VI SA/Wa 2703/13

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej B. Sp. z o. o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. B. Sp. z o. o. z siedzibą w W. (dalej też jako skarżąca lub spółka) wniosła w dniu 16 marca 2016 roku sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku powołała się na brak środków finansowych oraz stratę na koniec 2015 roku sięgającą kwoty 27 552 złotych. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej strony skarżącej, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego wezwano skarżącą spółkę, do nadesłania w terminie 14 dni: a/ dokumentu wskazującego na wysokość osiągniętego dochodu (lub poniesionej straty) w 2015 roku – (w zależności od formy opodatkowania np. odpis z księgi rachunkowej na koniec 2015 roku), b/ dokumentu wskazującego na wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w 2016 roku – np. odpisu z księgi rachunkowej na koniec kwietnia 2016 roku, c/ wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącą spółkę rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie. Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 30 czerwca 2016 roku. W odpowiedzi strona przedłożyła: a/ rachunek zysków i strat na dzień 29 lutego 2016 roku, z którego wynika, iż jej strata wyniosła 19 785 złotych, b/ zeznanie podatkowe za rok 2015, z którego wynika, iż przy przychodzie na poziomie 727 157 złotych poniosła stratę na poziomie 70 369 złotych. Natomiast, mimo wezwania referendarza sądowego skarżąca nie załączyła wyciągów z rachunków bankowych. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej cyt. jako p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści powyższego przepisu wynika, iż ciężar udowodnienia braku posiadania środków spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Jeżeli zatem strona nie dopełniła w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów, to fakt ten uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (patrz: J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wyd. II, Warszawa 2006 s. 527). Tymczasem, w niniejszej sprawie, spółka, mimo skierowanego do niej wezwania nie załączyła wyciągów z rachunków bankowych. Stosownie natomiast do treści art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżąca została wezwana do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, przy czym jej odpowiedź była niepełna, pomijała bowiem kwestię posiadanych przez nią rachunków bankowych. Tymczasem dopiero możliwość analizy skali wpływów i wydatków, a także salda pozwoliłaby na dokonanie pełnej oceny jej możliwości płatniczych. Natomiast, w sytuacji, w której skarżąca nie udostępniła powyższych dokumentów, pomimo skierowanego do niej wezwania, na rozpoznającym wniosek nie ciąży obowiązek żądania dalszego uzupełniania wniosku o przyznanie prawa pomocy o stosowne oświadczenia i dokumenty (p. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2004 r., sygn. akt FZ 17/04). Jeszcze raz podkreślić należy, iż zawarte w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (tak J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). W konsekwencji fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak też wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt I OZ 895/09). Odnosząc się z kolei do argumentu ponoszenia przez skarżącą spółkę straty z prowadzonej działalności gospodarczej, podkreślić należy, że nie oznacza automatycznie konieczności przyznania stronie prawa pomocy. Wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego /dalej NSA/ z 9 września 2013 r., sygn. akt II GZ 489/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. W orzecznictwie podnosi się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (p. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, lecz musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (p. postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Na gruncie przedmiotowej sprawy spółka nie wykazała powyższej okoliczności, w szczególności nie przedkładając wyciągów z rachunków bankowych, których analiza pozwoliłaby na ocenę charakteru dokonywanych transakcji w kontekście możliwości pokrycia kosztów sądowych. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.