V SA/Wa 723/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia NSA Ewa Wrzesińska-Jóźków po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. Sp. z o.o. we W. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry p o s t a n a w i a: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "skarżąca", "spółka"), reprezentowana przez adwokata D.W., zawarła w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody oraz trudnych lub niemożliwych do odwrócenia skutków. W obszernym uzasadnieniu wniosku spółka wskazała, że działalność w zakresie urządzania gier na automatach o niskich wygranych stanowi główne źródło jej dochodów. Dlatego brak tymczasowej ochrony z art. 61 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: "p.p.s.a.") może utrudnić lub nawet spowodować zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej. Sytuacja finansowa spółki nie jest stabilna i nawet "stosunkowo nieznaczna" kara finansowa może doprowadzić do zachwiania jej kondycji finansowej. Na dzień 31 grudnia 2014 r. skarżąca wypracowała zysk netto w wysokości 409.068,50 zł, jednak dochód ten nie świadczy o rentowności przedsiębiorstwa. Analizując sprawozdanie finansowe sporządzone na dzień 31 grudnia 2014 r. (rachunek zysków i strat) skarżąca wskazała na znaczne koszty działalności operacyjnej w wysokości 43.316.921,87 zł, na które składają się: koszty operacyjne w postaci odpisów amortyzacyjnych w wysokości 245.122,34 zł, zużycie materiałów i energii w wysokości 1.419.535,65 zł, koszty związane z usługami obcymi w wysokości 33.700.863,38 zł oraz podatki i opłaty (wraz z wypłatami i składkami na ubezpieczenia społeczne i innymi świadczeniami) w wysokości 92.332,69 zł. Według skarżącej, powyższe zestawienie wskazuje, iż ponosi koszty, które są konieczne i nieuniknione w przypadku tak szerokiego zakresu działalności, a wypracowany zysk netto nie stanowi o definitywnie pozytywnej prognozie finansowej przedsiębiorstwa. W przypadku jakichkolwiek późniejszych postępowań egzekucyjnych wobec skarżącej, wskaźnik jej rentowności ulegnie osłabieniu, co stanowi realne zagrożenie dla jej sytuacji majątkowej. W tym kontekście spółka wskazała, że przeciwko niej wszczętych i prowadzonych jest kilkaset postępowań w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Skarżąca wymieniła 513 postępowań, w których łączna wysokość nałożonych na nią kar pieniężnych zamyka się w kwocie 5.124.000,00 zł, co stanowi trzynastokrotność jej rocznego zysku. W ocenie skarżącej, obrazuje to wielkość szkody, która jej zagraża. Skarżąca podkreśliła, że art. 61 § 3 p.p.s.a. należy interpretować funkcjonalnie, oceniając łącznie prognozowane skutki wymierzenia kar pieniężnych. Dopiero zsumowanie kar przesądza o możliwości spowodowania poważnego oraz realnego zagrożenia dla sytuacji finansowej strony. Obecnie prowadzonych jest względem skarżącej 7 postępowań w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, w których łączna kwota wymierzonych kar wynosi 96.000 zł, a ponadto zostało wszczętych 427 postępowań w tym przedmiocie. Skarżąca zaakcentowała również, że wymierzanie kar odbywa się na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, który stanowi tzw. "regulację techniczną" i powinien podlegać uprzedniej notyfikacji Komisji Europejskiej, a wobec niedopełnienia tego obowiązku przez państwo polskie, przepis ten jako bezskuteczny nie może być stosowany. W konkluzji wskazała, iż ocena, czy wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, musi się odnosić do przyszłości, bowiem sama ocena stanu teraźniejszego nie będzie wystarczająca. Do skargi spółka załączyła bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2014 r. oraz jednostronny rachunek zysków i strat za okres 29 sierpnia 2013 r. – 31 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., Sąd na wniosek strony może wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu lub czynności, będących przedmiotem zaskarżenia, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja ta ma charakter wyjątku od zasady przewidującej, że ostateczne rozstrzygnięcie administracyjne (decyzja, postanowienie) korzysta z domniemania zgodności z prawem i podlega wykonaniu. Rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania aktu na podstawie powołanego przepisu Sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Nie jest dopuszczalne w ramach tych przesłanek dokonywanie merytorycznej oceny zarzutów podniesionych w skardze. Na tym etapie postępowania sądowego nie dokonuje się bowiem oceny zasadności zarzutów, jak również legalności decyzji będącej przedmiotem wniesionej skargi. Instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Użycie przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA"), wyrażonym między innymi w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04 (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl), podstawową przesłanką wstrzymania wykonania decyzji, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., jest wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi o taką szkodę majątkową lub uszczerbek niemajątkowy, które nie będą mogły być wynagrodzone przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Żądając wstrzymania wykonania decyzji, strona skarżąca ma zatem obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FZ 585/06). Nie wystarczy zatem ogólny tylko wywód strony. Jej twierdzenia powinny wyjaśniać, na czym polega niebezpieczeństwo powstania kwalifikowanych skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., a także znajdować potwierdzenie w dokumentach źródłowych dotyczących jej sytuacji finansowej i majątkowej. Podkreślić również należy, iż w judykaturze utrwalony jest już pogląd, zgodnie z którym, podmiot występujący o ochronę tymczasową nie może oczekiwać od Sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny (por. postanowienia NSA: z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 498/12; z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11; z dnia 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11; z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 i z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07). Podkreślić należy, że nawet trudna sytuacja finansowa osoby prawnej nie powoduje automatycznie ziszczenia się przesłanek wstrzymania wykonania decyzji określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W orzecznictwie przyjmuje się, iż wstrzymanie wykonania decyzji uzasadniać mogą tylko konkretne okoliczności, będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Innymi słowy, strona musi wykazać, że w powiązaniu z jej sytuacją majątkową, wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki z powodu wystąpienia tych konkretnych okoliczności. Natomiast za wstrzymaniem wykonania aktu nie mogą przemawiać same obiektywne, przedstawione przez stronę trudności, pojawiające się w prowadzonej działalności gospodarczej, bowiem w postępowaniu o udzielenie ochrony tymczasowej badany jest wpływ wykonania zaskarżonego aktu na sytuację majątkową strony, a nie wpływ na tą sytuację jakichkolwiek innych czynników (por. postanowienie NSA z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt I FZ 15/13). Nadto badanie przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej nie sprowadza się tylko do oceny kondycji finansowej wnioskującej strony, a już z pewnością ocena ta nie jest tożsama z oceną dokonywaną przy badaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu przedłożone przez skarżącą dokumenty nie świadczą o utracie przez nią płynności finansowej. Z dołączonego do wniosku rachunku zysków i strat za okres 29 sierpnia 2013 r. – 31 grudnia 2014 r. wynika bowiem, że spółka – pomimo twierdzeń o złej sytuacji ekonomicznej – w podanym okresie uzyskała przychód netto ze sprzedaży w wysokości 43.927.549,16 zł, a zysk brutto za ten okres zamknął się w kwocie 604.750,73 zł. W tej sytuacji zarówno liczba wszczętych wobec spółki postępowań, jak i wymierzone już jej kary pieniężne, nie uzasadniają wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Spółka bowiem nie uprawdopodobniła jaką szkodę lub jakie konkretnie trudne do odwrócenia skutki może spowodować wyegzekwowanie od niej kwota co najmniej 5.124.000,00 zł z tytułu nałożonych kar pieniężnych. Sam fakt, że ww. kwota przekracza roczny zysk spółki – który osiągnęła w 2014 r. – bez wykazania, jaka jest jej aktualna sytuacja finansowa, poza wskazanymi wyżej dokumentami, nie przesądza o zdolnościach płatniczych skarżącej, które pozostają w sprawie niewyjaśnione. Skarżąca nie przedstawiła pełnego sprawozdania finansowego za rok 2014, które w myśl art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 330 ze zm.), zawiera - oprócz bilansu oraz rachunku zysków i strat - informację dodatkową, obejmującą wprowadzenie do sprawozdania finansowego oraz dodatkowe informacje i objaśnienia. Spółka nie nadesłała też żadnych dokumentów wskazujących na wysokość jej dochodów (ewentualnie poniesionej straty) w roku ubiegłym, a także w roku bieżącym. Nie jest również znany stan środków zgromadzonych na należących do niej rachunkach bankowych. Zatem spółka nie udokumentowała swojej aktualnej kondycji finansowej, przez co nie jest możliwe zweryfikowanie, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku skarżącej, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki. W orzecznictwie odnoszącym się do problematyki wstrzymywania aktów nakładających obowiązek ponoszenia wydatków pieniężnych podnosi się, iż rodzaj nałożonego obowiązku, nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro chodzi o świadczenie pieniężne. Stanowisko takie zostało wyrażone w postanowieniu NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, w którym zwrócono uwagę, iż w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi, istnieje oczywista możliwość zwrotu nadpłaconych kwot. Natomiast w postanowieniu z dnia 7 października 2011 r., sygn. akt II GSK 2001/11, NSA podkreślił, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji postanowienia.