V SA/Wa 718/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 września 2019 r. sprawy ze skargi Województwa [...] na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego uchyla zaskarżone postanowienie Przedmiotem skargi Województwa [...] do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Warszawie jest postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] marca 2019 r. nr [...] Sygn. sprawy: [...] uchylające w całości postanowienie własne z dnia [...].02.2019 r. (znak: [...]) o odmowie wznowienia postępowania w sprawie o sygnaturze [...] zakończonej decyzją ostateczną Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...].01.2019 r. (znak: [...]) i odmawiające wznowienia postępowania w sprawie o sygnaturze [...] zakończonej decyzją ostateczną Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...].01.2019 r. (znak: [...]). Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym. Decyzją ostateczną Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (znak: [...]) wydaną w dniu [...].01.2019 r. organ utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...].12.2018 r. (znak: [...]) nakazującą Województwu [...] zwrot środków Funduszu przekazanych w latach 2015-2017 Samorządowi Województwa [...] według algorytmu na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 511m z późn. zm.), które następnie zostały przyznane i wypłacone przez Województwo [...] organizatorowi Zakładu Aktywności Zawodowej w J. na podstawie umowy nr [...] z dnia [...].12.2015 r., w ramach realizacji zadania, o którym mowa w art. 35 ust. 1 pkt 6 ustawy o rehabilitacji, na dofinansowanie kosztów tworzenia i działania zakładu aktywności zawodowej, w łącznej kwocie 954.787,85 zł. Pismem z dnia [...].01.2019 r. (znak: [...]) Województwo wniosło o wznowienie, na podstawie art, 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, z późn. zm.); dalej: "k.p.a.", postępowania w sprawie o sygnaturze [...] i zmianę wydanej w dniu [...].01.2019 r. decyzji znak: [...] w zakresie wysokości kwoty obowiązującej do zwrotu. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że wydając rzeczoną decyzję organ nie miał wiedzy, iż w dniu [...].01.2019 r. Marszałek Województwa [...] wydał decyzję umarzającą wobec Polskiego Stowarzyszenia [...] w J. w likwidacji, będącego organizatorem Zakładu Aktywności Zawodowej w J. Zdaniem Województwa, fakt umorzenia należności przysługujących od Stowarzyszenia na rzecz Województwa miał wpływ na byt należności, które były przedmiotem decyzji wydanej przez Prezesa Zarządu PFRON. Według Województwa była to okoliczność zaistniała przed wydaniem decyzji przez Prezesa Zarządu PFRON, o której nie miał on wiedzy. W jego opinii, w związku z brzmieniem art. 49e ust. 5 ustawy o rehabilitacji, fakt umorzenia znacznej części należności powinien mieć stosowny oddźwięk w decyzji Prezesa Zarządu PFRON. W związku z powyższym pismem z dnia [...].02.2019 r. (znak: [...]) organ wniósł o nadesłanie przez Województwo, w terminie 14 dni od dnia otrzymania tegoż pisma, poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...].01.2019 r. (znak: [...]) w sprawie umorzenia wierzytelności wobec Polskiego Stowarzyszenia [...] w J. w likwidacji. W odpowiedzi, w piśmie z dnia [...].02.2019 r. (znak: [...]) Strona poinformowała, że decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...].01.2019 r. (znak: [...]) została odebrana osobiście w dniu [...].01.2019 r. przez Likwidatora Polskiego Stowarzyszenia [...] w J. w likwidacji, przy piśmie Dyrektora Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w R. z dnia [...].01.2019 r. (znak: [...]). Postanowieniem z dnia [...].02.2019 r. (znak: [...]) Prezes Zarządu PFRON odmówił wznowienia postępowania w sprawie o sygnaturze [...] zakończonej decyzją ostateczną Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...].01.2019 r. (znak: [...]). W dniu [...].03.2019 r. do PFRON wpłynął złożony przez Województwo [...] wniosek z dnia [...].03.2019 r. (znak: [...]) o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym Strona zaskarżyła w całości postanowienie Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...].02.2019 r. (znak: [...]). W uzasadnieniu ww. wniosku podniosło m.in.. że "Nie ma (...) żadnych podstaw do uznania, że decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...] stycznia 2019 roku w tej dacie nie istniała, skoro została opatrzona podpisem osoby uprawnionej i w takim kształcie trafiła do adresata. Decyzja opatrzona datą podpisem osoby uprawnionej jest w ocenie strony decyzją wydaną i nowym dowodem w rozumieniu przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (...) Orzecznictwo natomiast stoi na stanowisku, że "Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. niezbędne jest ustalenie, że okoliczności faktyczne lub dowody, stanowiące przesłankę wznowienia musiały istnieć w dacie wydawania decyzji, a jedynie być organowi wówczas nieznane." — Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 kwietnia 2018 r. II SA/Łd 1012/17. (...) Tak również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 10 maja 2018 r. II SA/Op 138/18 - "Aby dana okoliczność lab dowód mógł stanowić podstawę do wznowienia postępowania, musi on istnieć w dacie wydania decyzji ostatecznej i nie może być znany organowi wydającemu decyzję. Bez znaczenia przy tym pozostaje, czy brak wiedzy organu o tych nowych istotnych dla sprawy okolicznościach faktycznych nastąpił w wyniku zaniedbań procedującego w sprawie organu, czy też bez jego winy." (...) Zgodnie zaś z orzecznictwem Sądu Najwyższego "przez datę wydania decyzji należy rozumieć datę wydania decyzji na piśmie lub datę ogłoszenia decyzji ustnie, z tym że datą wydania decyzji pisemnej jest dzień podpisania decyzji zawierającej wymagane prawem składniki" — wyrok SN z 2.10.2002 r., III RN 149/01, OSNP 2003/16, poz. 371". Zaskarżonym do Sądu postanowieniem Prezes PFRON uchylił w całości postanowienie własne z dnia [...].02.2019 r. (znak: [...]) o odmowie wznowienia postępowania w sprawie o sygnaturze [...] zakończonej decyzją ostateczną Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...].01.2019 r. (znak: [...]) i odmawiające wznowienia postępowania w sprawie o sygnaturze [...] zakończonej decyzją ostateczną Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...].01.2019 r. (znak: [...]). Organ podniósł, że dla rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie o, niezbędne jest rozstrzygnięcie, czy w dniu [...].01.2019 r. istniała już decyzja Marszałka Województwa [...] (znak: [...]) umarzającą należność Polskiemu Stowarzyszeniu [...] w J. w likwidacji, tj. rozstrzygnięcie, czy rzeczona decyzja Marszałka Województwa [...] została wydana przed dniem [...] .01.2019 r. Organ podzielił zatem stanowisko Województwa, wyrażone we wniosku z dnia [...].03.2019 r. (znak: [...]) o ponowne rozpatrzenie sprawy, odnośnie rozumienia pojęcia daty wydania decyzji administracyjnej. Z tego względu zdaniem organu konieczne stało się uchylenie przez organ postanowienia Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...].02.2019 r. (znak: [...]) o odmowie wznowienia postępowania, którego uzasadnienie oparte było na odmiennym rozumieniu pojęcia daty wydania decyzji administracyjnej. Jednakże rozpatrując sprawie ponownie organ ustalił, iż pisemna decyzja Marszałka Województwa [...] (znak: [...]) umarzającą należność Polskiemu Stowarzyszeniu [...] w J. w likwidacji, nie mogła zostać wydana (podpisana) w dniu [...].01.2019 r. (którą to datą została opatrzona), gdyż uzasadnienie tejże decyzji zostało sporządzone w oparciu o stan faktyczny ustalony na dzień [...].01.2019 r. Wskazał, że dowodzi tego stwierdzenie znajdujące się w I akapicie na stronie 5 decyzji Marszałka Województwa [...] (znak: [...]), stanowiące, iż: ,,Podkreślić należy, iż na dzień [...].01.2019 r. Stowarzyszenie [...] w J. w likwidacji nie przedłożyło do ROPS bilansu za rok 2018 r.". Zdaniem organu prowadzi do konstatacji, że w dniu [...].01.2019 r. (tj. w dacie wydania ostatecznej decyzji Prezesa Zarządu PFRON znak: [...], kończącej postępowanie w sprawie o sygnaturze [...], nie istniała jeszcze decyzja Marszałka Województwa [...] (znak: [...]), umarzającą należność Polskiemu Stowarzyszeniu [...] w J. w likwidacji, gdyż mogła zostać ona wydana (podpisana) nie wcześniej niż w dniu [...].01.2019 r. Z tego względu, w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka, określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., do wznowienia postępowania w sprawie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło Województwo [...] wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z: 1. bilingu telefonicznego telefonu należącego do Pani E. K. - Głównej Księgowej [...]; 2. notatki służbowej z dnia [...] stycznia 2019 r. sporządzonej na okoliczność przeprowadzonej rozmowy telefonicznej Głównej Księgowej [...] w R. z Likwidatorem [...] w J., dotyczącej przedstawienia przez [...] w J. bilansu za rok 2018; 3. zeznań świadka E. K. - Głównego Księgowego [...], adres do doręczeń: [...] w R., ul. [...],[...] R., na okoliczność przeprowadzenia rozmowy tel. z Likwidatorem [...] w J. w dniu [...] stycznia 2019 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie w sprawie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego, podczas gdy w sprawie nie występowały negatywne przesłanki przedmiotowe i podmiotowe do wznowienia postępowania, w związku z czym wpływ na treść orzeczenia przejawia się w błędnym rozstrzygnięciu organu w sytuacji gdy był on zobligowany do wydania decyzji o wznowieniu postępowania, naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez uznanie, że w sprawie nie zachodzi przesłanka wznowieniowa określona w tym przepisie z uwagi na fakt podania w uzasadnieniu decyzji Marszałka Województwa [...] daty [...] stycznia 2019 roku jako dowodu wykluczającego wydanie decyzji dnia [...] stycznia 2019 roku, podczas gdy data [...] stycznia 2019 roku podana w uzasadnieniu stanowi oczywistą omyłkę pisarską i nie ma wpływu na ważność i skuteczność decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] stycznia 2019 roku. W odpowiedzi na skargę organ potrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.); dalej: "p.p.s.a." sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania dlatego też skarga została uwzględniona. Postępowanie o wznowienie jest postępowaniem nadzwyczajnym, które składa się z dwóch faz: postępowania wstępnego, w którym organ wypowiada się jedynie co do tego, czy podanie o wznowienie wskazuje przesłanki przewidziane w art. 145 § 1 k.p.a. bądź czy został zachowany termin do jego złożenia przewidziany w art. 148 k.p.a. W przypadku stwierdzenia, że w sposób oczywisty podanie nie wskazuje żadnej z podstaw wznowienia enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a., bądź zostało złożone po terminie przewidzianym w art. 148 k.p.a. organ administracji wydaje postanowienie na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. o odmowie wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach organ administracji ma obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie zgodnie z art. 150 i 151 k.p.a. Po wznowieniu postępowania następuje faza rozpoznawcza, w toku której organ przeprowadza postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Należy podkreślić, że ta faza postępowania, która poprzedza wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania albo postanowienia o wznowieniu postępowania – czyli tzw. faza wstępna postępowania wznowieniowego – ma ściśle formalny charakter i zasadniczo ogranicza się do badania treści wniosku o wznowienie pod kątem ustalenia, czy ów wniosek pochodzi od strony, czy została w nim wskazana przyczyna wznowienia odpowiadająca jednej z przyczyn ustawowych (określonych w art. 145 § 1, art. 145 lit. a) oraz art. 145 lit b) k.p.a.) oraz czy dochowano ustawowego terminu do złożenia wniosku. Stąd trafnie podkreśla się w orzecznictwie, że wydanie postanowienia o wznowieniu postępowaniu uzależnione jest jedynie od spełnienia minimalnych, stricte formalnych przesłanek – tak, iż zasadne jest wręcz mówienie o pozytywnym domniemaniu obowiązku uwzględnienia wniosku o wznowienie postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2010 r., II OSK 965/09; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Zatem niejako już z samej istoty omawianej fazy rozpatrywania wniosku wznowieniowego wynika, że odmowa wznowienia postępowania przez organ z powołaniem się na niespełnienie ww. przesłanek formalnych jest dopuszczalna jedynie wówczas, gdy fakt braku takiej przesłanki jest w danym przypadku oczywisty i nie rodzi potrzeby prowadzenia w tym zakresie specjalnego postępowania wyjaśniającego. Potwierdza to bogate orzecznictwo sądów administracyjnych (por. m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 2010 r., II OSK 1332/09, CBOSA; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2010 r. I OSK 1449/09, CBOSA; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2010 r., II OSK 1438/09, CBOSA). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 stycznia 2009 r. (II OSK 1747/07; CBOSA), że tylko wtedy, gdy w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot w sposób oczywisty niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany, organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W przeciwnym wypadku musi wznowić postępowanie (art. 149 § 1 k.p.a.) i przeprowadzić je zarówno, co do rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia, jak i pozostałych kwestii dotyczących dopuszczalności wznowienia, a także co do istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). W świetle powyższych uwag za błędne należy uznać przystąpienie przez organ II instancji do prowadzenia obszernego postępowania wyjaśniającego w kwestii oceny zaistnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez dokonanie analizy treści uzasadnienia decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] stycznia 2019 r. w sprawie umorzenia wierzytelności wobec Polskiego Stowarzyszenia [...] w J. w likwidacji, bez uprzedniego wydania postanowienia o wznowieniu postępowania. Należy bowiem mieć na uwadze, jak trafnie wskazano w zażaleniu, że rozstrzygnięcie ,,merytoryczne’’ w postępowaniu wznowieniowym następuje w drugiej fazie tego postępowania, po wydaniu postanowieniu o wznowieniu postępowania. Przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia i podanie zostało wniesione w ustawowym terminie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 1999 roku, syg. akt IV SA/Wa 2397/98, LEX nr 47857). Mając na uwadze wyżej wymienione okoliczności Sąd na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.