VI SA/Wa 1358/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska po rozpoznaniu w dniu 25 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "D." Sp. z o.o. z siedzibą w K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "D." Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego "D." Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej skarżąca, spółka) wniosła w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z informacji podanych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) wynika, że odnotowuje aktualnie brak płynności finansowej. Spółka podała także, że przychody za rok 2016 wyniosły 1.000.025 zł, a stan środków w kasie wynosi 2.614 zł. Spółka podała także, że na rachunku bankowym dysponuje kwotą w wysokości 356 zł. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej strony skarżącej, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego wezwano pełnomocnika skarżącej spółki, do nadesłania w terminie 14 dni: a/ dokumentu wskazującego na wysokość osiągniętego dochodu (lub poniesionej straty) w 2016 roku – (w zależności od formy opodatkowania np. odpis z księgi rachunkowej na koniec 2016 roku), b/ dokumentu wskazującego na wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w 2017 roku – np. odpisu z księgi rachunkowej na koniec kwietnia 2017 roku, c/ wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącą spółkę rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie. Powyższe wezwanie doręczono stronie skarżącej w dniu [...] czerwca 2017 r. Przy piśmie z dnia [...] czerwca 2017 roku spółka przesłała 2 polecenia księgowania z 2009 roku oraz bilans za lata 2014 i 2015. Postanowieniem z dnia 17 lipca 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Referendarz podał, iż skarżąca nie nadesłała części dokumentów, do których została wezwana. Nie można bowiem za wypełnienie wezwania do przedstawienia konkretnych dokumentów uznać przesłania dokumentów obrazujących nieaktualną sytuację majątkową strony skarżącej z pominięciem przedłożenia wydruków z rachunków bankowych. W związku z powyższym uznał, iż nie było możliwości ustalenia, czy spółka wypełnia przesłanki z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ustawowym siedmiodniowym terminie skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego orzeczenia wnosząc o ponowne rozpoznanie sprawy i przyznanie mu prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów w całości lub w znaczącej części tj. 9/10. Podniosła, że jej sytuacja materialna jest bardzo trudna, ponieważ nie otrzymuje nowych zleceń, a te które udaje się uzyskać są niskiej wartości. Ponadto zleceniodawcy często opóźniają się z zapłatą, przez co ma zaległości w ZUS i Urzędzie Skarbowym. Mając na uwadze, iż oświadczenia znajdujące się w aktach sprawy są niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej, Sąd zarządzeniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez przedłożenie w terminie 14 dni: 1. wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie; 2. dokumentu wskazującego na wysokość osiągniętego dochodu (lub poniesionej straty) w 2016 r. – (w zależności od formy opodatkowania np. odpis z księgi rachunkowej na koniec 2016 r.).; 3. dokumentu wskazującego na wysokość osiągniętego dochodu (lub poniesionej straty) w 2017 r. – np. odpisu z księgi rachunkowej na koniec lipca 2017r. Zarządzenie powyższe nie zostało przez stronę skarżącą wykonane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej ppsa), od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 ppsa. Ustanawiając przesłankę udzielenia prawa pomocy w zakresie częściowym ustawodawca wskazał w art. 246 § 2 pkt 1 ppsa, że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto prawodawca przesądził też, iż przedmiotowe dofinansowanie strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienie żądania strony. Powyższe koreluje z wyrażoną w art. 199 ppsa zasadą, że to strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy. Treść art. 246 § 2 ppsa nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. W interesie wnioskodawcy leży przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. Zdaniem Sądu oceniając wniosek skarżącej referendarz prawidłowo uznał, że nie wykazała ona spełnienia ustawowych przesłanek uprawniających do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że zarządzeniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. ponownie wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie ww. dokumentów. Jednak pomimo kolejnego wezwania skarżąca nie wykonała powyższego wezwania. Tymczasem istotnym jest, że ustawodawca wprowadza, jako przesłankę przyznania prawa pomocy, wymóg braku środków, gdyż tylko za pomocą środków pieniężnych ponoszone są koszty postępowania. Co więcej, w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż osoba prawna obowiązana jest do wykazania nie tylko tego, że nie posiada niezbędnych środków, ale również tego, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (p. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 266/08; postanowienie NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt I GZ 62/08; postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 123/12 – publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, skoro skarżąca nie przesłała na wezwanie Sądu żądanych dokumentów, w szczególności wydruków z rachunków bankowych, brak było możliwości ustalenia, czy wypełnia przesłanki art. 246 § 2 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia natomiast oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak też wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt I OZ 895/09). W związku z powyższym, na podstawie art. 260 § 1 i 3 w zw. z art. 245 § 3 i 246 § 2 pkt 1 ppsa orzeczono jak w sentencji.