VI SA/Wa 2100/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędzia WSA Dariusz Zalewski (spr.) Protokolant ref. staż. Julia Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w [...] na postanowienie Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] kwietnia 2014 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania oddala skargę I. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. [...] Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...], na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1w zw. z art. 21ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno- spożywczych (Dz.U. z 2005 r. Nr 187 poz. 1577 ze zm.) i art. 104 k.p.a., oraz w związku z: art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 2, art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, art. 46 ust. 1 pkt 1, art. 47 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. z 2010 Nr 136, poz. 914 ze zm.) § 21 pkt 15 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spożywczych (Dz.U. Nr 137 poz. 966 ze zm.) zakazał J. Spółka Akcyjna Spółka Komandytowa z siedzibą w D. (nazywana dalej: "Spółką", "skarżącą") wprowadzania do obrotu artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego , pod dwiema nazwami: [...] a' 750 ml (nazwa umieszczona na etykiecie), aromatyzowane wino owocowe niskoalkoholowe, półmusujące, gazowane słodkie (nazwa umieszczona na kontretykiecie) - wielkość partii magazynowej 26100 1 (34 800 szt. x 0,75 1), data produkcji [...].01.2014 r., numer partii produkcyjnej [...] do czasu zmiany oznakowania na zgodne z obowiązującymi przepisami. Powyższa decyzja została doręczona Spółce w dniu [...] lutego 2014 r. 2. Pismem z dnia [...] lutego 2014 r. Spółka wniosła odwołanie od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] lutego 2014 r., które złożyła osobiście w siedzibie organu w dniu [...] marca 2014 r. 3. Pismem z dnia [...] marca 2014 r. Spółka, na podstawie art. 58 k.p.a. złożyła do organu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] lutego 2014 r., doręczonej skarżącej w tej samej dacie. Do wniosku załączyła odwołanie. Skarżąca wskazała na pismo organu z dnia [...] marca 2014 r., z którego dowiedziała się, że termin odwołania od ww. decyzji upływał w dniu [...] lutego 2014 r., zaś odwołanie zostało wniesione do organu z opóźnieniem – w dniu [...] marca 2014 r. Uzasadniając brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania strona powołała się na zmęczenie i złe samopoczucie sekretarki odpowiedzialnej za obsługę korespondencji Spółki, będące wynikiem ciężkiej choroby jej ojca. Podkreśliła, że hospitalizacja ojca wymagała pełnego zaangażowania ze strony zatrudnionej przez Spółkę sekretarki, która jest jednocześnie jedynym pracownikiem sekretariatu. 4. Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (nazywany dalej: "GIJHARS") postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. znak: [...], na podstawie art. 59 § 2 k.p.a. i 123 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku Spółki z dnia [...] marca 2014 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] lutego 2014 r., odmówił przywrócenia terminu. GIJHARS, powołując się na orzecznictwo sadów administracyjnych podał, że przy ocenie braku winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Uznał, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z winy skarżącej, gdyż choroba członka rodziny pracownika odpowiedzialnego za korespondencję nie stanowi usprawiedliwienia dla niedotrzymania terminu do wniesienia odwołania. Strona, dbając należycie o swoje interesy, powinna w taki sposób zorganizować podział obowiązków wśród jej pracowników, aby nie doszło do jakichkolwiek zaniedbań. Organ podkreślił, że ciężki stan zdrowia ojca osoby odpowiedzialnej za korespondencję Spółki nie stanowił okoliczności uniemożliwiającej złożenia odwołania w terminie, tj. do dnia [...] lutego 2014 r. W tej sytuacji strona mogła wyręczyć się innym pracownikiem, czego nie uczyniła. Organ przy wydawaniu decyzji wziął pod uwagę załączoną przez Spółkę kartę informacyjną z Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w L. informującej, że ojciec sekretarki był hospitalizowany w dniach od [...] lutego do [...] marca 2014 r., tj. także w dniu upływającego terminu do wniesienia odwołania - [...] lutego 2014 r. 5. Pismem z dnia 22 maja 2014 r. Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie GIJHARS z dnia [...] kwietnia 2014 r., wnosząc o jego uchylenie w całości. Postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 58 k.p.a. poprzez przyjęcie, że uchybienie terminu nastąpiło z winy Spółki. Zdaniem skarżącej wykonała ona wszystkie czynności prawem przewidziane: sporządziła odwołanie, które przekazano do odpowiedniej komórki (sekretariatu) w odpowiednim terminie. Z przyczyn niezależnych od strony odwołanie zostało wysłanie z opóźnieniem. Odpowiedzialnym za nieterminowe wysłanie odwołania był pracownik skarżącej, który znajdował się w bardzo trudnej sytuacji rodzinnej . Bardzo poważna choroba ojca, przyjmowanie przez niego chemioterapii paliatywnej, a w konsekwencji śmierć miała niewątpliwy wpływ na stan psychiczny pracownika. Organ zobowiązany był ocenić wpływ sytuacji rodzinnej pracownika Spółki na jego działanie i zachowanie, czego nie mogła zrobić Spółka. Nie mogła bowiem z góry zakładać, że stan psychiczny i fizyczny spowoduje niedopełnienie obowiązków przez pracownika. 6. W odpowiedzi na skargę GIJHARS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.). 2. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. 3. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. 4. Stosownie do art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Strona powinna zatem uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Przeszkoda ta musi istnieć przez cały czas biegu terminu przypisanego dla dokonania danej czynności. W prośbie o przywrócenie terminu zainteresowany powinien wykazać, że mimo całej staranności nie udało mu się zachować terminu. Wiąże się to z takimi sytuacjami, kiedy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z 14 stycznia 2000 r., I SA/Gd 794/99). 5. Strona skarżąca we wniesionej skardze przywołała wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1533/08, w którym Sąd stwierdził, że skarżący nie mógł zakładać, że zatrudniony przez niego pracownik będzie działał celowo na jego szkodę. Wskazuje, że choroba ojca pracownika odpowiedzialnego za prowadzenie sekretariatu spowodowała, że był on w trudnej sytuacji rodzinnej, miała też wpływ na stan psychiczny pracownika. W ocenie Sądu należy mieć na uwadze, że w ww. wyrok odnosi się do sytuacji, w której pracownik skarżącej popełnił przestępstwo na szkodę prowadzonej przez skarżącego kancelarii adwokackiej. NSA uznał, że "takiego postępowania, które niewątpliwie odbiega od obowiązujących standardów pełnomocnik skarżącego nie mógł przewidzieć". Sąd podziela ocenę organu, że z uwagi na odmienny stan faktyczny w przedmiotowej sprawie, przywołany wyżej wyrok nie dostarcza argumentów na korzyść skarżącej spółki, a w przedmiotowej sprawie strona skarżąca nie dochowała należytej staranności przy zachowaniu terminu do wniesienia odwołania. Podnieść należy, że Spółka załączyła do wniosku o przywrócenie terminu kartę informacyjną z Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego z L., z której wynikało, że ojciec Pani J. M. (pracownica Spółki odpowiedzialna za korespondencję) był hospitalizowany w dniach od [...] lutego do [...] marca 2014 r., czyli także w dniu upływającego terminu do wniesienia odwołania ([...] lutego 2014 r.). 6. Po wnikliwym przeanalizowaniu całości zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego należy uznać, że Spółka nie wyczerpała wszystkich środków zapewniających terminowe doręczenie odwołania, co świadczy o niedbalstwie skarżącej w przedmiotowej sprawie. Należy podkreślić, że choroba członka rodziny pracownika spółki odpowiedzialnego za korespondencję nie stanowi usprawiedliwienia dla niedotrzymania terminu do wniesienia odwołania. Strona powinna w taki sposób zorganizować podział obowiązków wśród jej pracowników, aby nie doszło do zaniedbań. W interesie Spółki było dopilnowanie terminu do wniesienia przedmiotowego odwołania. W doktrynie postępowania administracyjnego przyjmuje się, że brak winy zachodzi »tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku« (E. Iserzon (w:) Komentarz IV, 1970, s. 136). W konsekwencji pojecie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej" (tamże, s. 136)". 7. Odnosząc się do twierdzeń strony wyjaśnić należy, że sam fakt choroby, nawet poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W przypadku choroby trzeba wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. Pogląd o konieczności istnienia ze względu na chorobę niemożności działania po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu i niewystarczalności w tym zakresie przedłożenia zaświadczenia lekarskiego znajduje szerokie potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów administracyjnych (por. np. wyrok NSA z 12 lipca 2011 r. II GSK 744/10, postanowienie SN z 11 grudnia 2008 r., IV CZ 102/08 oraz z dnia SN z 29 maja 2007 r., II UZ 9/07, wyrok NSA z 17 czerwca 2010 r., I FSK 356/09 i przywołane tam orzeczenia, wszystkie dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). 8. Warto tu podkreślić, że skarżąca nie jest przedsiębiorcą, który prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, lecz spółką prawa handlowego zatrudniającą pracowników. Tym samym, to na spółce ciąży obowiązek zorganizowania pracy w taki sposób, żeby jej interesy nie zostały naruszone, nawet w sytuacji choroby członków rodziny pracownika sekretariatu. Spółka poprzez własne niedbalstwo dopuściła do naruszenia terminu no wniesienia odwołania. Podobne stanowisko w tego rodzaju sprawach zajmują sądy administracyjne. W ocenie WSA w Łodzi o braku winy w nie dokonaniu w ustawowym terminie określonej czynności można mówić tylko w razie uprawdopodobnienia przez stronę, że dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia. Za przeszkodę taką nie można uznać braku właściwego nadzoru nad pracownikami zatrudnionymi przez pełnomocnika strony w jego kancelarii (wyrok z 9 grudnia 2013 r., II SA/Łd 1043/13). W innym wyroku NSA wskazał, że zatrudnianie na stanowisku sekretarskim osoby w ciąży bez zapewnienia odpowiedniego zastępstwa przez takiego pracownika, który będzie w stanie podołać wymaganym od niego zadaniom należy uznać za przejaw co najmniej lekkomyślności, a z pewnością nie można przyjąć, że w danych okolicznościach nie ponosi ona winy za to, że doszło do uchybienia terminu do wniesienia zażalenia (wyrok NSA z 17 września 2010 r., II OSK 1464/09). W tej sprawie choroba ojca pracownika nie wydarzyła się w ostatnim dniu terminu do nadania odwołania. Został on przyjęty do szpitala i przebywała w nim, zarówno pracownik jak i Spółka mieli więc czas na zorganizowanie się i wykonywanie bieżących obowiązków. Spółka nie podnosi również, że z powodu choroby ojca pracownik przestał nagle pełnić swoje obowiązki. Ojciec pracownika przebywał w szpitalu od [...] lutego, termin na złożenie odwołania mijał [...] lutego 2014 r. Powyższe stanowisko można uznać za utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych albowiem znajduje w znacznym zakresie oparcie w ocenach prawnych zawartych - między innymi - w wyrokach WSA we Wrocławiu z dnia 30 listopada 2006 r., I SA/Wr 849/06. Sąd ten uznał, że powierzenie wysłania przesyłki konkretnemu pracownikowi będącemu sekretarką powoduje, iż nie wywiązanie się przez nią z tego obowiązku bez wyraźnych przeszkód obiektywnych np. kradzież korespondencji obciąża również osobę zlecającą czynność temu właśnie pracownikowi, a co za tym idzie - skutki zaniedbania przez pracownika obciążają również prawodawcę. Przytoczone wyżej poglądy sądów administracyjnych w pełni podziela WSA w Warszawie w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, a akceptacja tych poglądów oznacza równocześnie, że skarga i zarzuty w niej sformułowane nie zasługują na uwzględnienie. 8. Mając powyższe na uwadze, działając w oparciu o art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.