VI SA/Wa 1929/16
WyrokWSA w Warszawie2017-01-11
Skład orzekający: Jakub Linkowski, Piotr Borowiecki, Grażyna Śliwińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która popełniła czyn zabroniony (wykroczenie), nawet jeśli postępowanie karne zostało umorzone z powodu przedawnienia, może zostać wpisana na listę aplikantów adwokackich, jeśli nie spełnia przesłanki nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu?Ratio decidendi
Minister Sprawiedliwości prawidłowo sprzeciwił się wpisowi kandydata na listę aplikantów adwokackich, ponieważ jego dotychczasowe zachowanie, w tym popełnienie czynu zabronionego (uszkodzenie mienia) i agresywne zachowanie wobec policji, podważa jego nieskazitelny charakter i rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Nawet jeśli postępowanie karne zostało umorzone z powodu przedawnienia, fakt popełnienia czynu nadal stanowi podstawę do oceny kandydata pod kątem wymogów ustawowych.Stan faktyczny
Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się wpisowi D. P. na listę aplikantów adwokackich, uznając, że nie spełnia on wymogu nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu. Podstawą tej decyzji było popełnienie przez D. P. wykroczenia polegającego na uszkodzeniu mienia, agresywne zachowanie wobec policji oraz fakt, że postępowanie karne zostało umorzone z powodu przedawnienia, a nie uniewinnienia. D. P. zaskarżył decyzję Ministra, argumentując naruszenie zasady domniemania niewinności, błędną wykładnię przepisów oraz wadliwe postępowanie dowodowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę aplikantów adwokackich oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...], Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 104 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. - dalej: "k.p.a.") w związku z art. 69a ust. 1 i art. 65 pkt 1 w zw. z art. 75 ust 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 615 ze zm.) sprzeciwił się wpisowi D. P. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") na listę aplikantów adwokackich prowadzoną przez Okręgową Radę Adwokacką w [...] (dalej także: "ORA w [...]"), dokonanemu uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] maja 2016 r.
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:
Uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2014 r. Komisji Egzaminacyjnej ds. aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] ustalony został pozytywny wynik egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką skarżącego D. P..
W dniu [...] października 2014 r. skarżący złożył do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] wniosek o wpis na listę aplikantów adwokackich.
Uchwałą z dnia [...] listopada 2014 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] odmówiła wpisu skarżącego na listę aplikantów adwokackich tej Izby.
W uzasadnieniu podjętej uchwały ORA w [...] stwierdziła, że skarżący nie spełnia przesłanki rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata, w rozumieniu art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, albowiem nie jest nieskazitelnego charakteru, a co za tym idzie, na dzień podejmowania uchwały nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. W uzasadnieniu uchwały ORA w [...] stwierdziła, że fakt wszczęcia i prowadzenia postępowania karnego przed Sądem Rejonowym [...] - [...] w [...], sygn. akt [...] - w sprawie popełnienia przez skarżącego, jako kandydata na aplikanta adwokackiego, umyślnego przestępstwa przeciwko mieniu - podważa ocenę, iż skarżący wykazuje się uczciwością w życiu prywatnym.
W dniu [...] maja 2016 r. skarżący złożył do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] ponowny wniosek o wpis na listę aplikantów adwokackich.
Do wniosku załączył m.in.:
- informację z Krajowego Rejestru Karnego z dnia [...] maja 2016 r., z której wynika, że skarżący nie figuruje w kartotece karnej tego Rejestru;
- wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., sygn. akt [...], na podstawie którego uchylono zaskarżony przez D. P. wyrok Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., sygn. akt [...] i umorzono postępowanie karne wobec skarżącego w zakresie czynu z art. 124 § 1 k.w.;
- opinię pracodawcy z dnia 13 maja 2016 r., z której wynika, że skarżący wykazuje nienaganny charakter, wysoką kulturę osobistą, duże zaangażowanie w wykonywaniu powierzonych mu obowiązków oraz systematycznie zgłębia wiedzę prawniczą, nabiera umiejętności w konstruowaniu pism procesowych, a jego postawa dobrze rokuje na przyszłość.
W wyniku rozpatrzenia wniosku Okręgowa Rada Adwokacka w [...] uchwałą z dnia [...] maja 2016 r. dokonała wpisu skarżącego na listę aplikantów adwokackich tej Izby.
W uzasadnieniu podjętej uchwały ORA w [...] wskazała, że skarżący przedłożył aktualną informację o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego oraz poinformował, że postępowanie karne, jakie toczyło się przeciwko jego osobie w Sądzie Okręgowym w [...], sygn. akt [...], zakończyło się uchyleniem wyroku Sądu Rejonowego [...] w [...], sygn. akt [...], oraz umorzeniem postępowania. W konsekwencji, w uzasadnieniu uchwały ORA w [...] wskazała, że na podstawie akt osobowych wnioskodawcy stwierdzono, iż skarżący D. P. jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego, a także korzysta w pełni z praw publicznych oraz ma pełną zdolność do czynności prawnych.
Powyższa uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] maja 20,16 r. wraz z aktami osobowymi skarżącego wpłynęła do Ministra Sprawiedliwości w dniu [...] czerwca 2016 r.
W loku badania zgodności z prawem dokonanego wpisu Minister Sprawiedliwości ustalił, że w sprawie z aktu oskarżenia wniesionego do Sądu Rejonowego [...] w [...], sygn. akt [...], wynika, że skarżący został oskarżony o to, iż: "w dniu [...] grudnia 2013 r. w [...] dokonał uszkodzenia pojazdu marki [...] nr rej. [...] poprzez uszkodzenie lewego lusterka zewnętrznego oraz uszkodzenie wygięcie ramienia i wycieraczki szyby przedniej, czym spowodował straty na kwotę [...] złotych na szkodę Z. S. i M. S., tj. o przestępstwo z art: 288 § 1 k.k.".
Z ustaleń organu wynikało ponadto, że wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2015 r. Sąd Rejonowy [...] w [...] uznał skarżącego D. P. za winnego zarzuconego mu czynu z tą zmianą, że przyjął, iż wartość szkody wynosi co najmniej [...] zł, a czyn ten wypełnia znamiona wykroczenia z art. 124 § 1 k.w. i za to wymierzył mu karę 1 miesiąca ograniczenia wolności, zobowiązując go do wykonania 30 godzin nieodpłatnej pracy na cel społeczny.
Organ ustalił, że w uzasadnieniu wspomnianego wyroku Sąd Rejonowy wskazał m.in., że sprawstwo i wina D. P. odnośnie do przypisanego mu czynu zostały udowodnione, zaś D. P., będąc w stanie nietrzeźwości, działał umyślnie z zamiarem bezpośrednim. Sąd Rejonowy uznał jednocześnie, że czyn oskarżonego wypełnił znamiona wykroczenia z art. 124 § 1 k.w., ponieważ wartość szkody nie przekraczała ¼ minimalnego wynagrodzenia.
Z ustaleń Ministra wynikało również, iż skarżący od powyższego wyroku Sądu Rejonowego wniósł apelację, w wyniku rozpoznania której Sąd Okręgowy w [...] wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2016 r., sygn. akt [...], uchylił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., sygn. akt [...] i umorzył postępowanie karne w stosunku do jego osoby w zakresie czynu z art. 124 § 1 k.w.
W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy wskazał, że nastąpiło przedawnienie karalności czynu przypisanego skarżącemu, a brak było podstaw do jego uniewinnienia.
Mając na względzie powyższe ustalenia, Minister Sprawiedliwości - działając na podstawie art. 104 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 69a ust. 1 i art. 65 pkt 1 w zw. z art. 75 ust 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze - decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...], sprzeciwił się wpisowi skarżącego na listę aplikantów adwokackich prowadzoną przez ORA w [...], dokonanemu uchwałą ORA w [...] z dnia [...] maja 2016 r.
W uzasadnieniu wydanej decyzji Minister Sprawiedliwości stwierdził, że skarżący D. P. nie spełnia przesłanki, o której mowa w art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze.
Powołując się na przepisy art. 65 pkt 1 w zw. z art. 75 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, Minister wskazał, że na listę aplikantów adwokackich może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego.
Powołując się na dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 725/00; wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2001 r., sygn. akt II SA 1610/00; wyrok WSA w Warszawie z dnia marca 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 2381/05; wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 marca 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 172/07 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1407/10), Minister Sprawiedliwości stwierdził, że o nieskazitelności charakteru świadczą takie przymioty osobiste, jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem. Organ uznał, że są to zatem cechy wartościujące konkretną osobę, nie w sferze intelektualnej i profesjonalnej, lecz wyłącznie etyczno-moralnej. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, ocenie winno podlegać postępowanie i zachowanie danej osoby, zarówno w sferze zawodowej, jak i prywatnej - nieskazitelność charakteru oznacza bowiem pełną wiarygodność i odpowiedzialność, całkowite zaufanie i brak jakichkolwiek okoliczności negatywnych, podważających tę cechę nieskazitelnego charakteru.
Z kolei, jeśli chodzi o przesłankę rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu adwokata (aplikanta adwokackiego), w rozumieniu art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, Minister podniósł, iż pojęcie to, jako również niezdefiniowane w cyt. ustawie, ukształtowane zostało w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych. Minister wskazał, że na rękojmię składają się dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby ubiegającej się o wpis. Zdaniem organu, rękojmia to również taki zespół zachowań osoby starającej się o wpis, które świadczą o jej wiarygodności w sferze zawodowej. Minister Sprawiedliwości stwierdził, że przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata (aplikanta adwokackiego) należy także rozumieć taki zespół cech charakteru i dotychczasowych zachowań składających się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Według Ministra, kryterium powyższe ma zatem służyć zagwarantowaniu odpowiedniego poziomu moralnego i zawodowego członka tego samorządu i odnosi się także do aplikanta adwokackiego.
Minister Sprawiedliwości, powołując się na stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 1999 r., sygn. akt II SA 1888/98 (LEX nr 46707) - stwierdził, że przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata należy rozumieć taki zespół cech osobistych charakteru i zachowań składających się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jego wiarygodność.
Mając na względzie powyższe, Minister Sprawiedliwości uznał, że brak rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata jest więc implikacją braku nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania, odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2007 r., sygn. akt II GSK 231/07).
Powołując się z kolei na wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1450/09 oraz z dnia 27 czerwca 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 414/14, Minister Sprawiedliwości stwierdził, że nawet jednorazowe zachowanie może podważyć wiarygodność oraz nieskazitelny charakter kandydata.
W tej sytuacji, Minister Sprawiedliwości uznał, że Okręgowa Rada Adwokacka w [...], podejmując uchwałę o wpisie skarżącego na listę aplikantów adwokackich, nie wzięła pod uwagę wszystkich przesłanek warunkujących możliwość wpisu na listę aplikantów.
Minister Sprawiedliwości, powołując się na wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., sygn. akt [...], zauważył, że wyrokiem tym Sąd Okręgowy uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i umorzył postępowanie w tej sprawie z powodu przedawnienia karalności czynu. Organ podkreślił jednakże, iż Sąd Okręgowy w [...] w uzasadnieniu wspomnianego wyroku jednoznacznie stwierdził, iż brak było podstaw do uniewinnienia skarżącego D. P..
Mając na względzie powyższe, organ uznał zatem, że powyższy czyn został przez wnioskodawcę popełniony, a jedynie z powodu przedawnienia jego karalności nie nastąpiło ukaranie D. P..
Minister Sprawiedliwości stwierdził, że zaistniałe przedawnienie karalności czynu przypisanego skarżącemu w rozumieniu prawnokarnym, na gruncie postępowania administracyjnego nie oznacza, że czyn nie został popełniony. Organ uznał, ze czyn ten nadal istnieje, jako fakt społeczny i winien być przedmiotem oceny, szczególnie przy badaniu przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego. Ponadto, w ocenie Ministra Sprawiedliwości, okoliczność, że nastąpiło przedawnienie karalności czynu, w sytuacji, gdy przedawnienie nastąpiło po wydaniu wyroku przez Sąd pierwszej instancji, nie wyłącza możliwości oceny zachowania się osoby, w stosunku do której przedawnienie nastąpiło, w celu ustalenia, czy osoba ta spełnia ustawowo określone przesłanki.
W świetle powyższego, organ stwierdził, że wpływ na ocenę nieskazitelności charakteru skarżącego pod kątem rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego ma w szczególności fakt, że skarżący popełnił wyżej wymieniony czyn. Czyn ten popełnił umyślnie w zamiarze bezpośrednim, a więc chciał go popełnić i do tego bezpośrednio zmierzał, co skutkowało dokonaniem tego czynu. Organ zauważył, że skarżący, będąc w stanie nietrzeźwości, zaatakował mienie (samochód) należące do innych osób i w tym mieniu wyrządził szkodę. Poza tym, Minister wskazał, że z uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji wynika, że skarżący podczas interwencji funkcjonariuszy Policji, którzy przybyli do jego domu po dokonaniu przez niego powyższego czynu, zachowywał się agresywnie i używał przy tym słów wulgarnych. Minister zauważył bowiem, że - jak wskazał Sąd pierwszej instancji - skarżący m.in. "(...) zaczął wymachiwać rękami i krzyczeć, że nie mają na niego dowodów, że nie są policjantami, że może zapłacić za to uszkodzenie i załatwić sobie świadków, którzy potwierdzą, że to nie był on (...)", a po ponownym wyjściu przed dom, "(...) gdy szedł w stronę policjantów spod płaszcza na ziemię wypadł mu nóż kuchenny".
W tej sytuacji, Minister Sprawiedliwości uznał, że skarżący zlekceważył obowiązujący porządek prawny, dokonując uszkodzenia cudzego mienia, a jego zachowanie także po popełnieniu czynu - było naganne. Tym samym, zdaniem organu, skarżący nie wykazał się przede wszystkim uczciwością w życiu prywatnym oraz odpowiedzialnością za własne słowa i czyny, co dyskwalifikuje go w sferze etyczno-moralnej. Ponadto, Minister uznał, że popełniony przez skarżącego czyn, jak i jego zachowanie po dokonaniu czynu, wykazały negatywne cechy charakteru strony skarżącej, np. ignorowanie cudzej własności, agresywność, i lekceważenie funkcjonariuszy Policji. Zdaniem organu, ujawnione zatem w toku rozpoznania sprawy zachowania skarżącego podważają jego odpowiedzialność, wiarygodność oraz nieskazitelny charakter.
Reasumując, Minister Sprawiedliwości uznał, że dotychczasowe zachowanie skarżącego nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania przez niego obowiązków aplikanta adwokackiego.
Ustosunkowując się do przedłożonej przez skarżącego wraz z wnioskiem o wpis na listę aplikantów adwokackich opinię pracodawcy z dnia [...] maja 2016 r., Minister Sprawiedliwości uznał, że pozytywna opinia pracodawcy nie ma wpływu na zmianę oceny, co do dawania przez skarżącego rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego.
Jednocześnie, Minister uznał, że na zmianę tej oceny bez wpływu pozostaje także fakt, że z karty karnej skarżącego wynika, że jest osobą niekaraną.
Organ stwierdził bowiem, że popełnienie przez skarżącego czynu przeciwko mieniu i jego zachowanie po dokonaniu czynu w okolicznościach przedstawionych wyżej, nie dopuszczają obecnie stwierdzenia, że dotychczasowe jego zachowanie daje rękojmię prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego. Zdaniem Ministra, istotne znaczenie dla dokonanej oceny ma przy tym okoliczność, że od zaistnienia zdarzenia będącego przedmiotem postępowania upłynęły dopiero niecałe 2 lata i 8 miesięcy. Organ uznał, że nie jest to zatem wystarczający okres do przyjęcia, że skarżący odzyskał przymiot nieskazitelności charakteru i dawania rękojmi iłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego. Według Ministra Sprawiedliwości, konstatacja ta ma szczególne znaczenie zwłaszcza wobec wzorca przyjętego przez ustawodawcę w art. 83 ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze, zgodnie z którym, kara wydalenia z adwokatury w stosunku do aplikantów adwokackich pociąga za sobą skreślenie z listy aplikantów bez prawa ubiegania się o ponowny wpis na listę aplikantów adwokackich lub o wpis na listę adwokatów przez okres 5 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kary wydalenia z adwokatury. Wobec tego, organ uznał, że w kontekście zbyt krótkiego okresu, jaki minął od popełnienia skarżącego wymienionego wyżej czynu, stwierdzić należy, że naganne zachowanie skarżącego istnieje nadal jako fakt społeczny i oddziałuje na ocenę kandydata w zakresie braku spełnienia przez niego przesłanki z art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, warunkującej możliwość dokonania wpisu na listę aplikantów adwokackich. W tej sytuacji, Minister Sprawiedliwości uznał, że niezbędne stało się złożenie stosownego sprzeciwu.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2016 r.
Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także zwrot kosztów postępowania sądowego, skarżący zarzucił Ministrowi Sprawiedliwości:
I. naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, w tym:
1) naruszenie przepisów art. 75. ust. 2 w z w. z art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze - poprzez błędną ich wykładnię przez nieuzasadnione uznanie, że nieprawomocne uznanie skarżącego winnym popełnienia wykroczenia oraz nieprawomocne skazanie go za popełnienie wykroczenia przesądza kategorycznie - bez zbadania wszelkich okoliczności sprawy - iż skarżący nie posiada nieskazitelnego charakteru oraz nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do wydania przez Ministra Sprawiedliwości zaskarżonej decyzji;
2) naruszenie art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 ust. 2. Europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950r. - poprzez rażące naruszenie przez Ministra Sprawiedliwości zasady domniemania niewinności wyrażonej w tychże przepisach poprzez bezpodstawne uznanie przez organ, iż skarżący jest winny popełnienia zarzuconego mu wykroczenia z art. 124 k.w. jedynie w oparciu o stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., sygn. akt [...], że "brak było podstaw do uniewinnienia skarżącego" oraz kategorycznym uznaniu, że skarżący popełnił zarzucany mu czyn - podczas, gdy tymże wyrokiem Sąd Okręgowy, jako sąd drugiej instancji, uchylił skazujący skarżącego wyrok Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., sygn. akt [...] oraz umorzył postępowanie, nie stwierdził natomiast prawomocnie winy skarżącego - należy, więc stwierdzić, że wobec skarżącego jego wina oraz fakt popełnienia zarzucanego mu przestępstwa, czy też wykroczenia nigdy nie zostały stwierdzone prawomocnym wyrokiem Sądu, w związku z tym korzysta on z zasady domniemania niewinności oraz ochrony, jaką niesie za sobą ta zasada i należy go traktować, jako osobę niewinną popełnienia zarzuconego mu czynu.
Zdaniem skarżącego, naruszenie powyższe miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło Ministra Sprawiedliwości do błędnego przekonania, że skarżący jest winny popełnienia zarzucanego mu wykroczenia i w związku z tym nie posiada nieskazitelnego charakteru, a w konsekwencji do wydania zaskarżonej decyzji;
II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w tym:
1) naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. - poprzez dowolną, a nie swobodną oraz jednostronną ocenę dowodu z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., sygn. akt [...], w szczególności - poprzez dowolne uznanie, że ze stwierdzenia Sądu Okręgowego w [...] zawartego w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] kwietnia 2016 r., iż: "nie było podstaw do uniewinnienia skarżącego" wynika, że skarżący jest winny popełnienia zarzuconego mu czynu - wykroczenia, podczas gdy wina skarżącego nie została prawomocnie stwierdzona oraz poprzez pominięcie innych fragmentów uzasadnienia tegoż wyroku, chociażby w zakresie uwag Sądu, iż z uwagi na odmienności i sprzeczności występujące w postępowaniu dowodowym oraz brak dogłębnej oceny każdego dowodu przez Sąd Rejonowy [...] wyrok Sądu pierwszej instancji kwalifikowałby się do uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Zdaniem skarżącego, przedmiotowe naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż dowolna ocena dowodów dokonana przez organ doprowadziła organ do zbyt daleko idącego uproszczenia - stojącego w zasadzie w sprzeczności z zasadą domniemania niewinności - uznania przez organ, iż skarżący dopuścił się zarzuconego mu czynu i w konsekwencji uznania, iż skarżący nie posiada nieskazitelnego charakteru oraz wydania zaskarżonej decyzji;
2) naruszenie art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. - polegające na braku zebrania wyczerpującego materiału dowodowego, na podstawie którego można by ustalić oraz ocenić dotychczasowy przebieg zachowania i postępowania skarżącego oraz jego postaw pod kątem posiadania przez skarżącego nieskazitelnego charakteru oraz dawania przez niego rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego oraz polegające na wybiórczej oraz dowolnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, jego selektywne i jednostronne rozpatrzenie - przejawiające się w skoncentrowaniu się organu jedynie na okoliczności, że skarżącemu zarzucono popełnienie wykroczenia oraz brak jakichkolwiek ustaleń, co do tego, jakimi postawami i zachowaniem kierował się dotychczas skarżący, marginalnym potraktowaniu przez organ chociażby pozytywnej opinii pracodawcy o skarżącym, co do której organ stwierdził jedynie, że opinia pracodawcy o skarżącym oraz brak jego karalności nie ma wpływu na ocenę organu, co do dawania przez skarżącego rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego bez jakiegokolwiek uzasadnienia, dlaczego organ doszedł do takiego przekonania;
3) naruszenie art. 81 k.p.a. i art. 10 k.p.a. w zw. z art. 86 k.p.a. i 75 § 1. k.p.a. - polegające na niezawiadomieniu skarżącego przez organ o zebraniu materiału dowodowego i możliwości nadania przez skarżącego wniosków dowodowych, przez co pozbawiono skarżącego możliwości zawnioskowania o przeprowadzenie przez Ministra Sprawiedliwości nowych dowodów - naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało wydaniem decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy - co w konsekwencji doprowadziło do jego błędnej i wybiórczej oceny i błędnych ustaleń faktycznych polegających na uznaniu, iż skarżący nie posiada nieskazitelnego charakteru oraz nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca zarzuciła, że Minister Sprawiedliwości, wydając zaskarżoną decyzję, naruszył w szczególności zasadę domniemania niewinności przyjmując, iż skarżący jest winny i popełnił zarzucone mu wykroczenie, pomimo tego, iż jego wina oraz sprawstwo nie zostały stwierdzone prawomocnym orzeczeniem Sądu, a co za tym idzie - organ na postawie jednego zdarzenia w życiu skarżącego o nieustalonym definitywnie przebiegu wysnuł wniosek, iż nie jest on nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego. Ponadto, strona skarżąca zarzuciła, iż organ wybiórczo i jednostronnie potraktował zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, nie przeprowadzając jednocześnie wyczerpującego postępowania dowodowego oraz wszechstronnej analizy dowodów gromadzonych w niniejszej sprawie.
Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów art. 75. ust. 2 w zw. z art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, skarżący stwierdził, że organ dokonał ich błędnej wykładni polegającej na nieuzasadnionym uznaniu, że nieprawomocne uznanie skarżącego winnym popełnienia wykroczenia oraz nieprawomocne skazanie go za popełnienie wykroczenia kategorycznie i jednoznacznie przesądza o tym, że skarżący nie posiada nieskazitelnego charakteru oraz nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego.
Skarżący zarzucił, iż organ dokonał jedynie wyrywkowej i fragmentarycznej oceny jego dotychczasowego zachowania i postawy pod kątem posiadania przez skarżącego nieskazitelnego charakteru, skupiając się jedynie na incydentalnym wydarzeniu z życia skarżącego - rzekomo popełnionym przez skarżącego wykroczeniu, pomijając okoliczności takie, jak brak karalności skarżącego, przestrzeganie przez niego porządku prawnego, a także prawidłowe wykonywanie obowiązków zawodowych, o czym świadczy przedłożona przez stronę pozytywna opinia pracodawcy.
Według skarżącego, kategoryczne uznanie przez organ, że skarżący nie posiada nieskazitelnego charakteru jedynie w oparciu o jedno wydarzenia z życia skarżącego - co do którego faktycznego przebiegu istnieją wątpliwości, przy jednoczesnym braku ustaleń faktycznych wskazujących na winę i sprawstwo skarżącego, poczynionych i potwierdzonych prawomocnym wyrokiem skazującym Sądu - narusza art. 75. ust. 2 w zw. z art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze. Zdaniem skarżącego, Minister naruszył powyższe przepisy, gdyż nie dokonał oceny nieskazitelności charakteru skarżącego przez pryzmat jego dotychczasowych postaw w sferze zawodowej, jak i prywatnej w dłuższym okresie czasu, skupiając się jedynie na jednostkowym wydarzeniu, zaś taka praktyka jest sprzeczna z ugruntowaną linia orzeczniczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Skarżący, powołując się na stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 18 czerwca 2001 r., sygn. akt II SA 1610/00, a także wyroku NSA z dnia 15 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 458/10 - stwierdził, że przez nieskazitelność należy rozumieć takie cechy charakteru, jak szlachetność, prawość, uczciwość. Zdaniem skarżącego, o posiadaniu tego rodzaju przymiotów mogą świadczyć opinie i okresy dotychczasowego zatrudnienia, aplikacji, jak i wymagane rekomendacje adwokatów. Skarżący stwierdził, że ocenie winno podlegać postępowanie i zachowanie danej osoby zarówno w sferze zawodowej, jak i prywatnej w dłuższym okresie czasu. Powołując się z kolei na stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 456/12 - skarżący uznał, iż o braku przesłanek nieskazitelnego charakteru oraz rękojmi należytego wykonywania stanowiska aplikanta nie może świadczyć jednorazowe naganne zachowanie skarżącego, ale ocenie powinien podlegać cały dotychczasowy okres życia kandydata na aplikanta.
Wskazując z kolei na stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2008 r., sygn. akt II GSK 325/07, skarżący zauważył, iż Sąd ten uznał, że pojęcie "nieskazitelności" zastosowane w art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze nie może być pojmowane, jako brak jakiejkolwiek skazy, czy też brak negatywnych okoliczności w dotychczasowej postawie kandydata do zawodu adwokata, albowiem takie podejście trzeba uznać za zbyt restrykcyjne.
Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt VI \/Wa 756/08, skarżący wskazał, iż o tym, czy dana osoba daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, w myśl art. 65 ustawy - Prawo o adwokaturze, winno być ocenione na podstawie całokształtu dotychczasowej postawy kandydata (jego cech charakteru i zachowania). Skarżący zauważył, iż zdaniem WSA w Warszawie, jest to niezwykle istotny warunek poprawnego interpretowania wskazanego powyżej przepisu. Zakłada on, jak uznał Sąd w powyższym wyroku, brak możliwości ograniczenia się w ocenie sylwetki kandydata tylko do jednostkowych wydarzeń z jego życia, ale jej przeprowadzenie z uwzględnieniem wszystkich zachowań i cech ubiegającego się o wpis na listę.
Mając na uwadze powyższe stanowisko wyrażone w judykaturze, skarżący zarzucił, iż skupienie się Ministra Sprawiedliwości na jednym wydarzeniu z życia skarżącego, którego okoliczności są mocno dyskusyjne, należy uznać za przeprowadzone z naruszeniem art. 75. ust. 2 w zw. z art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze.
Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów art. 42 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 2. Europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r. - poprzez naruszenie przez Ministra Sprawiedliwości zasady domniemania niewinności, skarżący stwierdził, iż obrazy owej zasady organ dopuścił się z uwagi na uznanie, iż skarżący jest winny popełnienia zarzuconego mu wykroczenia z art. 124 § 1 Kodeksu wykroczeń jedynie w oparciu o stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., sygn. akt [...], w którym Sąd Okręgowy uznał, że "brak było podstaw do uniewinnienia skarżącego", gdy tymczasem przedmiotowym wyrokiem Sąd drugiej instancji uchylił skazujący skarżącego wyrok Sądu Rejonowego [...]w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., sygn. akt [...] oraz umorzył postępowanie, nie stwierdzając prawomocnie winy skarżącego. Skarżący, powołując się na wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 23 października 2014 r., sprawa 17785/10, Melo Tadeu przeciwko Portugalii - stwierdził, że ogólnym celem domniemania niewinności jest uniemożliwienie, by osoby uniewinnione lub osoby, przeciwko którym postępowanie zostało umorzone, były traktowane przez funkcjonariuszy lub władze publiczne jak osoby faktycznie winne naruszenia, które im zarzucono. W związku z powyższym, skarżący stwierdził, iż mając na względzie zasadę domniemania niewinności, należy uznać, że wobec skarżącego jego wina oraz fakt popełnienia zarzucanego mu przestępstwa czy wykroczenia nie zostały w żadnym wypadku stwierdzone prawomocnym wyrokiem Sądu, a więc w konsekwencji korzysta on z zasady domniemania niewinności oraz ochrony, jaką niesie za sobą ta zasada. W tej sytuacji, skarżący stwierdził, iż należy traktować go, jako osobę niewinną popełnienia zarzuconego mu czynu. Zdaniem skarżącego, uznać należy więc, iż Minister Sprawiedliwości nie miał podstaw do całkowicie bezkrytycznego przyjęcia, iż skarżący jest winny i dopuścił się zarzuconego mu wykroczenia, podczas gdy w rzeczywistości skarżący nigdy nie został uznany za winnego popełnienia tegoż czynu prawomocnym wyrokiem sądu. Skarżący zarzucił, iż naruszenie powyższe miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziło Ministra Sprawiedliwości do błędnego przekonania o winie i sprawstwie skarżącego, a w konsekwencji - do uznania, że skarżący - z uwagi na popełnienie wykroczenia z art. 124 par. 1 k.w. - nie posiada nieskazitelnego charakteru, a w konsekwencji do wydania zaskarżonej decyzji.
Przechodząc z kolei do uzasadnienia zarzutów naruszenia prawa procesowego, skarżący wskazał, iż Minister Sprawiedliwości, wydając sporną decyzję, zaniechał całkowicie wszechstronnej merytorycznej oceny i analizy sprawy, do czego zobowiązują go przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. Skarżący uznał przede wszystkim, iż organ dopuścił się naruszenia art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez dowolną oraz jednostronną ocenę dowodu z treści uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., sygn. akt [...], w szczególności poprzez dowolne uznanie, że ze stwierdzenia Sądu Okręgowego w [...] zawartego w uzasadnieniu tego wyroku, iż "nie było podstaw do uniewinnienia skarżącego" wynika, że skarżący jest winny popełnienia zarzuconego mu czynu - wykroczenia, podczas gdy wina skarżącego nie została prawomocnie stwierdzona, ponadto organ dokonał oceny dowodu z treści uzasadnienia w/w wyroku w sposób wybiórczy i jednostronny - gdyż pominął całkowicie inne fragmenty treści uzasadnienia tegoż wyroku. Zdaniem strony skarżącej, najbardziej wyrazistym tego przykładem jest pominięcie przez organ konstatacji Sądu Okręgowego, że "Sąd Rejonowy dokonując oceny i zestawienia poszczególnych dowodów pominął występujące pomiędzy nimi sprzeczności czy odmienności, nie dokonując dogłębnej oceny każdego dowodu zgromadzonego z sprawie. (...) Te wątpliwości jednak podobnie jak inne mankamenty przeprowadzonej oceny dowodów, w normalnej sytuacji procesowej (brak zaistnienia negatywnej przesłanki procesowej i brak obowiązku umorzenia postępowania) kwalifikowałby zaskarżone orzeczenie (skazujący wyrok Sądu I Instancji ) do uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania". W ocenie skarżącego, przedmiotowe naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż dowolna ocena w/w dowodu dokonana przez organ doprowadziła w konsekwencji Ministra Sprawiedliwości do zbyt daleko idącego uproszczenia, które w zasadzie stoi w sprzeczności z zasadą domniemania niewinności - poprzez uznanie, iż skarżący dopuścił się zarzuconego mu czynu jedynie w oparciu o wyrwany z kontekstu fragment uzasadnienia wyroku Sadu Okręgowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. To zaś w konsekwencji doprowadziło do wadliwego uznania przez organ, że skarżący nie jest nieskazitelnego charakteru i wydania zaskarżonej decyzji. W ocenie skarżącego, wybiórcze potraktowanie przez organ uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w [...] i skupienie się jedynie na fragmencie tego uzasadnienia, w którym Sąd stwierdza, że nie ma podstaw do uniewinnienia skarżącego, z pominięciem stwierdzenia, że wyrok Sądu pierwszej instancji nadawałby się do uchylenia, gdyby nie negatywna przesłanka procesowa - całkowicie wypaczyło sens tegoż uzasadnienia.
Na marginesie skarżący zauważył, że z uwagi na przedawnienie karalności wykroczenia zarzucanego skarżącemu, Sąd Okręgowy w [...] był niejako zmuszony wydać wyrok uchylający wyrok Sądu pierwszej instancji, niejako eliminując tenże wyrok z obrotu prawnego, a także był zobowiązany umorzyć postępowanie, albowiem Sąd Okręgowy nie miał możliwości uniewinnienia skarżącego. Co więcej. Zdaniem skarżącego, Sąd Okręgowy w [...] w treści uzasadnienia wyroku z dnia [...] kwietnia 2015 r. wyraźnie wskazał, że ograniczył on rozpoznanie apelacji skarżącego od wyroku Sądu pierwszej instancji jedynie do stwierdzenia, że zaistniało przedawnienia karalności, którą to okoliczność Sąd drugiej instancji był zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu. Skarżący uznał jednocześnie, że z uwagi na fakt, iż stwierdzenie przedawnienia karalności obligowało Sąd Okręgowy do uchylenia wyroku Sądu pierwszej Instancji i umorzenia postępowania (niezależnie od granic zaskarżenia i zarzutów apelacji skarżącego), ewentualne oceny Sądu Okręgowego, co do istnienia lub nie podstaw do uniewinnienia skarżącego, należy traktować jako opinię tego Sądu, nie zaś jako twierdzenia o stanie faktycznym, czy też prawnym wynikające z merytorycznego rozpoznania apelacji skarżącego.
Ponadto, skarżący stwierdził w uzasadnieniu skargi, iż naruszenie przez organ przepisów postępowania, tj. art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a., polegało również na braku zebrania wyczerpującego materiału dowodowego, na podstawie którego można by w sposób prawidłowy oraz zgody z zasadami postępowania administracyjnego ustalić oraz ocenić dotychczasowy przebieg zachowania i postępowania skarżącego oraz jego postaw pod kątem posiadania przez skarżącego nieskazitelnego charakteru oraz dawania przez niego rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego. W ocenie skarżącego, o braku wszechstronnej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz świadczy również niezwykle marginalne potraktowanie przez organ pozytywnej opinii pracodawcy o skarżącym, co do której organ stwierdził jedynie, "że opinia pracodawcy o skarżącym oraz brak jego karalności nie ma wpływu na ocenę organu co do dawania przez skarżącego rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego", bez uzasadnienia, dlaczego organ doszedł do takiego przekonania. Skarżący zarzucił, iż de facto w kręgu zainteresowania organu znalazła się jedynie okoliczność, iż skarżącemu zarzucono popełnienie wykroczenia, zaś pozostały przebieg życia i zachowania skarżącego pozostał poza sferą uwagi i zainteresowania organu, co pozostaje w sprzeczności z obowiązkiem organu do wszechstronnego zbadania wszelkich okoliczności sprawy oraz analizy zachowania, postępowania i postawy skarżącego w dłuższym okresie czasu, gdy tymczasem tylko taka analiza osoby skarżącego uzasadniała dokonanie prawidłowej oceny charakteru i zachowania skarżącego pod katem posiadania przez niego nieskazitelnego charakteru i dawania rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego.
Skarżący, powołując się w uzasadnieniu skargi zarówno na stosowne orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego - uznał, iż w każdej sprawie konieczne jest dokonanie wszechstronnej i wnikliwej analizy wszystkich istotnych elementów składających się na dotychczasową drogę życiowa i zawodową kandydata na aplikanta oraz jego etyczne i społeczne zalety, albowiem tylko taka całościowa ocena pozwoli na prawidłowe ustalenie, czy konkretne uchybienie dyskwalifikuje tego kandydata. Zdaniem skarżącego, w przedmiotowej sprawie takiej całościowej oceny zachowania i postaw skarżącego Minister Sprawiedliwości nie dokonał, gdyż swoje rozstrzygnięcie oparł wyłącznie na jednym zdarzeniu i tylko na tej podstawie odmówił skarżącemu prawa wpisu na listę aplikantów adwokackich. W tej sytuacji, doszło do istotnego naruszenia przepisów art. 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. Zdaniem skarżącego, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ całkowicie pominął aspekt przekonywania strony skarżącej, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, oraz wskazania istotnych powodów odmówienia skarżącemu podjęcia rozstrzygnięcia zgodnego z jego wolą. Skarżący odniósł wręcz wrażenie, że biorąc pod uwagę selektywne i jednostronne rozpatrzenie i analizę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, organ w ogóle nie miał na względzie i nie brał pod uwagę interesu strony skarżącej.
Powyższe okoliczności, zdaniem skarżącego, świadczą o ewidentnym naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem wadliwie przeprowadzone postępowania dowodowego doprowadziło do wadliwej i niepełnej oceny skarżącego pod kątem spełniania przez niego przesłanek wskazanych w przepisach art. 75 ust. 2 w zw. z art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze. To zaś doprowadziło do wadliwej oceny, iż skarżący nie posiada nieskazitelnego charakteru oraz nie daje swym dotychczasowym postepowaniem rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego.
W uzasadnieniu skargi strona zarzuciła ponadto, iż organ naruszył również przepisy art. 81 k.p.a. i art. 10 k.p.a. w zw. z art. 86 k.p.a. i art. 75 § 1 k.p.a., albowiem nie zawiadomił skarżącego o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania przez skarżącego wniosków dowodowych w przedmiotowej sprawie. W ocenie skarżącego, takie postępowanie organu pozbawiło go możliwości zawnioskowania o przeprowadzenie przez Ministra Sprawiedliwości nowych dowodów, chociażby w zakresie wniosku o zwrócenie się przez organ do poprzednich współpracujących ze skarżącym kancelarii prawniczych, czy też do uczelni skarżącego z prośbą o wydanie opinii o skarżącym. Skarżący uznał, że brak umożliwienia mu czynnego udziału w postępowaniu, a także brak zawiadomienia skarżącego przez organ o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania przez skarżącego wniosków dowodowych doprowadziły do wydania decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy, który został przez organ oceniony dowolnie i wybiórczo. W konsekwencji, zdaniem skarżącego, na podstawie tak zebranego materiału dokonano błędnych ustaleń faktycznych polegających na uznaniu, iż skarżący nie posiada nieskazitelnego charakteru oraz nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a.").
W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga D. P. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] - nie narusza przepisów prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Minister Sprawiedliwości, wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] lipca 2016 r. w przedmiocie złożenia sprzeciwu od wpisu skarżącego D. P. na listę aplikantów adwokackich prowadzoną przez Okręgową Radę Adwokacką w [...], dokonanego na mocy uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] maja 2016 r. - nie dopuścił się naruszenia norm procedury administracyjnej, w tym przede wszystkim przepisów art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.
Minister Sprawiedliwości nie dopuścił się również naruszenia powołanego przez stronę skarżącą przepisu art. 42 ust. 3 Konstytucji RP.
Ponadto, w ocenie Sądu, wydając sporną decyzję administracyjną z dnia [...] lipca 2016 r., Minister Sprawiedliwości nie dopuścił się naruszenia norm prawa materialnego.
Sąd uznał przede wszystkim, że Minister Sprawiedliwości, wydając swoje rozstrzygnięcie w przedmiocie sprzeciwu od wpisu skarżącego na listę aplikantów adwokackich, nie dopuścił się obrazy przepisów art. 69a ust. 1 i art. 65 pkt 1 w zw. z art. 75 ust 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze.
Jednocześnie, Sąd stwierdził, że - wbrew zarzutom strony skarżącej - Minister Sprawiedliwości, wydając zaskarżoną decyzję, w sposób prawidłowy zastosował regulację prawną wyrażoną w przepisie art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, przyjmując zasadnie, że skarżący D. P. - z uwagi na dopuszczenie się w przeszłości czynu, który ewidentnie rzutuje negatywnie na wiarygodność strony skarżącej oraz jej odpowiedzialność i uczciwość - utracił przymiot nieskazitelnego charakteru, a więc niezbędnej - w świetle powołanego przepisu art. 65 pkt 1 cyt. ustawy - przesłanki do wpisu na listę aplikantów adwokackich.
Przyjmując powyższe stanowisko, Minister Sprawiedliwości prawidłowo ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, ustosunkowując się jednocześnie do wszelkich wątpliwości i argumentów strony skarżącej.
Na wstępie wszelkich rozważań merytorycznych dotyczących oceny legalności spornej decyzji Ministra Sprawiedliwości, należy wyraźnie zaznaczyć, że organ, wydając wspomnianą decyzję, nie dopuścił się naruszenia art. 69a ust 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, zgodnie z którym wpis na listę adwokatów uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie podpisze sprzeciwu od wpisu w terminie 30 dni od dnia doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi kandydata. Zdaniem Sądu, uznać należy, iż Minister Sprawiedliwości, wydając decyzję w przedmiocie sprzeciwu od wpisu skarżącego na listę aplikantów adwokackich, nie uchybił terminowi, o którym mowa w przepisie art. 69a ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze.
Przechodząc do oceny zarzutów merytorycznych, należy wskazać na wstępie, iż zgodnie z art. 65 pkt 1 w zw. z art. 75 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, na listę aplikantów adwokackich może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego.
Przepis art. 65 pkt 1 cyt. ustawy zawiera niewątpliwie dwie przesłanki pozytywne, od których uzależnione jest wpisanie kandydata na listę aplikantów adwokackich.
Pierwsza z nich to nieskazitelność charakteru.
W ocenie Sądu, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, o nieskazitelności charakteru świadczą takie przymioty osobiste, jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem. Są to zatem cechy wartościujące konkretną osobę, nie w sferze intelektualnej i profesjonalnej, lecz wyłącznie etyczno-moralnej. W tej sytuacji, ocenie organu winno podlegać postępowanie i zachowanie danej osoby zarówno w sferze zawodowej, jak i prywatnej, albowiem nieskazitelność charakteru oznacza pełną wiarygodność i odpowiedzialność, całkowite zaufanie i brak jakichkolwiek okoliczności negatywnych, podważających tę cechę nieskazitelnego charakteru.
Druga przesłanka zawarta w przepisie art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, to rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu adwokata (w tym przypadku obowiązków aplikanta adwokackiego).
Wprawdzie pojęcie rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego nie zostało również zdefiniowane w ustawie - Prawo o adwokaturze, niemniej jego treść została ukształtowana w judykaturze sądów administracyjnych. Niewątpliwie uznać należy, że na wspomnianą rękojmię składają się dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby ubiegającej się o wpis. Jednocześnie, uznać należy, że rękojmia to taki zespół zachowań osoby starającej się o wpis, które świadczą o jej wiarygodności w sferze zawodowej. Zdaniem Sądu, przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata (obowiązków aplikanta adwokackiego) należy rozumieć taki zespół cech charakteru i dotychczasowych zachowań składających się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Kryterium powyższe ma zatem służyć zagwarantowaniu odpowiedniego poziomu moralnego i zawodowego członka tego samorządu i odnosi się także do aplikanta adwokackiego.
Brak rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata (obowiązków aplikanta adwokackiego) jest implikacją braku nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania, odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym.
Należy zauważyć, że podstawą wydania przez Ministra Sprawiedliwości zaskarżonej decyzji w przedmiocie sprzeciwu od wpisu skarżącego na listę aplikantów adwokackich było przede wszystkim ustalenie, że skarżący, dopuszczając się w dniu [...] grudnia 2013 r. w [...] zachowań polegających na uszkodzeniu mienia na szkodę osoby trzeciej, utraciła przymiot nieskazitelnego charakteru, a więc niezbędnej - zgodnie z art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze - przesłanki koniecznej do wpisu na listę aplikantów adwokackich.
W ocenie Sądu, uznać należy, iż nie ulega wątpliwości, że - w świetle dotychczasowego orzecznictwa - wyrażenie ustawowe "dotychczasowe zachowanie" było interpretowane jako zachowanie - postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę aplikantów adwokackich - do czasu wpisania na tę listę, które odpowiadając ocenom moralnym i etycznym, gwarantuje właściwe wykonywanie obowiązków aplikanta adwokackiego.
Istotne jest to, że w świetle utrwalonego orzecznictwa, przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata należy rozumieć taki zespół cech osobistych charakteru i zachowań składających się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Zdaniem Sądu, brak rękojmi należytego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego jest więc implikacją nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania, odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym (podobnie: wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2007 r., sygn. II GSK 231/07).
Jednocześnie, uznać należy, iż - wbrew sugestiom strony skarżącej - nawet jednorazowe zachowanie kandydata na aplikanta adwokackiego może w pewnych okolicznościach podważyć wiarygodność oraz nieskazitelny charakter tej osoby, co w cale nie będzie świadczyć o wybiórczej ocenie Ministra odnośnie dotychczasowego zachowania owego kandydata. W tym miejscu, warto zauważyć, że również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w swoim dotychczasowym orzecznictwie wyraźnie wskazał, iż nawet jednorazowe zachowanie może podważyć wiarygodność oraz nieskazitelny charakter kandydata (por. m.in. wyroki WSA w Warszawie z dnia 4 listopada 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1450/09 oraz z dnia 27 czerwca 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 414/14; podobnie: Naczelny Sąd Administracyjny m.in. /w:/ wyroku w sprawie II GSK 458/10).
Zdaniem Sądu, nie ulega wątpliwości, że Minister Sprawiedliwości uprawniony był do dokonania samodzielnej oceny zachowań strony skarżącej pod kątem spełniania przesłanek rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata.
Analizując dokonaną przez organ ocenę zachowania skarżącej, trudno nie zgodzić się ze stanowiskiem Ministra Sprawiedliwości, skoro zachowanie strony skarżącej nie było rozważne i nie świadczyło pozytywnie o nieskazitelności jej charakteru. Sąd uznał, że osoba, która zamierza w przyszłości wykonywać zawód adwokata, winna mieć pełną świadomość tego, iż czyn polegający na niszczeniu cudzego mienia stoi w ewidentnej sprzeczności z literą prawa i rodzi określone konsekwencje prawne.
Jednocześnie, w ocenie Sądu, nie bez znaczenia jest w sprawie także element zachowania skarżącego po dokonaniu czynu. Otóż, jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., skarżący podczas interwencji funkcjonariuszy Policji, którzy przybyli do jego domu po dokonaniu przez niego powyższego czynu, zachowywał się agresywnie i używał przy tym słów wulgarnych. W tej sytuacji, organ zasadnie przyjął, że zachowanie strony skarżącej po dokonaniu czynu wykazały negatywne cechy charakteru skarżącego (agresywność i lekceważenie funkcjonariuszy Policji), gdyż ujawnione w toku rozpoznania sprawy zachowanie D. P. podważają - w ocenie Sądu - jego odpowiedzialność, wiarygodność oraz nieskazitelny charakter.
Sąd nie zgodził się z zarzutami skargi związanymi z naruszeniem art. 75. ust. 2 w zw. z art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, albowiem - wbrew sugestiom strony skarżącej - Minister Sprawiedliwości, wydając sporną decyzję, nie opierał się przy ocenie sprawy jedynie na nieprawomocnym skazaniu D. P. przez Sąd pierwszej instancji, ale jak szczegółowo wykazano w uzasadnieniu decyzji, znaczenie miały również powody umorzenia postępowania przez Sąd Okręgowy w [...] związane wyłącznie z przedawnieniem, a także jednoznaczne stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu wyroku Sadu Okręgowego, jako sądu drugiej instancji, dotyczące rodzaju i charakteru zachowania skarżącego, wykluczające możliwość uniewinnienia od zarzucanego czynu.
Ustosunkowując się z kolei do zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 ust. 2. Europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r., należy - w ocenie Sądu - wyraźnie wskazać, że przepisy dotyczące fundamentalnej zasady domniemania niewinności obowiązujące bezspornie na gruncie postępowania karnego, nie mają jednak zastosowania w postępowaniu administracyjnym. Jednocześnie, warto zauważyć, iż - wbrew zarzutom strony skarżącej - organ nie opierał się na fakcie skazania, a oceniał jedynie zachowanie, które legło u podstaw skierowania aktu oskarżenia przeciwko skarżącemu D. P., w kontekście przesłanek wpisu na listę aplikantów adwokackich.
W ocenie Sądu, należy zgodzić się z Ministrem Sprawiedliwości i uznać, że w świetle art. 75 § 1 zd. 1 k.p.a., w toku badania, czy wnioskujący o wpis daje rękojmię prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta, organ ten może korzystać z wszystkich dostępnych, ale nie sprzecznych z prawem, dokumentów świadczących bądź przeczących spełnieniu tej przesłanki.
Zdaniem Sądu, należy stwierdzić, że - wbrew zarzutom strony skarżącej - działanie Ministra Sprawiedliwości było nie tylko legalne, ale również rzetelne, a więc przede wszystkim wolne od arbitralności, dające się racjonalnie wyjaśnić okolicznościami faktycznymi i prawnymi mającymi istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Niewątpliwie, Minister Sprawiedliwości, jako organ administracji publicznej, dokonując oceny przepisów i oceny stanu faktycznego, musi realizować swoje zadania w sposób odpowiadający uzasadnionemu interesowi obywatela, chyba, że wchodzi on w konflikt z interesem ogólnym. Z takim właśnie przypadkiem Minister Sprawiedliwości miał do czynienia w niniejszej sprawie i dokonując oceny materiału dowodowego, podjął zaskarżoną decyzję, kierując się celami wskazanymi przede wszystkim w przepisie art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze.
Według Sądu, poczynione przez Ministra Sprawiedliwości ustalenia wynikają z prawidłowo zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez ten organ ocena tego materiału w kontekście zastosowanych przepisów cyt. ustawy nie budzi zastrzeżeń.
Wpis na listę aplikantów adwokackich może nastąpić, jeżeli kandydat spełnia wszystkie przesłanki przewidziane w przepisie art. 65 ustawy - Prawo o adwokaturze, zaś skarżący nie spełniał jednej z podstawowych przesłanek wskazanych w pkt. 1 tego przepisu (vide: brak nieskazitelnego charakteru).
Zdaniem Sądu, Minister Sprawiedliwości słusznie przyjął, że takiej oceny nie zmienia podnoszona przez stronę skarżącą okoliczność związana z uchyleniem przez Sąd Okręgowy w [...] wyroku Sądu pierwszej instancji i umorzeniem postępowania. Nie ulega bowiem wątpliwości, że orzeczenie Sądu Okręgowego nie podważa w żaden sposób ustaleń oraz oceny dokonanej przez Ministra Sprawiedliwości, który przeprowadzał ją w świetle nie regulacji prawa karnego, lecz w oparciu o normę wynikającą z przepisu art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze.
Zgadzając się w pełni z oceną wyrażoną przez Ministra, należy uznać, że z całą pewnością od kandydata na aplikanta adwokackiego wymagać należy nieskazitelnej postawy. W ocenie Sądu bezspornym jest, iż skarżący, naruszając obowiązujący ład prawny poprzez bezprawne uszkodzenie cudzego mienia, a także z uwagi na sposób zachowania się po popełnieniu czynu, takiej postawy nie okazał, a więc nie daje on gwarancji należytego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego, jako osoby zaufania publicznego.
W konsekwencji, Sąd stwierdził, że Minister Sprawiedliwości nie dopuścił się naruszenia przepisów art. 65 pkt 1 w zw. z art. 75 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, albowiem prawidłowo ustalając stan faktyczny sprawy - zasadnie przyjął, iż zachodzi podstawa do uznania, że strona skarżąca nie spełnia przesłanek koniecznych do skutecznego ubiegania się o wpis na listę aplikantów adwokackich.
Należy w konsekwencji uznać, iż Minister Sprawiedliwości, wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] lipca 2016 r. - wyjaśnił w sposób precyzyjny i jednoznaczny zarazem, dlaczego - w świetle art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze - interes indywidualny skarżącego nie jest na tyle znaczący, aby dać podstawę do ograniczenia wskazanego przez ten organ ważnego interesu społecznego.
Wobec powyższego należy uznać, że Minister Sprawiedliwości nie uchybił normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., albowiem podjął wszelkie możliwe i niezbędne zarazem czynności celem pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w oparciu o zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy.
Ponadto, poprzez pełne - w ocenie Sądu - uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji, organ nie naruszył normy postępowania administracyjnego wskazanej w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu, który mógłby mieć jakikolwiek istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.
Minister Sprawiedliwości nie dopuścił się również w toku postępowania administracyjnego naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa wyrażonej w art. 8 k.p.a., albowiem prowadząc postępowanie w kontekście przepisu art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, wszechstronnie wyjaśnił wszelkie istotne okoliczności dotyczące wchodzących w grę unormowań prawnych.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło