VI SA/Wa 3202/15
WyrokWSA w Warszawie2016-03-09
Skład orzekający: Jakub Linkowski, Jacek Fronczyk, Izabela Głowacka-Klimas
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzje administracyjne dotyczące wprowadzenia do obrotu nawozu organicznego, wycofania go z obrotu i nałożenia opłaty sankcyjnej są wadliwe z powodu braku oznaczenia strony w sentencji rozstrzygnięcia?Ratio decidendi
Decyzje administracyjne, które nie oznaczają strony zobowiązanej do wykonania nałożonych obowiązków, są wadliwe z powodu naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. Brak właściwego oznaczenia strony ma istotne znaczenie dla skuteczności doręczenia i wykonalności decyzji. W związku z tym, zaskarżone decyzje podlegają uchyleniu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakładających na M. Z. i Z. Z. obowiązek wycofania z obrotu partii nawozu organicznego oraz nałożenia opłaty sankcyjnej. Skarżący kwestionowali kwalifikację nawozu jako organicznego, a także kompetencje organów. W poprzednich postępowaniach sądy uchylały decyzje, wskazując na potrzebę opinii biegłego lub wadliwość uzasadnienia. Ostatecznie, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych oraz poprzedzającą ją decyzję, stwierdzając naruszenie prawa z powodu braku oznaczenia strony w sentencji decyzji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych i zasądził od Głównego Inspektora na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2016 r. sprawy ze skargi Z. Z. i M. Z. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia do obrotu partii produktu niezgodnej z przepisami, określenia terminu wycofania z obrotu oraz nałożenia opłaty sankcyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych w [...] z dnia [...] września 2009 r.; 2. zasądza od Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych na rzecz Z. Z. i M. Z. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...]lutego 2011 r., znak [...]Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych utrzymał w mocy decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...]września 2009 r., znak [...]:
1) stwierdzającą wprowadzenie przez M. Z. i Z. Z. do obrotu partii [...] kg nawozu organicznego "[...]" niezgodnie z warunkami określonymi w art. 3 ustawy z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 89, poz. 991 z późn. zm.),
2) określającą termin wycofania jej z obrotu na 7 dni od dnia uprawomocnienia się tej decyzji,
3) nakazującą M. Z. i Z. Z. wniesienie na rachunek Urzędu Skarbowego, właściwego ze względu na siedzibę albo miejsce zamieszkania wprowadzającego nawóz do obrotu opłaty sankcyjnej stanowiącej 100 % kwoty należnej za sprzedane nawozy, tj[...]zł netto ([...]zł brutto).
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach faktycznych i stanie prawnym.
W dniach od [...]do [...]czerwca 2005 r. inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...] przeprowadzili kontrolę nawozów produkowanych przez M. Z. i Z. Z., prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą [...]Przedsiębiorstwo Hodowlane [...]s.c. M. Z. i Z. Z., ul. [...],[...].
Wobec tego, że w czasie kontroli ustalono, że skarżący produkują a następnie wprowadzają do obrotu nawóz organiczny o nazwie "[...]" bez pozwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, organ wszczął postępowanie administracyjne, w efekcie którego wydał decyzję Nr [...] z dnia [...]lipca 2005 r., znak [...], stwierdzającą wprowadzenie do obrotu przedmiotowych nawozów bez wymaganego pozwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz określającą termin wycofania ich z obrotu, ilości wprowadzonych do obrotu nawozów oraz wysokości opłaty sankcyjnej.
Od powyższej decyzji M. Z. i Z. Z. wnieśli odwołanie, w którym podnieśli, że ich zdaniem ustawa z 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu nie dotyczy rolników.
Po rozpatrzeniu tego odwołania Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych decyzją z dnia [...]września 2005 r., znak [...] utrzymał w mocy decyzję Nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r., wydaną w I instancji przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...]. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że brak jest podstaw do zakwalifikowania produkowanego przez skarżących nawozu do kategorii nawozów naturalnych, które można wprowadzać do obrotu bez pozwolenia. Nawóz ten jest natomiast nawozem organicznym, albowiem został wyprodukowany przez udziale dżdżownic z substancji lub mieszanin substancji organicznych i na jego sprzedaż zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o nawozach i nawożeniu wymagana jest zgoda ministra właściwego do spraw rolnictwa, której strona nie uzyskała.
M. Z. i Z. Z. na decyzję z dnia [...] września 2005 r. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 2104/05 uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, zlecając organom przy ponownym rozpoznaniu sprawy rozważenie możliwości i celowości dopuszczenia dowodu z opinii biegłego dla określenia rodzaju nawozu, produkowanego w gospodarstwie skarżących.
Biegły dr hab. prof. nadz. W. L., który wydał opinię z dnia [...]lipca 2009 r. na zlecenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Artykułów Rolno-Spożywczych w [...]stanął na stanowisku, że skarżący produkują nawóz organiczny na bazie obornika czyli nawozu naturalnego, który został wykorzystany jedynie jako surowiec.
Wobec powyższego ustalenia organ I instancji wydał decyzję z dnia [...]września 2009 r. znak [...]:
1) stwierdzającą wprowadzenie do obrotu partii [...]kg nawozu organicznego "[...]" niezgodnie z warunkami określonymi w art. 3 ustawy z 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 89, poz. 991 z późn. zm.),
2) określającą termin wycofania jej z obrotu na 7 dni od uprawomocnienia się tej decyzji,
3) nakazującą wniesienie na rachunek Urzędu Skarbowego, właściwego ze względu na siedzibę albo miejsce zamieszkania wprowadzającego nawóz do obrotu, opłaty sankcyjnej, stanowiącej 100 % kwoty należnej za sprzedane nawozy, tj. [...]zł netto ([...]zł brutto).
Od powyższej decyzji M. Z. i Z. Z. wnieśli odwołanie do Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych zarzucając jej błędne ustalenie, że wytwarzany przez nich nawóz jest nawozem organicznym. W związku z tym żądali uchylenia decyzji i umorzenia postępowania.
W kolejnych pismach skarżący wykazywali niezgodność decyzji z przepisami ustawy z dnia 26 lipca 2000 roku o nawozach i nawożeniu, z przepisami wspólnotowymi oraz wyrokami sądów, w tym z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2007 r., sygn. akt II GSK 50/07, w którym według ich oceny Sąd miał stwierdzić, że skarżący są producentami nawozu naturalnego. Wskazywali też, że ich zdaniem kwalifikacji nawozów powinny dokonać organy Inspekcji Weterynaryjnej.
Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych po rozpoznaniu odwołania skarżących decyzją z dnia [...]lutego 2011 r., znak [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]września 2009 r., znak [...], wydaną w I instancji przez [...]Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...], podzielając w całości stanowisko w niej zawarte.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucili, że decyzja z dnia [...]lutego 2011 r. w sposób oczywisty narusza ustawę o nawozach i nawożeniu, i z tego względu winna być uchylona wraz z utrzymaną nią w mocy decyzją organu I instancji zaś postępowanie w sprawie powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe. Według oceny skarżących organy Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych nie posiadają kompetencji do przeprowadzania kontroli w ich gospodarstwie, albowiem są rolnikami a zatem nie muszą zgłaszać działalności do wojewódzkiego inspektora jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych zgodnie z art. 12 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Poza tym wynik sprawy okazał się dla nich niekorzystny, gdyż Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych wpływał w sposób niezgodny z prawem na inne organy administracji, instytuty i biegłych. Skarżący podnieśli również, że inne organy administracji, jednostki badawcze oraz sądy cywilne zakwalifikowały przedmiotowy nawóz do kategorii nawozów naturalnych. Zaś organy inspekcji odrzuciły korzystne dla nich opinie, gdyż działają w imieniu konkurenta skarżących w celu eliminacji ich z rynku nawozów.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.
W kolejnym piśmie z dnia [...]kwietnia 2012 r., wniesionym do Sądu skarżący podtrzymali swoje dotychczasowe stanowisko, iż produkowany przez nich nawóz jest nawozem naturalnym, ponownie powołali się na ekspertyzę prof. dr hab. O. N. i na ustalenia oraz wnioski w niej zawarte.
Po rozpatrzeniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 czerwca 2012 r. sygn.. akt VI SA/Wa 692/11 oddalił skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na ww. decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych stwierdził, że organy prawidłowo uznały, iż wytwarzany przez skarżących nawóz jest nawozem organicznym a nie naturalnym. Zdaniem Sądu, organy słusznie odmówiły wiarygodności ekspertyzom, przedstawionym przez skarżących tj. dwóm opiniom dr inż. A. K. z Akademii [...]w [...]z dnia [...]lipca 2005 r. i z marca 2007 r. oraz ekspertyzie prof. dr hab. O. N. i Wyższej Szkoły [...] w [...]z dnia [...]lutego 2007 r. Powyższe ekspertyzy jako że zostały wykonane na zlecenie skarżących nie stanowią dowodu z opinii biegłego w rozumieniu k.p.a. Poza tym organ słusznie dostrzegł, że pisma te opisują jedynie ogólny proces produkcji nawozów w E. P., prowadzonym przez skarżących oraz tak jak w przypadku ekspertyz dr inż. A. K. zachodzą w nich wewnętrzne sprzeczności, albowiem przedmiotowy nawóz raz jest kwalifikowany jako nawóz organiczny a innym razem jako nawóz naturalny.
Zdaniem WSA słuszność stanowiska organu potwierdziła też kolejna opinia z dnia [...]czerwca 2010 r., wykonana na jego zlecenie przez prof. dr hab. J. Ł. ze Szkoły [...], w której opiniujący wyczerpująco wyjaśnił proces produkcji oraz zasady kwalifikacji przedmiotowego nawozu do nawozów organicznych.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że organy orzekające w sprawie w sposób wyczerpujący zebrały i oceniły materiał dowodowy w sprawie stosownie do wymogów przewidzianych w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Konsekwencją przyjęcia, iż skarżący wytwarzali i wprowadzali do obrotu nawóz organiczny bez zezwolenia ministra właściwego do spraw rolnictwa było nałożenie na nich opłaty sankcyjnej stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu.
W ocenie Sądu I instancji organy inspekcji jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych posiadały kompetencje do orzekania w niniejszej sprawie. Zadania tej inspekcji zostały określone w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r., nr 187, poz. 1577 ze zm.). Z uregulowań tam zawartych wynika, że organy inspekcji nie tylko podejmują działania dotyczące artykułów rolno-spożywczych, ale też wykonują inne zadania określone w przepisach odrębnych (art. 17 ust. 1 pkt 8), w tym przewidzianych w ustawie z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu, a obecnie w ustawie z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu. W myśl art. 20 c l i 20 d l ustawy z 26 lipca 2000 roku o nawozach i nawożeniu obowiązującej w dacie kontroli i mającej zastosowanie w niniejszej sprawie Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych sprawuje nadzór nad wprowadzeniem do obrotu nawozów i do kontroli wykonywanej przez nią w tym zakresie stosuje się odpowiednio przepisy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył M. Z. wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych ewentualnie o: przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nieopłaconych w całości ani w części.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. Naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na obrazie:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz 1269 - z późn. zm., dalej jako: "p.u.s.a.") poprzez uchylenie się od obowiązku kontroli działalności administracji publicznej i oddalenie skargi mimo rażącego naruszenia przez Organ administracji przepisów postępowania, tj:
1.1. art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 28 i 29 k.p.a. oraz w zw. z art. 860 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie (nie zastosowanie), a w konsekwencji nie stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji, mimo iż decyzja ta została skierowana do spółki cywilnej, tj. osoby nie będącej stroną w sprawie, co więcej nie posiadającej waloru podmiotu prawa administracyjnego;
1.2. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie (nie zastosowanie), a w konsekwencji nie stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji, mimo iż zarówno decyzja organu I, jak i II instancji nie zawiera oznaczenia adresata (adresatów), a zatem wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa;
1.3. art. 84 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na dopuszczeniu opinii biegłego na okoliczność wykładni przepisów prawa, a zatem w celu ustalenia nie stanu faktycznego, a jego subsumcji; powyższe naruszenie jest tym bardziej rażące, iż przedmiot opinii stanowiły przepisy ustawy z 2007 r., tj. nie obowiązującej w chwili nałożenia przez organ opłaty sankcyjnej w 2005 r. (zarzut dotyczy powołanej w decyzjach obu instancji ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu;
1.4. art. 75 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie (nie zastosowanie) polegające na odmowie mocy dowodowej ekspertyzom prywatnym oraz innym dokumentom przedkładanym w trakcie postępowania przez Skarżących, a w konsekwencji złamanie zasady równej mocy środków dowodowych;
1.5. art. 76 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie (nie zastosowanie) polegające na odmowie mocy dowodowej dokumentu urzędowego — zaświadczenia Powiatowego Inspektora Weterynarii w [...], w którym urzędowo stwierdzono m.in. że produkowany przez Skarżących biohumus (obornik dżdżownicowy) jest nawozem naturalnym;
1.6. art. 6, 7 i 8 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie (konkretnie: nie zastosowanie) polegające na orzekaniu na podstawie przepisów nie obowiązujących w chwili wprowadzenia przez Skarżących spornych produktów do obrotu.
1.7. art. 8 k.p.a. poprzez jego nie niewłaściwe zastosowanie (nie zastosowanie) polegające na prowadzeniu postępowania w sposób nie tylko nie budzący zaufania do władzy publicznej, a wręcz naruszający dobra osobiste Skarżących. Słuszność zastrzeżeń Skarżących co do sposobu prowadzenia postępowania, w szczególności przebiegu kontroli, znalazły potwierdzenie w prawomocnym wyroku Sądu Apelacyjnego w [...]z dnia [...]lutego 2013 r., sygn. akt [...] (k. 439 akt sądowo administracyjnych);
2. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie wadliwego uzasadnienia zaskarżonego Wyroku, z którego nie wynika by sąd dokonał wszechstronnej kontroli ustaleń faktycznych przyjętych przez organy w postępowaniu administracyjnym oraz wybiórcze przedstawienie stanu sprawy i nieodniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze (m.in. naruszenia art. 2 pkt f oraz załącznik nr 1 pkt 37 rozporządzenia WE nr 1774/2002);
3. art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organu II instancji, pomimo iż decyzja ta została wydana bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego (w szczególności: oparcie rozstrzygnięcia o wewnętrznie sprzeczne opinie biegłych), co skutkowało nienależytym i niewyczerpującym wyjaśnieniem Skarżącym w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych i prawnych mających wpływ na ustalenie obowiązków Skarżących;
II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, polegające na obrazie:
1. art. 2 pkt 3 a), art. 2 pkt 3 b), art. 2 pkt 4, art. 3 ust. 1, art. 3 ust. 2, art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2000 r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 89, poz. 991 - z późn zm.) poprzez ich błędną wykładnię oraz art. 2 pkt f oraz pkt 37 załącznika nr 1 do rozprządzenia WE nr 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002 r. (Dz. UrzUEL.2002.273.1) poprzez niewłaściwe zastosowanie (nie zastosowanie) prowadzące do błędnej kwalifikacji [...] (obornika dżdżownicowego) nie jako obornika, a jako nawozu organicznego;
2. art. 2 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. z 2007 r. Nr 147, poz. 1033 — z późn. zm.) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na zastosowaniu powyższych przepisów do stanu faktycznego sprzed daty wejścia powyższej ustawy w życie.
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy wyrokiem z dnia 25 czerwca 2015 r. sygn.. akt II GSK 1174/14 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
W uzasadnieniu wyroku NSA podał, że rozpoznając w pierwszym rzędzie zasadność zarzutów o charakterze procesowym podnieść należy, że najdalej idącym jest zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (pkt 2 skargi kasacyjnej) oraz zarzut dotyczący skierowania decyzji I instancji do spółki cywilnej nie będącej stroną w niniejszej sprawie, która ponadto nie posiada "waloru podmiotu prawa administracyjnego".
NSA wskazał, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa niezbędne elementy jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku, a mianowicie: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Stanowiąc integralną część rozstrzygnięcia sądowego, uzasadnienie realizuje więc istotne, przypisane mu funkcje, zwłaszcza funkcję kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia.
Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawiera stanowiska odnośnie do stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego-rozstrzygnięcia, jak również, gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. np. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1620/10; wyrok NSA z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 620/11).
Podkreślono, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się również, że ograniczenie się w uzasadnieniu wyroku do przytoczenia przepisu prawnego, czy też ogólnikowego powoływania się na poglądy doktryny czy judykatury, bez gruntownego odniesienia się do okoliczności konkretnego stanu faktycznego sprawy, nie może zastąpić opisu przebiegu operacji logicznej, rezultatem, której jest przyjęty konkretny kierunek interpretacji i zastosowania konkretnego przepisu prawnego w okolicznościach konkretnego stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2011 r. sygn. akt I GSK 685/09). Podkreśla się również, że jeżeli w uzasadnieniu wyroku wojewódzki sąd administracyjny ogranicza się w dużym stopniu do powielenia stanowiska zajętego w sprawie przez organy administracji lub jego prostej akceptacji, nie służy to realizacji celów sądowej kontroli i administracji publicznej, która swoim zakresem obejmuje: kontrolę rekonstrukcji norm proceduralnych stanowiących podstawę oceny realizacji przez organ administracji prawnych wymogów ustalania faktów; kontrolę sposobu prawnej kwalifikacji tych faktów, co odnosi się do materialnoprawnych podstaw rozstrzygnięcia administracyjnego, w tym również w zakresie dotyczącym kontroli wykładni prawa przeprowadzonej przez organ; przez pryzmat zaś przepisów ustaw procesowych określających prawne wymogi odnośnie uzasadnienia decyzji administracyjnej, kontrolę konkretnego sposobu ustalenia w konkretnej sprawie faktycznych i prawnych podstaw rozstrzygnięcia. Co bowiem istotne w tym względzie, jeżeli skarżący dowodząc swoich racji wspiera je konkretnymi argumentami, na przykład, z zakresu odnoszącego się do określonego rodzaju, wykładni przepisów prawa oraz sposobu ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie, to sąd powinien uczynić ją przedmiotem weryfikacji, dając temu stosowny wyraz w dostatecznie szczegółowym uzasadnieniu obejmującym istotne dla rozstrzygnięcia sprawy elementy jej stanu faktycznego i prawnego. Jej zaniechanie stanowi wadliwość polegającą na zaakceptowaniu przez sąd administracyjny I instancji niedostatecznie wyjaśnionego stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy, a więc uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na jej wynik (por. np.: wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1934/11; wyrok NSA z dnia 15 lutego 2011 r. sygn. akt II FSK 1832/09; wyrok NSA z dnia 25 listopada 2010 r. sygn. akt I GSK 1215/09).
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się również, że w każdym uzasadnieniu wyroku szczególne znaczenie ma wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wymogu tego nie spełnia więc, ani ogólne powołanie się na zastosowane w sprawie przepisy prawa, ani też ograniczenie się do stwierdzenia, że nie doszło do naruszenia prawa. Za takim stwierdzeniem musi bowiem podążać dokonana samodzielnie przez sąd analiza całej sprawy, łącznie z wyjaśnieniem podstawy prawnej i argumentami przemawiającymi za jej zastosowaniem. Ogólnikowe uzasadnienie stanowi więc uchybienie, które może mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem w praktyce uniemożliwia stronie polemikę z oceną stanu faktycznego i prawnego sprawy (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2012 r. I OSK 228/12).
Z uwagi, na wynikający z art. 141 § 4 p.p.s.a. obowiązek wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, sąd administracyjny nie może oddalając skargę poprzestać na wskazaniu jedynie art. 151 p.p.s.a., bez uprzedniego dokonania wykładni przepisów mających zastosowanie w sprawie i przeprowadzenia kontroli ich subsumcji (zastosowania) przez organ. Wadliwość uzasadnienia wyroku ujawni się również w sytuacji, gdy sąd administracyjny poprzestanie na ocenie prawidłowości ustaleń dokonanych przez organ, bez odniesienia ich do elementów podstawy materialnoprawnej decyzji (wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2013 r. II GSK 1934/11).
Z przedstawionego przeglądu orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego jednoznacznie wynika, że na jego gruncie ukształtowało się stanowisko, z którego wynika, że w sytuacji, gdy uzasadnieniu wyroku sądu administracyjnego towarzyszą wskazane powyżej rodzaje braków tym zwłaszcza w zakresie odnoszącym się do "wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia" to nie realizuje ono, ani funkcji kontroli jego trafności, ani też funkcji perswazyjnej i dalekie jest również od realizacji funkcji legitymacyjnej. Tym samym, prowadzi to do podważenia fundamentalnego założenia, że uzasadnienie wyroku stanowi integralną część rozstrzygnięcia sądowego, realizując przypisane mu, a powyżej wskazane funkcje, a w konsekwencji do podważenia wynikającej z istoty uzasadniania rozstrzygnięcia sądowego idei dialogu, i to nie tylko w wymiarze odnoszącym się do relacji z sądem wyższej instancji (czy też sądem innej jurysdykcji), ale również, i przede wszystkim, w relacji do bezpośrednich adresatów rozstrzygnięcia, to jest innymi słowy, do pozostających w sporze prawnym stron oraz ich praw i (lub) obowiązków kształtowanych tym rozstrzygnięciem.
Konfrontując treść art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz wskazany kierunek jego wykładni z treścią uzasadniania zaskarżonego wyroku Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że z punktu widzenia przedstawionych powyżej argumentów uzasadnienie to nie spełnia warunków określonych przywołanym przepisem.
Przede wszystkim NSA uznał, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku WSA nie odnosi się do faktu, iż decyzja organu I instancji nie określa jej adresata w "nagłówku", a przede wszystkim nie określa adresata w sentencji rozstrzygnięcia zawierającego 3 punkty, w którym nałożono określone obowiązki jednak bez wymienienia strony zobowiązanej do ich wykonania, czyli osoby, osób fizycznych czy też spółki.
Z adnotacji na dowodzie doręczenia decyzji wynika, że ww. decyzja została przesłana na adres [...] s.c. ul. [...],[...]. Nie wiadomo zatem, komu - osobom fizycznym, czy spółce cywilnej doręczono tę decyzję.
Podniesione wyżej uwagi odnoszą się również do decyzji organu II instancji z tą różnicą, że jako podmiot otrzymujący decyzję wskazano "M. Z. i Z. Z. [...] Przedsiębiorstwo Handlowe [...] s.c. ul. [...],[...] ".
Art. 107 § 1 k.p.a. określa elementy jakie powinna zawierać decyzja. Jednym z nich jest oznaczenie strony. Ten element właściwie określony ma istotne znaczenie dla skuteczności doręczenia decyzji (art. 109 § 1 k.p.a.), a przede wszystkim dla jej wykonalności.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zadaniem Sądu I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie - zajęcie stanowiska w omawianej kwestii i wydanie rozstrzygnięcia stosownie do wyników kontroli zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając sprawę po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekające w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi - zwanej dalej p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że w granicach danej sprawy Sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze.
Należy jednak zauważyć, że w niniejszej sprawie zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek zastosować się do wskazań zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2015 r. sygn.. akt II GSK 1174/14.
Rozpoznając skargę w świetle wyżej wskazanych kryteriów należy uznać, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo.
Sąd stwierdza, że obie decyzje administracyjne, które w niniejszej sprawie zostały wydane zawierają wady obligujące Sąd do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Trzeba podkreślić, że decyzja organu I instancji nie określa jej adresata w "nagłówku", a przede wszystkim nie określa adresata w sentencji rozstrzygnięcia zawierającego 3 punkty, w którym nałożono określone obowiązki jednak bez wymienienia strony zobowiązanej do ich wykonania, czyli osoby, osób fizycznych czy też spółki.
Z adnotacji na dowodzie doręczenia decyzji wynika, że ww. decyzja została przesłana na adres [...] s.c. ul. [...],[...]. Nie wiadomo zatem, komu - osobom fizycznym, czy spółce cywilnej doręczono tę decyzję.
Podniesione wyżej uwagi odnoszą się również do decyzji organu II instancji z tą różnicą, że jako podmiot otrzymujący decyzję wskazano "M. Z. i Z. Z. [...] Przedsiębiorstwo Handlowe [...] s.c. ul. [...],[...] ".
Art. 107 § 1 k.p.a. określa elementy jakie powinna zawierać decyzja. Jednym z nich jest oznaczenie strony. Ten element właściwie określony ma istotne znaczenie dla skuteczności doręczenia decyzji (art. 109 § 1 k.p.a.), a przede wszystkim dla jej wykonalności.
Sąd stwierdza, że decyzje organów obu instancji wydane zostały z obrazą art. 107 § 1k.p.a.
Organy administracji nie wskazały do jakiego podmiotu adresowana jest decyzja i jaki konkretnie podmiot zobowiązany jest do podjęcia określonych w rozstrzygnięciu działań.
W tych okolicznościach zdaniem Sądu przedwczesna staje się ocena zasadności pozostałych zarzutów podniesionych w skardze.
W ponownym postępowaniu organy administracji muszą wyjaśnić tę kwestię mając jednocześnie świadomość jaki jest status prawny spółki cywilnej.
W postępowaniu organy administracji wezmą pod uwagę wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku oraz wydanego w sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Biorąc powyższe pod uwagę, wobec zasadności zarzutów skargi Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło