V SA/Wa 610/14

1 2 POSTANOWIENIE Dnia 10 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata T.K. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi J.G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej postanawia: oddalić wniosek. J.G., zwany dalej "Skarżącym", wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na opisaną w komparycji postanowienia decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Postanowieniem z dnia 26 września 2014 r. tut. Sąd odrzucił skargę z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego. W związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, postanowieniem z dnia 8 grudnia 2014 r. Skarżącemu przyznano prawo pomocy w zakresie całkowitym, natomiast Okręgowa Rada Adwokacka w W. wyznaczyła pełnomocnikiem z urzędu adw. T.K. W dniu [...] lutego 2015 r. do Sądu wpłynęła sporządzona przez pełnomocnika skarga kasacyjna, którą Sąd odrzucił postanowieniem z dnia 24 lutego 2015 r. jako złożoną z uchybieniem ustawowego 30-dniowego terminu. Następnie pismem z dnia [...] marca 2015 r. pełnomocnik Skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, który został uwzględniony i postanowieniem z dnia 26 marca 2015 r. Sąd przywrócił wskazany termin. Naczelny Sądu Administracyjny, postanowieniem z dnia 8 lipca 2015 r. sygn. akt II GSK 1321/15, odrzucił skargę kasacyjną. NSA stwierdził, że złożona skarga kasacyjna ma wady konstrukcyjne, które nie podlegają uzupełnieniu, tj. nie zawiera ani zarzutów ani ich uzasadnienia. W treści skargi kasacyjnej nie został bowiem wskazany żaden przepis, który zdaniem jej autora został naruszony. W ocenie NSA nie istniała możliwość konwalidowania wskazanego braku. Postanowieniem z dnia 9 września 2015 r. referendarz sądowy WSA w Warszawie odmówił przyznania adw. T.K. wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane za zasadzie prawa pomocy. Powodem odmowy był brak oświadczenia pełnomocnika, że koszty udzielonej pomocy prawnej nie zostały opłacone w całości lub w części. W sprzeciwie od ww. postanowienia referendarza adwokat podniósł, iż sam fakt, że nie otrzymał żadnego wynagrodzenia od mocodawcy świadczy, że złożony wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej był jednoznaczny z oświadczeniem, że koszty nie zostały uiszczone ani w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 250 p.p.s.a., wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stawki wynagrodzenia i zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej adwokata określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 461). Stosownie natomiast do treści § 20 powołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub części. W orzecznictwie przyjmuje się, że oświadczenie to jest nieodzownym elementem uzasadnienia wniosku o przyznanie kosztów, stanowiącym przesłankę do przyjęcia, że praca pełnomocnika nie została już wynagrodzona. Z brzmienia tego przepisu wynika także, że sama treść żądania zawierająca ustawowe sformułowanie: "nieopłaconej pomocy prawnej" nie może być utożsamiana ze złożeniem oświadczenia, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Brak takiego oświadczenia wywołuje zaś skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GZ 273/09; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 90/09; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OZ 615/08; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 390/08; wszystkie przywołane w niniejszym postanowieniu orzeczenia, dostępne są na stronie internetowej www.cbois.nsa.gov.pl). Ponadto brak stosownego oświadczenia nie stanowi uchybienia formalnego, które podlegałoby uzupełnieniu na wezwanie w trybie art. 49 p.p.s.a. Sąd nie zgadza się z pełnomocnikiem Skarżącego, że sam fakt złożenia wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej był jednoznaczny z oświadczeniem, że koszty nie zostały uiszczone ani w całości ani w części. Wskazane oświadczenie musi być wyraźne, nie można go domniemywać w oparciu o podejmowane przez pełnomocnika czynności procesowe. Pełnomocnik nie złożył wymaganego oświadczenia w żadnym ze sporządzonych i wniesionych przez niego do Sądu pism procesowych. W ocenie Sądu oświadczenie to nie zostało zawarte również w treści sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 9 września 2015 r. Abstrahując od braku oświadczenia Sąd podkreśla, że art. 250 p.p.s.a. nie nakłada obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega bowiem ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej. Pełnomocnikowi, ustanowionemu na podstawie art. 244 § 1 p.p.s.a., należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 p.p.s.a., jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza bowiem, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to konieczność ustalenia przez Sąd, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (tak: w postanowieniu NSA z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13; por. także: wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2010 r. sygn. akt I FSK 1648/08; postanowienie NSA z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt II FSK 83/09). W ramach dokonywanej przez Sąd oceny zasadności przyznania pełnomocnikowi wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną mieści się nie tylko zbadanie dokonania przez pełnomocnika z urzędu jakichkolwiek czynności procesowych, ale również ocena czy działania te wykonywane były z zachowaniem należytej staranności. Pomoc prawna świadczona w sposób sprzeczny z zasadami profesjonalizmu nie stanowi bowiem podstawy do przyznania wynagrodzenia (postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. akt II FZ 143/10). W niniejszej sprawie adwokat T.K. podejmując działania w ramach pomocy prawnej, sporządził i wniósł skargę kasacyjną nie zauważając, że upłynął ustawowy 30-dniowy termin do złożenia tego środka zaskarżenia. Jak sam oświadczył w treści wniosku o przywrócenie terminu, o chybieniu terminu dowiedział się z postanowienia Sądu o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Przywrócenie przez Sąd tego terminu i nadanie biegu skardze kasacyjnej nie pozwoliło na jej merytoryczne rozpoznanie, bowiem NSA odrzucił skargę kasacyjna z powodu nieusuwalnych wad konstrukcyjnych. Mając na uwadze ustalony stan faktyczny wskazać należy, że charakter czynności dokonanych przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika nie pozwala na przyjęcie, że pomoc prawna została faktycznie i profesjonalnie przez niego udzielona. Pełnomocnik procesowy odpowiada zarówno za treść, jak i formę składanych pism procesowych, tylko bowiem pismo prawidłowe pod względem formalnym daje podstawę do jego merytorycznego rozpoznania przez sąd. Sporządzona przez pełnomocnika skarga kasacyjna, z uwagi na stwierdzone przez NSA wady niepodlagające konwalidacji, nie została skutecznie wniesiona. Sąd wziął pod uwagę również fakt, że adwokat zapoznał się z aktami sprawy poprzez swojego aplikanta dopiero w dniu [...] sierpnia 2015 r. (po odrzuceniu skargi kasacyjnej przez NSA), czyli kilka miesięcy po jego wyznaczeniu przez ORA w dniu [...] stycznia 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt I OSK 2400/14 wskazał, że udzielenie pełnomocnictwa profesjonalnemu reprezentantowi powinno gwarantować stronie, że w sprawie nie nastąpią uchybienia natury formalnej. W ocenie Sądu podejmowane przez adwokata czynności procesowe nie pozwalają na stwierdzenie, że pomoc prawna została Skarżącemu udzielona profesjonalnie. Skoro zaś nie można uznać, aby pomoc prawna była rzeczywiście udzielona, niewątpliwie stanowi to podstawę do odmowy przyznania wynagrodzenia (por. pos. NSA z dnia 27 września 2011r., sygn. akt I GZ 146/11). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 250 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.