, wsparcia lub pomocy zakończonych ostateczną decyzją wydaną na podstawie dotychczasowych przepisów, które zostały wznowione od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
Niezasadne są również zarzuty naruszenia norm konstytucyjnych - zasady równości wyrażonej art. 32 Konstytucji RP oraz zasady demokratycznego państwa prawnego wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP i związanej z nią zasady pewności prawa i ochrony praw słusznie nabytych, gdyż w rozpoznawanej sprawie organy władzy publicznej działały na podstawie i w granicach prawa, prawidłowo stosując powszechnie obowiązujące przepisy prawa krajowego i unijnego. Do wzruszenia decyzji ostatecznej doszło w ramach określonych przepisami ustawy, a wobec nabycia przez skarżącego uprawnień do płatności z naruszeniem prawa, będącego konsekwencją świadomego podania przez skarżącego we wniosku nieprawdziwych danych, nie może on powoływać się na konstytucyjną ochronę praw słusznie nabytych.
Mając powyższe na uwadze, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło