VI SA/Wa 1372/16
WyrokWSA w Warszawie2017-02-07
Skład orzekający: Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz, Danuta Szydłowska, Piotr Borowiecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Izba Komornicza, jako organ samorządu zawodowego, posiada status strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym powołania na stanowisko komornika sądowego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Izba Komornicza posiada status strony w postępowaniu o powołanie na stanowisko komornika sądowego. Argumentacja opiera się na konstytucyjnym obowiązku samorządów zawodowych sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu, co obejmuje również udział w procesie naboru kandydatów. Brak przyznania statusu strony naruszałby gwarantowaną przez Konstytucję RP rolę samorządu i jego uprawnienia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Sprawiedliwości o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie powołania na stanowisko komornika sądowego. Izba Komornicza wniosła skargę, zarzucając organowi nieuwzględnienie jej statusu strony w postępowaniu. Minister Sprawiedliwości uznał, że Izba nie posiada interesu prawnego, ponieważ żaden przepis nie przyznaje jej statusu strony w takich postępowaniach, a jej rola jest jedynie opiniodawcza. Sąd administracyjny uznał jednak, że Izba Komornicza ma status strony.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości w punkcie 2 oraz zasądził od Ministra Sprawiedliwości na rzecz I. w L. kwotę 697 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2017 r. sprawy ze skargi I. w L. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję w punkcie 2; 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz I. w L. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2016 r., nr[...], Minister Sprawiedliwości - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i pkt 3 w zw. z art. 127 § 3 i art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23 - dalej: "k.p.a.") oraz w związku z art. 10 i 11 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 790 ze zm., dalej także: "u.k.s.e."), po rozpatrzeniu wniosków Izby Komorniczej w Ł. (dalej także: "strona skarżąca" lub "skarżąca Izba") i D. K. (dalej także: "uczestnik postępowania") o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2016 r. nr[...], [...],[...], [...], [...], [...] o powołaniu M. K. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] w [...], po odwołanej A.B. i odmowie powołania na to stanowisko J. K., A.B., D.K., B.W. i W. P.:
1) uchylił w części dotyczącej wniosku D. K. i w tym zakresie w całości umorzył postępowanie pierwszej instancji,
2) w pozostałym zakresie umorzył postępowanie odwoławcze.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Minister Sprawiedliwości wydał w dniu [...] marca 2016 r. decyzję nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], na mocy której powołał M. K. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] w [...], po odwołanej A.B. i odmówił powołania na to stanowisko J.K., A.B., D. K., B.W. i W. P.
W dniu 4 kwietnia 2016 r. do Ministra Sprawiedliwości wpłynął wniosek Izby Komorniczej w [...] i D.K. o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W uzasadnieniu środka zaskarżenia skarżąca Izba Komornicza w [...] wskazała, że rozstrzygając sprawę, Minister Sprawiedliwości nie rozpatrzył całego zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, wskutek czego ocena części dowodów sprzeczna jest z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego. Strona skarżąca stwierdziła, że organ pierwszej instancji prawidłowo dokonał porównania ocen uzyskanych przez kandydatów z ukończenia studiów, a także prawidłowo odnotował długość stażu pracy kandydatów na stanowisku asesora komorniczego, nie nadał jednak przesłance stażu asesorskiego i zakresowi powierzanych asesorowi zadań znaczenia rozstrzygającego.
Izba Komornicza w [...] stwierdziła, że wyłącznie wieloletnie pełnienie funkcji asesora komorniczego może dać rękojmię właściwego przygotowania do wykonywania zawodu komornika sądowego. W ocenie skarżącej Izby, nie można stawiać znaku równości pomiędzy sześcioletnim stażem pracy M. K. i dziewięcioletnim stażem pracy W. P., bowiem wynosząca trzy lata różnica w stażu pracy, zwłaszcza w tym konkretnym przypadku, przekładać się może w istocie na większe doświadczenie osoby o dłuższym stażu. Strona skarżąca wskazała ponadto, że Minister Sprawiedliwości uznał za istotny i świadczący na korzyść kandydatki dowód w postaci opinii pracodawcy, zgodnie z treścią którego kandydatka pełniła funkcję kierownika działu egzekucji indywidualnej, w którym zatrudnionych było ok. 100 osób. Natomiast, w ocenie skarżącej Izby, nie zostało udowodnione, aby kandydatka posiadała doświadczenie w osobistym pełnieniu czynności, a takie doświadczenie powinno być ocenione wyżej.
Ponadto, Izba Komornicza w [...] podkreśliła, że rozważając wszystkie zgłoszone kandydatury - uznała, że kandydat W. P. daje najlepszą rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu komornika sądowego, i że to on winien być na stanowisko komornika powołany. Skarżąca Izba zarzuciła jednocześnie, że organ pierwszej instancji nie dokonał żadnej oceny przydatności tej opinii, jako dowodu w toczącym się postępowaniu kwalifikacyjnym i nie wskazał żadnych przyczyn, dla których opinia organu samorządu została pominięta lub uznana za nieprzydatną, czy też niemającą istotnego znaczenia. W ocenie skarżącej Izby, uwzględnienie opinii organu samorządu spowodowałoby wydanie przez Ministra Sprawiedliwości decyzji o treści innej, niż kwestionowana przedmiotowym wnioskiem.
Izba Komornicza w [...], uzasadniając swój interes prawny i tym samym podstawę uznania jej za stronę przedmiotowego postępowania, powołała się na stanowisko wyrażone zarówno w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1022/15, jak i w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2014 r. sygn. II GPS 1/14 dotyczącej uznania izby notarialnej, jako strony postępowania administracyjnego w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza.
W toku postępowania odwoławczego Minister Sprawiedliwości pismem z dnia 12 kwietnia 2016 r. zawiadomił pozostałe strony postępowania o obu złożonych wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc o ewentualne zajęcie stanowiska w terminie siedmiu dni od daty otrzymania tej informacji.
Z powyższej możliwości zajęcia stanowiska, poza M. K., żadna ze stron nie skorzystała.
W zajętym stanowisku M.K. nie podzieliła zarzutów zawartych w środku zaskarżenia złożonym przez Izbę Komorniczą w [...]. M. K. wskazała, że wbrew twierdzeniom Izby Komorniczej w [...], nie sposób zarzucić Ministrowi Sprawiedliwości brak rozpatrzenia całego zebranego w sprawie materiału dowodowego. Strona podkreśliła, że opinia Rady Izby Komorniczej w [...], która zawiera rekomendację dla jednego z kandydatów posiada jedynie walor dowodowy i jest oceniana przez organ równorzędnie z innymi zgromadzonymi w sprawie dowodami. Strona wskazała, że decyzja Ministra Sprawiedliwości jest decyzją uznaniową i jedynie Minister Sprawiedliwości posiada ustawowe kompetencje do powoływania komorników sądowych, nie zaś organy samorządu komorniczego. M.K. podkreśliła także, że Minister Sprawiedliwości w sposób jasny i precyzyjny wskazał w uzasadnieniu decyzji, że przedmiotem analizy w prowadzonym postępowaniu jest spełnienie przez kandydatów wszystkich przesłanek wymienionych w ustawie o komornikach sądowych i egzekucji oraz że ustawa nie przypisuje żadnej z przesłanek decydującej roli. Zdaniem uczestniczki postępowania, argumentacja przytoczona w uzasadnieniu faktycznym decyzji wydanej przez Ministra Sprawiedliwości jednoznacznie wskazuje, że organ ten rozważył i ocenił całość dowodów i zebranych materiałów i tym samym opinia Rady Izby Komorniczej w [...] została uwzględniona. Zdaniem strony, brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że sporna decyzja z dnia [...] marca 2016 r. nosi jakiekolwiek znamiona dowolnego uznania. M.K. podkreśliła, że w przeciwieństwie do kandydata rekomendowanego przez Izbę - ukończyła studia prawnicze z wynikiem dobrym plus, a w kancelarii komorniczej położonej we właściwości Sądu Rejonowego dla [...] w [...] pracuje od 2007 r.
W dniu 25 marca 2016 r. do Ministra Sprawiedliwości wpłynęło pismo D.K., w którym to zawiadomił on organ, że rezygnuje z możliwości składania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz tym samym wycofał swoją kandydaturę w spornym konkursie. Pismo powyższe zostało złożone w terminie otwartym do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] maja 2016 r., nr[...]:
1) uchylił sporną decyzję z dnia [...] marca 2016 r. w części dotyczącej wniosku D.K. i w tym zakresie w całości umorzył postępowanie pierwszej instancji (pkt 1 decyzji),
2) w pozostałym zakresie umorzył postępowanie odwoławcze (pkt 2 decyzji).
W uzasadnieniu decyzji, odnosząc się do kwestii rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 1 tej decyzji, Minister Sprawiedliwości stwierdził, że w związku z cofnięciem przez D.K. wniosku o powołanie na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] w [...] należało uchylić decyzję wydaną w dniu [...] marca 2016 r. w części dotyczącej wniosku D. K. oraz w całości umorzyć postępowanie pierwszej instancji, jako bezprzedmiotowe w tej części. Minister Sprawiedliwości wskazał, że w tym zakresie działał w oparciu o przepisy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 105 k.p.a.
Przechodząc do uzasadnienia rozstrzygnięcia wydanego w punkcie 2 decyzji z dnia [...] maja 2016 r., Minister Sprawiedliwości stwierdził, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy powołania M. K. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] w [...] złożony przez Izbę Komorniczą w [...] nie może zostać rozpatrzony, z uwagi na fakt, iż został złożony przez podmiot nie będący stroną w sprawie.
Minister Sprawiedliwości, powołując się na przepis art. 28 k.p.a. oraz na poglądy zarówno doktryny, jak i orzecznictwa w zakresie interpretacji pojęcia "interesu prawnego" - uznał, że Izba Komornicza w [...] nie ma interesu prawnego w złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, albowiem żaden przepis prawa materialnego, w tym przypadku ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, nie przyznaje organom samorządu komorniczego statusu strony w postępowaniach w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego, a decyzja o powołaniu komornika sądowego nie rozstrzyga bezpośrednio, ani też pośrednio o prawach, czy też obowiązkach samorządu komorniczego.
Minister wskazał, że z przepisu art. 11 ust. 4 u.k.s.e. wynika wprost, że samorząd komorniczy jest jedynie organem opiniodawczym, współdziałającym przy wydawaniu decyzji w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego. W ocenie organu, samorządowi komorniczemu, jako organowi opiniodawczemu nie przysługuje prawo występowania w charakterze strony, ponieważ samorząd ten uczestniczy w postępowaniu o powołanie na stanowisko komornika na zasadach określonych w art. 106 k.p.a., przez co wykluczony jest jego jednoczesny udział jako strony w tym postępowaniu. Zdaniem Ministra, w tym samym postępowaniu ten sam organ nie może występować jednocześnie jako strona i jako organ współdziałający w trybie art. 106 k.p.a., gdyż te role procesowe wykluczają się wzajemnie (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. II GSK 708/10). Organ zauważył, że tożsame stanowisko zajął również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 5 lutego 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1816/14, w którym Sąd wprost stwierdził, że rada izby komorniczej nie ma przymiotu strony w postępowaniu w sprawach powołania na stanowisko komornika sądowego, ponieważ udział w takim postępowaniu na prawach strony wyklucza jej współdziałanie w trybie art. 106 k.p.a. w postępowaniu administracyjnym, w którym podjęto decyzję o powołaniu.
Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, ustawodawca konsekwentnie wskazał jedynie na kompetencje opiniodawcze organów samorządu komorniczego, co znajduje potwierdzenie w szeregu przepisów ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (m.in. w art. 11 ust. 1 u.k.s.e., art. 11 ust. 4 u.k.s.e., art. 15a ust. 3 u.k.s.e., art. 93 ust. 1 pkt 2 u.k.s.e., czy też art. 15b ust. 1 u.k.s.e., art. 27 ust. 3 u.k.s.e., a także art. 32 ust. 3, 4, 6 7a u.k.s.e. i art. 32b ust. 3 u.k.s.e.).
Minister podkreślił, że w niniejszym postępowaniu został zapewniony udział Rady Izby Komorniczej w [...] w charakterze organu opiniodawczego. Organ zauważył bowiem, że wypełniając dyspozycję art. 11 ust. 4 u.k.s.e., pismem z dnia 1 grudnia 2015 r. przedstawił do zaopiniowania wnioski złożone przez kandydatów w niniejszym postępowaniu. Natomiast pismem z dnia 4 stycznia 2016 r. Rada Izby Komorniczej w Łodzi przekazała podjęte w tym przedmiocie uchwały.
Minister Sprawiedliwości uznał, że sprawy o powołanie na stanowisko komornika sądowego dotyczą indywidualnych interesów osób ubiegających się o stanowisko komornika sądowego. Zgodnie bowiem z art. 11 ust. 1 u.k.s.e. komornika powołuje Minister Sprawiedliwości na wniosek zainteresowanego. Zdaniem Ministra, udział samorządu komorniczego w postępowaniu sprowadza się do zagwarantowania mu wpływu na treść rozstrzygnięcia, jednak wyłącznie w zakresie objętym obowiązkiem współdziałania. W tej mierze, jak wskazał Minister, organ współdziałający ma za zadanie przyczynić się do prawidłowego załatwienia sprawy przez inny organ, ale bez wkraczania we właściwość, zadania i kompetencje innego organu. Minister stwierdził, że opinia właściwej rady izby komorniczej wchodzi do materiału dowodowego, podlega rozważeniu jako jeden z dowodów poddanych swobodnej ocenie w kontekście całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w ten sposób wpływa bezpośrednio na treść rozstrzygnięcia sprawy (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 23 stycznia 2012 r. sygn. VI SA/Wa 2205/11, z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. VI SA/Wa 453/12 oraz z dnia 23 stycznia 2013 r., sygn. VI SA/Wa 1963/12). Takie opinie, według Ministra, są zatem zbliżone charakterem do opinii biegłych.
Minister Sprawiedliwości uznał, iż za twierdzeniem, że organy samorządu komorniczego nie są stroną postępowań w przedmiocie powołania na stanowisko komornika przemawia również fakt, że ich opinie nie są dla Ministra Sprawiedliwości wiążące i mają jedynie pomóc organowi w podjęciu trafnej decyzji.
Minister Sprawiedliwości stwierdził ponadto, że nieuprawnione jest powoływanie się skarżącej Izby Komorniczej w [...] na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2014 r., sygn. akt II GPS 1/14.
Minister wyraźnie podkreślił, że wskazana powyżej uchwała NSA z dnia 22 września 2014 r. dotyczy zagadnienia prawnego dotyczącego kwestii, czy na podstawie art. 10 § 1 i art. 16 § 3 ustawy - Prawo o notariacie w zw. z art. 106 k.p.a. i art. 28 k.p.a. izbie notarialnej przysługuje status strony w postępowaniu administracyjnym w sprawach w przedmiocie powołania lub odwołania notariusza, nie dotyczy natomiast bezpośrednio uprawnień izb komorniczych w sprawach w przedmiocie powołania lub odwołania komornika sądowego. Minister podkreślił przy tym, że pomimo zbliżonych uregulowań prawnych dotyczących uprawnień samorządów notarialnego i komorniczego, istnieje zasadnicza różnica w statusie prawnym notariusza i komornika sądowego. Zdaniem Ministra, różnice te zachodzą w zakresie funkcji i zadań powierzonych notariuszom i komornikom. Przede wszystkim, jak zauważył Minister, komornik jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym (art. 1 u.k.s.e.), natomiast notariusz jest osobą zaufania publicznego, powołaną do dokonywania czynności, którym strony są zobowiązane lub pragną nadać formę notarialną (art. 1 § 1 Prawa o notariacie), przy wykonywaniu czynności korzystającą z ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym (art. 2 § 1 Prawa o notariacie).
Zdaniem organu, przymiot funkcjonariusza publicznego nadany komornikowi przez ustawodawcę pozostaje w ścisłym związku z wykonywaniem władzy publicznej. Zdaniem Ministra, fakt przekazania przez państwo komornikowi części swojego imperium powoduje zatem, że pozycja ustrojowa komornika jest silniejsza, niż notariusza. Minister zauważył ponadto, że w odniesieniu do komornika nie zachodzi możliwość swobody czynności zawodowych, a zwłaszcza odmowy przyjęcia sprawy, do której prowadzenia jest właściwy. Komornik, poza wyjątkiem określonym w art. 8 u.k.s.e., jest również ściśle powiązany z obszarem właściwości sądu rejonowego, przy którym działa. Wykonywane przez komornika czynności jako organu egzekucyjnego mają charakter urzędowy, a tym samym nie są one podejmowane we własnym imieniu jako osoby fizycznej. Inny w porównaniu do notariuszy jest też charakter opłat związanych z działalnością komornika, przysługują one komornikowi na innych zasadach niż na rzecz osób wykonujących inne zawody prawnicze (np. komornik nie może podejmować czynności bez wynagrodzenia). Komornik uprawniony jest do przymusowego wyegzekwowania należnych opłat egzekucyjnych w prowadzonej sprawie egzekucyjnej. Zdaniem Ministra, ze szczególnym publicznoprawnym statusem prawnym komornika sądowego związana jest też specyficzna dla tego zawodu instytucja zawieszenia komornika w czynnościach. Minister Sprawiedliwości podniósł ponadto, iż z publicznoprawnym statusem komornika sądowego związany jest również szczególnego rodzaju nadzór nad jego działalnością sprawowany przez uprawnione organy. Ponadto, jak wskazał organ, zgodnie z art. 23 ust. 3 u.k.s.e., za szkodę wyrządzoną przez komornika solidarną odpowiedzialność ponosi Skarb Państwa. Takiej odpowiedzialności Skarbu Państwa nie przewidują natomiast przepisy ustawy Prawo o notariacie.
Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, istotnym elementem różnicującym status prawny komornika sądowego i notariusza jest również nadzór judykacyjny sądu nad komornikiem sądowym, sprawowany na podstawie art. 759 § 2 k.p.c., zgodnie z którym sąd może z urzędu wydawać komornikowi zarządzenia zmierzające do zapewnienia należytego wykonania egzekucji oraz usuwać spostrzeżone uchybienia. Zatem, jak wskazał Minister, uprawnienia nadzorcze przyznane sądowi na podstawie art. 759 § 2 k.p.c. mają zarówno charakter represyjny (usuwanie spostrzeżonych uchybień), jak i prewencyjny (zapewnienie należytego wykonania egzekucji), a sąd może podejmować z urzędu działania nadzorcze w toku prowadzonej przez komornika sądowego egzekucji.
Z powyższych względów, zdaniem Ministra Sprawiedliwości, w postępowaniach w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego nie jest zatem możliwe powoływanie się przez Izbę Komorniczą na uchwałę NSA z dnia 22 września 2014 r. sygn. akt II GPS 1/14.
Mając na względzie powyższe, Minister Sprawiedliwości uznał, że bez wątpienia izbie komorniczej nie przysługuje status strony postępowania w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego. Minister zauważył, że powyższe stanowisko organu podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 5 lutego 2015 r. w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 1816/14.
W piśmie z dnia 6 czerwca 2016 r. Izba Komornicza w [...], reprezentowana przez Radę Izby Komorniczej w [...], wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 maja 2016 r.
Wnosząc o uchylenie punktu 2 wspomnianej decyzji oraz o przekazanie wniosku skarżącej Izby o ponowne rozpoznanie sprawy przez Ministra Sprawiedliwości w celu jego merytorycznego rozstrzygnięcia, Izba Komornicza w [...] wskazała w uzasadnieniu, że organ odwoławczy był zobowiązany przeprowadzić postępowanie w celu ustalenia we własnym zakresie i w oparciu o zebrany materiał dowodowy, czy stronie skarżącej przysługuje przymiot strony w toczącym się postępowaniu, a czego według opinii strony skarżącej Minister Sprawiedliwości nie dokonał.
Skarżąca Izba zarzuciła w uzasadnieniu skargi, Minister Sprawiedliwości przede wszystkim przeoczył znaczenie przywołanego we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1022/15. Zdaniem strony skarżącej, wyrok ten w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje, że organ samorządu zawodowego komorników sądowych (Izba Komornicza reprezentowana przez Radę Izby Komorniczej) jest stroną w postępowaniu kwalifikacyjnym. Skarżąca Izba zauważyła, że - wbrew stanowisku Ministra Sprawiedliwości - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie miał wątpliwości w powołanym wyżej wyroku, iż wykładnia prawa dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 22 września 2014 r., sygn. akt II GPS 1/14, w której rozważano podobne zagadnienie prawne, z tym że dotyczące pozycji procesowej izby notarialnej w sprawach w przedmiocie powołania lub odwołania notariusza, daje się zastosować do ustalenia roli i pozycji organu samorządu zawodowego komorników sądowych.
Odnosząc się do stanowiska Ministra Sprawiedliwości, w którym organ ten dopatrywał się zasadniczej różnicy w zakresie funkcji i zadań komornika i notariusza, wskazując, iż pierwszy jest funkcjonariuszem publicznym, zaś drugi - osobą zaufania publicznego, Izba Komornicza w [...] stwierdziła, iż wspomniane stanowisko Ministra dziwi o tyle, o ile weźmie się pod uwagę fakt, iż z treści art. 115 § 13 Kodeksu karnego wynika wprost, że zarówno notariusz, jak i komornik sądowy są funkcjonariuszami publicznymi. Zdaniem strony skarżącej, regulacja ustawowa nie pozostawia tu żadnych wątpliwości. Co więcej, strona skarżąca zauważyła, że ponieważ na odmowę dokonania czynności notarialnej przysługuje zażalenie, przyjąć należy, że notariusz odmawiający czynności notarialnej pełni funkcję sądu pierwszej instancji. Zdaniem skarżącej, status funkcjonariusza publicznego nie pozbawia w końcu możliwości przyznania funkcjonariuszowi statusu osoby zaufania publicznego. Z tego względu, strona skarżąca wskazała, że nie można uznać za trafny argumentu za odmową przyznania Izbie Komorniczej statusu strony z tego względu, że inny jest status tak samorządów, jak i osób piastujących funkcje komornika i notariusza.
W ocenie strony skarżącej, nie jest również istotny dla sprawy przytoczony przez Ministra Sprawiedliwości zakres uprawnień komornika sądowego, w istocie odmienny od zakresu uprawnień notariusza, a sprowadzający się do stosowania przymusu w celu podporządkowania dłużnika indywidualnej normie prawa materialnego (przymuszenia do wykonania orzeczenia sądu).
Zdaniem skarżącej Izby Komorniczej w [...], nie jest również cechą różnicującą brak możliwości swobody czynności zawodowych, albowiem - jak zauważyła strona skarżąca - również notariusz zobowiązany jest do dokonania zleconej czynności notarialnej, a jeżeli dokonać jej nie może - odmowy może udzielić w ściśle określonych przypadkach, odmowę tę musi uzasadnić, zaś na odmowę - przysługuje zleceniodawcy zażalenie do właściwego sądu.
Z kolei, jeśli chodzi o kwestię ścisłego powiązania komornika z obszarem sądu rejonowego, przy którym komornik działa, strona skarżąca uznała, że - wbrew stanowisku Ministra Sprawiedliwości - związek taki, systematycznie, od czasu nowelizacji ustawy o komornikach sądowych i egzekucji z 2007 r., wprowadzającej nieograniczone terytorialnie prawo wyboru komornika oraz swoistą "konkurencję" w stosowaniu przymusu państwowego - maleje.
Odnosząc się do kwestii innych zasad odpowiedzialności cywilnej przedstawicieli obu omawianych zawodów, jako kolejnego argumentu przemawiającego, w opinii Ministra Sprawiedliwości, za odmową traktowania samorządu komorniczego tak, jak samorządu notarialnego, skarżąca Izba Komornicza w [...] stwierdziła, że argument ten nie może w żaden sposób świadczyć za brakiem możliwości odwoływania się przez stronę skarżącą do wspomnianej wyżej uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia 22 września 2014 r., sygn. akt II GPS 1/14.
Zdaniem strony skarżącej, z wyliczenia różnic w statusie komorników i notariuszy Minister Sprawiedliwości wyprowadził wadliwy wniosek dotyczący rzekomego braku możliwości zastosowania wskazanej powyżej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego do określenia statusu Izby Komorniczej w postępowaniu kwalifikacyjnym dotyczącym powołania na stanowisko komornika sadowego - jako statusu strony.
Strona skarżąca uznała, iż argumentacja przedstawiona przez Ministra Sprawiedliwości jest niekonsekwentna również w zakresie przywołanego orzecznictwa. W ocenie strony skarżącej, z niezrozumiałych względów, z jednej strony wskazując na nieprzydatność w niniejszej sprawie orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczącego samorządu notarialnego - Minister Sprawiedliwości przywołuje jednocześnie takie orzecznictwo (np. orzeczenie NSA wydane w sprawie sygn. akt II GSK 708/10), jeśli tylko może ono służyć poparciu tezy wyrażonej w decyzji o braku posiadania przez Izbę Komorniczą przymiotu strony postępowania, czy też wykazania różnic w statusie komorników i notariuszy.
Ponadto, strona skarżąca zarzuciła, że Minister Sprawiedliwości nie wykazał w jakikolwiek sposób, aby przyznanie Izbie Komorniczej statusu strony, mogło prowadzić do realizacji "partykularnego interesu korporacji zawodowej" z pierwszeństwem przed interesem publicznym. Skarżąca Izba Komornicza w Łodzi stwierdziła, iż zarówno wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, jak i niniejsza skarga złożone zostały wyłącznie w celu ochrony interesu publicznego - to jest takiego ukształtowania obsady przedmiotowego stanowiska, aby osoba powołana na stanowisko komornika sądowego dawała pełną rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu, w tym prawidłowego, osobistego wykonywania czynności egzekucyjnych.
Na marginesie rozważań, skarżąca Izba wskazała, odwołując się do doświadczeń z ostatnich lat, że brak nadania odpowiedniej wagi opinii samorządu może przynieść opłakane skutki, tak dla interesu publicznego jak i dla dobra wymiaru sprawiedliwości oraz praw i wolności obywateli.
Izba Komornicza w [...] podkreśla jednocześnie, że we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wskazała na istotne - jej zdaniem - braki uzasadnienia decyzji o powołaniu M.K. na stanowisko komornika. Zdaniem strony skarżącej, nie można wykluczyć, że wyczerpująca ocena całokształtu sprawy w trakcie jej ponownego rozpoznania skutkowałaby zmianą decyzji. W ocenie skarżącej Izby, nie można również wykluczyć, iż ocena taka, poparta odpowiednim uzasadnieniem, utwierdziłaby w przekonaniu o słuszności podjętej decyzji nie tylko Ministra Sprawiedliwości, ale również Izbę Komorniczą w [...]. Zdaniem strony skarżącej, umorzenie postępowania wywołanego wnioskiem Izby wyklucza jednak taką możliwość.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a.").
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie
Kwestia sporna w niniejszej sprawie wiązała się z pytaniem, czy izbie komorniczej przysługuje status strony w postępowaniu administracyjnym w sprawach w przedmiocie powołania komornika.
Sąd podzielił w niniejszej sprawie racje samorządu komorniczego, uznając, że argumentacją składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartą w uchwale z dnia 22 września 2014 r., sygn. akt II GPS 1/14, można posłużyć się także w przedmiotowej sprawie, mając na względzie (co oczywiste), że nie ma ona charakteru wiążącego na gruncie tej sprawy i w konsekwencji przyjąć, że samorząd komorniczy ma status strony w postępowaniu dotyczącym powołania na stanowisko komornika. Zaaprobowanie stanowiska Ministra Sprawiedliwości wyrażonego w tej mierze prowadziłoby, w ocenie Sądu, do zakwestionowania gwarantowanej przez Konstytucję RP roli samorządu komorniczego i w konsekwencji naruszenia jego uprawnień.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP w drodze ustawy można tworzyć samorządy zawodowe, reprezentujące osoby wykonujące zawody zaufania publicznego i sprawujące pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Zawody zaufania publicznego, to zawody polegające na obsłudze osobistych potrzeb ludzkich, wiążące się z przyjmowaniem informacji dotyczących życia osobistego i zorganizowane w sposób uzasadniający przekonanie społeczne o właściwym dla interesów jednostki wykorzystywaniu tych informacji przez świadczących usługi. Wykonywanie zawodu zaufania publicznego określane jest dodatkowo normami etyki zawodowej, szczególną treścią ślubowania, tradycją korporacji zawodowej czy szczególnym charakterem wykształcenia wyższego i uzyskanej specjalizacji/aplikacji (P. Sarnecki, Pojęcie zawodu zaufania publicznego na przykładzie adwokatury /w:/ red. L. Garlicki, Konstytucja - Wybory - Parlament, studia ofiarowane Zdzisławowi Jaroszowi, Wydawnictwo Liber, Warszawa 2000, s. 155 i nast.).
Sprawowanie pieczy nad wykonywaniem zawodu zaufania publicznego, jak podkreśla się w piśmiennictwie, polega zaś na wykonywaniu działań gwarantujących wysoką jakość oraz kulturę wykonywania zawodu oraz odpowiedni poziom etyczny i profesjonalny osób, które dany zawód wykonują. Piecza, która jest konstytucyjnym obowiązkiem organów samorządów zawodowych zawodów zaufania publicznego, powinna być rozumiana jako suma działań podejmowanych w celu zapewnienia ochrony interesu publicznego. Przedmiotem pieczy jest należyte wykonywanie zawodu w granicach interesu publicznego i w celu jego ochrony. W ustawach o samorządach zawodowych ustalony jest także sposób wykonywania danego zawodu (por. E. Tkaczyk, Samorząd zawodowy w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Przegląd Sejmowy 2011/6/61).
Aby móc bezpośrednio odwoływać się, tak jak to czyni w tej sprawie Skarżąca, do uprawnień samorządu zawodowego związanych z wykonywaniem pieczy (w rozumieniu art. 17 ust. 1 Konstytucji RP) nad należytym wykonywaniem zawodu komornika należy najpierw rozważyć, czy komornik, niewątpliwie funkcjonariusz publiczny, to także zawód zaufania publicznego. Kwestia ta została już w orzecznictwie oceniona i rozstrzygnięta. Trybunał Konstytucyjny, na tle przepisu art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, wielokrotnie wypowiadał się o dopuszczalności kwalifikowania komornika właśnie jako zawodu zaufania publicznego i możliwości korzystania przez samorząd komorniczy ze statusu wskazanego w ww. przepisie ustawy zasadniczej (por. wyrok z dnia 3 grudnia 2003 r., sygn. akt 5/02, wyrok z dnia 11 maja 2007 r., sygn. 2/07, wyrok z dnia 14 maja 2009 r., sygn. K 21/08). Co więcej, podnieść należy, że w tej ocenie Trybunał uwzględnił fakt, że komornikowi przysługuje status funkcjonariusza publicznego. Analizując charakter działań komornika, w sprawach o sygn. K 5/02 i SK 26/03, zwrócono uwagę na takie oto okoliczności (poczynione wówczas ustalenia zachowują aktualność w obecnie obowiązującym stanie prawnym):
- komornik jest monokratycznym organem, wyposażonym przez państwo w określone władcze kompetencje zarówno wobec osób (art. 761 i art. 764 k.p.c.), jak i wobec innych instytucji publicznych (art. 761 i art. 765 k.p.c.),
- komornik został upoważniony do nakładania kar, co jest atrybutem władzy publicznej,
- zarówno art. 758 K.p.c., jak i art. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, podkreślają organizacyjne i funkcjonalne powiązanie komornika z władzą sądowniczą, a więc z konstytucyjnie wyodrębnioną postacią władzy publicznej (komornicy działają przy sądach rejonowych, nie wchodząc jednak w ich strukturę; nie są też organem władzy sądowniczej),
- komornicy są strukturą wyodrębnioną, wyposażoną we władztwo, o własnych kompetencjach,
- komorników powołuje organ państwowy, tj. Minister Sprawiedliwości (art. 11 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji); ponadto symbolicznym wyrazem publicznoprawnego statusu komornika jest prawo do używania pieczęci urzędowej z godłem państwa (art. 4 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji),
- komornika i strony postępowania egzekucyjnego (wierzyciela i dłużnika) nie łączy stosunek o charakterze prywatnoprawnym, lecz stosunek publicznoprawny,
- od pozycji prawnej komornika jako organu państwa (organu egzekucji sądowej), oddzielić należy kwestie osobistego i majątkowego statusu komornika jako określonej osoby, tzw. piastuna organu,
- komornik prowadzi swoją działalność zawodową na własny rachunek (art. 3a ustawy o komornikach sądowych i egzekucji).
Mimo to, przywołując pogląd K. Lubińskiego (vide: publikacja pt. Status publicznoprawny komornika sądowego /w:/ Analiza i ocena ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, Sopot 2000, s. 17) uznano, że przyjęta regulacja nie przesądza jednak, że zawodu komornika nie należy traktować jako zawodu zaufania publicznego (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 maja 2009 r., sygn. K 21/08).
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela poglądy zawarte w ww. wyrokach Trybunału Konstytucyjnego. Pozwala to, odwołać się do wywodów prawnych poczynionych we wspomnianej wyżej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2014 r. i wskazać, że w swoich wypowiedziach Trybunał Konstytucyjny podkreślał, że piecza obejmuje wykonywanie zawodu, a więc osoby wykonujące określony zawód zaufania publicznego (m.in. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 18 lutego 2004 r., P 21/02). Niemniej jednak w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreśla się również, że zakres sprawowania pieczy nad wykonywaniem zawodu powinien być rozumiany szeroko. Możliwość wywiązania się korporacji zawodowej z obowiązku zapewnienia należytego wykonywania zawodu jest bowiem warunkowana "jakością" przygotowania osób ubiegających się o dostęp do tego zawodu. Stąd, zdaniem Trybunału, piecza powinna obejmować także dokonywanie czynności związanych z władczym decydowaniem lub współdecydowaniem o dopuszczeniu do wykonywania zawodu (tak m.in. w wyroku TK z 30 listopada 2011 r., K 1/10, OTK-A z 2011 r., nr 9, poz. 99).
Sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu zaufania publicznego odbywa się zatem na dwóch płaszczyznach. Obejmuje pieczę nad działalnością członków samorządu zawodowego oraz nad procesem naboru osób do tego samorządu (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 lutego 2013 r., K 6/12).
Z wypowiedzi Trybunału Konstytucyjnego wynika wyraźnie, że sprawowanie pieczy nad wykonywaniem zawodu zaufania publicznego zakłada pewien udział samorządu zawodowego w procesie przygotowania i naboru do zawodu (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 19 kwietnia 2006 r., K 6/06).
Już w wyroku z dnia 16 lutego 1994 r., sygn. akt II SA 1297/93, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m.in., że "W państwie prawa nie powinna być akceptowana taka interpretacja obowiązujących przepisów, która dopuszcza nałożenie na organizację samorządu zawodowego obowiązków w zakresie zapewnienia przez jej członków poszanowania prawa i rzetelności wykonywanych zadań, a równocześnie pozbawia ją realnego wpływu na to, kto będzie jej członkiem. Nie ma społecznego uzasadnienia dyskryminacja samorządu zawodowego w zakresie "prawa do sądu" w sprawach dotyczących podstawowego interesu tego samorządu, jakim jest zapewnienie możliwie najwyższych kwalifikacji zawodowych nowych jego członków".
W świetle zaś tego i co wynika z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, zróżnicowania co do zakresu przekazanej samorządowi zawodowemu pieczy nad wykonywaniem zawodu zaufania publicznego nie mogą sięgać tak daleko, iżby było dopuszczalne pozbawienie niektórych samorządów zawodowych możliwości sprawowania pieczy. Sprawowanie pieczy należy do istoty samorządu zawodowego utworzonego na podstawie art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, co oznacza, że jeżeli samorząd zawodowy zostanie utworzony, to jednocześnie ustawodawca na mocy art. 17 ust. 1 Konstytucji RP jest obowiązany przekazać mu sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu dla którego samorząd zastał utworzony (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 listopada 2011 r., K 1/10, i wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 lutego 2013 r., K 6/12).
Uzupełniając to co już wcześniej powiedziano o treści obowiązku wykonywania pieczy w rozumieniu art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, wskazać należy, że piecza jest rodzajem nadzoru nad należytym wykonywaniem zawodu zaufania publicznego, mającym charakter władztwa publicznego. Władztwo to należy do państwa i państwo przekazuje je w określonym przez siebie zakresie samorządowi zawodowemu. Samorząd zawodowy uczestniczy w ten sposób w sprawowaniu władzy publicznej. Jak stanowi art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, samorząd sprawuje tę władzę (pieczę) w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony (dla "dobra wspólnego"). Samorząd zawodowy staje się w ten sposób podmiotem władztwa publicznego i dlatego jest określany jako związek publicznoprawny. Samorządy zawodowe stanowią wyraz decentralizacji administracji publicznej rozumianej jako tworzenie samodzielnych podmiotów sprawujących administrację. Samorząd zawodowy wykonuje swoje funkcje zarówno w interesie publicznym, jak i w interesie reprezentowanej przez siebie grupy zawodowej (M. Tabernacka, Zakres wykonywania zadań publicznych przez organy samorządów zawodowych, Kolonia Limited 2007, s. 52). Przepis art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, wyraźnie jednak podkreśla, że sprawowanie przez samorząd pieczy ma na celu ochronę interesu publicznego, co by oznaczało, że w tym zakresie Konstytucja nie chroni wąsko rozumianych interesów korporacyjnych.
Zaangażowanie samorządu zawodowego w wykonywanie zadań państwa z zakresu administracji publicznej połączone z narzuceniem mu reguł sprawowania pieczy właściwych dla działania państwa, określonych w art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, jako działanie w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony, nie przekreśla możliwości przypisania samorządowi własnych, indywidualnych praw i obowiązków, legitymujących do występowania w charakterze strony postępowania administracyjnego czy sądowoadministracyjnego, w sprawach dotyczących powołania na stanowisko komornika lub odwołania z tego stanowiska.
Prawo do udziału w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym w charakterze strony jest warunkowane interesem prawnym indywidualnego podmiotu, nie zaś konkretną normą prawną, przyznającą taki status. Nie można zatem zgodzić się ze stwierdzeniem, że żaden przepis prawny nie przyznaje radzie izby komorniczej uprawnienia do składania odwołań w sprawie powołania komornika i dlatego izba nie może być stroną w takim postępowaniu. W piśmiennictwie prawniczym i w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowana jest teza, że o charakterze interesu (prawny czy faktyczny) przesądza treść przepisów prawa materialnego (szerzej na ten temat: A. S. Duda, Interes prawny w polskim prawie administracyjnym, Warszawa 2008, s. 74 i nast. oraz podany tam przegląd stanowisk wyrażanych w literaturze). Mogą to być również przepisy, z których nie wynikają wprost konkretne uprawnienia dla strony, ale wynika "sytuacja jakoś przez prawo chroniona, np. jakaś korzyść, której prawo pozwala oczekiwać, możność dążenia do jakiegoś skutku prawnego, możność obrony przed ograniczeniem zdobytych już uprawnień itd." (J. Zimmermann, Konstrukcja interesu prawnego w sferze działań Naczelnego Sądu Administracyjnego /w:/ Gospodarka, Administracja, Samorząd, Księga jubileuszowa profesor Teresy Rabskiej, red. H. Olszewski, B. Popławska, Poznań 1997, s. 610). Interes ten powinien być indywidualny, bezpośredni i realny.
Zarówno treść, jak i sposób sprawowania przez samorząd zawodowy pieczy nad właściwym wykonywaniem zawodu zaufania publicznego sytuuje ten samorząd wśród podmiotów wykonujących administrację publiczną. Cechą samorządu zawodowego, w tym samorządu komorniczego jest jego podmiotowość prawna wynikająca z nadania mu osobowości prawnej. Osobowość prawna jest zdolnością do stawania się podmiotem praw i obowiązków. Osobowość prawna samorządu zawodowego, związku publicznoprawnego, obejmuje niewątpliwie sferę prawa publicznego i sferę prawa prywatnego. Samorząd zawodowy jest, z woli państwa, samodzielnym, odrębnym i różnym od państwa podmiotem jemu przypisanych praw (w tym praw publicznych), które wykonuje we własnym imieniu. Z podmiotowego punktu widzenia samorząd zawodowy można więc przeciwstawić państwu, co prowadzi do wniosku, że samorząd ma własny, indywidualny interes prawny, wynikający z jego obowiązków i praw podmiotowych.
W tej sprawie możliwe i uzasadnione również jest wsparcie się argumentacją zawartą w uchwale z 22 września 2014 r., która odwołuje się do kompetencji rady izby notarialnej wynikających z art. 10 § 1 i art. 16 § 3 oraz art. 35 pkt 1 ustawy Prawo o notariacie. Sąd orzekający wskazuje, że przecież przepisy ustawy o komornikach przyznają analogiczne uprawnienia radzie izby komorniczej w art. 11 § 1 i art. 15a ust. 3 oraz art. 93 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Stąd uprawnione jest stanowisko, że prawo rady właściwej izby komorniczej do wyrażenia opinii w sprawie powołania i odwołania komornika należy traktować jako ustawowe określenie prawa samorządu komorniczego do udziału w decydowaniu o członkostwie w tej korporacji, stanowiącego element jego konstytucyjnego prawa (i obowiązku) sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu komornika. To prawo korporacji zawodowej jest źródłem jej indywidualnego interesu prawnego, polegającego na domaganiu się skontrolowania w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, czy nie zostały naruszone jej prawo i obowiązek do sprawowania pieczy, przez wydanie decyzji np. o powołaniu komornika z naruszeniem prawa, niezgodnie z wymaganiami ustawowymi, stawianymi kandydatom na to stanowisko.
To zaś pozwala zweryfikować pogląd głoszący, że uczestniczenie izby komorniczej w procedurze podejmowania decyzji o powołaniu na stanowisko komornika lub odwołaniu z tego stanowiska pozbawia korporację prawa uczestniczenia w tym postępowaniu w charakterze strony. Trudno bowiem przyjąć, wobec braku wyraźnej podstawy prawnej, że relacje prawne organu samorządowego z organem decydującym o powołaniu komornika ulegają zredukowaniu wyłącznie do relacji procesowych, wynikających z art. 106 § 1 K.p.a. Rzeczywiście nie ma przepisów prawnych, które uzasadniałyby stwierdzenie, że podmiot samorządowy posiadający interes prawny w sprawie, w której został zaangażowany w charakterze współdziałającego, traci ten interes albo traci prawo jego ochrony wyłącznie z powodu współdziałania z organem decydującym.
Powyższe prowadzi do wniosku, że instytucja współdziałania organów administracji uregulowana w art. 106 K.p.a., nie może mieć zastosowana w pełnym zakresie, że wszelkimi jej konsekwencjami do sytuacji, w której organ samorządu komorniczego realizuje prawo tej korporacji do sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu komornika poprzez wyrażenie opinii w kwestii powołania lub odwołania ze stanowiska komornika.
Z tej przyczyny, w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, Minister Sprawiedliwości nieprawidłowo przyjął, że Izba Komornicza w [...] nie miała interesu prawnego w rozumieniu art. 28 K.p.a. i nie mogła być stroną w rozumieniu tego przepisu w postępowaniu wszczętym w trybie art. 127 § 3 K.p.a. z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej powołania na stanowisko komornika M. K.
W tym stanie rzeczy, wobec naruszenia przez organ przepisów postępowania art. 7 i art. 77 w zw. z art. 28 k.p.a., w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, zasadnym było uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Należy przy tym zaakcentować, że uchylając zaskarżoną decyzję Sąd nie przesądza wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania w przedmiocie powołania M. K. na stanowisko komornika, a jedynie wskazuje, że Minister Sprawiedliwości winien, na skutek wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, rozpoznać sprawę z udziałem organu samorządu komorniczego.
O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło