VI SA/Wa 2703/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 27 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku spółki B. Spółka z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. Spółka z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r. Nr [..] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym postanawia odmówić spółce B. Spółka z o.o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata W dniu 16 marca 2016 r. B. Sp. z o. o. z siedzibą w W. (dalej: skarżąca/spółka) wniosła sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazała na brak środków finansowych oraz stratę na koniec 2015 roku sięgającą kwoty [...] złotych. W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego wezwano skarżącą, do nadesłania w terminie 14 dni: a) dokumentu wskazującego na wysokość osiągniętego dochodu (lub poniesionej straty) w 2015 roku – (w zależności od formy opodatkowania np. odpis z księgi rachunkowej na koniec 2015 roku), b) dokumentu wskazującego na wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w 2016 roku – np. odpisu z księgi rachunkowej na koniec kwietnia 2016 roku, c) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącą spółkę rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie. W odpowiedzi skarżąca przedłożyła: a) rachunek zysków i strat na dzień 29 lutego 2016 roku, z którego wynika, iż jej strata wyniosła [...] złotych, b) zeznanie podatkowe za rok 2015, z którego wynika, iż przy przychodzie na poziomie [...] złotych poniosła stratę na poziomie [...] złotych. Nie załączyła natomiast wyciągów z rachunków bankowych. Postanowieniem starszego referendarza sądowego z 22 lipca 2016 r. odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Pismem z 17 sierpnia 2016 r. skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu podniosła, iż nie wiedziała, że obowiązek ustanowiony w art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. ma charakter bezwzględny, dlatego też nieprzedłożenie we wskazanym terminie wyciągów z rachunków bankowych nastąpiło bez jej winy. Nadmieniła, iż dokonywane na rachunkach bankowych spółki transakcje, są niczym innym jak próbą ratowania spółki., która aby dalej funkcjonować musi otrzymywać pomoc finansową z zewnątrz. Do sprzeciwu nie załączono żadnych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Jak wynika z akt sprawy postępowanie sądowoadministracyjne, w ramach którego skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy zostało wszczęte w dniu 29 sierpnia 2013 r. wobec tego zastosowania w niniejszej sprawie ma przepis art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu znajdującym zastosowanie w sprawie, w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza w przedmiocie prawa pomocy, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 243 § 1 p.p.s.a. stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Z treści powyższego przepisu wynika, iż ciężar udowodnienia braku posiadania środków spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Jeżeli zatem strona nie dopełniła w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów, to fakt ten uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (vide: J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wyd. II, Warszawa 2006 s. 527). W niniejszej sprawie, skarżąca pomimo skierowanego do niej wezwania nie przedłożyła wyciągów z rachunków bankowych spółki. Jak wskazała w sprzeciwie nie była świadoma konsekwencji takiego działania. Do dnia dzisiejszego w aktach sprawy brak jest powyższych dokumentów. Rozpoznając wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata rolą Sądu jest skonfrontowanie ze sobą ustawowo określonych przesłanek przyznania tego prawa z oświadczeniami i informacjami przedstawionymi przez wnioskodawcę oraz kwotą kosztów sądowych należnych w danej sprawie. Analiza akt sprawy potwierdza, iż na obecnym etapie postępowania koszty sądowe generują dwa zażalenia wniesione przez skarżącą w dniu 15 kwietnia 2016 r. oraz 24 maja 2016 r.), co stanowi równowartość kwoty 200 złotych. Z oświadczenia skarżącej oraz nadesłanych na wezwanie dokumentów, w tym rachunku zysków i strat na dzień 29 lutego 2016 r. oraz zeznania podatkowego za rok 2015, wynika, iż skarżąca na dzień 29 lutego 2016 r. wykazuje stratę na kwotę [...], natomiast rok 2015 r. zamknęła stratą [...] złotych, przy przychodzie na poziomie [...] złotych. Brak informacji o posiadanych przez skarżącą rachunkach bankowych uniemożliwia dokonanie pełnej oceny możliwości płatniczych skarżącej. W sytuacji, w której skarżąca nie udostępniła powyższych dokumentów, pomimo skierowanego do niej wezwania, na rozpoznającym wniosek nie ciąży obowiązek żądania dalszego uzupełniania wniosku o przyznanie prawa pomocy o stosowne oświadczenia i dokumenty (vide: postanowienie NSA z dnia 10 maja 2004 r., FZ 17/04). Strona świadoma była tego, iż brak powyższych dokumentów uniemożliwia dokonanie pełnej oceny sytuacji finansowej skarżącej, czego wyraz dała w oświadczeniu zawartym w treści sprzeciwu. Zawarte w treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W konsekwencji fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (vide: postanowienie NSA z dnia 24 września 2009 r., I OZ 895/09). Odnosząc się z natomiast do wykazanej przez skarżącą straty z prowadzonej działalności gospodarczej, podkreślić należy, że nie oznacza ona automatycznie konieczności przyznania stronie prawa pomocy. Wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę (vide: postanowienie NSA z dnia 9 września 2013 r., II GZ 489/13). Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. W orzecznictwie podnosi się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (vide: postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08). Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, lecz musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (vide: postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11). W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała okoliczności uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy. Brak wyciągów z rachunków bankowych uniemożliwił ocenę charakteru dokonywanych przez spółkę transakcji w kontekście możliwości pokrycia kosztów sądowych. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.