VI SA/Wa 1194/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Borowiecki po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.Sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi B.Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej spółce B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej Wydanym w niniejszej sprawie wyrokiem z dnia 20 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej także: "skarżąca spółka" lub "strona skarżąca") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Strona skarżąca złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a po wezwaniu Sądu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, wniosła sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jednocześnie, składając skargę kasacyjną od powyższego wyroku, skarżąca spółka rozszerzyła zakres wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zawnioskowanie również o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca powołała się na trudną sytuację finansową spowodowaną odnotowaniem straty za ubiegły rok obrotowy w wysokości 282.889,95 złotych oraz aktualny stan jej rachunku bankowego, na którym znajdują się środki w kwocie 388,72 złote. W oświadczeniu o majątku i dochodach strona skarżąca wskazała, iż wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 5.000 złotych, wartość środków trwałych to 0 złotych, zaś strata za ostatni rok obrotowy według bilansu zamknęła się w kwocie 282.889,85 złotych. Z dokumentów nadesłanych przez skarżącą spółkę wynika ponadto, że w roku 2012 strona skarżąca poniosła stratę w kwocie 206.720,83 złote, przy przychodzie w wysokości 310.354,30 złotych. W sprawozdaniu z działalności skarżącej za rok 2012 wskazano, że na przestrzeni poszczególnych miesięcy systematycznie rosła sprzedaż usług ochrony na rzecz osób fizycznych. Z dodatkowych informacji i objaśnień do sprawozdania z działalności spółki za 2012 rok, nadesłanych do sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 1196/13, wynika, że skarżąca spółka rozpoczęła działalność gospodarczą w marcu 2012 r., zatrudniła 265 osób, osiągnęła przychód netto ze sprzedaży usług ochrony w wysokości 287.682,75 złotych, a odnotowana strata finansowa netto w kwocie 224.462,53 złote jest związana z zakupem 273 sztuk kas fiskalnych (niezbędnych ze względu na rodzaj prowadzonej przez skarżącą spółkę działalności gospodarczej) za kwotę netto 109.473 złote. Z kolei, z przedłożonego rachunku zysków i strat skarżącej spółki za rok 2013 wynika, że spółka ta osiągnęła przychód netto ze sprzedaży w wysokości 647.900,97 złotych. Natomiast, koszty działalności operacyjnej zamknęły się w kwocie 941.372,86 złotych. Uwzględniając pozostałe przychody i koszty operacyjne strata netto skarżącej spółki za rok 2013 wyniosła 292.260,29 złotych. Ponadto, należy zauważyć, że rachunek zysków i strat skarżącej spółki sporządzony na dzień 31 marca 2014 roku wskazuje, że osiągnęła ona w pierwszym kwartale bieżącego roku przychód netto ze sprzedaży w wysokości 158.356 złotych. Koszty działalności operacyjnej zamknęły się natomiast w kwocie 273.604 złote. Skarżąca spółka przedstawiła również wyciągi z rachunku bankowego za okres od dnia 31 marca 2014 roku do dnia 30 czerwca 2014 roku, na którym saldo końcowe wyniosło 33,39 złotych. W wyniku analizy zgromadzonego materiału dowodowego Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 31 października 2014 r. odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie z uwagi na fakt, iż strona nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W złożonym w dniu 1 grudnia 2014 r. sprzeciwie od powyższego postanowienia referendarza sądowego skarżąca spółka, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, stwierdziła m.in., że ocena wydolności finansowej spółki została dokonana przez referendarza sądowego na wyrost i w oparciu o prognozowane, domniemanie dochody skarżącej spółki. Strona podkreśliła, że stoi to w sprzeczności z rzeczywistą oceną aktualnych problemów finansowych spółki i doprowadziło do wadliwego przyjęcia, że jej sytuacja finansowa nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy. Strona skarżąca wyjaśniła, że otrzymuje zastrzyki gotówki od jedynego udziałowca spółki, który współfinansując działalność spółki, próbuje ją ratować. Strona nie zgodziła się ze stanowiskiem, że systematyczny wzrost sprzedaży usług ochrony dobrze rokuje na działalność spółki w 2014 roku i oznacza brak poważnych zagrożeń dla jej działalności w przyszłości. Jednocześnie, strona skarżąca podniosła, że wysokość dochodów równoznaczna jest w wydatkami. W tym kontekście, strona skarżąca zauważyła, że spółka musiała dostawać działalność do obowiązujących przepisów i zakupić aż 273 sztuki kas fiskalnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a.") od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 powołanej ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. Stosownie do art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu Państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami. W przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca spółka uzasadniła brakiem środków finansowych pozwalających na uiszczenie opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia (100 złotych) oraz uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej (200 złotych). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, Sąd stwierdza, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika ciągły wzrost przychodów netto ze sprzedaży w stosunku do roku 2012. Należy zauważyć, że rok 2012 zamknął się przychodem netto na poziomie 287.682,75 złotych. Natomiast w roku 2013 skarżąca spółka osiągnęła przychód, który sięgnął kwoty 647.900,97 złotych. Ponadto, Sąd stwierdził, że nastąpił wzrost kosztów działalności operacyjnej z kwoty 535.590, 69 złotych w 2012 roku do kwoty 941.372,86 złotych. Zdaniem Sadu, wzrost ten w odniesieniu do poszczególnych kategorii dotyczył również wypłacanych przez spółkę wynagrodzeń, które wzrosły od 244 tysięcy do ponad 422 tysięcy złotych. Zużycie materiałów także zwiększyło się z kwoty 111 tysięcy do kwoty 185 tysięcy złotych. W wyniku analizy dokumentacji Sąd uznał również, że powiększyła się wartość kosztów usług obcych z kwoty 123 tysięcy do 249 tysięcy złotych. Również w roku 2014 przychód skarżącej w pierwszym kwartale przekroczył 150 tysięcy złotych, a na wynagrodzenia strona przeznaczyła ponad 112 tysięcy złotych. Zdaniem Sądu, skarżąca spółka, pomimo odnotowywanej straty z prowadzonej działalności gospodarczej, ewidentnie zwiększyła jej skalę. Świadczy o tym także podniesienie poziomu wydatków na wynagrodzenia i zużycie materiałów i energii. Należy zauważyć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, wskazywana przez skarżącą spółkę strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza automatycznie konieczności zwolnienia strony z kosztów sądowych, bowiem wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę (tak m.in. /w:/ postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2013 r., sygn. akt II GZ 489/13). W ocenie Sądu, należy podzielić również pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że powstanie straty nie oznacza automatycznej utraty możliwości płatniczych. Skarżąca spółka ciągle funkcjonuje w obrocie gospodarczym, osiąga przychód z prowadzonej działalności, przystosowuje się do warunków prowadzenia działalności gospodarczej, pozyskuje klientów i zatrudnia pracowników. W takich warunkach, zdaniem Sądu, nie można uznać, by skarżąca spółka nie była w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. W tej sytuacji, Sąd uznał, że skarżąca spółka nie utraciła płynności finansowej, skoro zwiększyła przychód o kwotę 416 tysięcy złotych. Jednocześnie o jej możliwościach płatniczych świadczy regularne pokrywanie wydatków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej zarówno o charakterze cywilnoprawnym (np. zapłata na rzecz agencji ochrony kwoty 2.000 złotych w dniu 27 maja 2014 r. oraz kolejnej kwoty 4.000 złotych w dniu 28 czerwca 2014 r., czy też na rzecz operatora telekomunikacyjnego w dniu 25 kwietnia 2014 r. kwoty 572 złotych.), jak i publicznoprawnym (regularne wpłaty na rzecz urzędów skarbowych i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - przykładowo 8.000 złotych w dniu 7 kwietnia 2014 r., czy też 6.000 złotych w dniu 10 maja 2014 roku). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (tak m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt I FZ 244/11). Warto również zauważyć, że w postanowieniu z dnia z 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 267/11, Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Sąd zauważa, że koszty sądowe również są wydatkami związanymi z bieżącą działalnością spółki. Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się bowiem z możliwością powstania konieczności prowadzenia postępowań sądowych. Inne zobowiązania związane z bieżącą działalnością spółki nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 18 lipca 2012 r., sygn. akt I GZ 155/12). W ocenie Sądu, struktura przychodów i kosztów przedstawiona przez skarżącą spółkę wskazuje, że dała ona pierwszeństwo innym kosztom prowadzonej działalności w sytuacji, gdy osiągane przychody pozwalają na poniesienie wskazanych kosztów postępowania sądowego. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania. Sąd podkreśla jednocześnie, że analiza transakcji dokonywanych na rachunku bankowym skarżącej spółki jednocześnie wskazuje, że jedynych lecz regularnych wpłat na ten rachunek spółki dokonuje Prezes Zarządu skarżącej spółki. Z dokumentów wynika, że w miesiącu kwietniu 2014 r. dokonał dwukrotnie wpłat na łączną kwotę 19.200 złotych, w miesiącu maju 2014 roku dokonana przez niego wpłata sięgnęła kwoty 23 000 złotych (trzy wpłaty wpłaty) a w miesiącu czerwcu 2014 roku czterokrotnie przelane środki wyniosły łącznie 22.200 złotych. Zarazem z przedstawionych wyciągów z rachunku bankowego wynika, że przeważające operacje na rachunku polegały na dokonywaniu przelewów na rzecz komorników sądowych, urzędu skarbowego i ZUS a także agencji ochrony. Zdaniem Sądu, wyciągi nie dokumentują więc żadnych kwot uzyskiwanych z tytułu prowadzonej działalności, podczas, gdy kwoty te złożyły się na wykazaną w rachunku zysków i strat wysokość przychodu przekraczającego w 2013 roku siedemset tysięcy złotych. W konsekwencji, zdaniem Sądu, brak udokumentowania na rachunku bankowym wpłat potwierdzających prowadzoną działalność gospodarczą czyni w istocie niewyjaśnionym faktyczny stan środków pieniężnych posiadanych przez spółkę. W ocenie Sądu, taki dysonans pomiędzy zapisami opisującymi transakcje dokonywane na rachunku bankowym a skalą przychodu świadczy o niespójności między składanymi oświadczeniami o sytuacji majątkowej strony a dokumentami źródłowymi, które tę sytuację mają potwierdzać. Sąd zwraca ponadto uwagę, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11), nie wykazała, że podjęła jakiekolwiek działania zmierzające do zdobycia funduszy na pokrycie kosztów postępowania. Reasumując, w ocenie Sądu, należy przyjąć, że wysokość osiągniętego przez skarżącą spółkę przychodu, przyczyny poniesionej straty, która związana była z rozwojem działalności spółki, danych wynikających z bilansu i sprawozdania strony skarżącej wskazującego na wzrost sprzedaży świadczonych usług, a także wartości nabytych towarów i usług - świadczą o tym, że skarżąca spółka nie spełnia przesłanki określonej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. warunkującej udzielenie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd uznał, że skarżąca spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na uiszczenie opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia - w wysokości 100 zł oraz wpisu od skargi kasacyjnej - w wysokości 200 złotych. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie przepisów art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji postanowienia.