VI SA/Wa 1965/21
WyrokWSA w Warszawie2022-02-24
Skład orzekający: Urszula Wilk, Dorota Dziedzic-Chojnacka, Magdalena Maliszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o nałożeniu kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, wydana po stwierdzeniu przez organ odwoławczy niedopuszczalności odwołania od wcześniejszej decyzji z powodu jej wadliwego doręczenia, a następnie utrzymana w mocy przez organ odwoławczy, jest dotknięta wadą nieważności z powodu naruszenia zasady res iudicata?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Rozstrzygnięcie oparto na art. 156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym decyzja wydana w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną jest dotknięta wadą nieważności. Sąd uznał, że organ I instancji, zamiast ponownie doręczyć wadliwie doręczoną decyzję z grudnia 2019 r., wydał nową decyzję w tej samej sprawie, co narusza zasadę res iudicata.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego poprzez umieszczenie reklamy bez zezwolenia. Organ I instancji wydał decyzję nakładającą karę, która następnie została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie szeregu przepisów proceduralnych i materialnych. Sąd uznał, że obie decyzje obarczone są wadą nieważności z powodu naruszenia zasady res iudicata.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka (spr.) Sędzia WSA Magdalena Maliszewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lutego 2022 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2021 r.; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej E. G. kwotę 4104 (słownie: cztery tysiące sto cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "organ", "SKO" lub "Kolegium"), działając na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: "k.p.a.") oraz art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U, z 2018 r., poz. 570), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] (dalej: "organ I instancji") z [...] marca 2021 r. w punkcie I wymierzającą karę pieniężną dla E. G. (dalej: "skarżąca", "strona") za zajęcie pasa drogowego (drogi wojewódzkiej) [...] w rej. ul. [...] w dniach od 27 sierpnia 2019 r. do 21 października 2019 r. poprzez umieszczenie w nim reklamy z treścią "Klinika leczenia jąkania..." o powierzchni 7,06 m2 bez zezwolenia zarządcy drogi oraz w punkcie II ustalającą karę pieniężną w wysokości 16 209,76 zł (słownie: szesnaście tysięcy dwieście dziewięć złotych 76/100), zaś w punkcie III wskazującą, że karę tę należy wpłacić na konto ZDM w terminie 14 dni od dnia, kiedy decyzja stała się ostateczna.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Organ I instancji, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu, decyzją z [...] grudnia 2019 r. orzekł o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 7236,50 zł za zajęcie pasa drogowego (drogi wojewódzkiej) [...] w rej. ul. [...] w dniach od 27 sierpnia 2019 r.
do 20 września 2019 r. poprzez umieszczenie w nim reklamy z treścią "Klinika leczenia jąkania..." o powierzchni 7,06 m2 bez zezwolenia zarządcy drogi. Prezydent [...] wskazał w decyzji termin i sposób zapłaty kary pieniężnej.
W uzasadnieniu organ I instancji podał, że fakt zajęcia bez zezwolenia pasa drogowego został stwierdzony kontrolą tego pasa drogowego przeprowadzoną 27 sierpnia 2019 r. (protokół kontroli nr [...] znajdujący się
w aktach administracyjnych). Prezydent [...] wskazał także, że kontrole przeprowadzone 28 sierpnia 2019 r., 3 września 2019 r., 11 września 2019 r. i 20 września 2019 r. potwierdziły nielegalne funkcjonowanie reklamy.
Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, wskazując na naruszenie przepisów prawa materialnego (w tym art. 40 ust. 3 ustawy o drogach publicznych, Dz. U. z 2018 r., poz. 2068 ze zm., dalej: "ustawa o drogach publicznych") i prawa procesowego (w tym art. art. 79 § 1 w zw. z art. 10 § 1, § 2, § 3 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 28 k.p.a., art. 105 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.).
Postanowieniem z [...] lutego 2021 r. SKO stwierdziło niedopuszczalność odwołania strony. W uzasadnieniu tego postanowienia SKO wskazało, że decyzja z [...] grudnia 2019 r. została nieprawidłowo doręczona pełnomocnikowi strony, gdyż została wysłana na adres podany przez stronę jako adres do korespondencji. Dlatego – w ocenie SKO – nie została ona skutecznie doręczona pełnomocnikowi strony, nie weszła do obrotu prawnego i tym samym nie wywołuje skutków prawnych. SKO podniosło także, że "W celu nałożenia kary pieniężnej (...) konieczne jest zatem wydanie nowej decyzji i skuteczne doręczenie jej na adres pełnomocnika strony".
W związku z powyższym organ I instancji wydał następnie decyzję z [...] marca 2021 r. w punkcie I wymierzającą karę pieniężną dla skarżącej za zajęcie pasa drogowego (drogi wojewódzkiej) [...] w rej. ul. [...] w dniach od 27 sierpnia 2019 r. do 21 października 2019 r. poprzez umieszczenie w nim reklamy z treścią "Klinika leczenia jąkania..." o powierzchni 7,06 m2 bez zezwolenia zarządcy drogi oraz w punkcie II ustalającą karę pieniężną w wysokości 16 209,76 zł (słownie: szesnaście tysięcy dwieście dziewięć złotych 76/100), zaś w punkcie III wskazującą, że karę tę należy wpłacić na konto ZDM w terminie 14 dni od dnia, kiedy decyzja stała się ostateczna.
W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji podniósł, że fakt zajęcia bez zezwolenia pasa drogowego został stwierdzony kontrolą tego pasa drogowego przeprowadzoną 27 sierpnia 2019 r. Prezydent [...] wskazał także, że kontrole przeprowadzone 28 sierpnia 2019 r., 3 września 2019 r., 11 września 2019 r., 20 września 2019 r. oraz 21 października 2019 r. potwierdziły nielegalne funkcjonowanie reklamy.
Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, wskazując ponownie na naruszenie przepisów prawa materialnego (w tym art. 40 ust. 3 ustawy o drogach publicznych) i prawa procesowego (w tym art. art. 79 § 1 w zw. z art. 10 § 1, § 2, § 3 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 28 k.p.a., art. 105 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.).
W wyniku rozpatrzenia odwołania Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że stosownie do treści art. 40 ustawy
o drogach publicznych zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydawanego w formie decyzji administracyjnej. Organ wskazał także, że zgodnie z art. 40 ust. 12 pkt 1 ustawy o drogach publicznych za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi, zarządca ten wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty ustalanej zgodnie
z art. 40 ust. 6 ustawy o drogach publicznych. Kolegium podkreśliło, że prawidłowo odczytany art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych wskazuje, że załatwienie sprawy w przedmiocie wymierzenia kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia wymaga ustalenia czy pas drogowy był "zajmowany" w rozumieniu ww. przepisu, kto zajmował ten pas drogowy na jakiej powierzchni i jak długo (ile dni) zajęcie to trwało.
Organ podzielił ustalenia w zakresie dat przeprowadzonych kontroli przez pracowników Wydziału Kontroli Pasa Drogowego Zarządu Dróg Miejskich pasa drogowego [...] w rej. ul. [...], podczas której stwierdzono umieszczenie ww. reklamy bez wymaganego zezwolenia zarządcy drogi. Kontrole potwierdziły nielegalne funkcjonowanie reklamy. Organ wyjaśnił także, że umieszczenie reklamy na ogrodzeniu Ogródków Działkowych przez skarżącą stanowi o tym, że to skarżąca jest podmiotem zajmującym pas drogowy i w związku z tym na skarżącą należało nałożyć karę za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, bowiem to jej obiekt znajduje się w tym pasie. Ponadto, w ocenie Kolegium, nie zostały spełnione przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 189 f § 1 k.p.a.
W konsekwencji organ uznał, że w analizowanej sprawie całokształt materiału dowodowego jednoznacznie wskazuje, że reklama funkcjonowała w pasie drogowym, co potwierdzają zdjęcia, protokół kontroli oraz mapa, na której zaznaczono granice pasa drogowego i zajęcie tego pasa, a zatem doszło do zajęcia pasa drogowego.
Na powyższą decyzję skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1. art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak odniesienia się do zarzutu skarżącej odnośnie naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez doręczenie stronie tej samej decyzji co uprzednio jedynie ze zmienioną datą podczas gdy SKO stwierdziło, że decyzja ta jest decyzją nieistniejącą i winna zostać w niniejszej sprawie wydana nowa decyzja przez co Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło podstawowy obowiązek organu odwoławczego;
2. art. 8 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I Instancji podczas gdy organ ten zmienił decyzję na niekorzyść strony skarżącej do czego nie był uprawniony a ponadto zupełny brak poinformowania strony o fakcie zmiany okresu, za który wydawana jest decyzja i tym samym zaskoczenie strony rozstrzygnięciem w taki sposób, że nie mogła ona należycie zareagować na tę zmianę oraz art. 138 § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy przed organem pierwszej instancji doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. poprzez brak umożliwienia wypowiedzenia się stronie odnośnie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego;
3. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez:
a. brak powołania w niniejszej sprawie biegłego geodety w celu wskazania czy reklama będąca przedmiotem postępowania znajdowała się
w obrębie pasa drogowego czy też nie;
b. nieustalenie, kto jest właścicielem opisywanej w sprawie reklamy oraz jaka jej część rzeczywiście znajdowała się w obrębie pasa drogowego;
c. poprzez brak ustalenia rzeczywistych wymiarów przedmiotowej reklamy a co za tym idzie przyjęciu błędnych wyliczeń w zakresie wysokości kary pieniężnej ;
4. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak odniesienia do wszystkich zarzutów i twierdzeń skarżącej zawartych w odwołaniu a co za tym idzie prowadzenie postępowania
w sposób nie budzący zaufania do organów administracji publicznej,
5. naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy przed organem pierwszej instancji doszło do naruszenia
art. 79 § 1 k.p.a. w zw. z art. 10 .§ 1, § 2 i § 3 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia Pani E. G. o przeprowadzanej kontroli
z wyprzedzeniem 7 dniowym;
6. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej decyzji, co doprowadziło do przytoczenia w decyzji zupełnie nieuprawnionych ustaleń faktycznych oraz zupełny brak po stronie skarżącej możliwości zrozumienia motywów wydania decyzji akurat takiej treści przez organ II instancji.
7. art. 28 oraz art. 105 k.p.a., poprzez uznanie skarżącej za stronę postępowania, pomimo że nigdy nie była ona właścicielem reklamy,
a w konsekwencji nie umorzenie postępowania administracyjnego,
8. art. 156 § 1 pkt. 4 k.p.a., poprzez skierowanie decyzji do podmiotu, który nie powinien być stroną w niniejszej sprawie.
Skarżąca, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i b p.p.s.a., wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez uznanie braku konieczności zapłaty przez E. G. kary pieniężnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021, poz.137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a.").
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów, należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie, aczkolwiek zasadniczo nie z powodu zarzutów w niej podniesionych, albowiem przy wydaniu zarówno skarżonej decyzji SKO, jak i decyzji organu I instancji z [...] marca 2021 r. doszło na naruszenia prawa, które skutkować musiało stwierdzeniem nieważności zarówno zaskarżonej decyzji Kolegium, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. stanowi, że "Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: (...) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco (...)".
Jak wskazał W. Chróścielewski: "Celem tej przesłanki nieważności jest wyeliminowanie sytuacji, gdy w tej samej, w ujęciu podmiotowym i przedmiotowym, sprawie obowiązywałyby w tym samym czasie dwie decyzje administracyjne bądź też obowiązywałyby jednocześnie domniemanie milczącego załatwienia sprawy i decyzja administracyjna dotycząca tej samej materii. Nie tylko byłoby to sprzeczne z zasadą trwałości decyzji ostatecznych, co podkreśla się w piśmiennictwie, lecz także podważało zasadę budzenia zaufania do władzy publicznej, z którym to zaufaniem najlepiej chyba nie jest" (Chróścielewski Wojciech (red.), Kmieciak Zbigniew (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, opublikowano: WKP 2019).
Istotę tej zasady ujęto w wyroku NSA z 6 grudnia 2016 r., I OSK 1467/16, LEX nr 2206089, w którym przyjęto: "Decyzja organu administracji publicznej rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tego organu, a niestanowiąca o uchyleniu tej pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów k.p.a., jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Ewentualne ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną, bądź w sposób milczący, możliwe jest tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji (domniemania milczącego załatwienia sprawy) w ustalonym przez prawo trybie". Tak więc nie ma żadnych przeszkód, aby w tej samej sprawie obowiązywały dwie decyzje administracyjne lub więcej, ale nie może to dotyczyć tego samego czasu. Dopiero po wcześniejszym wzruszeniu – uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności wcześniejszej decyzji – w pełni dopuszczalne jest wydanie w sprawie nowej decyzji rozstrzygającej o prawach, względnie obowiązkach stron.
W tym kontekście Sąd podnosi, że w sprawie została już wydana przez Prezydenta [...] decyzja z [...] grudnia 2019 r. SKO w postanowieniu z [...] lutego 2021 r. stwierdziło niedopuszczalność odwołania strony od tej decyzji. W uzasadnieniu Kolegium podniosło, iż decyzja ta nie została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi strony, nie weszła do obrotu prawnego i nie wywołuje skutków prawnych. Jednak tym samym Kolegium potwierdziło, że decyzja ta istnieje, tj. została podpisana przez upoważnioną przez piastuna organu osobę, a jedynie nieprawidłowo doręczona.
Podkreślić przy tym należy, że czym innym jest nieistniejąca decyzja (czyli tzw. nieakt), a decyzja, która istnieje, ale nie została prawidłowo doręczona stronie. Tzw. nieakt jest bowiem czynnością prawna nieistniejąca. Nieakt nie wiąże ani organów, ani strony, stąd dla uchylenia się przed jego skutkami nie zachodzi konieczność stwierdzenia jego wadliwości. W tym kontekście należy odwołać się do wyroku NSA w Warszawie z 20 lipca 1981 r., SA 1163/81, OSPiKA 1982/9–10, poz. 169, z aprobującą glosą J. Borkowskiego, zgodnie z którym pisma zawierające rozstrzygnięcia w sprawie załatwianej w drodze decyzji są decyzjami, pomimo nieposiadania w pełni formy przewidzianej w art. 107 § 1, jeśli tylko zawierają minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania ich jako decyzji. Do takich elementów należy zaliczyć: oznaczenie organu administracji państwowej wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji. Wszystkie te elementy zawierała organu I instancji z [...] grudnia 2019 r., a zatem nie można jej uznać za tzw. nieakt. Jest to niewątpliwie decyzja istniejąca, co najwyżej zaś wadliwie doręczona.
Wadliwie zatem jest utożsamianie nieaktu z brakiem doręczenia decyzji. Jak wskazał NSA w wyroku z 25 kwietnia 2006 r., II OSK 714/05, ONSA WSA 2006/5, poz. 132, obowiązujące przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie dają podstaw do utożsamienia wydania decyzji z jej doręczeniem. Wydanie (sporządzenie) decyzji zgodnie z wymaganiami art. 107 § 1 k.p.a. jest czynnością procesową wywołującą oznaczone skutki prawne. Podobnie w uzasadnieniu wyroku NSA z 21 sierpnia 2008 r., II OSK 952/07, LEX nr 496188, stwierdzono, że przepisy o doręczeniach mają charakter gwarancyjny w stosunku do stron postępowania: "Innymi słowy do momentu doręczenia stronie decyzji nie rozpoczyna biegu termin do wniesienia odwołania, skargi do sądu, etc. Taka sytuacja (braku doręczenia stronie decyzji) nie może być jednak traktowana jako równoznaczna z brakiem wydania (zaistnieniem) decyzji". Należy bowiem zauważyć, że decyzja taka mogła zostać upubliczniona w inny sposób, np. w taki, że poinformowano o jej treści środki masowego przekazu, strona czy jej pełnomocnik uzyskali informację o treści decyzji przez dostęp do akt sprawy, mimo że nie odbyło się doręczenie przewidziane przepisami prawa itp. Tak też zresztą w niniejszej sprawie było – strona miała dostęp do decyzji organu I instancji z [...] grudnia 2019 r., bowiem wniosła od niej odwołanie.
Organ I instancji po otrzymaniu zatem postanowienia SKO o niedopuszczalności odwołania strony z uwagi na niewłaściwe doręczenie decyzji (ale nie z uwagi na jej nieistnienie), powinien ponownie wysłać swoją decyzję z [...] grudnia 2019 r. na prawidłowy adres pełnomocnika skarżącej, a nie wydawać nową decyzję w tej samej sprawie, w dodatku wzbogacając ją o nowe rozstrzygnięcie, dotyczące kolejnego okresu, za który nałożona została dodatkowa kara. Takie działanie organu I instancji narusza - oprócz zakazu res iudicata – także w sposób rażący prawo, tj. art. 8 § 1 k.p.a. i art. 9 k.p.a., zwłaszcza w sytuacji niezapewnienia stronie możliwości wypowiedzenia się w sprawie w trybie art. 10 § 1 k.p.a.
Nie ma przy tym znaczenie zawarty w uzasadnieniu postanowienia SKO z [...] lutego 2021 r. stwierdzającym niedopuszczalność odwołania strony fragment, w którym Kolegium podniosło, że "W celu nałożenia kary pieniężnej (...) konieczne jest zatem wydanie nowej decyzji i skuteczne doręczenie jej na adres pełnomocnika strony". Wskazania SKO nie mogą bowiem łamać powszechnie obowiązującego zakazu res iudicata. Fragment ten należy zatem rozumieć jako nakaz wydania nowego odpisu decyzji z [...] grudnia 2019 r. i skutecznego doręczenia jej na adres pełnomocnika strony. Do takiej czynności będzie też zobligowany organ I instancji po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku.
Wskazać także należy, iż uwzględnienie skargi przez stwierdzenie nieważności decyzji (lub postanowienia) następuje w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach (w tym przypadku art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a.). Rozstrzygnięcie sądu nie wymaga w tym wypadku wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy (tak m.in. NSA w wyroku z 1 lipca 2011 r. sygn. I OSK 1261/10, Lex nr 1082605).
Sąd aprobuje także pogląd wynikający z orzecznictwa sądów administracyjnych (m.in. z wyroków NSA z 12 grudnia 2008 r., sygn. I FSK 1207/07, z 1 lipca 2011 r., sygn. I OSK 1261/10, wyroku WSA w Krakowie z 10 grudnia 2012 r., II SA/Kr 1215/12, wyroku WSA w Warszawie z 17 sierpnia 2021 r., VI SA/Wa 821/21, CBOSA), że przepisy dotyczące podstaw stwierdzenia nieważności decyzji nie uzależniają swojego stosowania od wiedzy czy też swoistego "zawinienia" organów administracji, a jedynie od stwierdzenia samego faktu istnienia kwalifikowanych wad prawnych.
Mając powyższe na uwadze, Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji SKO oraz decyzji organu I instancji z [...] marca 2021 r. (punkt 1 wyroku), natomiast o kosztach postępowania orzekł w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. (punkt 2 wyroku). Na zasądzone na rzecz skarżącej koszty postępowania sądowego w kwocie 4104 zł składają się następujące elementy: 487 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi, 3600 zł - tytułem wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej - adwokata zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.
Zgodnie z treścią art. 135 P.p.s.a., sąd stosuje przewidziane w ustawie środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Podstawy stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji rozciągają się na decyzję pierwszoinstancyjną (a w zasadzie z niej wynikają), dlatego z tego powodu stwierdzono nieważność także i tej decyzji.
Należy przy tym podkreślić, że w wyroku z dnia 10 lutego 2017 r. sygn. I OSK 3338/15, CBOSA, NSA stwierdził, że "(...) istota przewidzianego w art. 127 § 3 k.p.a. środka prawnego - wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, polega na dwukrotnym wydanie decyzji przez uprawniony podmiot. Pracownik Ministerstwa Obrony Narodowej jest uprawniony do wydawania decyzji administracyjnych w imieniu Ministra jedynie w takim zakresie w jakim wynika to z upoważnienia udzielonego mu przez Ministra na podstawie art. 268a k.p.a. Brak właściwego upoważnienia do podejmowania określonych decyzji stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2010 r. sygn. akt I OSK 94/10). Utrzymanie w mocy decyzji rażąco naruszającej prawo po rozpatrzeniu sprawy ponownie na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. także rażąco narusza prawo".
A zatem skarżona decyzja SKO była wadliwa w sposób rażący poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji obarczonej wadą prawną przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a.
Mając zaś na uwadze, że zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego jako nieważna ze wskazanych wyżej przyczyn, Sąd nie jest zobligowany do badania jej merytorycznie pod względem ewentualnych podstaw do jej uchylenia. Wskazać tu należy na pogląd wyrażony w wyroku NSA z 1 lipca 2011 r., sygn. I OSK 1261/10, zgodnie z którym: "Kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji powinna przebiegać w określonej kolejności. W pierwszej kolejności powinna być przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji i postępowania, które ją poprzedziło, z punktu widzenia wad powodujących nieważności decyzji. (...) ustalenie którejkolwiek z wad decyzji powodujących stwierdzenie jej nieważności czyni dalszą kontrolę zbędną. (...) Brak odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze i skoncentrowanie się na kwestiach mających znaczenie w sprawie nie stanowi uchybienia (...)". Sąd nie badał zatem decyzji SKO, jak i decyzji organu I instancji merytorycznie pod względem ewentualnych podstaw do jej uchylenia, uznając to za przedwczesne.
Z powyżej wskazanych powodów Sąd w punkcie pierwszym wyroku stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji z przyczyn powyżej wskazanych na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz decyzji organu I instancji z [...] marca 2021 r. na podstawie art. 135 P.p.s.a.
Rozpoznając sprawę ponownie, organ uwzględni powyższe wskazania Sądu zawarte w niniejszym wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło