VI SA/Wa 1875/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Borowiecki po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi B. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącej spółce B. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w postaci wpisu od skargi. W dniu [...] maja 2014 r. spółka B. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej także: "skarżąca spółka" lub "strona skarżąca"), reprezentowana przez adwokata, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w postaci wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca powołała się na trudną sytuację finansową spowodowaną odnotowaniem straty za ubiegły rok obrotowy w wysokości [...] złotych oraz aktualny stan jej rachunku bankowego, na którym znajdują się środki w kwocie [...] złotych. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, iż wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi [...]złotych, wartość środków trwałych to [...] złotych, zaś strata za ostatni rok obrotowy według bilansu zamknęła się w kwocie [...]złotych. Z dokumentów nadesłanych przez skarżącą spółkę wynika ponadto, że w roku 2012 spółka poniosła stratę w kwocie [...] złotych przy przychodzie w wysokości [...]złotych. W sprawozdaniu z działalności skarżącej za rok 2012 wskazano, że na przestrzeni poszczególnych miesięcy systematycznie rosła sprzedaż usług ochrony na rzecz osób fizycznych, co jednoznacznie dobrze rokuje na działalność spółki w roku 2013. Z dodatkowych informacji i objaśnień do sprawozdania z działalności spółki za 2012 rok, nadesłanych do sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 1196/13, wynika, że skarżąca spółka rozpoczęła działalność gospodarczą w marcu 2012 r., zatrudniła [...] osób, osiągnęła przychód netto ze sprzedaży usług ochrony w wysokości [...] złotych, a odnotowana strata finansowa netto w kwocie [...]złotych jest związana z zakupem [...] sztuk kas fiskalnych (niezbędnych ze względu na rodzaj prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej) za kwotę netto [...] złotych. Z kolei, z przedłożonego rachunku zysków i strat skarżącej spółki za rok 2013 wynika, że spółka osiągnęła przychód netto ze sprzedaży w wysokości [...] złotych. Koszty działalności operacyjnej zamknęły się natomiast w kwocie [...] złotych. Uwzględniając pozostałe przychody i koszty operacyjne, strata netto skarżącej spółki za rok 2013 wyniosła [...] złotych. Natomiast rachunek zysków i strat skarżącej spółki sporządzony na dzień 31 marca 2014 r. wskazuje, że osiągnęła ona w pierwszym kwartale bieżącego roku przychód netto ze sprzedaży w wysokości [...] złotych. Koszty działalności operacyjnej zamknęły się natomiast w kwocie [...] złotych. Skarżąca spółka przedstawiła również wyciągi z rachunku bankowego za okres od 31 marca 2014 roku do dnia 30 czerwca 2014 roku, na którym saldo końcowe wyniosło [...] złotych. W wyniku analizy zgromadzonego materiału dowodowego Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 12 grudnia 2014 r. odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, z uwagi na fakt, iż spółka nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W złożonym w dniu 20 grudnia 2014 r. sprzeciwie od powyższego postanowienia referendarza sądowego skarżąca spółka, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumenty wyrażone w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, stwierdziła m.in., że ocena wydolności finansowej spółki została dokonana przez referendarza sądowego na wyrost i w oparciu o prognozowane, domniemanie dochody spółki. Strona skarżąca podkreśliła, że stoi to w sprzeczności z rzeczywistą oceną aktualnych problemów finansowych spółki i doprowadziło do wadliwego przyjęcia, że jej sytuacja finansowa nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy. Skarżąca spółka wyjaśniła, że otrzymuje zastrzyki gotówki od jedynego udziałowca spółki, który współfinansując jej działalność, próbuje ratować spółkę. Strona skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem, że systematyczny wzrost sprzedaży usług ochrony dobrze rokuje na działalność spółki w 2014 roku i oznacza brak poważnych zagrożeń dla jej działalności w przyszłości. Strona podniosła, że wysokość dochodów równoznaczna jest w wydatkami. Ponadto, strona skarżąca zauważyła, że spółka musiała dostosować działalność do obowiązujących przepisów i zakupić aż [...] sztuki kas fiskalnych. Strona dodała jednocześnie, że środki na obsługę prawną zostały w znaczny sposób zmniejszone, a kwota przeznaczona na nią wskazana przez referendarza ([...] złotych) jest już nieaktualna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."), od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 powołanej ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. Stosownie do art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Z przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy zauważyć, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi wyraźne odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu Państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami. W przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca spółka uzasadniła brakiem środków finansowych pozwalających na uiszczenie wpisu od skargi (400 złotych). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, Sąd stwierdził, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika ciągły wzrost przychodów netto skarżącej spółki ze sprzedaży w stosunku do roku 2012. Należy zauważyć, że rok 2012 skarżąca spółka zamknęła przychodem netto na poziomie [...] złotych. Natomiast w roku 2013 spółka osiągnęła przychód, który sięgnął kwoty [...]złotych. Ponadto, Sąd stwierdził, że nastąpił wzrost kosztów działalności operacyjnej z kwoty [...] złotych w 2012 r. do kwoty [...] złotych. Zdaniem Sadu, wzrost ten w odniesieniu do poszczególnych kategorii dotyczył również wypłacanych przez spółkę wynagrodzeń, które wzrosły od [...] tysięcy do ponad [...] tysięcy złotych. Jednocześnie, zużycie materiałów także zwiększyło się z kwoty [...] tysięcy do kwoty [...] tysięcy złotych. W ocenie Sądu, powiększyła się wartość kosztów usług obcych z kwoty [...] tysięcy do [...] tysięcy złotych. Również w roku 2014 przychód skarżącej spółki w pierwszym kwartale przekroczył [...] tysięcy złotych, a na wynagrodzenia przeznaczyła ona ponad [...] tysięcy złotych. Zdaniem Sądu, pomimo odnotowywanej straty z prowadzonej działalności gospodarczej, skarżąca spółka ewidentnie zwiększyła jej skalę. Świadczy o tym także podniesienie poziomu wydatków na wynagrodzenia i zużycie materiałów i energii. Należy zauważyć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, wskazywana przez stronę skarżącą strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza automatycznie konieczności zwolnienia strony z kosztów sądowych, bowiem wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę (tak m.in. /w:/ postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2013 r., sygn. akt II GZ 489/13). W ocenie Sądu, należy również podzielić pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że powstanie straty nie oznacza automatycznej utraty możliwości płatniczych. Skarżąca spółka ciągle funkcjonuje w obrocie gospodarczym, osiąga przychód z prowadzonej działalności, przystosowuje się do warunków prowadzenia działalności gospodarczej, pozyskuje klientów i zatrudnia pracowników. W takich warunkach, zdaniem Sądu, nie można uznać, by skarżąca spółka nie była w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. W ocenie Sądu, skarżąca spółka nie utraciła płynności finansowej, skoro zwiększyła przychód o kwotę [...] tysięcy złotych. Jednocześnie, należy zauważyć, że o jej możliwościach płatniczych świadczy regularne pokrywanie wydatków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej zarówno o charakterze cywilnoprawnym (np. zapłata na rzecz agencji ochrony kwoty [...]złotych w dniu 27 maja 2014 r. oraz kolejnej kwoty [...]złotych w dniu 28 czerwca 2014 r., czy też na rzecz operatora telekomunikacyjnego w dniu 25 kwietnia 2014 r. kwoty [...] złotych), jak i publicznoprawnym (regularne wpłaty na rzecz urzędów skarbowych i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - przykładowo [...] złotych w dniu 7 kwietnia 2014 r., czy też [...] złotych w dniu 10 maja 2014 r.). Należy wskazać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (vide: np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt I FZ 244/11). Warto zauważyć, że w postanowieniu z dnia z 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 267/11, Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Zdaniem Sądu, koszty sądowe również są wydatkami związanymi z bieżącą działalnością spółki. Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się bowiem z możliwością powstania konieczności prowadzenia postępowań sądowych. Inne zobowiązania związane z bieżącą działalnością spółki nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (podobnie: postanowienie NSA z dnia 18 lipca 2012 r., sygn. akt I GZ 155/12) W ocenie Sądu, struktura przychodów i kosztów przedstawiona przez stronę skarżącą wskazuje, że dała ona pierwszeństwo innym kosztom prowadzonej działalności w sytuacji, gdy osiągane przychody pozwalają na poniesienie wskazanych kosztów postępowania sądowego. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania. Sąd podkreśla ponadto, że analiza transakcji dokonywanych na rachunku bankowym skarżącej spółki jednocześnie wskazuje, że jedynych lecz regularnych wpłat na ten rachunek dokonuje Prezes Zarządu skarżącej spółki. Z dokumentów wynika, że w miesiącu kwietniu 2014 r. dokonał dwukrotnie wpłat na łączną kwotę [...] złotych, w miesiącu maju 2014 r. dokonana przez niego wpłata sięgnęła kwoty [...]złotych, a w miesiącu czerwcu 2014 r. czterokrotnie przelane środki wyniosły łącznie[...]złotych. Ponadto, z przedstawionych wyciągów z rachunku bankowego wynika, że przeważające operacje na rachunku polegały na dokonywaniu przelewów na rzecz komorników sądowych, urzędu skarbowego i ZUS, a także agencji ochrony. Zdaniem Sądu, wyciągi nie dokumentują więc żadnych kwot uzyskiwanych z tytułu prowadzonej działalności, podczas, gdy kwoty te złożyły się na wykazaną w rachunku zysków i strat wysokość przychodu przekraczającego w 2013 roku siedemset tysięcy. W konsekwencji brak udokumentowania na rachunku bankowym wpłat potwierdzających prowadzoną działalność gospodarczą czyni w istocie niewyjaśnionym faktyczny stan środków pieniężnych posiadanych przez spółkę. W ocenie Sądu, taki dysonans pomiędzy zapisami opisującymi transakcje dokonywane na rachunku bankowym, a skalą przychodu świadczy o niespójności między składanymi oświadczeniami o sytuacji majątkowej strony a dokumentami źródłowymi, które tę sytuację mają potwierdzać. Według Sądu należy zwrócić uwagę, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11). W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała, że podjęła jakiekolwiek działania zmierzające do zdobycia funduszy na pokrycie kosztów postępowania. Reasumując, w ocenie Sądu wysokość osiągniętego przez stronę skarżącą przychodu, przyczyny poniesionej straty, która związana była z rozwojem działalności spółki, danych wynikających z bilansu i sprawozdania skarżącej wskazującego na wzrost sprzedaży świadczonych usług, a także wartości nabytych towarów i usług wskazują, że skarżąca spółka nie spełnia przesłanki określonej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. warunkującej udzielenie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W konsekwencji, skarżąca spółka nie wykazała, zdaniem Sądu, iż nie ma dostatecznych środków na uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 400 złotych. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie przepisów art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji postanowienia.