VI SA/Wa 2516/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2009 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2008 r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2008 r. Komendant Główny Policji po rozpatrzeniu odwołania S. P. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. nr 52, poz. 525 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. cofającą pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej. Uzasadniając swoją decyzję organ odwoławczy wskazał, iż przeciwko S. P. toczy się postępowanie karne w którym przedstawiono mu zarzuty popełnienia przestępstw z art. 231 § 2 kk, art. 228 § 1 i 3 kk, art. 228 § 1 i 3 kk w związku z art. 12 kk, art. 18 § 2 w związku z art. 231 § 2 kk, art. 231 § 1 kk .w zbiegu z art. 271 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk oraz 231 § 2 kk w zbiegu z art. 271 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk. Dyspozycja art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni palnej i amunicji nakazuje cofnięcie pozwolenia na broń w przypadku, gdy istnieje uzasadniona obawa, iż dana osoba może użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, zwłaszcza wówczas gdy została ona skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko m.in. życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Przepis ten ma charakter obligatoryjny. Użycie przez ustawodawcę sformułowania "w szczególności" wskazuje, iż katalog przestępstw o popełnienie których dana osoba została oskarżona lub za które została skazana prawomocnym wyrokiem jest otwarty a zatem norma ta daje organowi możliwość oceny uzasadnionej obawy użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego także w przypadku popełnienia innego rodzaju przestępstw niż wymienione. Organ podkreślił, iż od osób ubiegających się o wydanie pozwolenia na broń lub posiadających takie pozwolenie należy wymagać bezwzględnego przestrzegania prawa i w stosunku do takich osób obowiązuje miernik najwyższej staranności albowiem prawo do posiadania broni jest prawem szczególnym a dostęp do niego podlega ścisłej reglamentacji, wymagającej spełnienia określonych kryteriów. Rodzaj czynów których popełnienie zarzuca się S. P. a mianowicie łapownictwo bierne w typie kwalifikowanym oraz przestępstwo urzędnicze popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowej- pozwala sformułować wniosek, iż obawy użycia broni sprzecznie z interesem porządku i bezpieczeństwa publicznego są w pełni zasadne. Organy wzięły pod uwagę ustawowe znamiona tych przestępstw oraz wysoki stopień ich szkodliwości. Są to bowiem przestępstwa indywidualne, popełniane jedynie przez pełniących funkcje publiczne lub funkcjonariuszy publicznych a co więcej, przedmiotem czynności wykonawczej przestępstwa z art. 228 § 1 kk jest korzyść majątkowa, wymierzone jest ono przeciwko działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego .Organ wskazał, iż zgodnie z art. 115 § 3 kk przestępstwami podobnymi są m.in. przestępstwa popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowej a zatem czyn z art., 231 § 2 kk niewątpliwie jest przestępstwem podobnym do przestępstw skierowanych przeciwko mieniu z którymi ustawodawca wprost wiąże obawę o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W konkluzji organ uznał, iż cechy charakteru S. P. oraz jego stosunek do porządku prawnego stwarzają uzasadnioną obawę, że może on użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. P., zwany dalej skarżącym, wniósł o uchylenie decyzji Komendanta Głównego Policji. W uzasadnieniu skargi podniósł m.in., iż pozwolenie na broń posiada od 1993 roku, jest członkiem Polskiego Związku Łowieckiego od 1992 roku, nigdy nie użył broni niezgodnie z przeznaczeniem i posiada pozytywne opinie. W ocenie skarżącego decyzja organu jest decyzja dowolną, nie popartą żadnymi argumentami. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie. Pismem z dnia [...] marca 2008 roku skarżący wniósł o odroczenie terminu rozprawy albowiem w tym samym terminie ma rozprawę w Sądzie Rejonowym w P., gdzie obecność jego jest obowiązkowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W działaniu organów wydających decyzje Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Na wstępie należałoby wyjaśnić skarżącemu, iż w myśl art. 107 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.), nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. Zgodnie z art. 99 w/w ustawy Sąd, nawet na zgodny wniosek stron, może odroczyć posiedzenie tylko z ważnej przyczyny. Natomiast stosownie do art. 109 omawianej ustawy rozprawa ulegnie odroczeniu m.in. gdy nieobecność strony lub jej pełnomocnika wywołana jest nadzwyczajnym wydarzeniem. Wnosząc o odroczenie terminu rozprawy skarżący wskazał, iż w tym samym terminie ma rozprawę w Sądzie Rejonowym w P., gdzie obecność jego jest obowiązkowa. Twierdzenie to nie zostało poparte stosownymi dokumentami takimi jak wezwanie skarżącego do osobistego stawiennictwa, skarżący nie wskazał nawet sygnatury sprawy, nie przytoczył także argumentacji wskazującej na konieczność osobistego udziału w niniejszej sprawie. Uznając zatem, iż nieobecność skarżącego nie jest spowodowana okolicznościami o których mowa w art. 99 i art. 109 p.p.s.a. Sąd nie uwzględnił wniosku o odroczenie rozprawy. Materialnoprawną przesłanką wydania zaskarżonej decyzji był przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, zgodnie z którym właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 października 2005 r. (sygn. akt II OSK 97/05, nie publ.) posiadanie i używanie broni palnej stanowi tradycyjnie sferę daleko idącej reglamentacji administracyjnoprawnej. Prawa do posiadania broni nie można zaliczyć do kategorii wolności i praw osobistych obywatela w świetle Konstytucji RP. Zatem dostęp obywatela do broni poddany jest istotnym ograniczeniom, co wynika zarówno z monopolu państwa na stosowanie środków przemocy, jak i potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Generalnie można powiedzieć, iż ustawa o broni i amunicji przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń łączy z utratą przez posiadacza broni przymiotów uzasadniających jej dalsze posiadanie, gdzie jedną z takich przesłanek mogą być okoliczności przewidziane w zastosowanym w sprawie przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy, w myśl którego, jak to już wskazano, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Zważywszy na spójność przepisów ustawy o broni i amunicji, zarówno w zakresie kwestii pozwolenia na broń, jak i jej cofnięcia, dla wykładni zastosowanych przez organy przepisów, na podstawie których cofnięto skarżącemu pozwolenie na posiadanie broni, pomocny może być przepis art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji. Zgodnie z tym przepisem właściwy organ Policji wydaje pozwolenie na broń, jeżeli okoliczności, na które powołuje się osoba ubiegająca się o pozwolenie, uzasadniają jego wydanie. Powołany przepis nie przewiduje systemu licencjonowania legalistycznego, tj. takiego, w którym uprawnienie do posiadania broni uzyskuje się po spełnieniu określonych warunków. Został tutaj natomiast wprowadzony system licencjonowania oportunistycznego, tj. uzależniającego uzyskanie uprawnienia do posiadania broni od stosownej zgody (pozwolenia) właściwego organu Policji w drodze decyzji administracyjnej. Tego aspektu, dającego organom Policji szerokie pole dla ocenienia okoliczności uzasadniających odmowę dla przyznania obywatelowi uprawnienia dla posiadania broni, aczkolwiek podlegającej sądowej kontroli, nie można tracić z pola widzenia przy analizowaniu zakresu uprawnień organu Policji dla oceny, czy zaistniały przesłanki wskazane w art. 15 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy dla cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni. W wyroku z dnia 4 grudnia 2007 r. (sygn. akt II OSK 1619/06 nie publ.) NSA jednoznacznie wskazał, że ocena, czy w konkretnym przypadku występują szczególne okoliczności należy do organów Policji. Organy Policji mogą w tym zakresie prowadzić bardziej lub mniej rygorystyczną politykę, a jej zasady nie podlegają kontroli Sądu, który kontroluje wyłącznie czy ta ocena nie ma cech dowolności oraz czy przy wydaniu decyzji nie zostały naruszone przepisy postępowania administracyjnego. Zarówno decyzja w sprawie pozwolenia na broń, jak i decyzja cofająca takowe uprawnienie, nie jest decyzją wydawaną w granicach uznania administracyjnego. Ma ona charakter decyzji związanej, co rodzi obowiązek wykazania przez ubiegającego się o pozwolenie na broń uzasadnionych okoliczności dla jej posiadania. Odnosi się to także do postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń, toczącego się na podstawie przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy. Przepis art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji, uzależniając wydanie pozwolenia na broń, posługuje się, jak to stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku z dnia 13 października 2005 r., konstrukcją zwrotu szacunkowego (zwrotu porównawczego), jako jednego z rodzajów zwrotów ocennych, zwanych też odesłaniami pozaprawnymi (por. L. Leszczyński: Tworzenie generalnych klauzul odsyłających, Lublin 2000, s. 20-21, 61, 89 i 91). Zwrot, o jakim mowa, wyrażony został w formie pojęcia niedookreślonego "okoliczności uzasadniające posiadanie broni". Decyzja wydana na podstawie art. 10 ustawy jest, jak to już wyżej wskazano, decyzją związaną, z tym że warunki uwzględnienia żądania strony leżą w sferze celowości (zasadności) działania organów Policji (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2003 r., sygn. akt III SA 1863/01, Lex nr 121778). Osoba ubiegająca się o pozwolenie na broń powinna zatem przekonać w toku postępowania administracyjnego organy Policji, że zachodzi względem niej "uzasadniona okoliczność", a więc legitymuje się taką cechą odróżniającą ją od ogółu obywateli, że w sposób niewątpliwy i oczywisty zasługuje na posługiwanie się bronią. Wydanie pozwolenia, pomimo braku owej "oczywistości" o odmiennym statusie osoby ubiegającej się o pozwolenie na broń wypaczyłoby reglamentacyjny charakter regulacji ustawy o broni i amunicji. Do takich cech nie należy zwykłe korzystanie przez obywatela ze swoich konstytucyjnych i ustawowych uprawnień. Powołane wyżej okoliczności, dotyczące charakteru uprawnień do posiadania broni, powinny być pomocne przy dokonywaniu wykładni przesłanek uzasadniających cofnięcie pozwolenia na broń, stosownie do przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Przepis ten, podobnie jak to ma miejsce na gruncie art. 10 ust. 1 ustawy, daje organowi Policji szeroki zakres możliwości dokonywania oceny, jakie to okoliczności faktyczne, leżące po stronie posiadacza broni lub podmiotu ubiegającego się o pozwolenie na broń, są tymi, które stwarzają uzasadnioną obawę, że posiadacz broni może jej użyć w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. A zatem organ Policji, przy dokonywaniu oceny, że skarżący należy do kategorii podmiotów, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy mógł powołać się na fakt, iż przeciwko skarżącemu toczy się postępowanie karne w którym przedstawiono mu zarzuty popełnienia przestępstw z art. 231 § 2 kk , art. 228 § 1 i 3 kk, art. 228 § 1 i 3 kk w związku z art. 12 kk, art. 18 § 2 w związku z art. 231 § 2 kk, art. 231 § 1 kk .w zbiegu z art. 271 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk oraz 231 § 2 kk w zbiegu z art. 271 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk. Wynika to choćby z literalnego brzmienia art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, który w sposób przykładowy wymienia okoliczności mogące świadczyć o możliwości ze strony posiadacza broni użycia jej w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Sformułowanie zawarte w tym przepisie, a odnoszące się do faktu skazania prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których to osób toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw, ma charakter kwalifikowany. Oznacza to, że w razie zaistnienia takiej okoliczności organ Policji jest niejako w sposób bezwarunkowy nią związany. Wskazuje na to użycie w tym przepisie sformułowania "w szczególności skazanym (...)". Katalog sytuacji objętych dyspozycją tego przepisu jest jednak otwarty. Powołany przepis nie stwarza więc dla organu Policji przeszkody dla dokonania oceny, że dopuszczenie się przez posiadacza broni innego przestępstwa umyślnego może uzasadniać użycie broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W przedmiotowej sprawie, mimo iż skarżącemu postawiono zarzut popełnienia czynu z poza katalogu wskazanego w art. 15 ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy, to charakter czynów o popełnienie których jest oskarżony (fakt prowadzenia postępowania karnego nie jest kwestionowany przez stronę), okoliczności zdarzenia, dawały organowi podstawę do zaliczenia go do osób, które mogą użyć broni w sposób niezgodny z celami określonymi w ustawie o broni i amunicji. Przestępstwa z art. 231 § 2 kk , art. 228 § 1 i 3 kk, art. 228 § 1 i 3 kk w związku z art. 12 kk, art. 18 § 2 w związku z art. 231 § 2 kk, art. 231 § 1 kk .w zbiegu z art. 271 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk oraz 231 § 2 kk w zbiegu z art. 271 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk. są przestępstwami umyślnymi a fakt popełniania przestępstwa z winy umyślnej ma kluczowe znaczenie dla oceny, czy osoba wobec której prowadzone jest postępowanie administracyjne o cofnięcie pozwolenia na broń, należy do grupy osób nie dających rękojmi używania broni w sposób zgodny z celami bezpieczeństwa i porządku publicznego W orzecznictwie przyjmuje się, że uzasadniona obawa, o której mowa w omawianym przepisie dotyczy przewidywanych zachowań posiadacza broni. Może ją uzasadniać dotychczasowe postępowanie danej osoby, czy też ujemne cechy charakteru (vide: wyrok NSA z dnia 25 października 2005 r. sygn. akt II OSK 128/05 nie publ., wyrok NSA z dnia 6 września 2002 r., sygn. akt III SA 377/01 Lex nr 126796). Prawo posiadania broni palnej, jak już wskazano wyżej, nie należy w Polsce do bezwzględnych praw obywatelskich gwarantowanych w Konstytucji RP. Prawa tego nie gwarantują również przepisy unormowań międzynarodowych, w tym przede wszystkim prawa wspólnotowego. Organy uprawnione do wydawania pozwoleń na broń muszą brać pod uwagę nie tylko subiektywnie pojmowany interes konkretnego obywatela, ale także mieć wzgląd na interes bezpieczeństwa i porządku publicznego. Ten wzgląd zaś dyktuje konieczność ścisłej reglamentacji pozwoleń na broń (zwłaszcza palną, której użycie w każdym przypadku zagraża zdrowiu lub życiu innych osób), a więc wydawanie ich tylko w sytuacjach uznanych za szczególne oraz cofanie pozwoleń w sytuacjach, w których powyższy interes jest zagrożony. Cofnięcie pozwoleń na broń, gdy względy bezpieczeństwa i porządku publicznego za tym przemawiają nie narusza zatem gwarantowanych konstytucyjnie praw obywatelskich ani też ratyfikowanych przez Polskę aktów prawa międzynarodowego (wyrok WSA z dnia 7 sierpnia 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 910/07, niepublik.). Od osób posiadających uprawnienie do posiadania broni należy oczekiwać poszanowania prawa i nieposzlakowanej opinii. Fakt podejrzenia naruszenia przez skarżącego porządku prawnego, skutkujący postanowieniem o przedstawieniu zarzutów, charakter przestępstw, o popełnienie których jest podejrzewany, okoliczności zdarzenia, pełnione stanowisko uzasadniają ocenę, iż nie powinien on posiadać pozwolenia na broń. W okolicznościach niniejszej sprawy to, iż skarżący pozwolenie na broń posiada od 1993 roku, jest członkiem Polskiego Związku Łowieckiego od 1992 roku, nigdy nie użył broni niezgodnie z przeznaczeniem i posiada pozytywne opinie nie mogło mieć wpływu na decyzje organów Policji. Podstawą bowiem do oceny czy skarżący może zachować pozwolenie na broń było toczące się przeciwko niemu postępowanie karne o popełnienie przestępstw umyślnych. Reasumując powyższe, Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.