V SA/Wa 641/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Dorota Mydłowska po rozpoznaniu w dniu 19 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku (...) w W. z dnia 10 maja 2016 r. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 641/15, odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi (...) w W na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia (...) grudnia 2014 r. nr (...) w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu postanawia: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 641/15 Instytut ... z siedzibą w W. (dalej: Skarżąca, Instytut) wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach zawartym we wniosku wskazano, iż kapitał zakładowy Instytutu wynosi ... zł, a wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi ... zł. Instytut wskazał, że w ostatnim roku obrotowym poniósł stratę z prowadzonej działalności w kwocie ... zł oraz, że posiada cztery rachunki bankowe. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż Instytut nie osiąga znacznych dochodów, nie dysponuje oszczędnościami, ani wolnymi środkami, które mógłby przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych. Posiadane środki z bieżących dochodów przeznacza na terminowe regulowanie należności publiczno-prawnych oraz wypłatę pensji pracownikom. Majątkiem Instytutu jest budynek położony w W. przy ul. ..., w którym mieści się jego siedziba. Wobec Instytutu toczy się kilka postępowań egzekucyjnych, a jego rachunek jest zajęty przez komornika i wnioskodawca nie może regulować swoich zobowiązań. Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił Instytutowi prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wskazując, że Instytut na prawo pomocy nie zasługuje, bowiem nie wykazał braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego. W dniu 10 maja 2016 r. Strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy na formularzu PPPr. W dniu 3 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem wydanym pod niniejszą sygnaturą odmówił Stronie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Strona złożyła zażalenie na powyższe postanowienie. Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2016 r. II GZ 757/16 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i wskazał, że w sprawie nie został złożony sprzeciw, ale wniosek o przyznanie prawa pomocy, który należało rozpoznać w trybie art. 165 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Powyższy przepis uzależnia możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie Sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Sąd po wszechstronnej ocenie tych okoliczności może wydać stosowne postanowienie (zob. B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 382-383). Wniosek Skarżącego Instytutu z 10 maja 2016 r. jest kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Rolą Sądu jest w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska Sądu (por. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 957/14, LEX nr 1492988). Rozpoznając ponowny wniosek skarżącego Instytutu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należy stwierdzić, że Instytut nie wykazał takich nowych okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od poglądu wyrażonego w postanowieniu z dnia 20 kwietnia 2016 r. W oświadczeniu o majątku i dochodach zawartym w formularzu, na którym złożono wniosek o zmianę postanowienia wskazano, iż kapitał zakładowy Instytutu wynosi ... zł, a wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi ... zł. Instytut wskazał, że w ostatnim roku obrotowym odnotował zysk z prowadzonej działalności w kwocie ... zł oraz że posiada trzy rachunki bankowe. Skarżąca jednostka na obecnym etapie postępowania zobowiązana jest do uiszczenia jedynego na tym etapie sprawy kosztu sądowego, czyli wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie ... zł. W orzecznictwie przyjmuje się, że osoba prawna nie zasługuje na zwolnienie z kosztów sądowych, gdy dysponuje majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wymaganego wpisu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 marca 2012 r., sygn. akt II GZ 89/12). Posiadanie majątku – w tym w szczególności nieruchomości – w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 12 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 428/12). Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił również, że od strony – w szczególności, jeśli jest osobą prawną – można oczekiwać, że będzie dysponować swoim majątkiem w taki sposób, aby uzyskać z niego sumy potrzebne na pokrycie kosztów sądowych, w szczególności, jeśli w porównaniu z jego wartością są one niewielkie (zob. postanowienie z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II GZ 478/12). Instytut jest wprawdzie zobowiązany z innych tytułów, jak na przykład z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek. Sąd wskazuje, że konieczność spłacania kredytu bankowego i pożyczek nie może być traktowana priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, gdyż zobowiązania prywatnoprawne nie korzystają z takich preferencji w stosunku do wpisu sądowego. Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi w istocie również formę kredytu udzielonego ze Skarbu Państwa, poprzez rezygnację z należnych opłat sądowych w chwili złożenia skargi. Jak wskazał Instytut, uzyskuje on dochody, a posiadane w związku z działalnością środki przeznacza na terminowe regulowanie należności publicznoprawnych oraz wypłatę pensji dla pracowników. Nie można zaaprobować działania, w którym strona dokonuje wyboru podmiotów, wobec których realizuje swoje zobowiązania, a w zakresie zobowiązań z tytułu kosztów sądowych oświadcza brak możliwości ich poniesienia. Odnosząc się do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego wskazać należy, że Skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika mogła była wnieść skargę na czynność egzekucyjną w trybie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na rachunku bankowym prowadzonym przez Bank ... S. A. Strona wykazała środki pieniężne w wysokości ... zł, a na rachunku bankowym w ... Banku ... w S. ... zł – w sumie ... zł. Sąd zauważa, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 marca 2011 r. o sygn. akt I OZ 191/11). Uwadze Sądu nie uszło w tym kontekście, że z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego w dniu 23 marca 2016 r. wynika, że łączna wysokość środków zgromadzonych na rachunkach bankowych wynosiła ... zł. Konsekwentnie, wysokość funduszy zgromadzonych obecnie zwiększyła się o ... zł, czyli o kwotę wielokrotnie większą, niż kwota należnego wpisu od skargi kasacyjnej. Dodatkowo Sąd zauważa, że na stronie internetowej Instytutu ... widnieje ogłoszenie o możliwości wynajęcia jedenastu pomieszczeń biurowych w siedzibie Instytutu. Z doświadczenia życiowego wynika, że kwota uzyskana z miesięcznego wynajmu choćby jednego pomieszczenia biurowego zlokalizowanego w okolicy ulicy ... (gdzie znajduje się nieruchomość Instytutu) znacznie przekroczyłaby wysokość wymaganego na obecnym etapie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Sąd uznał, że wniosek Skarżącej o zmianę postanowienia z dnia 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 641/15 nie zasługuje na uwzględnienie i w tym stanie rzeczy na podstawie art. 165 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.