VI SA/Wa 3057/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.Sp. z o.o. z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2014 r., znak [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym postanawia: odmówić B. Sp. z o. o. z siedzibą w [...] przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. UZASADNIENIE: B. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku powołała się na trudną sytuację finansową spowodowaną odnotowaniem straty za rok obrotowy 2013 w wysokości 282.889,85 zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, iż wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 5.000 zł, wartość środków trwałych to 0 zł, a strata za ostatni rok obrotowy według bilansu zamknęła się w kwocie 282.889,85 zł. Wskazała też, że na jej rachunku bankowym znajdują się środki w kwocie 388,72 zł. W sprawozdaniu z działalności skarżącej za rok 2012 stwierdzono, iż na przestrzeni poszczególnych miesięcy systematycznie rosła sprzedaż usług ochrony na rzecz osób fizycznych, co jednoznacznie dobrze rokuje na działalność spółki w roku 2013. Z dodatkowych informacji i objaśnień do sprawozdania z działalności spółki za 2012 rok, nadesłanych do sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 1196/13, wynika, że skarżąca rozpoczęła działalność gospodarczą w marcu 2012 roku, zatrudniła 265 osób, osiągnęła przychód netto ze sprzedaży usług ochrony w wysokości 287.682,75 zł, a odnotowana strata finansowa netto w kwocie 224.462,53 zł jest związana z zakupem 273 sztuk kas fiskalnych (niezbędnych ze względu na rodzaj prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej) za kwotę netto 109.473 zł. Dokument CIT-8, nadesłany przez skarżącą m.in. do sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 2708/13, wykazuje stratę spółki za rok 2012 w kwocie 206.720,83 zł przy przychodzie w wysokości 310.354,30 zł. Z kolei z przedłożonego m.in. do sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 1274/13 rachunku zysków i strat skarżącej spółki za rok 2013 wynika, że osiągnęła przychód netto ze sprzedaży w wysokości 647.900,97 zł, a koszty działalności operacyjnej zamknęły się w kwocie 941.372,86 zł. Uwzględniając pozostałe przychody i koszty operacyjne, strata netto skarżącej spółki za rok 2013 wyniosła 292.260,29 zł. Natomiast rachunek zysków i strat skarżącej sporządzony na dzień 30 września 2014 roku wskazuje, iż w ciągu trzech pierwszych kwartałów ubiegłego roku przychód netto ze sprzedaży wyniósł 409.686,10 zł, zaś koszty działalności operacyjnej sięgnęły kwoty 697.924,75 zł. Skarżąca przedstawiła również wyciągi z rachunku bankowego za okres od 30 sierpnia 2014 r. do 29 listopada 2014 r., na którym saldo końcowe wynosiło 0 zł. Postanowieniem z dnia 3 marca 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącej – B. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu postanowienia podano, że Spółka nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Pismem z dnia 19 marca 2015 r. skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia z dnia 3 marca 2015 r., wskazując na wadliwą ocenę jej sytuacji finansowej. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca podniosła, że ocena wydolności finansowej Spółki została dokonana na wyrost, albowiem referendarz sądowy oparł swoje stanowisko na domniemaniach związanych z funkcjonowaniem i dochodami Spółki, a nie na jej rzeczywistym położeniu. Referendarz wykluczył możliwość pogorszenia się kondycji finansowej skarżącej, bazując jedynie na prognozach finansowych Spółki na rok 2013. Zignorował natomiast wykazywane przez Spółkę aktualne problemy finansowe. W celu prowadzenia rozpoczętej w marcu 2012 r. działalności Spółka była zmuszona zakupić 273 sztuki kas fiskalnych, który to wydatek wpłynął na jej kondycję finansową. Transakcje dokonywane na rachunku bankowym Skarżącej są próbą ratowania Spółki. Wpłaty na konto dokonywane są przez jedynego udziałowca Spółki z jego środków własnych. Z uwagi na sytuację finansową skarżąca zmniejszyła środki przeznaczane na obsługę prawną Spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270) - dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 p.p.s.a. od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Na wstępie należy podkreślić, iż regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wypływa jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego, red. M. Szymczak, tom III, Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004 r., str. 319). Po ponownej analizie dokumentacji nadesłanej przez stronę skarżącą oraz na podstawie informacji znanych Sądowi z urzędu - wskutek wielości spraw tego samego podmiotu - należało zauważyć znaczny wzrost przychodów netto ze sprzedaży w stosunku do roku 2012. Analizując stan majątkowy skarżącej, należy zauważyć znaczny wzrost przychodów netto ze sprzedaży w stosunku do 2012 r. I tak, o ile 2012 rok zamknął się przychodem netto na poziomie 287.682,75 zł, to w roku 2013 przychód z tego tytułu sięgnął kwoty 647.900,97 zł. Jednocześnie nastąpił wzrost kosztów działalności operacyjnej z kwoty 535.590,69 zł w 2012 roku do kwoty 941.372,86 zł w roku 2013. Wzrost ten dotyczył wypłacanych przez spółkę wynagrodzeń (wzrost z 244.445,07 zł w 2012 r. do 422.079,00 zł w 2013 r.), zużycia materiałów i energii (wzrost z 111.351,54 zł w 2012 r. do 185.650,83 zł w 2013 r.), kosztów usług obcych (wzrost z 123.258,63 zł w 2012 r. do 249.300,93 zł w 2013 r.). Ponadto należy zauważyć, że przychód skarżącej w okresie od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 30 września 2014 r. przekroczył 409 tysięcy zł. Ponadto analiza transakcji dokonywanych na rachunku bankowym skarżącej spółki wykazała, że jedynych lecz regularnych wpłat na ten rachunek dokonywał Prezesa skarżącej spółki. Przedstawione przez stronę wyciągi nie dokumentowały więc żadnych kwot uzyskiwanych z tytułu prowadzonej działalności. Powyższa okoliczność spowodowała niejasności i wątpliwości w dokonywanej w analizie faktycznego stanu środków pieniężnych posiadanych przez spółkę. Przede wszystkim należy zauważyć, że ustawodawca, w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, wprowadził większe rygory, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych, a ponadto uzależnił przyznanie prawa pomocy – mimo zaistnienia przesłanek ustawowych – od uznania sądów. Analiza orzecznictwa w tym zakresie również prowadzi do konstatacji, że jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe (postanowienie NSA z 17 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 140/09). Ponadto nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (postanowienie WSA w Poznaniu z 16 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, a także postanowienie NSA z 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Podkreślenia wymaga, że koszty sądowe również są wydatkami związanymi z bieżącą działalnością spółki. Dokonanej oceny nie zmienia również wykazana przez skarżącą argumentacja jakoby ocenie podlegały jedynie hipotetyczne dochody spółki, bowiem podstawowym zagadnieniem w tej sprawie jest okoliczność regularnych wpłat dokonywanych przez prezesa spółki, zaś brak jakichkolwiek wpłat sugerujących potwierdzenie prowadzonej działalności gospodarczej. Zatem czyni to niewyjaśnionym faktyczny stan środków pieniężnych posiadanych przez spółkę, której to obowiązkiem było "wykazanie" zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Powyższy wniosek znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. (por. orzeczenie NSA z 6 czerwca 2013 r., sygn. akt II GZ 262/13). W tym miejscu należy także wskazać, że kwestię przyznania skarżącej prawa pomocy w oparciu o niemalże identyczne dokumenty, co wskazane powyżej, badał już wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny, który stwierdził m.in. w postanowieniu z 16 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GZ 168/15, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego. Dodatkowo w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (...) powstaje na skutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem, powstanie straty, nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Innymi słowy, wykazanie jedynie straty w bilansie nie przesądza automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku strony, bowiem nie przedstawiła ona nowych okoliczności, które mogłyby skutkować odmienną oceną jego sytuacji finansowej w kontekście istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, uznać zatem należy, iż skarżąca spółka nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na uiszczenie wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 400 zł. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji