VI SA/Wa 1533/12
WyrokWSA w Warszawie2012-12-04
Skład orzekający: Pamela Kuraś-Dębecka, Ewa Frąckiewicz, Małgorzata Grzelak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy niezdanie kolokwium rocznego z aplikacji adwokackiej, pomimo pozytywnej opinii patrona i dobrych ocen z praktyk, może stanowić samoistną i wystarczającą przesłankę do skreślenia aplikanta z listy aplikantów adwokackich z powodu stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że niezdanie kolokwium rocznego, zwłaszcza dwukrotne i z rażącymi brakami wiedzy, może stanowić decydujące kryterium oceny nieprzydatności do zawodu adwokata, nawet przy pozytywnych opiniach patrona i z praktyk. Organy samorządu adwokackiego prawidłowo oceniły, że negatywne wyniki kolokwiów, wskazujące na trwałą niekompetencję, przeważają nad innymi pozytywnymi przesłankami, a uchwała o skreśleniu nie nosi cech dowolności.Stan faktyczny
Aplikant adwokacki K. E. uzyskał dwie niedostateczne oceny z kolokwium rocznego z prawa karnego, co skutkowało odmową zgody na powtarzanie roku i skreśleniem z listy aplikantów. Organy samorządu adwokackiego uznały jego wiedzę za rażąco niedostateczną i wskazującą na nieprzydatność do zawodu, mimo pozytywnej opinii patrona i dobrych ocen z praktyk. Aplikant zaskarżył uchwały, podnosząc zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących skreślenia i terminów kolokwiów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Protokolant st. sekr. sąd. Anna Błażejczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi K. E. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich oraz odmowy uwzględnienia wniosku o wyrażenie zgody na powtórzenie pierwszego roku szkoleniowego aplikacji adwokackiej oddala skargę
Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (NRA) uchwałą z dnia [...] maja 2012 r. utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej (ORA) w [...] z [...] stycznia 2012 r. w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na powtarzanie roku szkoleniowego i skreślenia z listy aplikantów K. E. (skarżący).
Do powyższego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym;
Skarżący K. E. został wpisany na listę aplikantów adwokackich uchwałą ORA w [...] z dnia [...] października 2010 r.
W dniu [...] listopada 2011 r. K. E. przystąpił do kolokwium rocznego po pierwszym roku aplikacji, uzyskując dwie oceny niedostateczne z przedmiotów prawo karne materialne i procesowe oraz ocenę dostateczną z bloku "Adwokatura". W toku kolokwium poprawkowego w dniu [...] grudnia 2011 r. skarżący otrzymał dwie oceny niedostateczne z prawa karnego i ocenę dobrą z zagadnień dotyczących adwokatury.
Obydwie komisje egzaminacyjne stwierdziły, że aplikant nie posiada wiedzy z zakresu podstawowych problemów prawa karnego, takich jak czyn ciągły, bezprawność, karalność, przedawnienie, wyłączenie winy, tajemnica obrończa i adwokacka. Aplikant złożył wniosek o wyrażenie zgody na powtarzanie roku szkoleniowego.
W toku wszczętego przez ORA postępowania aplikant złożył pismo, w którym wyjaśnił, że nie był w stanie w pełni przygotować się do kolokwium z uwagi na ograniczone możliwości czasowe, wynikające głównie z okoliczności rodzinnych. Patron aplikanta, adwokat K. W. sporządził pozytywną opinię o aplikancie. Przewodnicząca Komisji Szkolenia Aplikantów Adwokackich nie uwzględniła wniosku aplikanta o powtarzanie roku.
W dniu [...] stycznia 2012 r. ORA w [...] podjęła uchwałę o odmowie wyrażenia zgody na powtarzanie roku szkoleniowego przez K. E. i postanowiła skreślić go z listy aplikantów adwokackich. ORA wskazała, że uchwała o wyrażeniu zgody na powtarzanie roku ma charakter uznaniowy, zaś Regulamin aplikacji adwokackiej nie określa kryteriów, jakie winny być brane pod uwagę przy rozstrzyganiu wniosku. ORA stwierdziła, że wiodącą przesłankę musi stanowić ocena, czy powtórzenie roku, w kontekście dotychczasowych wyników szkolenia daje podstawę do pozytywnych rokowań co do możliwości uzyskania przez aplikanta należytego poziomu wiedzy i umiejętności, zdania przez niego kolejnych kolokwiów, a wreszcie - egzaminu adwokackiego. Według organu I instancji opisane w protokołach egzaminacyjnych braki wiedzy K. E. mają charakter rażący. Aplikant pomimo rocznego szkolenia teoretycznego i praktyki u patrona prawdopodobnie nie udźwignąłby ciężaru egzaminu uniwersyteckiego z zakresu prawa karnego. Ocena taka pochodzi od sześciu niezależnych egzaminatorów, cieszących się autorytetem zawodowym (sędziowie, adwokaci, prokuratorzy). ORA uznała, że nie może podzielić opinii patrona, który ocenił aplikanta "celująco" we wszystkich dziedzinach, ponieważ oceny te wskazują na niedopuszczalnie niski poziom kryteriów jakimi kierował się patron. ORA wskazała, że spośród około 120 aplikantów pierwszego roku tylko 6 osób nie zdołało zaliczyć kolokwium, co dodatkowo dowodzi rażąco niskiego poziomu wiedzy aplikanta. Te okoliczności stanowiły podstawę dla sformułowania przez ORA negatywnej prognozy co do możliwości uzyskania przez aplikanta umiejętności świadczenia pomocy prawnej w zawodzie adwokata. Podstawę decyzji o skreśleniu stanowił art. 79 ust. 2 ustawy z z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (j. t. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm. - dalej p.o.a.).
W odwołaniu od powyższej uchwały skarżący wniósł o jej zmianę i wyrażenie zgody na powtarzanie roku szkoleniowego i ponowne przystąpienie do kolokwium, bądź też uchylenie jej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący podniósł, że kolokwium, początkowo planowane na grudzień 2011 r., zostało przesunięte na listopad, o czym aplikanci zostali poinformowani we wrześniu. Skróciło to czas potrzebny na przygotowanie się do egzaminu oraz spowodowało konieczność zdawania go jeszcze przed zakończeniem zajęć szkoleniowych. Ponadto ORA nie uwzględniła opinii patrona, opartej na rocznej współpracy z aplikantem. Natomiast negatywna opinia Przewodniczącej Komisji Szkolenia została oparta wyłącznie o wyniki kolokwiów. Zdaniem strony ORA pominęła liczne opinie z sądów i prokuratury, wydane w toku praktyk przed tymi organami oraz nie wyjaśniła, co rozumie przez pojęcie nieprzydatności do wykonywania zawodu.
Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej po rozpoznaniu ww. odwołania w uzasadnieniu stwierdziło, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, a rozstrzygnięcie sprawy przez ORA należy ocenić jako trafne i oparte o całokształcie wyników prawidłowo przeprowadzonego postępowania.
Prezydium NRA nie podzieliło zarzutu skarżącego o zaskoczeniu aplikantów wczesnym terminem kolokwium, uniemożliwiającym należyte przygotowanie się do niego. W ocenie organu drugiej instancji terminy kolokwiów rocznych, wiążące wszystkie okręgowe rady adwokackie, zostały ustalone już wiosną 2011 r. przez Prezydium NRA w obrębie przedziału czasowego [...] października - [...] grudnia 2011 r. ORA w [...] przeprowadziła zatem kolokwium w przepisowym czasie, a pierwszy egzamin ([...],[...] listopada 2011 r.) miał miejsce ponad miesiąc później, niż pierwszy możliwy do ustalenia termin. Aplikanci korzystający w odpowiedni sposób ze szkoleń i przyswajający wiedzę systematycznie, a nie tylko pod kątem kolokwium, mieli dość czasu na przygotowanie.
W tej sytuacji Prezydium NRA podziela stanowisko ORA w [...], że w świetle okoliczności, potwierdzających trwałą niekompetencję aplikanta, pozytywne opinie z przebiegu szkolenia, w tym opinia patrona, nie mogły zaważyć na treści ostatecznego rozstrzygnięcia. Zdaniem organu kolokwium jest najbardziej kompleksowym i miarodajnym sposobem sprawdzenia umiejętności aplikanta, zaś opinie o przebiegu aplikacji mają względem wyniku egzaminu znaczenie posiłkowe i co zasady nie mogą unicestwić wymowy dwóch kolejnych negatywnych ocen. Ponadto opinia patrona budzi wątpliwości co do poziomu oczekiwań stawianych aplikantowi, skoro aplikant, nie dysponując nawet elementarną wiedzą z zakresu prawa karnego, zasłużył na wszystkie jednakowe oceny "celujące" w przekonaniu patrona. Sam aplikant nawet przyznał, że w kancelarii otrzymywał zlecenia głównie z zakresu spraw cywilnych.
Prezydium NRA nie podzieliło zarzutu skarżącego, jakoby ORA w [...] nie wyjaśniła należycie pojęcia "nieprzydatności do zawodu" bowiem interpretacji tego określenia służy obszerny wywód, odnoszący się do prognoz, jakie można formułować w oparciu o dotychczasowe wyniki szkolenia danego aplikanta. Celem aplikacji jest przygotowanie jej adepta do świadczenia pomocy prawnej jako adwokat, z uwzględnieniem niezbędnego zasobu wiedzy teoretycznej i umiejętności praktycznych. Zdaniem organu osoba, która nie rokuje szans na zdanie kolokwium mimo ewentualnego powtórzenia roku, tym bardziej nie stwarza nadziei na pozytywne zaliczenie egzaminu adwokackiego i świadczenie pomocy prawnej wedle kryteriów obowiązujących adwokata. Okoliczności te składają się na pojęcie "nieprzydatności do zawodu", co jasno wynika z uzasadnienia uchwały ORA w [...].
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. E. wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały oraz utrzymanej nią w mocy uchwały ORA w [...]. Podtrzymując swoje stanowisko zawarte w odwołaniu zakwestionowanym uchwałom zarzucił:
1.naruszenie prawa materialnego:
a) art. 79 ust. 2 p.o.a w związku z § 8 ust. 3 oraz w związku z § 19 Regulaminu aplikacji adwokackiej z dnia 22 września 2009 r., poprzez jego błędną wykładnię wskutek przyjęcia, że negatywny wynik kolokwium stanowi samoistną przesłankę do skreślenia skarżącego z listy aplikantów, podczas gdy powinny być spełnione kumulatywnie inne przesłanki,
b) § 18 ust. 1 Regulaminu aplikacji adwokackiej z dnia 22 września 2009 r., poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż terminy kolokwiów rocznych ORA w [...] przeprowadziła w przepisowym czasie, podczas, gdy zostały one przeprowadzone w trakcie szkolenia aplikantów adwokackich pierwszego roku,
2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności związanych z opiniami patrona oraz ocenami z odbywanych praktyk, przez błędne uznanie, iż opinie o przebiegu aplikacji mają względem wyniku egzaminu znaczenie posiłkowe i co do zasady nie mogą unicestwić negatywnych ocen z kolokwium rocznego.
Rozwijając te zarzuty skarżący wskazał, że jego zdaniem niezdanie kolokwium rocznego nie może automatycznie powodować skutku w postaci skreślenia z listy aplikantów adwokackich, nie jest bowiem równoznaczne z nieprzydatnością do wykonywania zawodu. Organy korporacyjne oparły swoje uchwały wyłącznie na negatywnym wyniku kolokwium. Z § 8 ust. 3 Regulaminu wynika jednoznacznie, że podjęcie uchwały o skreśleniu aplikanta z listy adwokatów adwokackich następuje po zapoznaniu się przez ORA z opinią patrona oraz po umożliwieniu złożenia wyjaśnień aplikantowi. W rozpatrywanej sprawie wymóg ten został spełniony wyłącznie formalnie. Skreślenie z listy nastąpiło mimo dobrej opinii patrona i bez wnikliwego pochylenia się nad problemami aplikanta. Kwestia przydatności do zawodu była przedmiotem rozważań NSA w wyrokach: z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt II GSK 939/10, z dnia 20 lipca 2010 r" sygn. akt II GSK 590/10, z dnia 8 czerwca 2011 r. sygn. akt II GSK 609/10 oraz z dnia 29 lutego 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 212/11.
Zdaniem skarżącego organy korporacyjne w żaden sposób nie odniosły się do dodatkowej opinii patrona o aplikancie z dnia [...] stycznia 2012 r. Organy korporacyjne nie rozważyły również rozbieżności między znajdującymi się w aktach osobowych trzynastoma bardzo dobrymi opiniami z praktycznego przygotowania a poziomem wiedzy wynikającym z niezaliczonego kolokwium. NRA stwierdziła tylko, iż opinie o przebiegu aplikacji mają względem wyniku egzaminu znaczenie posiłkowe.
Skarżący uważa, że opinie wystawione przez patrona odnoszą się do codziennej pracy aplikanta pod jego nadzorem, są wystawione zgodnie z przebiegiem wykonywanych w kancelarii zadań: reprezentowaniu klientów przed sądem i innymi organami, udzielaniu klientom porad, sporządzaniu opinii, pism procesowych itd. Skarżący wyjaśnił, iż co prawda głównie zlecane od patrona są mu sprawy cywilne, nie oznacza to, iż innych spraw nie prowadzi. Zlecone przez patrona zadania skarżący wykonywał rzetelnie, co zostało potwierdzone opiniami i ocenami patrona. Zdaniem skarżącego opinia patrona w świetle proponowanych zmian w systemie egzaminacyjnym ma zasadnicze znaczenie dla oceny aplikanta o przydatności do wykonywania zawodu. W proponowanej formie egzaminu rezygnuje się z części testowej dotyczącej wiedzy teoretycznej, a kładzie się nacisk na przygotowanie praktyczne do wykonywania zawodu adwokata.
Skarżący kwestionuje również opinię Przewodniczącej Komisji Szkolenia Aplikantów Adwokackich, gdyż opinia ta nie zawiera uzasadnienia i oparta została wyłącznie na wyniku kolokwium, zaś Prezydium NRA również tej kwestii nie zbadała wnikliwie.
Zdaniem skarżącego organy korporacyjne błędnie przyjęły, że wobec regulacji zawartej w § 19 Regulaminu, ziszczenie się jednej z przesłanek wymienionych w tym przepisie, w niniejszej sprawie - negatywny wynik kolokwium rocznego, automatycznie powoduje skutek w postaci skreślenia z listy aplikantów adwokackich. W efekcie wyłączyły celowość dokonywania ustaleń w zakresie innych okoliczności dotyczących rokowań odnośnie przydatności do wykonywania zawodu adwokata. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny, tego rodzaju wykładnia w istocie zmienia charakter decyzji (uchwały) podejmowanej na podstawie art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze z uznaniowej na związaną.
Skarżący uważa również, że ORA w [...] naruszyła § 18 ust. 1 Regulaminu. Przepis ten nie wskazuje granicznej daty dla przeprowadzenia kolokwium rocznego, wymogiem było wyznaczenie go przed zakończeniem pierwszego roku szkoleniowego z przedmiotów objętych szkoleniem, po zakończeniu cyklu szkoleniowego, a więc po wyczerpaniu toku nauki.
Skarżący wskazał także na negatywną konsekwencję źle ustalonego harmonogramu zajęć przez ORA. Zajęcia z bloku karnego zakończyły się w grudniu 2012 r. Kolokwium roczne zostało przeprowadzone w dniu [...] listopada 2011 r., natomiast kolokwium poprawkowe w dniu [...] grudnia 2011 r., a więc w trakcie szkolenia aplikantów pierwszego roku z bloku objętego zajęciami z prawa karnego.
W odpowiedzi na skargę, Prezydium NRA, wnosząc o oddalenie przedmiotowej skargi, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ wskazał, że wiedza teoretyczna musi być traktowana jako fundament i punkt wyjścia dla podejmowania praktycznych czynności związanych z wykonywaniem zawodu. Niedopuszczalne byłoby akceptowanie sytuacji, w której samorząd adwokacki, przyjmując do wiadomości okoliczność niedostatecznego poziomu wiedzy aplikanta, akceptuje kontynuowanie przez niego aplikacji z założeniem występowania przed sądem, kontaktów z klientami itp. licząc na to, że braki teoretyczne w toku praktyki uda się zatuszować lub że wskutek korzystnego biegu zdarzeń nie wyjdą na jaw. Fakt dwukrotnego niezdania przez skarżącego kolokwium oznacza jego trwałą niekompetencję i wskazuje na niedostateczną (wręcz rażąco niedostateczną) znajomość przepisów i brak wiedzy warunkującej możliwość wykonywania zawodu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, stosownie do stanu prawnego z daty podjęcia aktu lub czynności, a nie według przesłanek celowości czy słuszności.
Ponadto, w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze zarówno Okręgowe Rady Adwokackie, jak i Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej jako kolegialne organy samorządu zawodowego adwokatów sprawują zróżnicowane zadania z zakresu administracji publicznej. W określonych sytuacjach są także powołane do orzekania w sprawach indywidualnych, w tym między innymi w przedmiocie skreślenia aplikanta z listy aplikantów adwokackich.
Należy przy tym podkreślić, że sądowa kontrola legalności uchwał organów samorządu adwokackiego będących uznaniowymi decyzjami administracyjnymi ma zakres ograniczony. Musi być ukierunkowana przede wszystkim na badanie, czy przy wydawaniu zaskarżonej uchwały spełniona została zawarta w art. 7 k.p.a. powinność uwzględnienia słusznego interesu strony, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny. Ponadto wymaga ustalenia, czy uchwała podjęta została przez organ uprawniony, czy przepisy prawa materialnego pozwalały na podjęcie takiej uchwały oraz czy samo rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności.
W myśl art. 79 ust. 2 p. o a. Okręgowa rada adwokacka może skreślić aplikanta adwokackiego z listy aplikantów adwokackich w okresie pierwszych dwóch lat aplikacji, jeżeli stwierdzi jego nieprzydatność do wykonywania zawodu adwokata.
Powyższy przepis ustawy, w identycznym brzmieniu, został przeniesiony do § 8 regulaminu aplikacji adwokackiej, który obowiązywał w dniu uzyskania przez K. E. wpisu na listę aplikantów oraz w czasie zdawania kolokwiów (por. uchwała NRA nr 55/2009 z dnia 12 września 2009 r. w sprawie ustalenia jednolitego tekstu Regulaminu aplikacji adwokackiej). Treść przepisu art. 79 ust. 2 p.o.a. została również powtórzona w § 9 uchwały nr 55/2011 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 19 listopada 2011 r. w sprawie Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej (obowiązującego od dnia 1 stycznia 2012 r. aktualnego na dzień wydania zaskarżonych uchwał.)
Niewątpliwie uchwała podjęta na podstawie art. 79 ust. 2 p.o a. ma charakter uznaniowy. Warunkiem skreślenia z listy aplikantów w tym trybie jest stwierdzenie nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata. W tym aspekcie aktualne jest stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 1999 r., sygn. akt II SA 1345/99, co do tego, że organy samorządu adwokackiego, podejmując tak radykalną decyzję o skreśleniu aplikanta z listy aplikantów, zobowiązane były do zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i do jego rozpatrzenia oraz wszechstronnej oceny, czy ustalone dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zostały udowodnione (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Warunkiem zachowania uznaniowego charakteru rozstrzygnięcia, o jakim mowa w art. 79 ust. 2 p.o.a. jest dokonanie oceny przydatności aplikanta do zawodu adwokata w oparciu o wszelkie okoliczności dotyczące przebiegu aplikacji (por. wyrok NSA z 27 września 2011 r., sygn. akt II GSK 939/10).
Ustosunkowując się do podnoszonych w skardze zarzutów Sąd uznał, że organy samorządu adwokackiego w sposób wyczerpujący wyjaśniły przyczyny stwierdzenia nieprzydatności skarżącego do wykonywania zawodu adwokata. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko organów samorządu adwokackiego, że w ostatecznym rozrachunku przeważającym i decydującym kryterium oceny przydatności aplikanta do zawodu adwokata jest poziom wiedzy aplikanta, który jest weryfikowany w oparciu o wyniki przeprowadzanych w toku aplikacji kolokwiów. Wbrew stanowisku zawartemu w skardze, organy samorządu adwokackiego nie ograniczyły się w tej mierze do kwestii wpływu negatywnego wyniku kolokwium rocznego na ocenę przydatności do wykonywania zawodu, lecz analizowały także inne okoliczności, w tym pozytywne opinie o aplikancie wydane w toku szkolenia oraz pozytywną opinię patrona. W uzasadnieniu uchwały ORA w [...] wyjaśniono z jakich przyczyn wspomniane opinie patrona oraz z przebiegu praktyki w sądach i prokuraturze , nie "równoważyły" skutków negatywnego wyniku kolokwium rocznego i nie mogły mieć decydującego wpływu na ocenę przydatności skarżącego do wykonywania zawodu adwokata. Ponadto podano motywy, jakimi kierowało się ORA w [...] oraz Prezydium NRA dając pierwszeństwo wynikom sprawdzianu wiedzy teoretycznej. Z motywów tych wynika, że wiodącą przesłankę musi stanowić ocena, czy powtórzenie roku, w kontekście dotychczasowych wyników szkolenia daje podstawę do pozytywnych rokowań co do możliwości uzyskania przez aplikanta należytego poziomu wiedzy i umiejętności, zdania przez niego kolejnych kolokwiów, a wreszcie - egzaminu adwokackiego. Według organu pierwszej instancji opisane w protokołach egzaminacyjnych braki wiedzy aplikanta w zakresie prawa karnego miały charakter rażący. Zdaniem organów samorządowych w takiej sytuacji aplikant pomimo rocznego szkolenia teoretycznego i praktyki u patrona prawdopodobnie nie udźwignąłby ciężaru egzaminu uniwersyteckiego z zakresu prawa karnego. Organy podkreśliły, iż ocena taka pochodzi od sześciu niezależnych egzaminatorów (sędziowie, adwokaci, prokuratorzy) oraz, że spośród około 120 aplikantów pierwszego roku tylko 6 osób nie zdołało zaliczyć kolokwium. W tej sytuacji trudno uznać za zasadny argument skarżącego, iż organy korporacyjne de facto zmieniły charakter decyzji (uchwały) podejmowanej na podstawie art. 79 ust. 2 p.o.a. z uznaniowej na związaną.
Ponieważ nieprzydatność do zawodu jest stanem faktycznym, który może stanowić przesłankę do wydania decyzji w przedmiocie skreślenia z list aplikantów adwokackich należało uznać, że brak jest podstaw do poważania ustaleń faktycznych dokonanych przez organy samorządu adwokackiego. W konsekwencji zarzuty naruszenia przepisów postępowania postawione zaskarżonej uchwale nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie.
Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego należy zauważyć, że skoro stan faktyczny został ustalony w sposób prawidłowy, o czym mowa wyżej, zatem także zarzut naruszenia art. 79 ust. 2 p.o.a. musiał być uznany przez Sąd jako niezasadny. Dlatego, w ocenie Sądu, w sprawie nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego w sposób wymagający uchylenia zaskarżonych uchwał.
Ustosunkowując się do zarzutu pod adresem niekorzystnego dla aplikantów zmiany terminu kolokwiów Sąd podzielił stanowisko organów samorządowych, iż termin kolokwium był zatem znany od wiosny 2011 r. i został ustalony zgodnie z obowiązującymi przepisami wewnętrznymi na okres przed zakończeniem pierwszego roku szkoleniowego. Słuszne jest zatem stanowisko, iż dla większości innych aplikantów kwestia terminu kolokwium nie była przeszkodą do odpowiedniego przygotowania się do sprawdzianu wiedzy teoretycznej.
Sąd uważa, iż bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia sprawy pozostała okoliczność połączenia rozpoznania wniosku o powtarzanie roku szkoleniowego z podjęciem uchwały o skreśleniu z listy aplikantów.
W tych warunkach brak było uzasadnionych podstaw do zakwestionowania argumentów przyjętych przez organy samorządu adwokackiego jako podstawę skreślenia skarżącego z listy aplikantów adwokackich.
Z tych wszystkich względów należało skargę oddalić w oparciu o art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło