VI SA/Wa 2457/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. G. i H. F. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] czerwca 2015 roku nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej p o s t a n a w i a: odmówić przyznania A. G. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. A. G. (dalej też jako skarżący) złożył w niniejszej sprawie na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że zwraca się o przyznanie prawa pomocy ze względu trudną sytuację finansową, w jakiej znajduje się przedsiębiorstwo prowadzone przez niego i jego wspólnika. Zysk spółki cywilnej za rok 2014 wyniósł 3 578 złotych. Pierwsze półrocze roku 2015 zamknęło się natomiast stratą na poziomie 26 502 złotych. Skarżący podkreślił, że sytuacja ta jest wynikiem przedłużającego się postępowania administracyjnego uniemożliwiającego prowadzenie hurtowni farmaceutycznej oraz wysokich kosztów najmu lokalu oraz dostosowania go do wymogów wynikających z prawa farmaceutycznego. Skarżący posiada dwoje dzieci, na rzecz których uiszcza alimenty w łącznej kwocie 1 660 złotych. Jako źródło dochodu wskazał wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości 1305 złotych netto miesięcznie. W formularzu wśród zobowiązań wymienił trzy kredyty na łączną kwotę 390 tysięcy złotych oraz konieczność opłaty za najem domu w kwocie 1 500 złotych miesięcznie. Z przedłożonego w odpowiedzi na wezwanie Sądu bilansu z księgi rachunkowej prowadzonej przez skarżącego wraz ze wspólnikiem spółki cywilnej wynika, że w okresie od 1 stycznia do 31 października 2015 roku spółka osiągnęła przychód na poziomie 509 078 złotych, co przy kosztach uzyskania na poziomie 516 820 złotych, skutkowało odnotowaniem straty wynoszącej 7 741 złotych (łącznie w stosunku do obydwu wspólników). Z zeznania podatkowego skarżącego za rok 2014 wynika, że spółka cywilna osiągnęła przychód w wysokości 1 753 025 złotych, przy kosztach uzyskania wynoszących 1 777 743 złotych, co skutkowało stratą wynoszącą 24 717 złotych. Na skarżącego przypadła połowa zarówno przychodu, jak i finalnej straty. Skarżący przedłożył także wydruki z rachunków bankowych oraz harmonogramy spłat rat kredytu, z którego wynika, że miesięczna rata spłacanego kredytu oscyluje wokół kwoty trzech tysięcy złotych. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej tez jako p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 października 2009 r. (sygn. akt II OZ 822/09) udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Instytucja ta przeznaczona jest przede wszystkim dla osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne. W niniejszej sprawie tymczasem, skarżący prowadzi działalność gospodarczą wraz z jednym wspólnikiem w formie spółki cywilnej, z której w roku 2014 obaj wspólnicy osiągnęli przychód w wysokości 1 753 025 złotych, przy kosztach jego uzyskania wynoszących 1 777 743 złotych. Z kolei od 1 stycznia do 31 października 2015 roku spółka osiągnęła przychód na poziomie 509 078 złotych, przy kosztach uzyskania na poziomie 516 820 złotych. Zaznaczyć przy tym należy, że wskazywana przez skarżącego strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza automatycznie konieczności zwolnienia strony z kosztów sądowych. Wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę (p. postanowienie NSA z 9 września 2013 r., II GZ 489/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Tymczasem w orzecznictwie podnosi się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Warto zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 25 lutego 2010 r., wydanym w sprawie sygn. akt I FZ 10/10, NSA podkreślił, że w przypadku przedsiębiorców (a do takich niewątpliwie należy skarżący) miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważeniu kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Przyjmując zatem jako kryterium zdolności płatniczych skarżącego skalę przychodu, stwierdzić należy, że jest on znaczny i nie pozwala na uznanie, że skarżący znajduje się w sytuacji, w której zdobycie przez niego środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Ponadto skala uzyskiwanego przychodu i charakter transakcji bankowych przeczy twierdzeniom skarżącego o niemożności prowadzenia hurtowni farmaceutycznej, przy jednoczesnych wysokich kosztów najmu lokalu. Z analizy przedłożonych rachunków bankowych skarżącego wynika bowiem, że regularnie wpływa na nie szereg wpłat sięgających kwot kilkutysięcznych lub kilkunastotysięcznych od podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Sam skarżący również dokonywał wielokrotnie wypłat z rachunków bankowych w kwotach sięgających kilku tysięcy złotych. Trudno w tej sytuacji uznać, że skarżący nie jest w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Wątpliwości budzi również twierdzenie skarżącego o oświadczonych miesięcznych dochodach na poziomie 1305 zł miesięcznie. Prowadzi ono do wniosku, że skarżący nie wykazuje dla potrzeb przyznania prawa pomocy rzeczywistej sytuacji życiowej i majątkowej. Porównując bowiem skalę uzyskiwanych przez skarżącego dochodów z wielkością stałych miesięcznych kosztów ponoszonych przez niego, przyjąć należy, iż nie jest możliwym pokrycie choćby części z nich. Wśród wydatków skarżącego same bowiem alimenty, najem domu i spłata rat kredytu przekraczają kwotę sześciu tysięcy złotych. W tym stanie rzeczy nie można uznać, że skarżący wykazał, iż spełnia warunki wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.