VI SA/Wa 1834/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Danuta Szydłowska po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu H. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2017 r. sygn. VI SA/Wa 1834/16 odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. w sprawie ze skargi "H." Sp. z o. o. z siedzibą w [...] na decyzję Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia koncesji na rozpowszechnianie programu radiowego postanawia utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego "H." Sp. z o.o. z siedzibą w [...]zwróciła się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W treści formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy spółka wskazała, iż wysokość kapitału zakładowego wynosi 125 000 złotych, wartość środków trwałych 0 złotych, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy 1 532,66 złotych. Spółka wskazała też, że nie posiada aktywnych rachunków bankowych. Podkreśliła, że z uzyskiwanych dochodów pokrywa jedynie bieżące podstawowe wydatki, posiadając przy tym zadłużenie na poziomie około 900 tysięcy złotych. Zarówno miesięczne wydatki, jak i przychody skarżąca spółka oszacowała na kwotę około siedmiu tysięcy złotych. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżąca przedłożyła rachunek zysków i strat oraz zeznanie podatkowe za rok 2015 i rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia do 30 września 2016 roku. W roku 2015 przy przychodzie na poziomie 215 406 złotych i kosztach jego uzyskania sięgających kwoty 216 942 złotych jej strata sięgnęła kwoty 1 535 złotych. Trzy pierwsze kwartały roku 2016 skarżąca spółka zamknęła zyskiem na poziomie 22 124 złotych (przy przychodzie wynoszącym 59 384 złotych). Postanowieniem z dnia 8 lutego 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 15 lutego 2017 r. skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia starszego referendarza sądowego wnosząc o jego zmianę przez zwolnienie od kosztów sądowych w całości, ewentualnie o zwolnienie o co najmniej od opłaty od skargi. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca wskazała, że nie posiada środków finansowych i środków rzeczowych, a jej bieżące przychody są wydatkowane na pokrycie bieżących kosztów i zadłużenia. W tym kontekście także dochód osiągnięty po 3 kwartałach 2016 r. zostaje zużytkowany. Zdaniem skarżącej, że gdyby nawet przyjąć, że dochód jaki osiąga utworzyłby "trwały" majątek finansowy, to i tak majątek ten zostałby w istocie zniwelowany poprzez wydatkowanie go na opłatę od skargi w kwocie 10000 złotych. Tym samym, w ocenie skarżącej, w skarżonym postanowieniu błędnie zastosowano art. 246 § 2 p.p.s.a. wobec pominięcia okoliczności, że skarżąca nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a co najmniej, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Do sprzeciwu skarżąca nie dołączyła żadnych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Istotnym jest, że ustawodawca nie wprowadza wymogu braku jakiegokolwiek majątku, ale warunek braku środków, gdyż tylko za pomocą środków pieniężnych ponoszone są koszty postępowania. Co więcej, w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż osoba prawna obowiązana jest do wykazania nie tylko tego, że nie posiada niezbędnych środków, ale również tego, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 266/08; postanowienie NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt I GZ 62/08; postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 123/12 – publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, to powinno ono sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 stycznia 2013 r., sygn. akt: II FZ 987/12). Zaznaczyć należy, że przezorności i zapobiegliwości w zakresie zdobycia środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym należy przy tym szczególnie wymagać od osób biorących udział w postępowaniach sądowych w związku z prowadzoną przez siebie profesjonalną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszelkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów sądowych (por. postanowienia NSA z 24 czerwca 2008 r., sygn. akt l GZ 147/08 oraz z 9 lipca 2008 r., sygn. akt l FZ 265/08). W orzecznictwie utrwalony jest także pogląd, że podmiot który nie wykazał, iż utracił płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinien partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008r., sygn. akt I OZ 208/08). Zgodzić się należy ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu, że sytuacja strony skarżącej nie daje podstaw do przyznania jej prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. Powtórzenia wymaga, że w realiach przedmiotowej sprawy nie można mówić o braku środków w sytuacji, w której Spółka uzyskuje bieżące dochody, a te przeznaczane są na pokrycie zobowiązań. W złożonym sprzeciwie strona wskazuje, że gdyby gromadziła "trwały" majątek finansowy to i tak w zaistniałej sytuacji zostałby on przeznaczony na uiszczenie wpisu. Takie twierdzenie jednoznacznie wskazuje, że strona nie podejmuje żadnych starań, aby z własnych środków ponieść koszty postępowania sądowego, lecz liczy jedynie na pomoc państwa. Od strony, zwłaszcza jeśli jest spółką prawa handlowego należy oczekiwać, że będzie dysponować swoim majątkiem w taki sposób, aby uzyskać z niego sumy potrzebne na pokrycie kosztów sądowych, w szczególności, jeśli w porównaniu z jego wartością są one niewielkie. Z oświadczeń przedstawionych przez spółkę nie wynika, aby utraciła ona płynność finansową. Spółka wykazuje comiesięczne przychody, które wydatkuje na bieżące utrzymanie i aktualną działalność. W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania cywilnoprawnych zobowiązań skarżącej w szczególny sposób w stosunku do zobowiązań związanych z toczącym się postępowaniem sądowoadministracyjnym. Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu, że wspólnicy, decyzją których Spółka powstała, nie mogą pozostawać bierni w sytuacji trudności finansowych i żądać udzielenia przez państwo bezzwrotnej pomocy finansowej na prowadzenie postępowań sądowych. Nie można bowiem stosując prawo pomocy, chronić czy wzbogacać majątku osób prywatnych. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Tak więc jeżeli spółka aktualnie doświadcza problemów finansowych, w pierwszej kolejności winna zwrócić się o pomoc do swoich udziałowców, z woli których funkcjonuje w obrocie prawnym. Wspólnicy, decyzją których Spółka powstała nie mogą pozostawać bierni w sytuacji trudności finansowych i żądać udzielenia przez państwo bezzwrotnej pomocy finansowej na prowadzenie postępowań sądowych. Reasumując, stwierdzić należy, że sytuacja strony skarżącej nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.