VI SA/Wa 3237/14
WyrokWSA w Warszawie2015-07-10
Skład orzekający: Zbigniew Rudnicki, Ewa Frąckiewicz, Grażyna Śliwińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Środowiska, rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 k.p.a., może wydać decyzję kasacyjną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania samemu sobie?Ratio decidendi
Minister Środowiska, rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 k.p.a., nie może wydać decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. i przekazać sprawy do ponownego rozpoznania samemu sobie, ponieważ przepis ten dotyczy przekazania sprawy innemu organowi, a wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie ma cechy dewolutywności. Organ rozpatrujący taki wniosek działa jako instancja merytoryczna i powinien wydać decyzję zgodną z art. 138 § 1 k.p.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi L. Sp. z o.o. na decyzję Ministra Środowiska, która uchyliła koncesję na poszukiwanie i rozpoznawanie złoża rud miedzi i srebra udzieloną L. Sp. z o.o. i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Minister Środowiska wydał decyzję kasacyjną, powołując się na naruszenie przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji. Skarżąca kwestionowała możliwość zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. przez Ministra Środowiska w kontekście wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2014 r. i stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu. Zasądził od Ministra Środowiska na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Protokolant ref. staż. Anna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2015 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie złoża kopalin. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Ministra Środowiska na rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 1257 (tysiąc dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
L. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej też jako "skarżąca") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego: na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] , który po rozpatrzeniu wniosku K. S.A. z siedzibą w L. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej udzieleniem na rzecz L. Sp. z o.o. koncesji z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] na poszukiwanie i rozpoznawanie złoża rud miedzi i srebra w obszarze "[...] " położonym w granicach gmin: [...] orzekł o uchyleniu w całości zaskarżonej koncesji oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Podstawę rozstrzygnięcia stanowił następujący stan faktyczny:
L. Sp. z o.o. wnioskiem złożonym 10 stycznia 2012 r. wystąpiła o udzielenie koncesji na poszukiwanie złoża rud miedzi i srebra w obszarze "[...] ", położonym w granicach gmin: [...].
Następnie, pismem z 4 stycznia 2013 r., uzupełnionym pismem z dnia 24 stycznia 2013 r. L. Sp. z o.o. zmodyfikowała dotychczasowy wniosek rozszerzając zakres działalności do poszukiwania i rozpoznawania złoża rud miedzi i srebra w obszarze koncesyjnym "[...] ", przedstawiając nowy zakres oraz harmonogram prac przewidzianych tym wnioskiem do realizacji. Zmodyfikowany zakres przewidywał wykonanie prac i robót geologicznych w trzech etapach, z tym że etap I i" II zaprojektowano w sposób szczegółowy, a III etap jedynie wstępnie, uzależniając przystąpienie do niego od wyników etapów wcześniejszych, zgodnie z wymaganiami § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 grudnia 2011 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących projektów robót geologicznych, w tym robót, których wykonywanie wymaga uzyskania koncesji (Dz. U. Nr 288 poz. 1696).
Z ustaleń organu wynika, że wnioskowany obszar "[...] " pokrywał się w całości z fragmentem obszaru objętego wnioskiem K. S.A. . z siedzibą w L. o udzielenie koncesji na poszukiwanie" złóż rud miedzi w obszarze "[...]".
Organ koncesyjny w dniu [...] marca 2013 r. przeprowadził rozprawę administracyjną, zmierzającą do pogodzenia spornych interesów wnioskodawców, w szczególności poprzez znalezienie kompromisu, umożliwiającego prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na poszukiwaniu (i rozpoznawaniu) złóż rud miedzi zarówno przez L. Sp. z o.o. jak i K. S.A.
Ustalił, że ostatecznie obie spółki podtrzymały swoje wnioski, nie widząc możliwości ich modyfikacji ani podjęcia współpracy w zagospodarowaniu spornego obszaru.
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w dniu [...] stycznia 2014 r. Minister Środowiska udzielił L. Sp. z o.o. koncesji nr [...] na poszukiwanie i rozpoznawanie złoża rud miedzi i srebra we wnioskowanym obszarze "[...] ".
K. S.A. w dniu [...] lutego 2014 r. wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej udzieleniem koncesji nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. zarzucając Ministrowi Środowiska naruszenie:
1) przepisów prawa procesowego tj.:
art. 62 k.p.a. w zw. z 12 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez pominięcie wniosku K. S.A. o połączenie spraw do wspólnego rozpoznania, w tym poprzez niepołączenie spraw z wniosków L. Sp. z o.o. dla sztucznie podzielonego obszaru złoża na obszary "[...] " i "[...]" z tożsamym obszarowo wnioskiem K. S.A. dla obszaru "[...]", bez należytego uzasadnienia oraz pominięcie tego wniosku, co w konsekwencji odrębnego rozpoznania spraw doprowadziło do niepełnego ustalenia stanu faktycznego i odrębnego rozpoznania dowodów w każdej ze spraw;
art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art 78 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie istotnej części materiału dowodowego w sprawie, w szczególności przedstawionej przez K. ekspertyzy pn. "Ocena porównawcza koncepcji, zakresów i możliwości pozyskania informacji geologicznej w warunkach i zakresie objętych konkurencyjnymi wnioskami oraz projektami robót geologicznych K. i L. dla obszarów "[...]", "[...]"" sporządzonej przez dr. hab. inź. Jana Kudelko i prof. dr. hab. inż. Jana Butrę;
c) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez: (i) niczym nieuzasadnione pominięcie całokształtu ocen zawartych w opinii Koreferenta Komisji Zasobów Kopalin pana Wojciecha Salskiego, (ii) selektywny wybór argumentów w niej wskazanych, (iii) nieprzeprowadzenie samodzielnej, pełnej oceny opinii Koreferenta oraz rekomendacji Komisji Zasobów Kopalin;
d) art. 10 k.p.a, art. 79 § 1 k.p.a. i art. 77 k.p.a. poprzez pominięcie wniosku w zakresie zadania wyznaczonemu przez Komisję Zasobów Kopalin przy Ministrze Środowiska biegłemu — Koreferentowi panu Wojciechowi Salskiemu pytań uzupełniających jego opinię z dnia 6 maja 2013 r., a tym samym naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu i niezebranie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;
e) art. 107 k.p.a. poprzez niepełne wyjaśnienie w uzasadnieniu koncesji, dlaczego organ uznał za niewiarygodne dowody i porównanie wniosków przedstawione w postępowaniu, jak również nie uzasadniając pominął opinię Komisji Zasobów Kopalin oraz Analizę porównawczą Koreferenta, pana Wojciecha Salskiego, co miało istotny wpływ na wydanie koncesji na rzecz L. Sp. z o.o. i odmówienie wydania koncesji na rzecz K. S.A.;
f) art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez arbitralne, dowolne i wadliwe, niczym niepoparte w uzasadnieniu koncesji ustalenie kryteriów oceny złożonych przez strony konkurencyjnych wniosków, przywołanie i pominięcie dowodów, w szczególności niewskazanie przesłanek zastosowania kryteriów ocen i niewskazanie przyczyn, dla których porównanie konkurencyjnych wniosków koncesyjnych ograniczono wyłącznie do części obszaru "[...]" i całości obszaru "[...] ", podczas gdy miarodajnym byłoby tylko porównanie całości spornych obszarów ("[...]" z jednej strony oraz "[...] " i "[...]" z drugiej);
g) art. 64 § 2 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. oraz art. 25 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2014 r. poz. 613 i 587 dalej PGG), w związku z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 20 grudnia 2011 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących projektów robót geologicznych, w tym robót, których wykonywanie wymaga uzyskania koncesji (Dz.U. nr 288 z 2011 roku, poz. 1696, dalej : "Rozporządzenie z dnia 20 grudnia
2011") - poprzez niewezwanie spółki L. Sp. z o.o. do usunięcia braków wniosku złożonego przez L. Sp. z o.o. pod rygorem, pozostawienia wniosku bez rozpoznania, a w konsekwencji wydanie przedmiotowej decyzji w oparciu o wniosek niekompletny i pomimo niespełnienia przez przedstawiony przez L. Sp. z o.o. projekt robót geologicznych wymogów wynikających z przepisów obowiązującego prawa;
h) art. 55 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 672 z późn. zm, dalej SDG) w zw. z art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r., nr 153, poz. 1503 z późn. zm., dalej UZNK) o oraz art. 10 k.p.a. poprzez nadanie klauzuli poufności załącznikom nr [...] do pisma L. Sp. z o.o. z dnia [...] kwietnia 2013 r. pomimo niepodjęcia przez L. Sp. z o.o. działań niezbędnych do zachowania przedmiotowych informacji w poufności, ewentualnie pomimo jawnego statusu informacji geologicznej będącej treścią przedmiotowych załączników, a w konsekwencji uniemożliwienie K. S.A. zapoznania się z treścią części materiału dowodowego przed udzieleniem koncesji;
2) przepisów prawa materialnego tj.:
art. 56 ust. 1 pkt 4 SDG. w zw. z art. 29 PGG i w zw. z art. 93 ust. 2 PGG poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że udzielenie koncesji L. Sp. z o.o. na obszar "[...] " umożliwi realizację zasady racjonalnej gospodarki złożem i pozwoli na takie jego udokumentowanie, które umożliwi w przyszłości sporządzenie projektu zagospodarowania złoża, podczas gdy konkurencyjny wniosek K. S.A. na obszar "[...]", pokrywający się w całości z obszarem "[...] ", będzie zapewniał w szerszym zakresie realizacje zasady racjonalnej gospodarki złożem i w konsekwencji umożliwiłby pełniejsze jego rozpoznanie, możliwość sporządzenia projektu zagospodarowania złoża, a więc i wystąpienia z wnioskiem o eksploatację oraz budowę jednego zakładu górniczego w ramach jednej koncesji;
art. 21 ust 5 PGG - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wyznaczenie obszaru koncesyjnego "[...] " w granicach ustalonego jednocześnie obszaru koncesyjnego "[...]" podczas, gdy obu Koncesjonariuszy uprawnionych jest do wykonywania poszukiwania tego samego złoża rud miedzi w tym samym obszarze, co w konsekwencji narusza zasadę niepodzielności koncesji i uniemożliwia należyte wykonywanie działalności objętej koncesją;
art. 125 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. LI. z 2013 r., poz. 1232, z późn. zm., dalej POŚ). oraz art. 29 PGG i art. 32 ust. 3 PGG poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, iż udzielenie koncesji na rzecz L. Sp. z o.o. na obszar "[...] " wpisuje się w zasadę racjonalnej gospodarki złożami kopalin i jest zgodnie z interesem publicznym, podczas gdy przyjęta przez K. S.A. w projekcie robót geologicznych dla całego obszaru"[...]" koncepcja zapobiega podziałowi złoża oraz jest bardziej kompleksowa i racjonalna co do badań komplementarnych i przewiduje badania, które właśnie mają na celu realizację ww. wartości;
art. 52 ust. 1 SDG w zw. z art. 51 SDG oraz art. 21 ust. 2 PGG poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu przez organ koncesyjny, iż zarządzenie przetargu w trybie przewidzianym w art. 52 ust. 1 SDG możliwe jest wyłącznie w przypadku wcześniejszego ogłoszenia o przetargu w trybie przewidzianym w art. 51 ust. 1 SDG i przy tym nie dotyczy postępowań wszczętych na wniosek przedsiębiorcy, podczas, gdy hipoteza art. 52 ust. 1 SDG znajduje przede wszystkim zastosowanie w przypadku konieczności rozpoznania równolegle dwóch konkurencyjnych wniosków koncesyjnych, a więc w niniejszej sytuacji, co' w konsekwencji doprowadziło do jego niezastosowania nie ogłoszenia i nie przeprowadzenia obligatoryjnego przetargu;
art. 14 ust. 1 PGG poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez organ koncesyjny, iż zarządzenie przetargu na użytkowanie górnicze zdeterminowane jest koniecznością uprzedniego powiadomienia przez organ o zamiarze jego przeprowadzenia w drodze obwieszczenia, przed złożeniem wniosku o ustanowienie użytkowania górniczego, podczas gdy z treści art. 14 ust. I PGG wynika, iż przepis ten powinien w szczególności znaleźć zastosowanie, gdy o ten sam obszar użytkowania górniczego ubiega się więcej niż jeden podmiot, a tym samym dotyczy on sytuacji, gdy do Ministra Środowiska działającego jako statio fisci wpłynęły co najmniej dwa wnioski o ustanowienie użytkowania górniczego w tym samym obszarze;
art. 50 SDG w zw. z art. 24 pkt 4 PGG - poprzez brak wezwania L. Sp. z o.o. do uzupełnienia dokumentacji poświadczającej, iż spełnia ona warunki określone w art. 24 pkt. 4 PGG, a więc, iż posiada środki finansowe i niezbędne prawa, w celu zapewnienia prawidłowego wykonywania zamierzonej działalności oraz poprzez brak sprawdzenia tego faktu w inny sposób;
art. 1 pkt 4, art. 3 i art. 4 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju (Dz. U. z 2001 r. Nr 97, poz. 1051, z późn. zm., dalej UOZS) oraz art. 4 pkt 10 w zw. z art. 4 pkt 9 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331, z późn. zm., dalej OKiK) poprzez udzielenie koncesji na rzecz L. Sp. z o.o., która jest kontrolowana przez podmiot zagraniczny — L. i która już w dniu wydania koncesji posiadała pozycję dominującą w zakresie działalności polegającej na poszukiwaniu i rozpoznawaniu złóż polimetalicznych w Polsce w relewantnym zakresie i obszarze, a tym samym przyczynienie się do powiększenia antykonkurencyjnej pozycji dominującej, praktycznie koncentracji zagrażającej konkurencji, jak i interesowi publicznemu i bezpieczeństwu gospodarczemu kraju;
art. 24 ust. 1 pkt 4 PGG w zw. z art. 79 ust. 1 zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631, z późn. zm. dalej: PA) - poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż bezprawne korzystanie z informacji geologicznej przez L. Sp. z o.o. tj. z naruszeniem praw, które przysługują do tej informacji geologicznej K. S.A. oraz jej autorskich praw majątkowych do opracowań, zawierających tę informację geologiczną, stanowi środek przysługujący L. Sp. z o.o. celem prawidłowego wykonywania poszukiwania lub rozpoznawania złóż i mógł korzystać z tych opracowań na etapie formułowania projektu robót geologicznych. K. S.A.
Wniosła o:
a) uchylenie koncesji nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. udzielonej L. Sp. o.o. na poszukiwanie i rozpoznawanie złoża rud miedzi i srebra w obszarze "[...] " i jednocześnie koncesji nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. udzielonej K. S.A. na poszukiwanie złoża rud miedzi w obszarze "[...]" wyłącznie na części wnioskowanego obszaru koncesyjnego i odmawiającej udzielenia koncesji w pozostałym obszarze "[...]" zgodnie z równolegle składanym wnioskiem K. S.A. z dnia 13 lutego 2014 r.
- ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem na rzecz K. w dniu [...] stycznia 2014 r. koncesji nr [...] na poszukiwanie złoża rud miedzi w obszarze "[...]";
zawieszenie postępowania na czas przeprowadzenia przetargu na ustanowienie użytkowania górniczego oraz ogłoszenie przetargu na podstawie art. 53 SDCr, art. 14 ust. 2 PGG oraz § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 stycznia 2012 r. w sprawie przetargu na ustanowienie użytkowania górniczego;
wznowienie postępowania i udzielenie koncesji zgodnie z wynikiem przetargu;
względnie o ponowne rozpatrzenie sprawy z wniosku L. Sp. z o.o. o udzielenie koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie złoża rud miedzi i srebra w obszarze "[...] ", uchylenie w całości koncesji nr [...] udzielonej na rzecz L. Sp. zo.o. na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż rud miedzi i srebra w obszarze "[...] " oraz uchylenie koncesji nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. na poszukiwanie złóż rud miedzi w obszarze "[...]" w zakresie w jakim odmawia udzielenia koncesji na rzecz K. S.A. i jej zmianę poprzez udzielenie koncesji na rzecz K. S.A. na cały obszar objęty wnioskiem z dnia 31 października 2012 r.
Organ koncesyjny zawiadomił wszystkie strony tego postępowania zarówno o jego wszczęciu (pismo z dnia 21 lutego 2014 r.) jak i zakończeniu (pismo z dnia 12 maja 2014 r.), udzielając stronom prawa do przedstawienia stanowiska w sprawie.
L. Sp. z. o.o. w piśmie z 5 marca 2014 r wniosła o utrzymanie koncesji nr [...] w mocy.
Rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Środowiska decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. uchylił w całości zaskarżoną koncesję nr [...] z dnia 28 stycznia 2014r. przekazując sobie sprawę do ponownego rozpoznania – na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 104 i nast. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm.), dalej "k.p.a." Dopatrzył się, jak wskazał w uzasadnieniu, naruszenia przepisów postępowania, które powodują konieczność przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Przyznał, że wydanie decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy, nie powinien być też interpretowany rozszerzająco. Przesłanki warunkujące skorzystanie z możliwości wydania decyzji kasacyjnej w trybie 138 § 2 k.p.a., które kumulatywnie zaistniały w niniejszej sprawie, to:
1) stwierdzenie przez organ odwoławczy, że miało miejsce naruszenie przepisów postępowania administracyjnego,
2) nie przeprowadzenie przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.
Możliwość zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Minister Środowiska upatruje w stanowisku wyrażonym przez tut. Sąd w wyroku z dnia 30 maja 2011 r. sygn. akt VISA/Wa 766/11, który wskazał, że art. 138 § 2 k.p.a. ma również zastosowanie w przypadku decyzji wydanej wskutek rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.). Powołał wywody zawarte w uzasadnieniu, że brak cechy dewolutywności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie pozbawia go charakteru środka odwoławczego. Jest on bowiem wywołany ograniczeniami natury organizacyjnej (ustrojowej), które same w sobie nie mogą podważać prawa strony do dwukrotnego, merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy. W tym wypadku liczy się więc cel zaskarżenia i sposób realizacji prawa do odwołania, a nie to, w obrębie jakiej struktury organizacyjnej administracji publicznej rozpatrywana jest dana sprawa. Wywodził, że decyzja merytoryczno-reformatoryjna, o której stanowi art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. może być wydana wówczas, gdy rozstrzygnięcie co do istoty sprawy nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Jego zdaniem, przewidziana w art. 136 k.p.a. możliwość przeprowadzenia z urzędu przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów podlega (w świetle art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.) ograniczeniom. W przypadku konieczności przeprowadzenia postępowania w całości lub w znacznej części, brak jest przesłanek do uzupełnienia dowodów w trybie art. 136 k.p.a., a taka sytuacja, zdaniem organu koncesyjnego, zachodzi w niniejszej sprawie. Uznał, że nastąpiło naruszenie przepisów art. 77 k.p.a., art. 78 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. i 10 k.p.a., a w konsekwencji przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w sposób wadliwy.
Organ koncesyjny skorzystał z możliwości uzyskania opinii Komisji Zasobów Kopalin - organu doradczego, skorzystał z instytucji rozprawy administracyjnej. Jego zdaniem, ponieważ rozprawa administracyjna nie przyniosła kompromisowego rozwiązania, zaistniała konieczność określenia kryteriów wyboru udzielenia koncesji – temu podmiotowi, który da większą rękojmię prawidłowego wypełnienia zobowiązań wynikających z koncesji, a tym samym będzie realizował koncesję zgodnie z racjonalną gospodarką złożami oraz zgodnie z interesem społecznym. Ani Prawo geologiczne i górnicze, ani k.p.a. nie zawierają definicji interesu społecznego, nie wskazują kryteriów wyboru podmiotu ubiegającego się o koncesję na kopaliny inne niż węglowodory, to organ koncesyjny, zgodnie z naczelną zasadą prawdy obiektywnej określoną w art. 7 k.p.a. powinien w sposób wyczerpujący wyjaśnić przesłanki, którymi się kierował przy wydaniu decyzji koncesyjnej. Stosowane kryterium czy też kryteria powinny być stronom ujawnione uprzednio, przed zakończeniem postępowania. Zgodnie z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.
Obowiązek udzielania pełnej informacji stronom spoczywa na organie administracji w granicach określonych w art. 9 k.p.a. zdanie pierwsze, tzn. wtedy, gdy informacja dotyczy okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Granice tego obowiązku wyznaczają równocześnie granice uprawnień stron do żądania udzielenia wspomnianej informacji. Obowiązek z art. 9 k.p.a. zdanie pierwsze konsumuje obowiązek organu wynikający ze zdania drugiego tego przepisu, polegający na tym, że organy administracji "czuwają nad tym, aby strony (...) nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, a w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek", ponieważ przesłanki wykonywania przez organy obowiązku udzielania pełnej informacji stronom są szersze i muszą uwzględniać także konieczność informowania w celu zapobieżenia szkodzie z powodu nieznajomości prawa.
Organ koncesyjny zarzucił brak wskazania kryteriów jakie będzie stosował przy porównywaniu spornych wniosków na etapie prowadzenia postępowania: czy to podczas rozprawy, czy też w odrębnym piśmie, według których w tym konkretnym postępowaniu będzie kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Brak wiedzy na temat przyjętych przez organ kryteriów pozbawił strony, jego zdaniem, prawa do czynnego w nim udziału co narusza art. 10 k.p.a.
Zdaniem organu odwoławczego, określenie zasadniczych kryteriów jakimi kierował się w tym postępowaniu organ koncesyjny na etapie prowadzenia postępowania wyjaśniającego, a nie dopiero w uzasadnieniu decyzji, miało zasadnicze znaczenie dla prowadzonego postępowania, gdyż mogło to wpłynąć na decyzje procesowe stron w tym m. in. ma kształt złożonych wniosków. Wskazał, że organ przy podejmowaniu rozstrzygnięcia kierował się:
1) interesem publicznym przemawiającym się za udzieleniem koncesji temu, który przedstawił koncepcję działań dających większe prawdopodobieństwo bardziej dokładnego wykonania zamierzonych działań, powiększającego wiedzę o budowie geologicznej kraju, co w konsekwencji sprowadzało się do dokonania analizy porównawczej zaproponowanych prac i robót geologicznych w odniesieniu do poszczególnych fragmentów spornych obszarów;
2) potrzebami racjonalnej gospodarki zasobami złóż kopalin stanowiących nieodnawialny element środowiska objęty ochroną, w tym możliwością wcześniejszego uzyskania i zatwierdzenie danych o parametrach górotworu i złoża kopalin, a tym samym szybszym podjęciem działań takich jak ochrona ich zasobów, odpowiedzialne udostępnianie tej przestrzeni zainteresowanym podmiotom.
Dopiero w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, dlaczego porównując projekty robót geologicznych wziął pod uwagę jedynie odwierty obligatoryjne wskazując, że z uwagi na uzależnienie odwiertów fakultatywnych, od wyników wcześniejszych prac, nie mogą być one brane pod uwagę przy ocenie wniosków. Gdyby strony postępowania miały wiedzę na temat wybranych przez organ koncesyjny kryteriów na etapie prowadzenia postępowania, miałyby również możliwość podjęcia określonych decyzji procesowych przed jego zakończeniem: np. możliwej zmiany (modyfikacji) wniosku.
Organ odwoławczy wskazał, że co prawda organ koncesyjny wskazał w uzasadnieniu decyzji, że za udzieleniem koncesji L. Sp. z. o.o. przemawiała większa niż we wniosku K. S.A. (o 3) liczba zaprojektowanych rdzeniowanych wierceń, ich większa głębokość, a także położenie powierzchniowych profili geofizycznych względem lokalizacji zaprojektowanych do wykonania otworów wiertniczych oraz wyjaśnił, że za udzieleniem koncesji w obszarze "[...] " - spornym z wnioskiem K. S.A. dotyczącym obszaru "[...]" w jego północnej części - przemawiał także znacznie krótszy niż zaplanowany przez K. S.A. (o 32 m-ce) planowany okres niezbędny do przeprowadzenia wszystkich zaprojektowanych prac to jednak wskazać należy, iż gdyby strony postępowania miały wiedzę na temat wybranych przez organ koncesyjny kryteriów, miały by również możliwość podjęcia określonych decyzji procesowych.
Uprawnienie strony do wszczęcia postępowania obejmuje również możliwość zmiany (modyfikacji) wniosku. Przedsiębiorcy przysługuje prawo do modyfikacji wniosku, które wiąże organ. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym podkreślono, że "dopóki sprawa nie zostanie zakończona decyzją ostateczną, strona może modyfikować swoje żądania, a organ administracji publicznej ma obowiązek na nowo je ocenić w świetle przepisów prawa materialnego po wyczerpującym ustaleniu stanu faktycznego." (wyrok NSA z 26 XI 2008 r" II GSK 510/08, LEX nr 477246; wyrok NSA z dnia 24 XI 1983 r., I SA 1504/83, LEX 9761).
Organ koncesyjny stwierdził, że nie mógł dokonać sanacji tego rodzaju naruszenia postępowania rozpoznając ponownie sprawę i wydać orzeczenia na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. gdyż prowadziło by to do ponownej oceny zweryfikowanych wniosków, a w konsekwencji do przeprowadzenia postępowania, co do zasady, w całości. Dodatkowo założył, że w przypadku modyfikacji wniosków polegających na zmianie liczby wierceń obligatoryjnych doszłoby do zmiany kręgu podmiotów posiadających przymiot strony w postępowaniu. Zgodnie z art. 41 ust. 1 i 2 PGG stronami w postępowaniu o udzielenie koncesji są właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości gruntowych, w granicach których prowadzone są roboty geologiczne.
Wydanie decyzji w wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stanowiłoby dla tych nowych stron naruszenie zasady dwuinstancyjności wyrażonej w art. 15 k.p.a. Stanowisko takie podziela także Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 18 października 2005 r., sygn. akt II OSK 118/05, w którym stwierdził, że jeżeli organ, ponownie rozpatrując sprawę w trybie art. 127 § 3 k.p.a., otrzymał nowe materiały dowodowe, wskazujące na nowe okoliczności sprawy, powinien uchylić zaskarżoną decyzję w oparciu o przepis art. 138 § 2 k.p.a., gdyż wymaga to przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.
Wywodził, że zmieniona lokalizacja robót geologicznych skutkuje odmienną sytuacją przestrzenną dotyczącą nieruchomości objętych działalnością np. w odniesieniu do obszarów objętych szczególnymi formami ochrony, w tym ochrony przyrody, kierunku zagospodarowania przestrzennego wskazanego w dokumentach planistycznych czy analizy położenia prac względem występujących w tej przestrzeni warunków geologiczno-złożowych. Wymienione okoliczności mogłyby stanowić podstawę do odmowy udzielenia koncesji w oparciu o przepis art. 29 PGG tj. przesłanki ochrony środowiska, możliwości wykorzystania nieruchomości zgodnie z przeznaczeniem, racjonalniej gospodarki złożami kopalin.
Dodatkowo wskazał, że organ w postępowaniu z wniosku o udzielenie koncesji naruszył przepisy art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 7 i 8 k.p.a. stanowiącymi o zasadzie pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej oraz zasadzie przekonywania.
Skoro organ koncesyjny uznał, że w sytuacji konkurencyjnych wniosków dwóch spółek prowadzących do kolizji wnioskowanego obszaru koncesyjnego należy uwzględnić interes społeczny i przyjął, że większa dokładność rozpoznania geologicznego była decydującym kryterium odmowy udzielenie koncesji K. S.A., organ koncesyjny powinien szczegółowo porównać zakresy prac geologicznych obu spółek i wykazać w uzasadnieniu decyzji, że L. Sp. z o.o. spełnia to kryterium w lepszy sposób, odnosząc się do wszystkich zgromadzonych w aktach sprawy dowodów. W uzasadnieniu powołuje się na "Analizę porównawczą projektów prac geologicznych poszukiwawczo-rozpoznawczych złoża rud miedzi i srebra w obrębie monokliny przedsudeckiej w rejonie [...]" z dnia [...] kwietnia 2013 r." koreferenta Wojciecha Salskiego oraz opinię Komisji Zasobów Kopalin z dnia 9 maja 2013 r. podnosząc jednocześnie, że opracowania te mimo, "nie stanowiły jedynej podstawy do opracowania ostatecznego kształtu niniejszego rozstrzygnięcia, ale dokonana w nich analiza posłużyła do pełniejszej oceny przez organ koncesyjny wskazanych w nim okoliczności". Okoliczności te powinny być poddane dogłębnej analizie i ocenie organu, czego w uzasadnieniu decyzji brak. W szczególności w sytuacji, gdy sam organ w uzasadnieniu stwierdza, że "nieuzasadnione i nie poparte żadnymi dowodami są także zarzuty dotyczące niezgodności opinii przedstawionej przez przewodniczącego KZK z ustaleniami zespołu KZK analizującego przedmiotowe zagadnienie" powinien szczegółowo uzasadnić, dlaczego odmawia uwzględnienia zgłaszanych przez strony zarzutów do opinii, które miały wpływ na rozstrzygnięcie.
Zarzucił, że brak odniesienia się przez organ w uzasadnieniu decyzji do wszystkich argumentów podnoszonych przez K. S.A. uchybia obowiązkowi właściwego sporządzenia uzasadnienia rozstrzygnięcia i może wskazywać, że organ nie podjął wszystkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy, co nie budzi zaufania stron, a przede wszystkim skutkuje brakiem pełnego wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierował się organ koncesyjny przy wydaniu decyzji. Jego zdaniem brak jest wyraźnego przytoczenia, na jakich dowodach (dokumentach) organ się oparł odmawiając udzielenia koncesji K. S.A.
Naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. upatruje w tym, że uzasadnienie decyzji nie omawia wszystkich dowodów i argumentów stron konkurujących o udzielenie koncesji w spornym obszarze. Zawiera zbyt ogólnikowe i lakoniczne uzasadnienie w odniesieniu do postępowania dowodowego, a ponadto nie odnosi się do wszystkich zgłoszonych przez K. S.A. zarzutów i argumentów, co oznacza, że organ koncesyjny nie dokonał wyczerpującej analizy złożonych dowodów. Stwierdził, że organ zastosował kryteria, które ujawnił dopiero w uzasadnieniu decyzji, a które znał wcześniej, już trakcie postępowania pozwalające na wybór podmiotu, któremu należy udzielić koncesji, organ w sposób zupełny zobowiązany był zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zupełność postępowania dowodowego, jest naczelną zasadą postępowania dowodowego "funkcjonalnie nadrzędną w stosunku do pozostałych zasad" (W. Dawidowicz, Postępowanie administracyjne..., s. 178). I dlatego wskazał, że przystępując do ponownego rozpatrzenia sprawy, organ koncesyjny powinien przeprowadzić w sprawie wyczerpujące postępowanie wyjaśniające. W szczególności przedstawić stronom kryteria i sposób dokonywania oceny złożonych przez nie konkurencyjnych wniosków o udzielenie koncesji.
W skardze na tę decyzję, zarejestrowaną pod sygn.: VISA/Wa 3237/14 L. sp. z o.o. z/s w W. zarzuciła naruszenie:
1. art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2014 r., poz. 613 j. t. ze zm.) ("PGiG") oraz art. 9 k.p.a. poprzez przyjęcie, że organ był zobowiązany na początku postępowania koncesyjnego podać kryteria, którymi będzie się kierował dokonując rozstrzygnięcia o przydzieleniu koncesji jednemu z wnioskodawców;
2. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że znajduje on zastosowanie w przypadku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i w konsekwencji przekazanie sprawy samemu sobie;
3. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niedokładne rozpoznanie sprawy i przyjęcie w rezultacie, że wymaga ona ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i to w pierwszej instancji;
4. art. 136 k.p.a. poprzez brak jego zastosowania i uznanie, że potrzeba uzupełnienia części materiału dowodowego jest podstawą do przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o:
1) uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Środowiska w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) i c) p.p.s.a. oraz na podstawie art. 153 p.p.s.a. o wskazanie przez Sąd co do dalszego postępowania przez Ministra Środowiska w przedmiocie udzielenia koncesji; oraz
2) zwrot na rzecz Skarżącej od organu kosztów postępowania, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Organ, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Uczestnik K. S.A. w piśmie złożonym 2 lipca 2015r. i przed Sądem wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, w grę wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,
Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a., jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyń określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że jest ona zasadna, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] narusza prawo.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do podniesionych zarzutów procesowych, ponieważ zarzuty dotyczące niewłaściwego zastosowania prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny wówczas, gdy stan faktyczny stanowiący podstawę zaskarżonego wyroku został ustalony w sposób prawidłowy, a więc bez naruszenia przepisów postępowania.
Według Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, Minister Środowiska dokonał błędnej wykładni przepisów k.p.a., regulujących zasady i tryb prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania wyjaśniającego w postępowaniu prowadzonym z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a w konsekwencji dokonał wadliwej interpretacji przepisów k.p.a. regulujących kompetencje orzecznicze organu administracji w tym postępowaniu.
Zaskarżona decyzja została wydana przez Ministra Środowiska na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Stosownie do tego przepisu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Rozstrzygnięcie powyższe zostało zakwestionowane przez skarżącą, która wskazuje, że przepis ten jest odstępstwem od zasady wydania rzez organ odwoławczy decyzji merytorycznej przewidzianej w kolejnych punktach art. 138 § 1 k.p.a. tym bardziej, że organ przekazał sprawę do ponownego rozpoznania samemu sobie i sobie wskazał sposób postępowania w sprawie.
W ocenie Sądu, zarzut ten jest uzasadniony.
Należy wskazać, że przepis art. 138 k.p.a. zawiera zamknięty katalog rodzajów decyzji, które może wydać organ odwoławczy, po rozpatrzeniu odwołania. W przedmiotowej sprawie środek odwoławczy rozpatruje ten sam organ w trybie ponownego rozpatrzenia sprawy. Przewiduje on możliwość utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji albo wydania orzeczenia reformatoryjnego bądź kasacyjnego, a także umorzenie postępowania odwoławczego. Zgodnie bowiem z art. 138 § 1 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:
1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo
2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo
3) umarza postępowanie odwoławcze.
Oznacza to, że organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania decyzji o sentencji innej niż wymienione w komentowanym przepisie.
Należy zatem wskazać, że wbrew twierdzeniom organu, do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie ma zastosowania § 2 art. 138 k.p.a., który statuuje możliwość wdawania przez organ odwoławczy tzw. decyzji kasacyjnych, ponieważ jak podkreśla się w literaturze przedmiotu: "Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy różni się od odwołania tym, że nie ma on konstrukcji względnie dewolutywnej, jest bowiem rozpatrywany przez organ, który wydał zaskarżoną decyzję. Nie będą zatem miały zastosowania takie przepisy k.p.a., jak: art. 129 § 1, art. 132, art. 133, art. 136 ostatnie zdanie; art. 138 § 2. Pozostałe przepisy dotyczące odwołań od decyzji stosuje się wprost." (por. B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 1996, s. 562).
Pogląd ten znajduje potwierdzenie także w Komentarzu Kodeks postępowania administracyjnego pod red. Prof. Marka Wierzbowskiego, prof. Aleksandry Wiktorowskiej (Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, str. 718, teza 44: "Minister lub SKO w wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wydaje jedną z decyzji określonych w art. 138 § 1 k.p.a.; z uwagi na niedewolutywny charakter wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy katalog rozstrzygnięć organu rozpatrującego taki wniosek nie obejmuje decyzji określonej w art. 138 § 2 k.p.a.".
Należy podnieść, że zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, a do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.
Podkreślenia również wymaga, że rozumienie zakresu odpowiedniego stosowania tej instytucji w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 127 § 3 k.p.a., abstrahując od kwestii zlecenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego organowi, który decyzję wydał, nie pozostaje bez wpływu na zagadnienie granic tego dodatkowego postępowania, a to w relacji do art. 138 § 2 k.p.a., którego stosowanie w postępowaniu prowadzonym z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy (w związku z odpowiedniością stosowania w nim przepisów dotyczących odwołań) jest wyłączone.
Sąd w niniejszym składzie w całości podziela pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 13 października 2011 r. w sprawie sygn. akt II GSK 1062/10 wskazujący, że "odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących odwołań, ponad wszelką wątpliwość nie może oznaczać stosowania ich wprost. Musi ono bowiem następować z uwzględnieniem odmienności instytucji wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, który to środek zaskarżenia nie posiada chociażby cechy dewolutywności. W konsekwencji, prowadzi to do w pełni uzasadnionego twierdzenia, że w postępowaniu wszczętym wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy nie będą miały w ogóle zastosowania przepisy dotyczące odwołań od decyzji, na gruncie których, regulując kolejne etapy postępowania odwoławczego ustawodawca odniósł się do relacji między organem pierwszej i drugiej instancji w zakresie dotyczącym: 1) pośredniego trybu wnoszenia środka zaskarżenia – art. 129 § 1 k.p.a.; 2) uprawnień autokontrolnych organu pierwszej instancji – art. 132 k.p.a.; 3) obowiązku przesłania środka zaskarżenia (odwołania) wraz z aktami sprawy – art. 133 k.p.a.; 4) trybu przeprowadzenia dodatkowego uzupełniającego postępowania wyjaśniającego – art. 136 in fine k.p.a.; 5) uprawnień kasacyjnych organu wyższego stopnia – art. 138 § 2 k.p.a. Powyższe, stanowiąc oczywistą konsekwencję normatywnej treści przepisu art. 127 § 3 k.p.a. w relacji do szczegółowych przepisów regulujących przebieg postępowania odwoławczego, nie jest podważane, ani w doktrynie prawa (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz do k.p.a., LEX/El. 2011), ani też w orzecznictwie sądowoadministarcyjnym (por. np.: wyrok NSA z 10 czerwca 1999 r., sygn. akt II SA 655/99; wyrok NSA z 2 września 2009 r., sygn. akt II GSK 18/09)".
NSA w wyroku z dnia 13 października 2011r. w sprawie sygn. akt II GSK 1062/10 wskazuje także, że "orzekając w trybie art. 127 § 3 k.p.a. organ administracji działa jako "instancja" merytoryczna, a więc taka, która jest zobowiązana do załatwienia i rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty, z uwzględnieniem wszystkich zasad ogólnych postępowania administracyjnego (art. 7, art. 8, art. 9. art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. art. 80, art. 81 k.p.a.) oraz stanowiących ich rozwinięcie przepisów szczegółowych (art. 75 § 1, art. 78, art. 79; art. 84, art. 89 i n. k.p.a.). Stanowi to bowiem konsekwencję przyjętego na gruncie k.p.a. modelu postępowania oraz jego logiki, z których wynika, że instancja odwoławcza jest instancją merytoryczną."(...) "Z przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. - na jego gruncie ustawodawca określił treść i formę jednej z możliwych decyzji organu odwoławczego w zamkniętym katalogu dopuszczalnych prawem rozstrzygnięć - wynika, iż mowa jest w nim o decyzji reformatoryjnej, tj. innymi słowy o decyzji merytoryczno - reformacyjnej. Zgodnie ze wskazanym przepisem, organ odwoławczy – odpowiednio organ orzekający w trybie art. 127 § 3 k.p.a. – 1) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy, albo 2) uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości lub w części. Jakkolwiek k.p.a., nie określa podstaw wydania tego rodzaju decyzji, to jednak w pełni zasadnie należy przyjąć, że decyzja reformatoryjna (zmieniająca), ze swej istoty i natury, może być wydana w sytuacji, gdy w rezultacie rozpatrzenia sprawy w związku z wniesieniem odwołania albo wniosku, o którym mowa w art.127 § 3 k.p.a., organ administracji dojdzie do przekonania i stwierdzi, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa. Jest ona zaś nieprawidłowa z pewnością wówczas, gdy postępowanie wyjaśniające lub tylko sama ocena zaskarżonej decyzji wykazały, że wydana ona została z naruszeniem przepisów prawa materialnego albo jest niezasadna. W konsekwencji stwierdzić więc należy, że podstawę jej wydania stanowić może niekwalifikowane naruszenie przepisów prawa materialnego. W odniesieniu zaś do stwierdzonego naruszenia przepisów postępowania, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję, tylko jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, chyba że był zobowiązany do jego usunięcia - w sprawie stanowiącej przedmiot orzekania Sądu, w kontekście art. 127 § 3 k.p.a. odsyłającego do odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących odwołania, w zakresie odnoszącym się do podstaw faktycznych rozstrzygnięcia i kwestii dowodu z raportu oceniającego powinno było to nastąpić przy odpowiednim zastosowaniu art. 136 k.p.a."
Sąd w składzie orzekającym nie podziela powoływanego przez organ poglądu zawartego wyroku z dnia 30 maja 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 766/11 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stanowiącego, że "art. 138 § 2 k.p.a. ma również zastosowanie w przypadku decyzji wydanej wskutek rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.)".
Podkreślić należy, że wprawdzie powołana sprawa uprawomocniła się bez kontroli instancyjnej, niemniej jednak pogląd taki został uznany za błędny przez –Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym wyżej wyroku z dnia 13 października 2011r. w sprawie sygn. akt II GSK 1062/10 – przy rozpatrzeniu kasacji w tożsamej - co do stanu faktycznego i prawnego (ta sama strona) sprawie VI SA/Wa 1976/09. Obie sprawy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zostały zaskarżone skargami kasacyjnymi, przy czym w tej powołanej przez organ – VI SA/Wa 766/11 - Minister Zdrowia cofnął skargę kasacyjną. NSA umorzył postępowanie, zatem wyrok WSA w sprawie VI SA/Wa 766/11 uprawomocnił się.
Z poglądem zaprezentowanym w tym wyroku, a powoływanym na gruncie niniejszej sprawy przez Ministra Środowiska nie można jednak się zgodzić. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 października 2011r. w sprawie sygn. akt II GSK 1062/10 rozpoznając skargę kasacyjną w drugiej ze spraw - VI SA/Wa 1976/09, która została wprawdzie oddalona z innych przyczyn, ale zaprezentował stanowisko, które jest adekwatne do stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy. Stanowisko to znajduje zatem potwierdzenie w literaturze przedmiotu i w orzecznictwie.
Cechą sine qua non postępowania drugoinstancyjnego jest to, że toczy się ono przed innym organem niż ten, który rozpoznawał sprawę pierwotnie. Tymczasem postępowanie z wniosku jest ponownym rozpoznaniem sprawy przez organ, który wydał zaskarżoną decyzję, wzorowanym jedynie na postępowaniu odwoławczym, z istotnymi wszakże zmianami. (II GPS 2/06 - Uchwała NSA z dnia 22 lutego 2007 roku, zdanie odrębne Sędziego NSA Jana Pawła Tarno). Ten sam autor wyraża myśl, że art. 138 § 2 k.p.a. w postępowaniu odwoławczym "ma zastosowanie w sytuacji, kiedy w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie ustalono stanu faktycznego sprawy w ogóle albo przynajmniej w znacznym stopniu, tzn. takim, którego nie da się usunąć w trybie uzupełniającego postępowania dowodowego (art. 136 k.p.a.). Organ odwoławczy nie może wówczas usunąć braków postępowania wyjaśniającego pierwszej instancji i orzec co do meritum sprawy, ponieważ stanowiłoby to zaprzeczenie zasady dwuinstancyjności postępowania (sprawa nie byłaby dwukrotnie rozpoznana, przez dwa różne organy). Musi w takim wypadku wydać decyzję kasacyjną – por. np. B. Adamiak, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, K.p.a.. Komentarz, W-wa 2006, s. 612-613. W postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie ma to najmniejszego znaczenia, ponieważ nie można tu mówić o "pierwszej" lub "drugiej" instancji, gdyż obydwie decyzje zostały wydane przez tego samego ministra lub to samo samorządowe kolegium odwoławcze. Nie ma zatem najmniejszego znaczenia fakt, czy stan faktyczny sprawy zostanie ustalony w postępowaniu prowadzonym po raz pierwszy, czy po raz drugi."
Z powyższym stanowiskiem, na gruncie sprawy niniejszej Sąd się zgadza. Inne rozumienie tego przepisu prowadziłoby do kuriozalnej sytuacji, że Minister Środowiska przekonany o zasadności zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchylałby sobie samemu własną decyzję. W konsekwencji, także sam sobie czyniłby krytyczne zarzuty i do siebie kierował wytyczne co do dalszego postępowania. Czyniłby tak w sytuacji, gdy zarzuty może sam uwzględnić, bądź nie uwzględnić - także w zakresie przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, czy uzupełnienia materiału dowodowego.
Innymi słowy, Minister Środowiska jako ten sam organ, który rozpoznawał sprawę, ma możliwość na skutek wniesionego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, dokonać samokontroli wydanego rozstrzygnięcia. Minister Środowiska nie mógł przekazać sobie sprawy do ponownego rozpoznania w trybie art. 138 § 2 k.p.a., bowiem przekazać sprawę można tylko innemu organowi. Logicznie rzecz ujmując, organ nie może przekazać sobie sprawy, którą się sam zajmuje i to na nim spoczywa obowiązek ponownego rozstrzygnięcia jej decyzją.
Sięgając jeszcze do literatury przedmiotu, także komentatorzy wyłączają możliwość zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. przy rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie. Np. A. Wróbel w Kodeksie postępowania administracyjnego, Komentarz (Zakamycze 2000, s. 704) wskazuje: "Z odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących odwołań od decyzji wynika, że w odniesieniu do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie będą miały zastosowania te przepisy o postępowaniu odwoławczym, które są powiązane z cechą dewolutywności odwołania, tj. art. 129 § 1, art. 132, 136 in fine, art. 138 § 2 (powołując B Adamiak (w:) Komentarz, 1996, s. 562).
Według komentatorów: G. Łaszczycy, A. Martysza, A. Matana, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II do art. 127 k.p.a. (LEX 2007) twierdzą, że: "Istotną cechą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest jego niedewolutywność. Wniesienie tego środka nie powoduje skutku w postaci przesunięcia kompetencji do rozpoznania lub rozstrzygnięcia sprawy na organ wyższego stopnia, lecz powierza ją ponownie temu samemu organowi. Brak cechy dewolutywności, choćby względnej, powoduje określone konsekwencje w zakresie rezultatów odpowiedniego stosowania do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przepisów dotyczących odwołań od decyzji. Wymóg odpowiedniości ich stosowania oznacza, że do wniosku i wywołanego nim postępowania nie znajdują zastosowania te przepisy dotyczące odwołań i postępowania odwoławczego, które związane są z cechą dewolutywności odwołania (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., s. 569; A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks..., s. 704; wyr. NSA z dnia 10 czerwca 1999 r., II SA 655/99, niepubl). Należą do nich: art. 129 § 1 (ustalający pośredni tryb wnoszenia odwołania), art. 132 (wyznaczający granice dopuszczalności samokontroli organu I instancji), art. 133 (określający obowiązek organu I instancji przesłania odwołania), art. 136 in fine (umożliwiający zlecenie przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego organowi, który wydał decyzję), art. 138 § 2 (dopuszczający wśród decyzji organu odwoławczego decyzję kasacyjną o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji)."
Powyższy pogląd znajduje odzwierciedlenie także we wcześniejszym orzecznictwie. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie z dnia 10 czerwca 1999 r. II SA 655/99 : "Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji (zd. ostatnie § 3 art. 127 k.p.a.), skoro wniosek ten różni się od odwołania tym, że nie jest rozpatrywany przez organ wyższej instancji, co wynika wprost z art. 127 § 3 kpa. Ponadto użycie sformułowania "odpowiednio" oznacza, że ustawodawca przewidział możliwość niestosowania niektórych przepisów dotyczących odwołań. Nie będą miały zatem zastosowania także inne przepisy k.p.a., jak np. art. 129 § 1, art. 132, art. 133 czy też art. 138 § 2 k.p.a.." (LEX nr 46800).
W wyroku z dnia 17 listopada 2000 r. sygn. akt I SA 1543/99 (LEX nr 57182) NSA stwierdził, że zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań. Odpowiednie stosowanie tych przepisów oznacza, że do rozstrzygnięcia wniosku będzie miał wprost zastosowanie art. 138 § 1 k.p.a..
Na gruncie aktualnych poglądów, NSA w wyroku z dnia II OSK 940/05 z dnia 5 lipca 2006r. (LEX nr 275527) poszedł jeszcze dalej i wskazał, że "Ten sam organ, który rozpoznał już sprawę, ma możliwość na skutek wniesionego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy dokonać samokontroli wydanego rozstrzygnięcia. Nie może organ przekazać sobie sprawy do ponownego rozpoznania (art. 138 § 2 k.p.a.), bowiem przekazać można sprawę tylko innemu organowi. Nie można przekazać sobie sprawy, którą się ten organ zajmuje i którą ma obowiązek rozstrzygnąć decyzją (art. 104 § 1 k.p.a.). Przekazanie sprawy sobie (art. 138 § 2 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a.) stanowi rażące naruszenie art. 138 § 2 k.p.a., gdyż przepis ten takiej sytuacji w ogóle nie przewiduje".
Także w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 lipca 2009 r. III SA/Gl 116/09 Sąd ten stwierdził, że do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie ma zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. (LEX nr 523454)
Reasumując zaprezentowane poglądy orzecznictwa i doktryny: do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy mają zastosowanie przepisy k.p.a. - w oparciu o odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących odwołań (co wynika z art. 127 § 3 k.p.a.) i stanowisko to Sąd w pełni podziela. Stwierdzenie to implikuje z kolei następne, a mianowicie, że decyzja stanowi wyraz ponownego rozpatrzenia sprawy, w granicach wyznaczonych wnioskiem strony oraz rozstrzygnięciem organu I instancji, do którego to rozstrzygnięcia organ odwoławczy musi się odnieść, rozstrzygając tę samą sprawę, która stanowiła przedmiot postępowania organu I instancji.
Oznacza to, że na gruncie niniejszej sprawy - w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem strony o ponowne rozpoznanie sprawy, prowadząc postępowanie wyjaśniające i orzekając w warunkach zdeterminowanych treścią art. 127 § 3 k.p.a., Minister Środowiska mógł realizować swoje kompetencje orzecznicze tylko i wyłącznie w zakresie, w jakim wyznaczone one zostały przez odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących odwołań od decyzji. Nie mógł więc, wbrew obecnej argumentacji odpowiedzi na skargę i stanowisku K. S.A., wydać decyzji kasacyjnej, a to z tego powodu, że uchylając zaskarżoną decyzję nie mógł równocześnie przekazać sprawy do ponownego rozpoznania samemu sobie. Odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących odwołań w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 127 § 3 k.p.a. wyłączało tego rodzaju kompetencję i możliwość skorzystania z niej.
Rozpoznając zatem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy - wbrew twierdzeniom organu - w zaskarżonej koncesji z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] na poszukiwanie i rozpoznawanie złoża rud miedzi i srebra w obszarze "[...] " położonym w granicach gmin: [...]- na rzecz jednego z konkurentów (L. Sp. z o.o.) Minister Środowiska wskazał kryteria na których oparł oba rozstrzygnięcia.
Prawidłowość tego rozstrzygnięcia w świetle zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stanowiła zakres jej ponownego rozpoznania i w tych granicach.
Inną rzeczą jest, że w tym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy K. domagała się uchylenia zarówno koncesji nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. udzielonej L. Sp. o.o. na poszukiwanie i rozpoznawanie złoża rud miedzi i srebra w obszarze "[...] " i jednocześnie koncesji nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. udzielonej K. S.A. na poszukiwanie złoża rud miedzi w obszarze "[...]" wyłącznie na części wnioskowanego obszaru koncesyjnego i odmawiającej udzielenia koncesji w pozostałym obszarze "[...]" zgodnie z równolegle składanym wnioskiem K. S.A. z dnia 13 lutego 2014 r. - ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem na rzecz K. w dniu [...] stycznia 2014 r. koncesji nr [...] na poszukiwanie złoża rud miedzi w obszarze "[...]".
Sprawa ta była przedmiotem oddzielnego postępowania organu, a następnie skargi do Sądu w sprawie VI SA/Wa 3238/14.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Środowiska odniesie się do zarzutu, czy przyjęte i zastosowane w decyzjach z dnia [...] stycznia 2014 r. kryteria znajdują odzwierciedlenie w ustawie, utrwalonym orzecznictwie i doktrynie przedmiotu, czy należy przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające czy dowodowe. Rozważając możliwość naruszenia art. 9 k.p.a. nie może pominąć, że obaj wnioskodawcy to spółki prawa handlowego, profesjonaliści na rynku i znają ustawowe zasady koncesjonowania.
W ocenie Sądu, na gruncie obecnie rozpatrywanej sprawy, w kontekście zaprezentowanego poglądu, że wydanie decyzji kasacyjnej, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. jest wyłączone, Minister Środowiska podejmie rozstrzygnięcie oparte o art. 138 § 1 k.p.a. – w możliwym zakresie określonym w pkt 1, 2 lub 3.
Nawet zatem, jeśli uzna potrzebę przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie przedstawienia stronom kryteriów wyboru jednego z konkurencyjnych wniosków przed wydaniem decyzji – to sam rozważy konieczność przeprowadzenia takiego postępowania w ramach swojego postępowania.
W odniesieniu więc do zagadnienia, czy zostały określone i przedstawione kryteria wyboru jednego z konkurencyjnych wniosków o udzielenie koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż rud miedzi na spornym obszarze – w toku postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – Minister winien dokonać ponownej pełnej oceny tych wniosków w oparciu o obowiązujący go stan prawny i faktyczny – dodatkowo odnosząc się do zarzutów strony wnioskującej o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Minister Środowiska ponownie rozpoznając sprawę z wniosku strony zobowiązany jest w ramach przeprowadzanego postępowania, odnieść się do zarzutów co do zastosowanych kryteriów, a ewentualne braki w tym zakresie rozważyć, przy odpowiednim zastosowaniu instytucji dodatkowego postępowania wyjaśniającego, o której mowa w art. 136 k.p.a. Przedwcześnie skupił się na hipotetycznej modyfikacji wniosków, a co więcej - możliwości zmiany stron postępowania - w sytuacji, gdy wcześniej ustalił, że na rozprawie administracyjnej niepowodzeniem zakończyła się propozycja modyfikacja wniosków w zakresie tożsamych obszarów.
W związku z powyższym, jak również w kontekście obowiązujących w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 127 § 3 k.p.a. zasad ogólnych postępowania administracyjnego oraz stanowiących ich rozwinięcie przepisów szczegółowych ustawy Prawo górnicze i geologiczne, stosowanie których zmierzać ma do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, Minister, ponownie rozpatrując sprawę zobowiązany jest do wydania nie dość, że rozstrzygnięcia adekwatnego do przeprowadzonych w sprawie ustaleń faktycznych, ale również mieszczącego się w katalogu dopuszczalnych prawem rozstrzygnięć wydawanych w postępowaniu inicjowanych wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, tj. zastosowania jednego z rozstrzygnięć wskazanych w art. 138 § 1 k.p.a.
Na marginesie wskazać należy, że gdyby nawet nie zgodzić się z poglądem odnośnie braku możliwości zastosowania § 2 art. 138 k.p.a., to i tak zaskarżona decyzja organu odwoławczego nie mogłaby się ostać. W ocenie Sądu bowiem, uzasadnienie podstaw uchylenia zaskarżonej decyzji jest wewnętrznie sprzeczne.
Na stronie 6 decyzji organ koncesyjny wskazuje na wstępie, że "ani Prawo geologiczne i górnicze, ani k.p.a. nie zawierają definicji interesu społecznego oraz nie wskazują kryteriów, za pomocą których organ dokonuje wyboru podmiotu ubiegającego się o koncesję na kopaliny inne niż węglowodory (....)". Następnie, zarzuca naruszenie art. 9 k.p.a., zdanie pierwsze poprzez nie udzielenie "pełnej informacji stronom", "gdy informacja dotyczy okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków stron (...)".
Sprzeczność polega na zarzucie braku informacji w zakresie okoliczności prawnych, gdy organ sam wskazuje, że ustawodawca nie poddał regulacji prawnej ani kryteriów wyboru, ani definicji "interesu prawnego". Organ przy tym troszczy się, by strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, co rodzi obowiązek udzielenia im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 zdanie drugie k.p.a.) - zupełnie pomijając fakt, że obie konkurujące strony postępowania są reprezentowane przez profesjonalnych pełnomocników, brały czynny udział w postępowaniu: składały liczne pisma z obszerną argumentacją merytoryczną i procesową.
Należy zauważyć, ze K. złożyła profesjonalne ekspertyzy: porównawczą z 5 III 2013 r. i z 28 II 2013 r. w przedmiocie oceny technicznej zdolności K. S.A. do zagospodarowania przedmiotowych złóż (k. 605-638 akt adm. III tom).
Nadto na k. 639-647 znajduje się ocena jej potencjału w zakresie doboru racjonalnej technologii przerobu rudy miedzi z perspektywicznych obszarów złożowych i możliwości jej technicznej realizacji.
Należy zauważyć, że cyt. opinie i ekspertyzy są opracowaniami naukowymi, wspierającymi wnioski stron i argumentację podnoszoną w pismach. Materiał ten został złożony na wiele miesięcy przed wydaniem decyzji z [...] stycznia 2014 r. Także strony wielokrotnie zapoznawały się z aktami sprawy, co wynika ze stosownych adnotacji.
Niezrozumiałe, w świetle ustawowych uprawnień organu zobowiązanego do ponownego rozpatrzenia sprawy, odniesienia się do zarzutów - jest twierdzenie, że nie może sanować kryteriów przyjętych w decyzji pierwszoinstancyjnej, gdyż "prowadziłoby to do ponownej oceny zweryfikowanych wniosków, a w konsekwencji do przeprowadzenia postępowania (...) w całości". Wszak istota rozstrzygnięcia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest konsekwencją dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy. Co do zasady - decyzja organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak decyzja "organu I instancji, a działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji (T. Woś, J. Zimmermann, Glosa do uchwały SN z dnia 23 września 1986 r. III AZP 11/86, PiP 1989, z. 8, s. 147).
Należy podkreślić, że organ odwoławczy może przeprowadzić tylko uzupełniające postępowanie dowodowe (wyr. NSA z dnia 10 kwietnia 1997 r., SA/Po 1237/96, POP 1998, z. 3, poz. 92). Z treści art. 81 k.p.a. wynika zasada, że jeżeli strona nie miała możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów (poza okolicznościami, o których mowa w art. 10 § 2 k.p.a.), okoliczności faktyczne ustalane na tej podstawie nie mogą być uznane za udowodnione." Jednakże w niniejszej sprawie, co wyżej wskazano, strony wielokrotnie zajmowały stanowisko w sprawie, zapoznawały się z aktami, składały ekspertyzy i opinie wzmacniające ich argumentację merytoryczną. Ponadto, ani z zarzutów organu, ani z twierdzeń stron nie wynikają zmiany stanu faktycznego.
Zdaniem Sądu, spór dotyczy oceny tego stanu faktycznego. Oceny, przed którą uchylił się organ odwoławczy, zarzucając naruszenie art. 9 k.p.a. i opierając na tym naruszeniu, chociaż nie podnosi jego rażącego charakteru, podstawę do uchylenia decyzji organu I instancji.
Z uzasadnienia decyzji organu II instancji wynika sugestia dla stron w kierunku modyfikacji wniosku (zmiany), która mogłaby być dokonana, gdyby organ I instancji poinformował, jakie kryteria wybierze (na etapie prowadzenia postępowania).
W ocenie Sądu powyższe przesłanki nie przemawiałyby za zastosowaniem art. 138 § 2 k.p.a., także i dlatego, że postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone przez Ministra bez rażącego naruszenia procedury administracyjnej, co także nie uzasadnia podstaw wydanego rozstrzygnięcia.
Organ w sposób nieprawidłowy wyciąga konsekwencje prawne ze zdarzeń, które nie są objęte stanem faktycznym. Stawia bowiem hipotezę co do zdarzeń przyszłych, mających miejsce "w przypadku modyfikacji wniosków polegających na zmianie liczby wierceń obligatoryjnych", kiedy doszłoby do zmiany kręgu podmiotów (stron) postępowania, a dla tych nowych stron zaistniałoby naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania. Nie wzmacnia swoich racji utrwalonym orzecznictwem, bowiem powołuje wyrok NSA z 18 października 2005 r. (II OSK 118/05), który stanowi o innym stanie faktycznym sprawy: nowych materiałach dowodowych, czy wskazaniem nowych okoliczności sprawy (np. zmieniona lokalizacja robót geologicznych). W ocenie Sądu, jakiekolwiek hipotetyczne założenia nie mogą stanowić podstawy wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego, bowiem przekraczają granice sprawy objęte wnioskiem.
Powyższe oznacza, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy rozpozna sprawę w całokształcie i dokona ponownie oceny własnej zgromadzonego materiału dowodowego – wybierając rozstrzygnięcie o którym mowa w art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło