V SO/Wa 1/18

Starszy referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych złożonego przed wpłynięciem skargi na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. POSTANOWIENIE P. w S. sp. z o.o. z siedzibą w S., dalej "Skarżąca" lub "Spółka" wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach [...]. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżąca wyjaśniła, że środki finansowe na dwóch rachunkach bankowych są środkami przeznaczonymi na realizację projektów finansowanych ze środków UE i środki te nie mogą być wydatkowane na inne cele. Środki zaś na rachunku bieżącym i lokacie to środki, które pochodzą z pożyczki jaką wnioskodawca zaciągnął u głównego wspólnika. Pożyczka została zaciągnięta na pokrycie kosztów bieżącej działalności, jak i na spłatę kredytu na pokrycie udziału własnego na realizację projektu. Spółka wskazała, że [...]. Podkreśliła, że nie prowadzi działalności nastawionej na osiąganie zysku, który podlegałby wypłacie wspólnikom, co potwierdzają zapisu umowy Spółki o wyłączeniu prawa wspólników do zysku, ponieważ cały zysk jest przeznaczany na realizację celów Spółki. Ponieważ realizowana inwestycja w tym budowa obiektu, zakup wyposażenia w którym P. ma siedzibę i w którym prowadzi swoją działalność została sfinansowana z pomocy finansowej PARP na rozwój ośrodków innowacyjności Spółkę obejmują ograniczenia polegające na braku możliwości udostępniania pomieszczeń biurowych i laboratoriów znajdujących się w obiektach P. na zasadach komercyjnych, co ma również wpływ na jej kondycję finansową. Wartości niematerialne i prawne, środki trwałe i wyposażenia nabyte w ramach projektu mogą być wykorzystywane wyłącznie w celach związanych z jego realizacją. Powyższe okoliczności powodują, że Skarżąca pomimo posiadania znacznego majątku nie dysponuje środkami finansowymi na zapłatę kosztów sądowych. Do wniosku Spółka załączyła [...]. Pismem z 30 maja 2018 r. Spółka poinformowała, że jej rachunki bankowe zostały zajęte przez urząd skarbowy w celu wyegzekwowania należności określonej decyzją PARP. Kopie zawiadomień załączyła do pisma. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżąca przedstawiła raporty kasowe, ewidencję środków trwałych, sprawozdania finansowe za lata 2016 - 2017, zeznania podatkowe CIT-8 za lata 2016-2017, wyciągi z posiadanych rachunków bankowych oraz deklaracje VAT-7 za 2017 r. oraz pięć pierwszych miesięcy 2018 r. Oświadczyła również, że w dwóch ostatnich latach nie zbywała nieruchomości lub ruchomości, nie posiada zasobów finansowych zgromadzonych inaczej niż wykazane na rachunkach bankowych, obsługa prawna jest finansowana z bieżących przychodów Spółki, Prezes Zarządu otrzymuje wynagrodzenie [...]. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; zwanej dalej "p.p.s.a.") – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. W pierwszej kolejności przypomnieć należy, iż kwestia zastosowania wyjątkowej instytucji jaką jest prawo pomocy w odniesieniu do osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych była już wielokrotnie wyjaśniana w orzecznictwie sądów administracyjnych. W postanowieniu z dnia 14 grudnia 2011 r. o sygn. akt I GZ 201/11, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Wniosek Spółki nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, które na etapie rozpoznawania sprawy przed sądem I instancji wynoszą 6.676 zł (wpis od skargi). Przedstawione dokumenty finansowe wskazują, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą, a podnoszona okoliczność, że nie jest to działalność ukierunkowaną na osiąganie zysku, który podlegałby wypłacie wspólnikom nie ma wpływu na ocenę zasadności wniosku. Rezygnacja z wypłaty dywidendy jest decyzją wspólników podejmowaną również w związku z finansowaniem rozwoju przedsiębiorstwa i w ramach czynności podejmowanych w celu ewentualnej poprawy sytuacji gospodarczej. W przypadku złożenia wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych wypłata dywidendy byłaby wręcz uznana za okoliczność wyłączająca możliwość przyznania prawa pomocy. W tym miejscu wskazać należy, że spółki prawa handlowego – w tym spółka z ograniczoną odpowiedzialnością – posiadają prawem określone możliwości dofinansowania i poprawy sytuacji finansowej. Skarżąca jest w stanie pozyskać środki w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 19 lipca 2016 r. (I FZ 160/16) przypomniał, że zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 ze zm.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych. Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. przywołane tam orzeczenie i literatura). W niniejszej sprawie Skarżąca nie wykazała, że zdobycie tych środków w formie dopłat od wspólnika jest niemożliwe. Skarżąca wskazała natomiast, że uzyskała pożyczkę od wspólnika. Zgodnie z oświadczeniem pożyczka została zaciągnięta na pokrycie kosztów bieżącej działalności oraz spłatę kredytu inwestycyjnego. Bezsporne jest, że koszty prowadzonych postępowań sądowych stanowią kategorię kosztów ogólnych związanych z działaniem podmiotu, a obowiązek ich uiszczenia nie zależy bezpośrednio od wyniku finansowego Strony, tj. od faktu, czy wykazuje zysk, czy stratę w związku z prowadzoną działalnością. Zgodnie zaś z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych koszty postępowania sądowoadministracyjnego korzystają z pierwszeństwa przed zobowiązaniami cywilnoprawnymi (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 1934/16, postanowienie NSA z dnia 15 czerwca 2012 r. sygn. akt I FZ 189/12). Odnosząc się zaś do wykazywanej przez Skarżącą straty, w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że fakt odnotowania straty nie przesądza, że podmiot utracił płynność finansową. Strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi sytuacji tożsamej z brakiem środków finansowych (postanowienie NSA z dnia 27 maja 2014 r. sygn. akt II GZ 172/14). Zaakcentować wypada, że w przypadku przedsiębiorców (a do takich należy Skarżąca) miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejszy zatem jest fakt uzyskiwania przychodów i poziom, na jakim przychody te się kształtują (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt I FZ 10/10). Ze sprawozdań finansowych za [...]. Zauważyć również należy, że Skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą, co wynika ze składanych w 2018 r. deklaracji podatkowych VAT-7. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżąca argumentowała, że realizowana inwestycja (budowa obiektu, zakup wyposażenia w którym P. ma siedzibę i w którym prowadzi swoją działalność) została sfinansowana z pomocy finansowej PARP na rozwój ośrodków innowacyjności i Spółkę obejmują ograniczenia polegające na braku możliwości udostępniania pomieszczeń biurowych i laboratoriów znajdujących się w obiektach P. na zasadach komercyjnych. Z przedstawionych wyciągów z rachunków bankowych wynika, że [...]. Ponadto wobec Spółki nie zostało zainicjowane postępowanie upadłościowe ani postępowanie likwidacyjne (Spółka nie informowała, że takie postępowanie się toczy). Na podstawie danych wynikających z nadesłanych dokumentów oraz informacji przedstawionych w sprawozdaniu finansowym stwierdzić należy, że Spółka zakłada kontynuowanie działalności. Nie może więc równocześnie twierdzić, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, które - jako podmiot gospodarczy – powinna uwzględniać w strukturze swoich kosztów działalności. Mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy – na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w p.p.s.a – orzeczono, jak w sentencji postanowienia.