VI SA/Wa 2217/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T. W. na uchwałę Rady Miasta W. z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie odrzucenia kandydatury na stanowisko ławnika sądowego postanawia: 1. zwolnić skarżącego T. W. od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącego T. W. adwokata. Skarżący – T. W., złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie z jego skargi na uchwałę Rady Miasta W. z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie odrzucenia kandydatury na stanowisko ławnika sądowego. Postanowieniem referendarza sądowego z 20 sierpnia 2012 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wskazano na fakt, że w związku z uprawomocnieniem się postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 stycznia 2011 r., w postępowaniu przed sądami administracyjnymi obu instancji skarżący był zwolniony od kosztów sądowych i reprezentowany przez adwokata z urzędu. Nadto zaznaczono, że sprawa ze skargi T. W. na uchwałę Rady Miasta W. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] została prawomocnie zakończona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego (cytowanego dalej jako "NSA") z dnia 29 maja 2012 r. (sygn. akt II OSK 677/12) uchylającym zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2011 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2217/10) i oddalającym skargę. Jak wskazano w ww. postanowieniu, skarżący w dniu 2 lipca 2012 r., tj. po prawomocnym zakończeniu postępowania w niniejszej sprawie, złożył na urzędowym formularzu (PPF) kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata "do sprawy o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku NSA II OSK 677/12". Podano również, że jak zaznaczył skarżący, w sprawie tej został zwolniony od kosztów sądowych i ustanowiono mu adwokata z urzędu. Z powyższych względów uznano, że skarżący nie może skutecznie domagać się kolejnego zwolnienia od kosztów sądowych oraz wyznaczenia kolejnego adwokata z urzędu, bowiem bezprzedmiotowe jest ponowne orzekanie o prawie, które skarżący już otrzymał i którego nie został pozbawiony. W piśmie z dnia 31 sierpnia 2012 r. skarżący, reprezentowany przez ustanowionego w niniejszej sprawie pełnomocnika, wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Złożył również własnoręcznie podpisany sprzeciw o analogicznej, do złożonego w jego imieniu przez profesjonalnego pełnomocnika, treści. Nadmienił, że zakres umocowania pełnomocnika ustanowionego w ramach przyznanego prawa pomocy wyznacza wprost treść art. 39 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazując między innymi, że pełnomocnik ten jest umocowany do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu oraz sporządzenia i wniesienia skargi o wznowienie postępowania oraz udziału w postępowaniu wywołanym jej wniesieniem (art. 39 pkt 1 ustawy). Zdaniem skarżącego, w zakres postępowania zainicjowanego jego skargą nie wchodzą ewentualne postępowania dotyczące nadzwyczajnych środków zaskarżenia prawomocnych orzeczeń zapadłych w danym postępowaniu. Gdyby, jak wskazał skarżący, skargi w ramach nadzwyczajnych środków zaskarżenia należały do czynności danego postępowania, wówczas przepis pkt 1 art. 39 ww. ustawy byłby zbędny. Tymczasem ustawodawca wskazał, jak podał skarżący, że chodzi o wszystkie czynności w ramach danego postępowania oraz czynności dotyczące skargi o wznowienie postępowania, na które rozciąga się zakres umocowania wynikający z udzielonego pełnomocnictwa. Przywołując stanowisko doktryny podał, że umocowanie do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wymaga osobnego pełnomocnictwa, ponieważ uprawnienie to nie jest objęte, w przeciwieństwie na przykład do skargi o wznowienie postępowania, zakresem przepisu art. 39 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd postanowieniem z dnia 29 października 2012 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie wskazując, że jak wynika z ugruntowanego stanowiska NSA, prawo pomocy w przyznanym zakresie strona zachowuje w danej sprawie, a więc rozciąga się ono również na postępowanie w sprawie ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II OZ 1120/12 uchylił zaskarżone postanowienie Sądu I instancji i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. NSA stwierdził, że błędne jest stanowisko wyrażone przez Sąd I instancji, że w sytuacji gdy wnioskodawca był już reprezentowany w postępowaniu zwykłym przez pełnomocnika wyznaczonego w ramach przyznanego prawa pomocy, to że prawo to zachowuje swoją aktualność w postępowaniu wszczętym na skutej jego skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., cytowanej dalej jako "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W związku z powyższym, stwierdzić należy, że uprawnienie do skorzystania z prawa pomocy przysługuje osobom, które z uwagi na swoją trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Sytuacja majątkowa wnioskodawcy jest jedynym kryterium branym pod uwagę przy ocenie, czy stronie można przyznać prawo pomocy. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Użyte w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. określenie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie jakichkolwiek czy choćby pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2011 r. sygn. akt II OZ 904/11). W ocenie Sądu, przedstawione przez skarżącego okoliczności uzasadniają przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Sąd uznał, że uzyskiwany przez skarżącego dochód, przy uwzględnieniu koniecznych dla utrzymania wydatków, nie pozwala na poczynienie oszczędności w bieżących wydatkach, celem pokrycia kosztów postępowania sądowego. Z przedstawionego przez skarżącego wyciągu z rachunku bankowego wynika, że jedynym wpływem są środki uzyskiwane z tytułu renty socjalnej otrzymywanej przez niego w wysokości 1666,06 zł netto miesięcznie. Z kolei wydatki związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych, z tytułu opłat za lokal mieszkalny, za energię elektryczną, z opłatami za gaz pochłaniają około 700 zł miesięcznie. Po odliczeniu tych wydatków od dochodu gospodarstwa domowego, do dyspozycji skarżącego pozostaje około 900 zł miesięcznie. Mając na uwadze stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniu z dnia 22 września 2010 r. sygn. akt II OZ 902/10 należy stwierdzić, że osoba utrzymująca się z renty w wysokości 1666,06 zł i ponosząca standardowe koszty utrzymania na aktualnym poziom cen dóbr i usług niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, jak wyżywienie i ubranie, czy też zakup leków, nie jest w stanie przy posiadanych środkach we wskazanej wyżej wysokości poczynić niezbędnych oszczędności. Nie posiadając przy tym ani zasobów pieniężnych (oszczędności), ani wartościowych przedmiotów, skarżący nie jest zatem zdolny ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd oceniając zasadność ustanowienia dla skarżącego profesjonalnego pełnomocnika przyjął, że jego możliwości płatnicze uniemożliwiają mu samodzielne ustanowienie zastępcy procesowego. Z tej przyczyny, zdaniem Sądu, zasadne jest ustanowienie dla skarżącego pełnomocnika z urzędu - adwokata - w celu stworzenia możliwości odpowiedniej obrony przed Sądem jego interesów. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 260 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.