V SA/Wa 632/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Arkadiusz Tomczak po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2014 r. Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] listopada 2014 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry Skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek wskazał, że za jej wstrzymaniem przemawia niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, jak również możliwość spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślił, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej – nie prowadzi obecnie działalności gospodarczej (w 2012 r. zawiesił tę działalność, a w lutym 2014 r. została ona wykreślona). Od momentu zawieszenia działalności gospodarczej nie posiada stałych dochodów i utrzymuje się z prac dorywczych na umowę o dzieło (w 2013 r. na podstawie umowy dzieło dochód wnioskodawcy wyniósł 7.125 zł). Wobec ciężkiej sytuacji materialnej korzysta z pomocy rodziny w utrzymaniu i spłacie bieżących zobowiązań. Z przedstawionych względów wykonanie zaskarżonej decyzji będzie wiązało się w pierwszej kolejności z utratą i tak zachwianej płynności finansowej Skarżącego, a w konsekwencji pozbawieniem go środków utrzymania. Niezależnie od powyższego Skarżący wskazał, że posiada zobowiązania z tytułu kredytu z dnia 16 czerwca 2005 r. Z dołączonego do wniosku pisma z Banku [...] wynika, że Skarżący zobowiązał się do spłaty rat kredytu w wysokości 300 zł miesięcznie, a uchybienie jakiegokolwiek terminu płatności raty spowoduje nieważność rozłożenia na raty i natychmiastową wymagalność całości należności wraz z całością odsetek oraz podjęcie przez bank działań zmierzających do przymusowego wyegzekwowania tych należności. Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2015 r. sygn.akt V SA/Wa 632/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji, uznając, iż Skarżący uprawdopodobnił wystąpienie przesłanek określonych w art.61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, Dyrektor Izby Celnej w Warszawie wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyniku rozpoznania zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 3 listopada 2015 r. sygn.akt II GZ 651/15 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał na naruszenie przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a., z uwagi na to, iż w motywach nie wskazano w sposób jednoznaczny i nie pozostawiający wątpliwości, jakie okoliczności przywołane przez Wnioskodawcę w ramach żądania wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji legły u podstaw uwzględnienia wniosku i zastosowania w odniesieniu do Strony instytucji ochrony tymczasowej. Rozpoznając wniosek ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Mając to na uwadze, Sąd po ponownym przeanalizowaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji doszedł do przekonania, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., Sąd na wniosek strony może wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu lub czynności, będących przedmiotem zaskarżenia, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja ta ma charakter wyjątku od zasady przewidującej, że ostateczna decyzja/postanowienie administracyjne korzystają z domniemania zgodności z prawem i podlegają wykonaniu. Rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania aktu na podstawie powołanego przepisu Sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Nie jest dopuszczalne w ramach tych przesłanek dokonywanie merytorycznej oceny zarzutów podniesionych w skardze. Na tym etapie postępowania sądowego nie dokonuje się bowiem oceny zasadności zarzutów, jak również legalności decyzji będącej przedmiotem wniesionej skargi. Instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Użycie przez ustawodawcę w art. 61 § 3 ustawy p.p.s.a. zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym miedzy innymi w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2004 r. o sygn. akt GZ 138/04, podstawową przesłanką wstrzymania wykonania decyzji, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., jest wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę (majątkową lub uszczerbek niemajątkowy), które nie będą mogły być wynagrodzone przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Żądając wstrzymania wykonania decyzji, strona skarżąca ma zatem obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienia NSA z 14 listopada 2006 r., II FZ 585/06; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie wystarczy zatem ogólny tylko wywód strony. Jej twierdzenia powinny wyjaśniać, na czym polega niebezpieczeństwo powstania kwalifikowanych skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., a także znajdować potwierdzenie w dokumentach źródłowych dotyczących jej sytuacji finansowej i majątkowej. Podkreślić również należy, iż w judykaturze utrwalony jest już pogląd, zgodnie z którym podmiot występujący o ochronę tymczasową nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny (por. postanowienia NSA: z dnia 25 kwietnia 2012 r., II FSK 498/12; z dnia 10 maja 2011 r., II FZ 106/11;z dnia 9 września 2011 r., II FSK 1501/11; z dnia 28 września 2011 r., I FZ 219/11 i z dnia 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07). Skarżący uzasadniając swój wniosek podnosi, iż nie prowadzi obecnie działalności gospodarczej, nie posiada stałych dochodów. Jedynym źródłem dochodu Strony są dorywcze prace na umowę o dzieło (w 2013 r. na podstawie umowy o dzieło dochód Strony wyniósł 7.125 zł). Wobec ciężkiej sytuacji materialnej korzysta z pomocy rodziny w utrzymaniu i spłacie bieżących zobowiązań. Z przedstawionych względów, zdaniem Skarżącego, wykonanie zaskarżonej decyzji będzie wiązało się w pierwszej kolejności z utratą i tak zachwianej płynności finansowej Skarżącego, a w konsekwencji pozbawieniem go środków utrzymania. Skarżący wskazał również, że posiada zobowiązania z tytułu kredytu z dnia 16 czerwca 2005 r. Z dołączonego do wniosku pisma z Banku [...] wynika, że zobowiązał się do spłaty rat kredytu w wysokości 300 zł miesięcznie, a uchybienie jakiegokolwiek terminu płatności raty spowoduje nieważność rozłożenia na raty i natychmiastową wymagalność całości należności wraz z całością odsetek oraz podjęcie przez bank działań zmierzających do przymusowego wyegzekwowania tych należności. Wobec tego, w pierwszej kolejności Sąd podkreśla, iż – co do zasady – nawet trudna sytuacja finansowa strony nie powoduje sama przez się ziszczenia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, określonych w omawianym przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że wstrzymanie wykonania decyzji uzasadniać mogą tylko konkretne okoliczności, będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Innymi słowy, strona musi wykazać, że w powiązaniu z jej sytuacją majątkową, wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki z powodu wystąpienia tych konkretnych okoliczności. W konsekwencji oznacza to, iż wbrew założeniu autora wniosku, badanie przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej nie sprowadza się li tylko do oceny kondycji finansowej wnioskującej strony, a już z pewnością ocena ta nie jest tożsama z oceną dokonywaną przy badaniu wniosku o prawo pomocy. Podkreślenia przy tym wymaga, iż przesłanek wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie należy mylić z przesłankami, jakimi należy kierować się w ramach instytucji prawa pomocy. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie, Skarżący nie uprawdopodobnił jaką szkodę lub jakie konkretnie trudne do odwrócenia skutki może spowodować wyegzekwowanie od niego nałożonej kary pieniężnej. Podkreślić należy, iż zweryfikowanie przez Sąd tego, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku Skarżącego, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o jego rzeczywistej (aktualnej) sytuacji finansowej np. udokumentowanie źródeł osiąganego dochodu, posiadanego majątku (w tym nieruchomości). Natomiast Strona wnioskująca o zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, poza informacją o wysokości miesięcznych rat spłaty pożyczki oraz o wysokości opłat za lokal i pisma komornika, nie przedstawiła żadnych dokumentów obrazujących jej aktualną sytuację finansową, przez co nie była możliwa ocena, czy wykonanie zaskarżonej decyzji może prowadzić do spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warto na zakończenie wskazać, iż w orzecznictwie odnoszącym się do problematyki wstrzymywania aktów nakładających obowiązek ponoszenia wydatków pieniężnych podnosi się, iż rodzaj nałożonego obowiązku nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro chodzi o świadczenie pieniężne z natury rzeczy przecież odwracalnego. Stanowisko takie zostało przedstawione w postanowieniu NSA z dnia 20 grudnia 2004 r. o sygn. akt. GZ 138/04, w którym dodatkowo wskazano, iż w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi, istnieje oczywista możliwość zwrotu nadpłaconych kwot. Z kolei w postanowieniu z dnia 7 października 2011 r. o sygn. akt II GSK 2001/11, NSA zauważył, iż każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Mając na uwadze wskazane okoliczności, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji.