VI SA/Wa 1407/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Jagielska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2009 r. sprawy ze skargi W. "[...]" z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa oddala skargę Decyzją z [...] czerwca 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej SKO) utrzymało w całości w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] kwietnia 2009 r. nr [...], którą cofnięto Spółdzielni Handlowej "[...]" z siedzibą w [...] (dalej Spółdzielnia, skarżąca) pozwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5 % alkoholu oraz piwa, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży. Do powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W lipcu 2008 r. do Biura Działalności Gospodarczej i Zezwoleń Urzędu [...] wpłynął wniosek Straży Miejskiej [...] o cofnięcie skarżącej spółce zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w placówce handlowej "[...]" przy ul. B. w [...]. Jako podstawę wniosku wskazano fakt ujawnienia sprzedaży alkoholu osobie nieletniej w ww. placówce. Organ I instancji, po przeprowadzeniu postępowań administracyjnych cofnął skarżącej spółce rzeczone zezwolenie, wskazując przy tym na treść art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. 2007 r., Nr 70, poz. 473 z późn. zm.) – dalej u.w.t. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że w toku postępowania stwierdzono fakt sprzedaży [...] lipca 2008 r. w ww. placówce handlowej alkoholu osobie nieletniej, tj. M. D., który w trakcie przesłuchania potwierdził, iż tego dnia osobiście dokonał zakupu piwa i papierosów. Zdaniem organu powyższe wypełniało przesłankę wskazaną w ww. przepisie, zgodnie z którym organ zobligowany jest cofnąć zezwolenie na sprzedaż alkoholu w przypadku stwierdzenia nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności w przypadku sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim. W odwołaniu od decyzji skarżąca podniosła, że z zebranych materiałów dowodowych nie wynika jednoznacznie, że dnia [...] lipca 2008 r. alkohol osobie nieletniej sprzedała wskazana i przesłuchana w charakterze świadka sprzedawczyni, tj. O. B. Jak wskazała skarżąca, sprzedawczyni ta, pracująca w godz. 12.30 – 15.00 tego dnia przy kasie nr 1, przy której dokonano tej sprzedaży, była przeszkolona w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych, wiedziała o obowiązku legitymowania nieletnich i zeznała, że nieletni klient nie kupował przy jej kasie alkoholu. Spółdzielnia dodała, że jak wynika z zeznania O. B., gdy ta dowiedziała się o sprzedaży alkoholu nieletniemu, skojarzyła dwóch chłopców, którzy byli w tym czasie na terenie sklepu, a paragon z kasy nr 1, obsługiwanej przez nią samą tego dnia dowodzi, iż sprzedano alkohol oraz papierosy, jednakże sprzedawczyni nie potrafiła nieletnich rozpoznać. Skarżąca podniosła również, że organ dokonując ustalenia stanu faktycznego, nie ocenił na ile zeznania nieletniego, który twierdził, że zakupił alkohol oraz jego kolegi, który nie brał bezpośredniego udziału w przedmiotowym zakupie, są wiarygodne i mogły stanowić podstawę wydania decyzji cofającej zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych. SKO, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję uznało, że choć zeznania świadków różnią się co do pewnych szczegółów i czynności, jednakże całokształt dokonanych ustaleń znajduje potwierdzenie zarówno w dokumencie kasowym, zeznaniu nieletniego M. D., jak i w zeznaniach strażników miejskich. Pośrednim dowodem na powyższą okoliczność jest także, zdaniem organu, zeznanie sprzedawczyni obrazujące zdarzenie z [...] lipca 2008 r., w następstwie którego nieletni dokonał zakupu napoju alkoholowego. Jak zaznaczył organ, dyspozycja art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) u.w.t. jest jednoznaczna i nie pozostawia żadnych wątpliwości interpretacyjnych, dlatego też w sytuacji, gdy nastąpiła sprzedaż alkoholu osobie nieletniej, nawet jeżeli wiąże się to z dotkliwymi sankcjami ekonomicznymi dla przedsiębiorcy prowadzącego taką sprzedaż, organ musiał cofnąć pozwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Jak wskazał organ odwoławczy ratio legis przepisów u.w.t. jest ochrona nieletnich poprzez ograniczanie powszechnej dostępności do napojów alkoholowych, a elementem służącym tej ochronie powinno być kategoryczne pozbawianie prawa do sprzedaży takich napojów podmiotów, które nie stosują się do obowiązujących przepisów, w tym do zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych ustawą o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, wnosząc o uchylenie ww. decyzji SKO, zarzuciła jej naruszenie: art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) u.w.t. poprzez błędną jego interpretację oraz art. 8, 10, 77 § 1, 80 i 107 § 3 Kpa. Skarżąca stwierdziła, że dla potwierdzenia faktu sprzedaży alkoholu osobie nieletniej, należałoby również przeprowadzić dowód z zeznań nieletniego pozostającego poza sklepem, w którym dokonano przedmiotowej sprzedaży, czego organ nie uczynił. Nie zgodziła się z przyjęciem, że w pełni wiarygodnym dla organu świadkiem był nieletni M. D., a także uznaniem, iż zeznania funkcjonariuszy Straży Miejskiej wskazują na fakt sprzedaży temu małoletniemu przedmiotowych butelek piwa. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 19 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – dalej p.p.s.a., zarządził połączyć sprawy: VI SA/Wa 1407/09, VI SA/Wa 1408/09 i VI SA/Wa 1409/09 do wspólnego rozpoznania i oddzielnego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną spornej decyzji był przepis art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) u.w.t., który stanowi, iż zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych organ zezwalający cofa w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw. Przepis art. 18 ust. 10 u.w.t. enumeratywnie określa przypadki, których zaistnienie obliguje organ do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu. Sankcja określona w tym przepisie będzie miała zawsze zastosowanie, gdy naruszone zostaną przewidziane w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zakazy sprzedaży napojów alkoholowych, a nie zostanie orzeczony zakaz prowadzenia działalności gospodarczej związanej ze sprzedażą i podawaniem napojów alkoholowych. W świetle powyższego, w sytuacji gdy do Prezydenta [...] wpłynęła notatka służbowa sporządzona przez funkcjonariuszy Straży Miejskiej informująca o sprzedaży w lokalu skarżącej napoju alkoholowego osobie nieletniej, obowiązkiem organu było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w tym zakresie i wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia przedmiotowego zezwolenia. Samo postępowanie przeprowadzone zostało z pełną starannością i dbałością o zapewnienie w nim udziału stronie skarżącej, a zatem zarzut skargi naruszenia art. 6, 7, 8 i 11 Kpa., nie znajduje uzasadnienia. Podnoszenie zarzutów związanych z nieprawidłowością postępowania musi bowiem znaleźć swoje oparcie w przepisach Rozdziału 4 Działu II Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie dowodowe nosi cechę działania celowego i nie wymaga, czego oczekuje skarżąca, dokonania pełnej analizy elementów pojawiających się w jego toku, jak chociażby zbadania zamiaru działania nieletnich zatrzymanych przez strażników, czy sprzedawczyni. Ma ono przyczynić się do ustalenia stanu faktycznego, pozwalającego na zastosowanie konkretnych przepisów prawa materialnego, co na tle rozpoznawanej sprawy oznacza zastosowanie przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Na tym tle Sąd nie podzielił przekonania Spółdzielni [...] co do naruszenia prawa procesowego zaskarżonymi decyzjami. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, wszystkie twierdzenia organu co do sprzedaży nieletnim alkoholu w sklepie przy ul. B. w [...] należącym do skarżącej znajdują oparcie w materiale dowodowym. Organ przesłuchał w charakterze świadków dwóch funkcjonariuszy Straży Miejskiej, którzy zatrzymali nieletnich spożywających alkohol. Z przesłuchania, z którego sporządzono protokoły (str. 162 - 167 akt adm.) wynika, iż zatrzymani nieletni wskazali sklep i ekspedientkę, która sprzedała im piwo. Przesłuchany został, w charakterze świadka jeden z nieletnich, który alkohol zakupił. Zeznał on, iż alkohol kupił w sklepie przy ul. B. i dodał, iż osobą sprzedającą była prawdopodobnie wskazana funkcjonariuszom Straży Miejskiej ekspedientka. Wobec powyższego organ prawidłowo ustalił fakt sprzedaży alkoholu nieletnim w sklepie należącym do skarżącej Spółdzielni. Nie można z faktu, iż sprzedawczyni O. B. ostatecznie zaprzeczyła jakoby sprzedała nieletnim alkohol wywodzić, że organ ustalił fakt sprzedaży piwa w sposób dowolny, czym naruszył art. 80 Kpa., tym bardziej, że z paragonu kasowego niedozwolona transakcja sprzedaży wynikała jednoznacznie. Organ w sposób jednoznaczny ocenił cały materiał dowodowy, stwierdzając, że stanowisko sprzedawczyni nie może przeczyć spójnym i tożsamym zeznaniom osób, które zostały przesłuchane w trakcie postępowania, w szczególności funkcjonariuszy Straży Miejskiej. W ocenie Sądu, rozumowanie organu jest prawidłowe, logiczne i znajduje oparcie w zebranym materiale dowodowym. Warto zauważyć, występujący na tle niniejszej sprawy konflikt między interesem osób prowadzących działalność gospodarczą, dla których posiadanie uprawnienia do sprzedaży napojów alkoholowych ma bardzo duże znaczenie i niekiedy decyduje o celowości prowadzonej przez nich działalności handlowej, a interesem społecznym przejawiającym się ochroną nieletnich w drodze ograniczania powszechnej dostępności do napojów alkoholowych. Ustawodawca dał pierwszeństwo interesowi społecznemu i jako element oddziaływania prawnego wprowadził zasadę pozbawiania prawa do sprzedaży takich napojów tych podmiotów, które nie stosują kontroli ustalonej prawem. Ustawodawca w preambule do ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi określił cel, jakiemu ta ustawa ma służyć. Uznał mianowicie życie obywateli w trzeźwości za niezbędny warunek moralnego i materialnego dobra Narodu. Z powyższego jednoznacznie wynika, że przeciwdziałanie patologicznym zjawiskom społecznym, takim jak alkoholizm jest celem nadrzędnym ustawy, który nie podlega jakiejkolwiek relatywizacji w zderzeniu z interesem ekonomicznym podmiotów gospodarczych zajmujących się handlem napojami alkoholowymi. Dlatego też skutkom udostępniania alkoholu osobom nieletnim nie można przeciwstawiać – jak to czyniła w rozpoznawanej sprawie skarżąca – skutków pozbawienia przedsiębiorcy pozwolenia na sprzedaż lub podanie napojów alkoholowych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że ustawodawca, w celu uniknięcia ryzyka sprzedaży lub podawania napojów alkoholowych osobom niepełnoletnim dał sprzedającemu (podającemu) prawo żądania okazania dokumentu stwierdzającego wiek nabywcy (art. 15 ust. 2 u.w.t.). Jeżeli sprzedający z tego uprawnienia nie korzysta, jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie, to niejako godzi się na ponoszenie konsekwencji naruszenia zakazu (por. wyrok z 25 października 2006 r., II GSK 175/06; wyrok z 27 września 2005 r., II GSK 148/05; wyrok z 29 sierpnia 2007 r., II GSK 111/07). Podkreślić należy, że nawet jednorazowe naruszenie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, w tym sprzedaż alkoholu osobie nieletniej, obliguje właściwy organ do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie NSA (por. np. wyrok z 27 września 2005 r., II GSK 148/05, wyrok z 25 października 2006 r., II GSK 175/06, wyrok z 10 października 2006 r., II GSK 160/06, wyrok z 29 sierpnia 2007 r., II GSK 111/07). Gdyby zamiarem ustawodawcy było uznanie za przesłankę cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jedynie wielokrotnych aktów naruszeń zakazu sprzedaży tych napojów osobom nieletnim to wprowadziłby w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) u.w.t. regulację analogiczną do regulacji zawartej w pkt 3 tegoż przepisu. Przepis art. 18 ust. 10 pkt 3 u.w.t. wyraźnie stanowi, że zezwolenie cofa się w przypadku powtarzającego się co najmniej dwukrotnie w okresie 6 miesięcy w miejscu sprzedaży lub w najbliższej okolicy, zakłócania porządku publicznego w związku ze sprzedażą alkoholu przez dany punkt sprzedaży. W art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) u.w.t. unormowania takiego jednak brak, co nie może pozostawać bez wpływu na wykładnię tego przepisu. Mając powyższe uwagi na względzie, Sąd uznał, że poddane kontroli sądowej działanie organu w rozpatrywanej sprawie jest zgodne z prawem, a zatem na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.