VI SA/Wa 2397/18
WyrokWSA w Warszawie2019-04-12
Skład orzekający: Magdalena Maliszewska, Jakub Linkowski, Tomasz Sałek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości prawidłowo utrzymała w mocy uchwałę o negatywnym wyniku z egzaminu adwokackiego, biorąc pod uwagę zarzuty skarżącej dotyczące oceny pracy z zakresu prawa karnego i naruszenia przepisów postępowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Komisja Egzaminacyjna II Stopnia prawidłowo utrzymała w mocy uchwałę o negatywnym wyniku z egzaminu adwokackiego. Skarżąca nie wykazała wystarczającego poziomu wiedzy prawniczej, popełniając istotne błędy w pracy egzaminacyjnej, w tym nie dostrzegając najpoważniejszego uchybienia sądu pierwszej instancji – bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Zaskarżona uchwała została wydana zgodnie z prawem, a postępowanie przed organami było prawidłowe.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. B. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości, która utrzymała w mocy uchwałę o negatywnym wyniku z egzaminu adwokackiego. Skarżąca kwestionowała ocenę z zadania z zakresu prawa karnego, zarzucając błędy w ustaleniu oceny i naruszenie przepisów postępowania. Komisja II stopnia uznała, że skarżąca nie wykazała wystarczającego przygotowania do zawodu, m.in. z powodu nie dostrzeżenia bezwzględnej przyczyny odwoławczej w pracy egzaminacyjnej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędzia WSA Tomasz Sałek Protokolant st. spec. Łukasz Skóra po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi A. B. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego oddala skargę
Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] października 2018 r. nr [...] Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2018 r. z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego.
Do wydania ww. uchwały doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Komisja Egzaminacyjna Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2018 r. z siedzibą w [...] uchwałą z dnia [...] kwietnia 2018 r. stwierdziła, że A. B., uzyskała wynik negatywny z egzaminu.
Z uzasadnienia tej uchwały wynika, że zdająca z zadania z zakresu prawa karnego otrzymała ocenę niedostateczną, z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa gospodarczego ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa administracyjnego ocenę dostateczną, zaś z zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki ocenę dobrą. Powołując się na treść przepisu art. 78f ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, który to przepis określa, że pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu otrzymał ocenę pozytywną. Komisja wskazała, iż A. B. uzyskała wynik negatywny z egzaminu.
Pani A. B. zaskarżyła w całości uchwałę z [...] kwietnia 2018 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2018r. z siedzibą w [...] kwestionując zasadność ocen z zadania z prawa karnego. Zaskarżonej uchwale zarzuciła :
1) wydanie uchwały w oparciu o błędnie ustaloną ocenę z części pierwszej dotyczącej zadania z zakresu prawa karnego, która to ocena jako niedostateczna ostatecznie wpłynęła na wynik egzaminu adwokackiego;
2) naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 i 2 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 78d ust. 1 prawa o adwokaturze, art. 78e ust. 2 i art. 78d ust. 10 prawa o adwokaturze, poprzez uznanie, że sporządzona apelacja karna na skutek nie podniesienia w niej zarzutu obrazy art. 399 § 1 k.p.k. i zarzutu z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. w sposób nienależyty chroni interes reprezentowanej strony i w konsekwencji przyjęcie, że odwołująca nie będzie należycie wykonywać zawodu adwokata.
W konkluzji podniesionych zarzutów skarżąca wnosiła o zmianę zaskarżonej uchwały poprzez ustalenie, że uzyskała ocenę pozytywną z pierwszej części egzaminu adwokackiego i w konsekwencji stwierdzenie, że uzyskała pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego przeprowadzonego w dniach [...] marca 2018r.
Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości po przeprowadzeniu stosownego postępowania swoją uchwałą z dnia [...] października 2018 r. utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Komisja Egzaminacyjna II Stopnia dokonała analizy obowiązującego stanu prawnego z punktu widzenia zakresu orzekania przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia. Komisja wskazała, że przepis art. 78h ust. 12 ustawy - Prawo o adwokaturze stanowi, że do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Odpowiednie stosowanie przepisów prawa polega na tym, że niektóre z nich stosowane są wprost, inne ulegają modyfikacji, a jeszcze inne w ogóle nie mogą być stosowane, zaś ocena zakresu "odpowiedniego" stosowania przepisów powinna uwzględniać systematykę i cele regulacji, w obrębie której dany przepis ma być odpowiednio zastosowany. Odpowiednie zastosowanie przepisów z jednej regulacji nie może niweczyć rozwiązań przyjętych w regulacji, w której przepisy mają być stosowane.
Podkreślono, że przepis art. 78h ust. 9 ustawy - Prawo o adwokaturze stanowi, że do zadań komisji odwoławczej należy rozpatrywanie odwołań od wyników egzaminu, jednak procedura odwoławcza nie została uregulowana w ustawie. Organ wskazał, że w art. 78h ust. 14 ww. ustawy, ustawodawca - działając zgodnie z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - upoważnił Ministra Sprawiedliwości do wydania rozporządzenia w celu wykonania ustawy, obejmującego m.in. określenie trybu i sposobu działania komisji odwoławczej.
W oparciu o delegację ustawową Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu (Dz. U. z 2016 r. poz. 101). Z przepisu § 5 ust. 2 pkt 1 powołanego rozporządzenia wynika, że przewodniczący komisji odwoławczej wskazuje osobę odpowiedzialną za sporządzenie opinii dotyczącej zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu, mając na uwadze zakres odwołania, doświadczenie i wiedzę członków komisji odwoławczej z zakresu prawa objętego odwołaniem. Zgodnie natomiast z § 5 ust. 3 tego rozporządzenia, przewodniczący lub członek komisji sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu wraz ze stanowiskiem. W myśl § 5 ust. 4 rozporządzenia, komisja w pierwszej kolejności głosuje nad ostateczną oceną z pracy pisemnej zawierającej rozwiązanie zadania z tej części egzaminu, której dotyczy odwołanie, a następnie głosuje w sprawie zaskarżonej uchwały.
Organ odwoławczy wskazał, że z powołanych uregulowań wynika, że postępowanie odwoławcze przed komisją odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres strona określa w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stroną. Nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu przede wszystkim rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie wszystkich prac egzaminacyjnych (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie II GSK 392/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2011 r. w sprawie II GSK 489/11).
Jednakże, mając na względzie zakres zaskarżenia (zaskarżoną część lub części egzaminu), jeżeli komisja odwoławcza rozpatrując odwołanie dostrzeże mankamenty w kwestionowanej pracy, nie podnoszone przez egzaminatorów Komisji I stopnia, to ma obowiązek brania ich pod uwagę. Powołanie się tego organu na takie uchybienie nie narusza zakazu reformationis in peius, gdy nie dochodzi do obniżenia oceny z zaskarżonej części egzaminu. Jasne jest także, że reguła ta działa także w drugą stronę, a zatem organ odwoławczy, związany jedynie zakresem zaskarżenia (zaskarżona część egzaminu), winien wziąć pod uwagę te pozytywne elementy pracy, które zostały pominięte przez egzaminatorów, a co do których skarżący nie sformułował zarzutów w swoim odwołaniu. Organ odwoławczy kontroluje zatem odwołanie zgodnie z tą zasadą, bacząc jednak oczywiście, aby uzasadnienie uchwały zawierało przede wszystkim argumentację odnoszącą się do podniesionych zarzutów odwołania.
Zdaniem organu, w powyższym kontekście nie można przyjąć, aby utrzymanie w mocy negatywnej uchwały przez komisję odwoławczą na skutek stwierdzenia nie wytkniętych uprzednio przez komisję egzaminacyjną istotnych uchybień, naruszało zakaz reformationis in peius. Takie działanie komisji odwoławczej nie może być także uznane za sprzeczne z § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego. Fakt bowiem, że przedmiotem opinii sporządzonej przez przewodniczącego bądź członka komisji odwoławczej powinna być zasadność zarzutów podniesionych w odwołaniu nie oznacza, że komisja ta zwolniona jest z oceny wszystkich przesłanek określonych w art. 78e ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, a przede wszystkim w art. 78d ust. 1 tej ustawy. Generalnym bowiem zarzutem zawartym w odwołaniach jest zbyt surowa ocena skutkująca podjęciem uchwały o negatywnym wyniku egzaminu, a rolą komisji odwoławczej jest stwierdzenie, czy zdający przygotowany jest do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata.
W dalszej części uzasadnienia Komisja II Stopnia odniosła się do kwestii kryteriów ocen zadań z poszczególnych części egzaminu.
Zgodnie z art. 78d ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. W myśl art. 78e ust. 2 wskazanej ustawy, oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Oceny rozwiązania zadania z części piątej egzaminu dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy wyznaczeni przez przewodniczącego komisji egzaminacyjnej, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu publicznego.
Ustawodawca, mając na uwadze cel i charakter egzaminu zawodowego, przy ocenie prac z poszczególnych części egzaminu dopuszcza możliwość różnego, acz prawidłowego rozwiązania tych samych zadań. Dlatego też w art. 78 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, jedynie wyszczególnił najważniejsze kryteria oceny prac pisemnych z tych części egzaminu, tj. 1) zachowanie wymogów formalnych, 2) właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, 3) poprawność rozstrzygnięcia problemu egzaminacyjnego, 4) należyte zabezpieczenie interesu reprezentowanej strony (w przypadku zadań z części od pierwszej do czwartej) lub interesu publicznego (w przypadku zadania z części piątej). Przesłanki te mają charakter pojęć niedookreślonych (szacunkowych), których indywidualizacja dokonywana jest przez egzaminatorów i komisje podejmujące uchwały w odniesieniu do konkretnego przypadku (por. Małgorzata Jaśkowska, Uznanie administracyjne a inne formy władzy dyskrecjonalnej administracji publicznej, System Prawa administracyjnego, Tom 1, Warszawa 2010, s. 256). W pojęciach niedookreślonych zakodowana jest swoboda oceny stanu faktycznego z punktu widzenia danej wartości (zob. Z. Cieślak, w: Z. Cieślak, I. Lipowicz, Z. Niewiadomski, Prawo administracyjne, s. 83-87), którą na gruncie regulacji egzaminu jest sprawdzenie przygotowania prawniczego zdających do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego (art. 78d ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze).
Określone w przytoczonym przepisie art. 78e ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, kryteria muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2012 r. w sprawie II GSK 921/11, z dnia 8 sierpnia 2012 r. w sprawie II GSK 1037/12, z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie II GSK 1854/11), Taka regulacja, mająca na celu ochronę interesu społecznego, ma gwarantować dopuszczenie do wykonywania zawodu zaufania publicznego osób, których przygotowanie pod względem samodzielności i należytej wiedzy nie może budzić wątpliwości (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2013 r. w sprawie II GSK 2333/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2012 r. w sprawie II GSK 195/12). Dokonując więc oceny prac z poszczególnych części egzaminu należy kierować się wskazówkami w tym przepisie zawartymi, odnosząc je indywidualnie do każdej pracy.
Organ stwierdził, że za trafne należy uznać stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 kwietnia 2013 r., II GSK 108/12), że opis istotnych zagadnień nie ma charakteru wiążącego i nie tworzy nowych kryteriów ocen, gdyż te zawarte są wyłącznie w ustawie - Prawo o adwokaturze.
Odnosząc powyższe stwierdzenia do wniesionego odwołania Komisja II Stopnia wskazała, że skarżąca kwestionuje ocenę uzyskaną z pracy z zakresu prawa karnego. W tym właśnie zakresie koniecznym było odniesienie się do podniesionych zarzutów, także przez pryzmat argumentów zawartych w uzasadnieniu odwołania.
Dokonując oceny trafności zarzutów skarżącej, Komisja Odwoławcza podała, że
egzaminatorzy ocenili jednolicie opracowane przez zdającą rozwiązanie z zakresu prawa karnego, w kontekście przesłanek przewidzianych przez art. 78e ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, na ocenę niedostateczną.
Odnosząc się do argumentacji skarżącej Komisja II Stopnia stwierdziła, że oceniając pracę z zakresu prawa karnego egzaminatorzy zwrócić powinni uwagę na cztery zasadnicze kwestie. Problemy te dostrzec powinna (i dać temu wyraz w treści pracy) także osoba zdająca egzamin. Są to następujące kwestie:
1. W zakresie dotyczącym czynu z pkt I zakwalifikowanego ostatecznie przez sąd meriti jako przestępstwo z art. 284 § 2 k.k. poprawienie należało podnieść zarzut obrazy przepisów postępowania, to jest art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. poprzez oddalenie przez Sąd Rejonowy wniosku dowodowego oskarżonego o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka K. K. na okoliczność charakteru umowy zawartej przez oskarżonego z A. P. oraz naruszenia art. 399 § 1 k.p.k. poprzez zaniechanie uprzedzenia stron o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej czynu z art. 284 § 1 k.k. (czyn zarzucany) na art. 284 § 2 k.k. (czyn przypisany przez sąd). Przypisanie oskarżonemu przestępstwa sprzeniewierzenia mienia (art. 284 § 2 k.k.) w miejsce przestępstwa przywłaszczenia mienia (art. 284 § 1 k.k.), niewątpliwie było zmianą niekorzystną dla oskarżonego, gdyż sankcja za przestępstwo z art. 284 § 1 k.k. jest łagodniejsza od sankcji przewidzianej za popełnienie przestępstwa z art. 284§2 k.k., a zatem zmiana ta wymagała uprzedzenia o tym oskarżonego, czego nie uczyniono (podobnie: wyrok SN z dnia 1 czerwca 1994r., II KRN 81/04, OSNKW 1994r., nr 7-8, poz. 48).
Odnosząc się do kwestii oddalenia wniosku dowodowego o dopuszczenie dowodu z zeznań K. K. z uwagi na to, iż okoliczność jaka miała być udowodniona tym dowodem w ocenie sądu meriti była bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, stanowiło niewątpliwie naruszenie wspomnianego wcześniej przepisu art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k., albowiem wykazanie, iż obraz został podarowany oskarżonemu przez ojca i tym samym stał się on właścicielem obrazu, niewątpliwie miałoby znaczenie dla oceny jego sprawstwa. Konstatując wskazać należy, iż obraza art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. mogła mieć wpływ na treść wydanego przez sąd I instancji wyroku, gdyż nie da się wykluczyć, iż wzięcie pod uwagę zeznań K. K. doprowadziłoby sąd do odmiennej oceny dowodów i w rezultacie uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu w pkt I aktu oskarżenia czynu zabronionego.
2. W zakresie dotyczącym czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 2 wyroku, a zakwalifikowanego jako przestępstwo z art. 286 § 1 k.p.k. poprawnie należało podnieść zarzut naruszenia art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., albowiem w sprawie wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., to jest zaskarżone orzeczenie zostało wydane pomimo, że postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało już prawomocnie zakończone. Komisja przypomniała, iż oskarżony został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego dla [...] - w [...] wydanym w sprawie [...] za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. popełnione [...] kwietnia 2016 r.s a wcześniej był skazany za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. popełnione w okresie od 19 marca 2016 r. do 21 maja 2016 r. w związku z tym samym przestępczym procederem (zobacz k. 23 zadania egzaminacyjnego). W orzecznictwie podnosi się, iż prawomocne skazanie za czyn ciągły (art. 12 k.k.) stoi na przeszkodzie, ze względu na treść art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., ponownemu postępowaniu o później ujawnione zachowania, będące elementami tego czynu, które nie były przedmiotem wcześniejszego osądzenia, niezależnie od tego jak ma się społeczna szkodliwość nowo ujawnionych fragmentów czynu ciągłego do społecznej szkodliwości zachowań uprzednio w ramach tego czynu osądzonych (uchwała SN z dnia 21 listopada 2001r., I KZP 29/01, OSNKW 2002 nr 1-2, poz. 2).
3. W zakresie dotyczącym czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 3 wyroku sąd rejonowy błędnie orzekł od oskarżonego na podstawie art. 70 ust. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomani nawiązkę w kwocie 5.000 złotych, gdyż przepisu tego nie stosuje się do sprawcy przestępstwa z art. 62 ust. 1 wyżej cytowanej ustawy jeżeli jest on osobą uzależnioną (art. 70 ust. 5 ustawy), a z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż G. P. był uzależniony od amfetaminy, marihuany i innych środków odurzających, a zatem sąd meriti orzekając nawiązkę dopuścił się obrazy wspomnianego wcześniej przepisu prawa materialnego.
Komisja II Stopnia wskazała, że w ramach kontroli odwoławczej dokonano ponownej oceny pracy, a nadto odniesiono się w koniecznym zakresie do tych argumentów, które zawarła w swoim odwołaniu skarżąca.
Dokonując oceny pracy egzaminacyjnej stwierdzono, że apelacja sporządzona przez skarżącą spełnia wymogi formalne określone w obowiązujących przepisach.
Odnosząc się do kwestii prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, podkreślono, iż w zakresie dotyczącym czynu przypisanego oskarżonemu w pkt I wyroku zdająca poprawnie dostrzegła uchybienie sądu meriti polegające na naruszeniu art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. i zarzut ten poprawnie uzasadniła w skardze apelacyjnej. Zdająca nie dostrzegła jednak naruszenia przez sąd meriti przepisu art. 399 § 1 k.p.k. W zakresie dotyczącym czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 1 wyroku. Jako zbyteczny Komisja oceniła zarzut naruszenia art. 366 § 1 k.p.k. oraz zarzut naruszenia art. 7 k.p.k., gdyż w realiach rozwiązywanego zadania z zakresu prawa karnego zupełnie wystarczające było podniesienie tylko zarzutu naruszenia art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. oraz zarzutu naruszenia art. 399 § 1 k.p.k., którego zabrakło jednak w ocenianej pracy.
W zakresie dotyczącym czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 3 wyroku skarżąca poprawnie wskazała na naruszenie art. 70 ust. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomani, gdyż przepisu tego nie stosuje się do sprawcy przestępstwa z art. 62 ust. 1 wyżej cytowanej ustawy jeżeli jest on osobą uzależnioną (art. 70 ust. 5 ustawy).
Komisja Odwoławcza uznała jednak, że poważnym uchybieniem, który ma istotny wpływ na obniżenie oceny, jest brak dostrzeżenia przez zdającą w zakresie dotyczącym czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 2 wyroku naruszenia art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., albowiem w sprawie wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., to jest zaskarżone orzeczenie zostało wydane pomimo, że postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało już prawomocnie zakończone.
Fakt, iż sąd odwoławczy jest zobowiązany z urzędu dokonać kontroli wyroku poprzez pryzmat istnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej i w przypadku jej stwierdzenia wydać orzeczenie kasatoryjne, i to niezależnie od zakresu zaskarżenia oraz podniesionych zarzutów, to jednak okoliczność ta nie stanowi usprawiedliwienia dla zdającej, iż nie podniosła przedmiotowego zarzutu. Podobnie także brak podniesienia zarzutu naruszenia art. 399 § 1 k.p.k. nie można usprawiedliwiać faktem podniesienia zarzutu naruszenia art. 170 § I pkt 2 k.p.k. Zadaniem bowiem egzaminu adwokackiego jest sprawdzenie wiedzy aplikanta, a w konsekwencji także ustalenie czy jest w stanie samodzielnie wykonywać zawód adwokata.
Komisja II Stopnia stwierdziła, iż zdająca dostrzegła dwa spośród czterech istotnych uchybień jakich dopuścił się sąd rejonowy, nie dostrzegając jednocześnie najpoważniejszego uchybienia sądu meriti, to jest wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej.
Odnosząc się do zakresu zaskarżenia wskazano, iż nie został on poprawnie określony, albowiem wyraźnie brakuje zaskarżenia rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2 sentencji wyroku, co związane było z niedostrzeżeniem przez skarżącą bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. Organ podkreślił także, iż zdająca zaskarżyła z jednej strony w całości czyn z pkt III, a następnie w tym samym zdaniu podniosła, iż skarży wyrok w części co do pkt 3, 4 i 6 co do kary i środka karnego, podczas gdy w pkt 3 wyroku sąd meriti uznał oskarżonego za winnego popełnienia przestępstwa z pkt III aktu oskarżenia. Także nawiązka orzeczona w pkt 6 odnosi się do czynu zarzucanego w pkt III wyroku.
Komisja II stopnia stwierdziła, że spośród czterech wniosków apelacyjnych jakie zostały sformułowane przez zdającą, tylko dwa są sformułowane poprawnie. Jako prawidłowy należy uznać wniosek o uniewinnienie oskarżonego, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w zakresie czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 1 wyroku. Poprawny jest także wniosek o uchylenie rozstrzygnięcia o orzeczonej wobec oskarżonego nawiązce w kwocie 5.000 złotych. Brakuje natomiast wniosku o uchylenie wyroku i umorzenie postępowania w zakresie czynu przypisanego w pkt 2 zaskarżonego wyroku.
Organ podkreślił, że przy ocenie pracy należało uwzględnić wagę i skutek procesowy poszczególnych uchybień, albowiem to podniesienie ich w apelacji decyduje w jakim zakresie wpłynie i poprawi to sytuację oskarżonego.
Zważywszy na uchybienia w pracy jakich dopuściła się skarżąca, mimo, iż zdająca nie sporządziła opinii o braku podstaw do jej wniesienia, a spośród czterech istotnych uchybień dostrzegła dwa uchybienia, zaś praca napisana została w sposób czytelny i jej styl oraz staranność nie budzi zastrzeżeń, to jednak w rezultacie okoliczności pozytywne nie mogą przemawiać za co najmniej oceną dostateczną, albowiem należy na nie spojrzeć poprzez pryzmat popełnionych przez zdającą błędów, w tym przede wszystkim na to, iż praca z zakresu prawa karnego posiada poważne uchybienia dotyczące zakresu zaskarżenia oraz wniosków apelacyjnych, a ponadto wprawdzie zdająca dostrzegła dwa spośród czerech istotnych uchybień jakich dopuścił się sąd meriti, jednakże nie dostrzegła, łatwego do zauważenia w realiach przedmiotowego zadania, a zarazem najistotniejszego błędu jakiego dopuścił się sąd pierwszej instancji, a mianowicie bezwzględnej przyczyny odwoławczej.
Konkludując Komisja II Stopnia wskazała, iż skarżąca nie posiada niezbędnego poziomu wiedzy prawniczej aby samodzielnie wykonywać zawód adwokata, albowiem uchybienia jakich dopuściła się zdająca przeważają nad pozytywnymi aspektami jej pracy egzaminacyjnej. W tych okolicznościach, zdaniem organu, oceniana praca z zakresu prawa karnego nie może uzyskać oceny wyższej niż niedostateczna, zaś argumentacja użyta przez skarżącą w odwołaniu, nie może tej oceny zmienić.
Na powyższą uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia z dnia [...] października 2018r. A. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Zaskarżonej uchwale zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mogących mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 7 i 80 kpa w zw. z art. 140 kpa i art. 78h ust. 12 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w którym zaproponowane przez skarżącą rozwiązanie zadania z zakresu prawa karnego w istocie spełniało wszystkie kryteria poprawności określone w art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze, a w konsekwencji załatwienie sprawy z pominięciem słusznego interesu skarżącej, a także polegające na sprawdzeniu w toku postępowania odwoławczego przygotowania prawniczego skarżącej z części pierwszej egzaminu adwokackiego z zakresu prawa karnego z pominięciem zawartych w hipotezie wyżej wymienionych przepisów kryteriów poprawności pracy egzaminacyjnej;
2) art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze, art. 7, 77, 80 kpa i art. 8 kpa polegające na tym, że ani Komisja Odwoławcza I stopnia ani Komisja Odwoławcza II stopnia w żadnym zakresie nie uzasadniła na czym konkretnie niepodniesienie przedmiotowych zarzutów godziło w interes strony;
3) art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 78h ust. 12 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez niewłaściwe uzasadnienie uchwały przejawiające się w nieustosunkowaniu się do całokształtu merytorycznych zarzutów podniesionych w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej w [...] dotyczących oceny części pierwszej egzaminu karnego (zadania karnego), co stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy;
4) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 32 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie, polegające na przyjęciu przez Komisje Egzaminacyjne 1 Stopnia i II stopnia nieobiektywnych założeń i rażąco nierównych kryteriów oceny egzaminów adwokackich w stosunku do innych zdających;
5) art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa w zw. z art. 78h ust. 12 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez całkowite pominięcie oraz nieuwzględnienie odwołania pomimo, iż zgodnie z wytycznymi:
- apelacja sporządzona przez skarżącą spełniała wymogi formalne określone w obowiązujących przepisach;
- apelacja sporządzona przez skarżącą zawierała bowiem wszystkie zarzuty, które najpełniej godziły w wadliwości skarżonego wyroku, a zarazem których nie można byłoby już podnieść na dalszych etapach postępowania, czyniąc nieodwracalne straty dla reprezentowanego klienta;
- w ramach sporządzonej apelacji zdająca w zakresie czynu i podniosła zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego z art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. oraz zarzuty naruszenia art. 366 § 1 k.p.k. oraz art 7 k.p.k. skutkujące w konsekwencji błędem w ustaleniach faktycznych;
- w zakresie dotyczącym czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 3 wyroku skarżąca poprawnie wskazała na naruszenie art. 70 ust. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, gdyż przepisu tego nie stosuje się do sprawcy przestępstwa z art. 62 ust. 1 wyżej cytowanej ustawy jeżeli jest on osobą uzależnioną (art. 70 ust. 5 ustawy);
- praca napisana została w sposób czytelny, styl i staranność pracy nie budziła zastrzeżeń.
6) art. 138 § 1 pkt 1 kpa w z art. 78h ust. 12 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez utrzymanie w mocy uchwały Komisji Egzaminacyjnej I stopnia, pomimo naruszenia przez nią art. 7 kpa, art. 15 kpa, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w związku z art. 78 d pkt 10.1) lit. a-d i 2.2 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez nierozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wszystkich kryteriów oceny pracy egzaminacyjnej na egzaminie adwokackim.
Mając powyższe na uwadze, skarżąca wniosła o:
1. uchylenie w całości zaskarżonej uchwały oraz poprzedzającej ją uchwały organu I instancji;
2. zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.
Ponadto skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego i zwrócenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do Komisji Egzaminacyjnej I Stopnia w [...] (przy Okręgowej Radzie Adwokackiej w [...]) o udostępnienie następujących dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy M. A.:
- uwierzytelnionego odpisu uchwały Komisji Egzaminacyjnej I stopnia w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego M. A.;
- uwierzytelnionego odpisu arkusza punktów i ocen z egzaminu adwokackiego sporządzonego po rozkodowaniu prac pisemnych na nazwisko M. A.;
- pracy egzaminacyjnej dot. zadania z zakresu prawa karnego M. A..
Dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego i zwrócenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do Komisji Egzaminacyjnej I Stopnia w [...] o udostępnienie uwierzytelnionego odpisu uchwały tej Komisji dotyczącej zdającej M. A., w której zapadła ocena pozytywna z części pierwszej egzaminu adwokackiego, tj. z zadania z zakresu prawa karnego, mimo niepodniesienia przez zdającą zarzutu bezwzględnej przyczyny odwoławczej.
W ocenie skarżącej zapoznanie się z treścią wnioskowanej uchwały pozwoli Sądowi skontrolować prawidłowość, legalność i stopień zobiektyzowania przyjętych przez Komisję Egzaminacyjną ( Stopnia, jak i Komisję Egzaminacyjną II Stopnia kryteriów oceny prac egzaminacyjnych z zakresu prawa karnego.
Odpowiadając na skargę Komisja Egzaminacyjna II Stopnia wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej Uchwale.
Organ wniósł także o oddalenie wniosków dowodowych zawartych w skardze, wskazując, że badanie i porównywanie pracy innej osoby zdającej egzamin jest niezasadne, niezgodne z prawem oraz utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona uchwała jest zgodna z obowiązującym prawem.
W myśl art 78d ust. 1 ustawy – Prawo o adwokaturze, egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. W myśl art. 78e ust. 2 wskazanej ustawy, oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Oceny rozwiązania zadania z części piątej egzaminu dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy wyznaczeni przez przewodniczącego komisji egzaminacyjnej, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu publicznego.
Ustawodawca, mając na uwadze cel i charakter egzaminu zawodowego, przy ocenie prac z poszczególnych części egzaminu dopuszcza możliwość różnego, acz prawidłowego rozwiązania tych samych zadań. Dlatego też w art. 78 ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze, jedynie wyszczególnił najważniejsze kryteria oceny prac pisemnych z tych części egzaminu, tj. 1) zachowanie wymogów formalnych, 2) właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, 3) poprawność rozstrzygnięcia problemu egzaminacyjnego, 4) należyte zabezpieczenie interesu reprezentowanej strony (w przypadku zadań z części od pierwszej do czwartej) lub interesu publicznego (w przypadku zadania z części piątej). Przesłanki te mają charakter pojęć niedookreślonych (szacunkowych), których indywidualizacja dokonywana jest przez egzaminatorów i komisje podejmujące uchwały w odniesieniu do konkretnego przypadku (por. Małgorzata Jaśkowska, Uznanie administracyjne a inne formy władzy dyskrecjonalnej administracji publicznej, System Prawa administracyjnego, Tom 1, Warszawa 2010, s. 256). W pojęciach niedookreślonych zakodowana jest swoboda oceny stanu faktycznego z punktu widzenia danej wartości (zob. Z. Cieślak, w: Z. Cieślak. I. Lipowicz, Z. Niewiadomski, Prawo administracyjne, s. 83-87), którą na gruncie regulacji egzaminu jest sprawdzenie przygotowania prawniczego zdających do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego (art. 78d ust. 1 ustawy – Prawo o adwokaturze).
Określone w przytoczonym przepisie art. 78e ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze, kryteria muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2012 r. w sprawie II GSK 921/11, z dnia 8 sierpnia 2012 r. w sprawie II GSK 1037/12, z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie II GSK 1854/11). Taka regulacja, mająca na celu ochronę interesu społecznego, ma gwarantować dopuszczenie do wykonywania zawodu zaufania publicznego osób, których przygotowanie pod względem samodzielności i należytej wiedzy nic może budzić wątpliwości (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2013 r. w sprawie II GSK 2333/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2012 r. w sprawie II GSK 195/12). Dokonując więc oceny prac z poszczególnych części egzaminu należy kierować się wskazówkami w tym przepisie zawartymi, odnosząc je indywidualnie do każdej pracy.
Ponadto, za trafne należy uznać stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 kwietnia 2013 r., II GSK 108/12), że opis istotnych zagadnień nie ma charakteru wiążącego i nie tworzy nowych kryteriów ocen, gdyż te zawarte są wyłącznie w ustawie – Prawo o adwokaturze.
Kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowi ocena uzyskana przez skarżącą z pracy egzaminacyjnej z zakresu prawa karnego.
Zdaniem Sądu postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej uchwały wolne jest od wad. Organy obu instancji nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.
W ocenie Sądu niedostateczna ocena pracy skarżącej z prawa karnego została prawidłowo uzasadniona przez organ.
Odnośnie meritum tj. oceny pracy egzaminacyjnej, należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że w zakresie dotyczącym czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 1 wyroku zdająca poprawnie dostrzegła uchybienie sądu I instancji polegające na naruszeniu art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. i zarzut ten poprawnie uzasadniła w skardze apelacyjnej. Zdająca nie dostrzegła natomiast naruszenia przez sąd I instancji przepisu art. 399 § 1 k.p.k. w zakresie dotyczącym czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 1 wyroku. Słusznie, jako zbyteczny Komisja oceniła zarzut naruszenia art. 366 § 1 k.p.k. oraz zarzut naruszenia art. 7 k.p.k., gdyż w realiach rozwiązywanego zadania z zakresu prawa karnego zupełnie wystarczające było podniesienie tylko zarzutu naruszenia art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. oraz zarzutu naruszenia art. 399 § 1 k.p.k., którego zabrakło jednak w ocenianej pracy.
Sąd stwierdza, że Komisja Odwoławcza prawidłowo wykazała, że poważnym uchybieniem, które miało istotny wpływ na obniżenie oceny, jest brak dostrzeżenia przez zdającą w zakresie dotyczącym czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 2 wyroku naruszenia art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., albowiem w sprawie wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., to jest zaskarżone orzeczenie zostało wydane pomimo, że postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało już prawomocnie zakończone.
Zdaniem Sądu słusznie organ zauważył, iż fakt, że sąd odwoławczy jest zobowiązany z urzędu dokonać kontroli wyroku poprzez pryzmat istnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej i w przypadku jej stwierdzenia wydać orzeczenie kasatoryjne, i to niezależnie od zakresu zaskarżenia oraz podniesionych zarzutów, to jednak okoliczność ta nie stanowi usprawiedliwienia dla zdającej, iż nie podniosła przedmiotowego fundamentalnego zarzutu. Podobnie także brak podniesienia zarzutu naruszenia art. 399 § 1 k.p.k. nie można usprawiedliwiać faktem podniesienia zarzutu naruszenia art. 170 § I pkt 2 k.p.k. Zadaniem bowiem egzaminu adwokackiego jest sprawdzenie wiedzy aplikanta, a w konsekwencji także ustalenie czy jest w stanie samodzielnie wykonywać zawód adwokata.
Sąd zauważa, że Komisja II Stopnia zasadnie stwierdziła, iż zdająca dostrzegła dwa spośród czterech istotnych uchybień jakich dopuścił się sąd rejonowy, nie dostrzegając jednocześnie najpoważniejszego uchybienia sądu I instancji, to jest wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej.
Odnosząc się do zakresu zaskarżenia – prawidłowo wskazał organ, iż nie został on poprawnie określony, albowiem brakuje zaskarżenia rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2 sentencji wyroku, co związane było z niedostrzeżeniem przez skarżącą bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. Sąd stwierdza, że organ prawidłowo podkreślił także, iż zdająca zaskarżyła z jednej strony w całości czyn z pkt III, a następnie w tym samym zdaniu podniosła, iż skarży wyrok w części co do pkt 3, 4 i 6 co do kary i środka karnego, podczas gdy w pkt 3 wyroku sąd I instancji uznał oskarżonego za winnego popełnienia przestępstwa z pkt III aktu oskarżenia. Także nawiązka orzeczona w pkt 6 odnosi się do czynu zarzucanego w pkt III wyroku.
Sąd stwierdza, że Komisja II Stopnia zasadnie uznała, że spośród czterech wniosków apelacyjnych jakie zostały sformułowane przez zdającą, tylko dwa są sformułowane poprawnie. Jako prawidłowy należy uznać wniosek o uniewinnienie oskarżonego, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w zakresie czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 1 wyroku. Poprawny jest także wniosek o uchylenie rozstrzygnięcia o orzeczonej wobec oskarżonego nawiązce w kwocie 5.000 złotych. Brakuje natomiast wniosku o uchylenie wyroku i umorzenie postępowania w zakresie czynu przypisanego w pkt 2 zaskarżonego wyroku.
Sąd uznaje, że przy ocenie pracy egzaminatorzy prawidłowo uwzględnili wagę i skutek procesowy poszczególnych uchybień, albowiem to podniesienie ich w apelacji decyduje w jakim zakresie wpłynie i poprawi to sytuację oskarżonego.
Zważywszy na uchybienia w pracy jakich dopuściła się skarżąca, mimo, iż nie sporządziła opinii o braku podstaw do wniesienia apelacji, a spośród czterech istotnych uchybień dostrzegła dwa uchybienia, zaś praca napisana została w sposób czytelny i jej styl oraz staranność nie budzi zastrzeżeń, to jednak w rezultacie okoliczności pozytywne nie mogą przemawiać za co najmniej oceną dostateczną, albowiem należy na nie spojrzeć poprzez pryzmat popełnionych przez zdającą błędów, w tym przede wszystkim na to, iż praca z zakresu prawa karnego posiada poważne uchybienia dotyczące zakresu zaskarżenia oraz wniosków apelacyjnych. Wprawdzie zdająca dostrzegła dwa spośród czerech istotnych uchybień jakich dopuścił się sąd rejonowy, jednakże nie dostrzegła, łatwego do zauważenia w realiach przedmiotowego zadania, a zarazem najistotniejszego błędu jakiego dopuścił się sąd pierwszej instancji, a mianowicie bezwzględnej przyczyny odwoławczej.
Sąd pragnie podkreślić, że Komisja II Stopnia wykazała, iż skarżąca nie posiada niezbędnego poziomu wiedzy prawniczej aby samodzielnie wykonywać zawód adwokata, albowiem uchybienia jakich dopuściła się zdająca przeważają nad pozytywnymi aspektami jej pracy egzaminacyjnej.
W tych okolicznościach zasadnie przyjęto, że oceniana praca z zakresu prawa karnego nie mogła uzyskać oceny wyższej niż niedostateczna.
W tym miejscu należy zaznaczyć, że egzamin adwokacki jest dla osoby predestynującej do zawodu adwokata ostatnim sprawdzianem jej umiejętności. Skoro więc zdanie egzaminu adwokackiego ma uprawniać do wykonywania zawodu adwokata, zatem sporządzany na tym egzaminie projekt winien odpowiadać wymogom przepisów prawa, aby mógł funkcjonować w obrocie prawnym, jako środek skuteczny oraz należycie chroniący interesy strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika.
W ocenie Sądu osoba przystępująca do egzaminu adwokackiego powinna w toku egzaminu wykazać się zdobytą wiedzą i nabytymi umiejętnościami w zakresie poprawnego formułowania pism procesowych i stosowania poszczególnych instytucji prawnych. W ocenie Sądu sposób sprawdzenia wiedzy skarżącej został dokonany zgodnie z art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze.
W niniejszej sprawie organ odwoławczy podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zaskarżona uchwała zawiera zarówno uzasadnienie faktyczne, jak i prawne, wyjaśnia motywy i podstawy prawne rozstrzygnięcia. Komisja odniosła się również w sposób wystarczający do zarzutów i twierdzeń podnoszonych w odwołaniu od uchwały, uzasadniając swoją opinię co do poprawności dokonanej oceny i wykazując niezasadność podniesionych zarzutów.
Reasumując, Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu adwokackiego.
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, skargę należało oddalić.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło