VI SA/Wa 2200/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz po rozpoznaniu w dniu 24 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku T. S.A. z siedzibą w W. o wyłączenie sędziego WSA Danuty Szydłowskiej i sędziego WSA Jolanty Królikowskiej-Przewłoki od udziału w sprawie ze skargi T. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zakładów buckmacherskich p o s t a n a w i a - oddalić wniosek - Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 5 września 2013 r., w sprawie ze skargi T. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zakładów buckmacherskich, strona skarżąca, reprezentowana przez pełnomocników, złożyła pismo procesowe z dnia 5 września 2013 r. zawierające wniosek o wyłączenie sędziów WSA: Danuty Szydłowskiej i Jolanty Królikowskiej-Przewłoki od udziału w niniejszej sprawie. Jako podstawę prawną wniosku o wyłączenie powyższych sędziów strona skarżąca wskazała przepisy art. 20 w zw. z art. 18 § 1 pkt 6a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a."). Strona skarżąca podniosła, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie toczyły się lub toczą m. in. cztery grupy postępowań sądowoadministracyjnych (w każdej grupie po 5 postępowań - w związku z cofnięciem pięciu zezwoleń): I grupa: sprawy dotyczące zawieszenia postępowań w przedmiocie cofnięcia zezwoleń do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego (sprawy sygn. akt VI SA/Wa 921-925/12); II grupa: sprawy dotyczące zawieszenia postępowań w przedmiocie cofnięcia zezwoleń i skierowania pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w zakresie ustalenia przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 201, poz. 1540 ze zm., dalej także: "u.g.h."), stanowiących podstawę cofnięcia zezwoleń, za "przepisy techniczne" (sprawy sygn. akt VI SA/Wa 1909-1913/12); III grupa: sprawy dotyczące częściowego cofnięcia zezwoleń z powodu rażącego naruszenia przepisów u.g.h. i warunków zezwolenia (sprawy sygn. akt VI SA/Wa 1509-1513/12); IV grupa: sprawy dotyczące cofnięcia zezwoleń w całości z powodu rażącego naruszenia przepisów u.g.h. i warunków zezwolenia (sprawy sygn. akt VI SA/Wa 2198-2202/12). Strona skarżąca przestawiła składy orzekające w ww. sprawach, podnosząc, że w sprawach z grupy od I do III zostały wydane wyroki oddalające skargi. Ponadto skarżąca spółka wskazałam, że w sprawach z grupy IV zostały wyznaczone terminy rozpraw. Jednocześnie strona skarżąca zauważyła, iż: - w sprawach z grupy I: sędzia D. Szydłowska i sędzia J. Królikowska-Przewłoka orzekały w sprawach o sygnaturach: VI SA/Wa 921/12 i VI SA/Wa 922/12; - w sprawach z grupy II: wskazani sędziowie WSA w Warszawie orzekali w sprawach o sygn. akt: VI SA/Wa 1910/12, VI SA/Wa 1911/12, VI SA/Wa 1912/12, VI SA/Wa 1913/12; - w sprawach z grupy III: sędziowie, o których wyłączenie wniosła strona – nie orzekali w żadnej ze spraw; - w sprawach z grupy IV: sędzia D. Szydłowska i sędzia J. Królikowska-Przewłoka wyznaczeni zostali do rozpoznania jedynie niniejszej sprawy. W uzasadnieniu złożonego wniosku strona skarżąca, powołując się na brzmienie przepisu art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a, stwierdziła, że sformułowanie "brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie" zawarte w ww. przepisie dotyczy sprawy administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. akt I FSK 1637/10). Powołując się z kolei na orzeczenie NSA z dnia 8 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 848/10, strona skarżąca stwierdziła, że ustawodawca odsyła do sprawy w jej znaczeniu materialnoprawnym, a jej tożsamość wyznaczają elementy określające tożsamość skonkretyzowanego w decyzji administracyjnej stosunku prawnego, a więc identyczność podmiotów, identyczność przedmiotu tego stosunku oraz identyczność obu jego podstaw - prawnej i faktycznej. Ponadto skarżąca spółka stwierdziła, że w przedmiotowej sprawie, w zakresie zarzutów skargi dotyczących: po pierwsze - kwestii "przepisów technicznych", po drugie - wniosku o zawieszenie postępowania i zwrócenie przez organ, a następnie Sąd z pytaniem prejudycjalnym, zapadły nieprawomocne wyroki w sprawach z grup I - III. Jednocześnie strona skarżąca zauważyła, że w sprawach z grupy III Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozstrzygał już kwestię częściowego cofnięcia tych samych zezwoleń, z tych samych przyczyn, które są przedmiotem rozstrzygania w sprawach wskazanych w pkt IV. Strona skarżąca podniosła jednocześnie, że w sprawach opisanych w pkt I i II brali udział: sędzia WSA Danuta Szydłowska i sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka. Strona skarżąca podkreśliła, że sprawa o sygn. akt VI SA/Wa 1912/12 dotyczy cofnięcia tego samego zezwolenia z dnia [...] lutego 2007 r., którego cofnięcia dotyczy także przedmiotowe postępowanie sądowe. Tym samym, zdaniem skarżącej spółki, zachodzi częściowa tożsamość pomiędzy rozstrzygniętymi sprawami dotyczącymi cofnięcia zezwolenia z dnia [...] lutego 2007 r., a niniejszą sprawą, której przedmiotem jest cofnięcie zezwolenia z dnia [...] lutego 2007 r. Zdaniem strony skarżącej, wskazane postępowania sądowe pokrywają się zatem zarówno zakresem podmiotowym, jak i przedmiotowym sprawy. Reasumując, strona skarżąca wskazała, że w zakresie części wniosków i zarzutów skargi zapadły już nieprawomocne rozstrzygnięcia, w wydaniu których brali udział sędziowie objęci niniejszym wnioskiem, wobec czego - zdaniem skarżącej spółki - zasadne jest rozważenie uwzględnienia wniosku w oparciu o przepis art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. Ustosunkowując się na rozprawie w dniu 5 września 2013 r. do wniosku strony skarżącej, pełnomocnik Ministra Finansów wniósł o oddalenie wniosku o wyłączenie sędziów ze względu na brak tożsamości niniejszej sprawy ze sprawami, w których ww. sędziowie orzekali uprzednio. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 18 § 1 pkt 6a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Należy zauważyć, że zagadnieniem bezstronności sędziowskiej wielokrotnie zajmował się Trybunał Konstytucyjny. I tak, w swym wyroku z dnia 14 października 2008 r., wydanym w sprawie sygn. akt SK 6/07, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a., w zakresie, w jakim pomija, jako podstawę wyłączenia sędziego od udziału w orzekaniu w postępowaniu sądowym toczącym się po wznowieniu postępowania administracyjnego, jego wcześniejszy udział w orzekaniu w sprawie dotyczącej decyzji wydanej we wznawianym postępowaniu administracyjnym, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Wskazany powyżej wyrok z dnia 14 października 2008 r. i wyrażony w nim pogląd Trybunału Konstytucyjnego stanowił asumpt do nowelizacji ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W konsekwencji na mocy przepisu art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 października 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2009 r. Nr 221, poz. 1736) z dniem 8 stycznia 2010 r. do przepisu art. 18 § 1 p.p.s.a. dodano pkt 6a. Celem regulacji art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., jak wskazano w uzasadnieniem do projektu nowelizacji, było to, aby sędzia, który badał legalność decyzji administracyjnej w konkretnej sprawie, nie orzekał przy badaniu legalności decyzji wydanej w tej sprawie w nadzwyczajnym trybie postępowania, a także przy badaniu legalności decyzji wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy po uchyleniu przez sąd decyzji poprzedniej. Niewątpliwie, dla ustalenia zakresu wspomnianego wyłączenia uregulowanego przepisem art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., kluczowym jest ustalenie pojęcia "sprawy", o której mowa w analizowanym przepisie, w jej znaczeniu materialnym. Jak powszechnie wskazuje się w doktrynie (tak m.in. B. Adamiak /w:/ glosa do wyroku NSA z dnia 23 stycznia 1998 r., I SA/Gd 654/96, OSP 1999, z. 1, s. 51) na "sprawę administracyjną" w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Przy badaniu tożsamości sprawy istotne jest zatem, czy wydane decyzje dotyczyły tych samych podmiotów oraz identycznego przedmiotu, stanu faktycznego i podstawy prawnej (por. też m.in. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 27 czerwca 2000 r., FPS 12/99, ONSA z 2001 Nr 1, poz. 7, czy też wyroki NSA z 16 listopada 2010 r., II OSK 1865/10, z dnia 23 marca 2011 r., I OSK 755/10, a także wyrok NSA z dnia 10 lutego 2012 r., I OSK 1513/11). Rozpoznając przedmiotowy wniosek strony skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - mając na względzie powołaną przez spółkę T. S.A. z siedzibą w W. normę prawną wyrażoną w przepisie art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a - nie stwierdził jakichkolwiek okoliczności uzasadniających wyłączenie sędziów WSA Danuty Szydłowskiej i Jolanty Królikowskiej-Przewłoki od udziału w niniejszej sprawie zainicjowanej skargą wspomnianej spółki na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] wydaną w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zakładów bukmacherskich. Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom strony skarżącej, powołane we wniosku sprawy sądowe nie są tożsame pod względem przedmiotowym z niniejszą sprawą toczącą się pod sygn. akt VI SA/Wa 2200/12, a więc wniosek strony skarżącej o wyłączenie wspomnianych sędziów WSA w Warszawie nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu, podkreślenia wymaga, że sędzia WSA Danuta Szydłowska i sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka orzekały w sprawach o sygnaturach: VI SA/Wa 921/12 i VI SA/Wa 922/12 (grupa I); VI SA/Wa 1910/12, VI SA/Wa 1911/12, VI SA/Wa 1912/12, VI SA/Wa 1913/12 (grupa II); w grupie III sędziowie, o których wyłączenie wniosła strona nie orzekały w żadnej ze wskazanych spraw; natomiast w grupie IV sędziowie WSA: D. Szydłowska i J. Królikowska-Przewłoka wyznaczone zostały do rozpoznania jedynie niniejszej sprawy. Należy zauważyć przede wszystkim, że w niniejszej sprawie zaskarżono decyzję Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2012 r. utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] marca 2012 r. w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zakładów bukmacherskich. Warto podkreślić przy tym, że złożona przez skarżącą spółkę T. S.A. skarga nie jest kolejną skargą złożoną na decyzję organu administracyjnego, wydaną po uprzednim uchyleniu wcześniejszej decyzji ostatecznej wyrokiem sądu administracyjnego. Ponadto, aby stwierdzić tożsamość spraw pomiędzy postępowaniem prowadzonym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w niniejszej sprawie i postępowaniami sądowymi uprzednio prowadzonymi pod sygnaturami akt wymienionymi powyżej, należy ustalić zakres pojęcia sprawy, o której mowa w art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. Sąd przyjął, że ustawodawca odsyła do sprawy w jej znaczeniu materialno-prawnym i jej tożsamość wyznaczają elementy wyznaczające tożsamość skonkretyzowanego w decyzji administracyjnej stosunku prawnego, a więc identyczność podmiotów, identyczność przedmiotu tego stosunku oraz identyczność obu jego podstaw - prawnej i faktycznej. Nie ulega wątpliwości, że stroną skarżącą zarówno w niniejszej sprawie, jak i we wszystkich sprawach sądowych wymienionych we wniosku o wyłączenie obu sędziów jest T. S.A. z siedzibą w W., zaś organem wydającym sporne rozstrzygnięcia - Minister Finansów. Zauważyć jednak należy, że w sprawach wymienionych: - w pkt. I wniosku (vide: sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 921-925/12) - zaskarżone zostały postanowienia dotyczące odmowy zawieszenia postępowania; - w pkt II wniosku (vide: sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 1909-1913/12) - zaskarżone zostały postanowienia o umorzeniu postępowania prowadzonego w związku z zażaleniem; - w pkt III wniosku (sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 1509-1513/12) - zaskarżone zostały decyzje administracyjne cofające w części zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zakładów bukmacherskich; - w pkt IV wniosku (sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 2198-2202/12) - zaskarżone zostały decyzje administracyjne cofające w całości zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zakładów bukmacherskich. Jeśli chodzi o przypadki zaskarżonych postanowień o odmowie zawieszenia postępowania oraz postanowień o umorzeniu postępowania prowadzonego w związku z zażaleniem, należy - zdaniem Sądu - zauważyć, że są to postanowienia dotyczące kwestii proceduralnych i nie można uznać, że ich przedmiot jest tożsamy z przedmiotem niniejszej sprawy sądowej, w której zaskarżono decyzję administracyjną Ministra Finansów o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zakładów bukmacherskich. W ocenie Sądu, nie sposób mówić o tożsamości przedmiotowej omawianej sprawy (cofnięcie w całości zezwolenia z dnia [...] lutego 2007 r.) ze sprawą, w której Minister Finansów wydał decyzję administracyjną o cofnięciu zezwolenia w części, bowiem zakres przedmiotowy wskazanych decyzji jest zróżnicowany (sprawa administracyjna dotyczy albo cofnięcia jedynie części zezwolenia, albo jego całości). Ponadto, odnosząc się do stwierdzenia strony skarżącej, że "Sąd rozstrzygał już w przedmiocie częściowego cofnięcia tych samych zezwoleń (sprawy wskazane w pkt III wniosku) z tych samych przyczyn", które są przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawach wskazanych w pkt IV wniosku, należy jedynie zauważyć, że w sprawach sądowych wymienionych w grupie III wskazani sędziowie, o których wyłączenie wnosi strona skarżąca - nie brali w ogóle udziału. Należy stwierdzić więc, że wniosek w pkt III jest (także z tej przyczyny) bezprzedmiotowy. Wobec powyższego, Sąd nie znalazł podstaw do uznania, że zaistniała tożsamość spraw pod względem przedmiotowym w sprawie niniejszej i w sprawach powołanych prze skarżącą spółkę, w których orzekali sędziowie WSA Danuta Szydłowska oraz Jolanta Królikowska-Przewłoka. W sytuacji, skoro brak jest tożsamości przedmiotowej wskazanych spraw sądowych, nie ma podstaw do uznania, że udział sędziów, o których wyłączenie wnosiła skarżąca spółka, może budzić wątpliwości co do ich bezstronności. Nie zachodzi więc podstawa wyłączenia, o której mowa w przepisie art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. Jedynie na marginesie należy zauważyć, choć nie ma to oczywiście istotnego znaczenia w kontekście rozstrzygania wniosku w oparciu o przepis art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., że sędziowie, o których wyłączenie wnioskowała skarżąca spółka, orzekali w sprawach podobnych, jednakże w żaden sposób nie może prowadzić to do wniosku, że w rozpoznawanej sprawie sądowej sędziowie ci pozbawieni są przymiotu bezstronności. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się we wniosku o wyłączenie sędziego WSA Danuty Szydłowskiej i sędziego WSA Jolanta Królikowskiej-Przewłoki przesłanek, które uzasadniałyby jego uwzględnienie. Przesłanką taką nie są z pewnością niekorzystne dla strony rozstrzygnięcia, które zapadły w sprawach o sygn. akt VI SA/Wa 921-925/12, VI SA/Wa 1909-1913/13, VI SA/Wa 1509-1513/12. Jednocześnie zauważyć należy, że z treści oświadczeń złożonych przez wskazanych sędziów wynika, że nie istnieje żadna okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie przepisu art. 22 § 1 i § 2 w zw. z art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji postanowienia.