VI SA/Wa 539/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Borowiecki po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Z. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 539/11 oddalającego skargę M.Z. i Z. Z. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wprowadzenia do obrotu partii nawozu niezgodnie z warunkami, z określeniem terminu jej wycofania oraz nałożeniem opłaty sankcyjnej p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu M. Z. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 539/11. Wyrokiem z dnia 8 maja 2015 r., wydanym w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 539/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M.Z. i Z. Z. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wprowadzenia do obrotu partii nawozu niezgodnie z warunkami oraz określenia terminu jej wycofania i nałożenia opłaty sankcyjnej. Odpis powyższego wyroku wraz z uzasadnieniem został prawidłowo doręczony skarżącym w dniu 6 października 2015 r. W tej sytuacji, ustawowy termin 30 dni do wniesienia skargi kasacyjnej upływał w dniu 5 listopada 2015 r. W dniu 19 listopada 2015 r. skarżący M. Z., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł skargę kasacyjną od wskazanego wyżej wyroku. Składając skargę kasacyjną, strona skarżąca wniosła jednocześnie o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego wskazał, że przedmiotowy odpis wyroku WSA w Warszawie wraz z uzasadnieniem został stronie skarżącej doręczony w dniu 7 października 2015 r. Pełnomocnik skarżącego stwierdził, że skarżący zwrócił się do niego o sporządzenie skargi kasacyjnej od powyższego wyroku w dniu 28 października 2015 r. i w tym dniu zostało udzielone pełnomocnictwo do sporządzenia skargi kasacyjnej oraz reprezentowania skarżącego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że w dniu 4 listopada 2015 r. uległ wypadkowi, wskutek czego doznał uszkodzenia rogówki oka prawego. Pełnomocnik zwrócił uwagę, że skutkiem wspomnianego urazu był utrzymujący się przez kilka dni bardzo silny ból, światłowstręt, a także niewyraźne widzenie. W tej sytuacji, pełnomocnik strony skarżącej uznał, że w związku z zaistniałą nagłą chorobą pełnomocnika, skutkującą obiektywną niemożnością sporządzenia skargi kasacyjnej w ustawowym terminie, zachodzą przesłanki do przywrócenie terminu do jej wniesienia, albowiem uchybienie owego terminu nastąpiło bez winy strony skarżącej. Pełnomocnik skarżącego przedstawił jednocześnie zwolnienie lekarskie na druku ZUS ZLA , wystawione w dniu 4 listopada 2015 r. przez specjalistę chorób oczu, w treści którego lekarz stwierdził niezdolność do pracy od dnia 4 listopada 2015 r. do dnia 13 listopada 2015 r., z informacją "chory może chodzić" (k. 589 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z przepisem art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.")., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Art. 86 § 1 p.p.s.a stanowi, że w przypadku, jeżeli strona nie dokonała czynności bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu i równocześnie z wnioskiem należy dokonać czynności, której strona nie dokonała w terminie (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W świetle przepisu art. 88 p.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu Sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z przepisem art. 34 p.p.s.a., strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Należy zauważyć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, wniosek strony o przywrócenie terminu, któremu uchybił pełnomocnik procesowy musi wskazywać na brak winy w uchybieniu terminu ze strony pełnomocnika (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 601/08, Legalis). Nadmienić trzeba jednocześnie, że zawinienie pełnomocnika strony w uchybieniu terminu traktować należy tak, jak zawinienie samej strony (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 4 czerwca 2003 r., sygn. akt II SA/Kr 3122/02, dostępne na stronie www.nsa.gov.pl). Rozpatrując niniejszy wniosek o przywrócenie terminu, Sąd w pierwszej kolejności zobowiązany był ustalić, czy pełnomocnik skarżącego dochował terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, albowiem od spełnienia tego warunku wstępnego zależy możliwość jego dalszego merytorycznego rozpoznania przez Sąd. Zdaniem Sądu, należy uznać, że termin siedmiu dni do wniesienia pisma (wniosku o przywrócenie terminu) liczy się od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi, a nie od czasu dowiedzenia się o tym (por. B. Dauter /w:/ B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2013). Należy zauważyć, że pełnomocnik skarżącego pozostawał na zwolnieniu lekarskim od dnia 4 listopada do dnia 13 listopada 2015 r. Skarga kasacyjna wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia została nadana u wyznaczonego operatora pocztowego w dniu 19 listopada 2015 r., a zatem z zachowaniem 7-dniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Sąd uznał jednak, że wnioskodawca nie wykazał, iż w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka przywrócenia terminu, o której mowa w treści przepisu art. 87 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, ustawowym warunkiem przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę okoliczności wskazujących na brak zawinienia w uchybieniu terminu. Jakkolwiek "uprawdopodobnienie" nie jest pojęciem tożsamym z udowodnieniem braku winy, ma ono bowiem na celu jedynie uwiarygodnienie przedstawionych przez wnioskodawcę okoliczności, niemniej, nie powinien budzić wątpliwości warunek, iż uprawdopodobnienie winno być na tyle przekonujące, by uzasadniało przekonanie (było "godne wiary"), że do uchybienia terminowi doszło wskutek zdarzeń, którym trudno było zapobiec nawet przy dołożeniu szczególnej staranności, uwzględniającej także pomoc osób trzecich. W ocenie Sądu, argumentacja pełnomocnika skarżącego, jako niepoparta żadnymi działaniami mającymi na celu uprawdopodobnienie przyczyn uchybienia terminu, jest niewystarczająca. Możliwe było bowiem podjęcie działań, które mogły potwierdzić przywołane przez pełnomocnika skarżącego okoliczności. Sąd uznał, że rygorystyczna ocena okoliczności, w których dochodzi do uchybienia terminowi na dokonanie czynności procesowej, jest powszechnie aprobowana w orzecznictwie sądowym i wynika z istoty procesowej instytucji przywrócenia terminu, która ma charakter wyjątkowy i z tych też powodów może mieć miejsce tylko wtedy, gdy do uchybienia terminowi doszło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W ocenie Sądu, wyłącznej okoliczności przemawiającej za przywróceniem uchybionego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie może w szczególności stanowić fakt przebywania profesjonalnego pełnomocnika strony skarżącej na zwolnieniu lekarskim, albowiem pełnomocnik skarżącego nie wykazał jednocześnie związku przyczynowo-skutkowego między wypadkiem a uchybieniem owego terminu. W orzecznictwie sądowym, wypracowanym na tle przesłanek zastosowania przepisu art. 87 p.p.s.a., za ugruntowany należy uznać pogląd, że zwolnienie lekarskie samo w sobie nie przemawia za uwzględnieniem prośby o przywrócenie terminu, albowiem argument ten nie uprawdopodabnia faktu, iż uchybienie terminu miało niezawiniony charakter (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 428/08, z dnia 19 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 217/09, czy też z dnia 8 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OZ 216/10 - publik. /w:/ cbois.nsa.gov.pl). Istnienie choroby, jako przeszkody do dokonania czynności w postępowaniu, nie oznacza jeszcze, że automatycznie uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu, zwłaszcza w przypadku profesjonalnego pełnomocnika, jakim jest adwokat czy radca prawny, który powinien w taki sposób zorganizować pracę, by odpowiednio zabezpieczać interesy swoich klientów również w przypadku choroby, czy też innych przeszkód losowych uniemożliwiających mu osobiste reprezentowanie tych interesów (podobnie: Naczelny Sąd Administracyjny /w:/ uzasadnienie wyroku z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt I FSK 184/07; cbois.nsa.gov.pl). Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Choroba może stanowić przyczynę uprawdopodobniającą brak winy w uchybieniu terminowi, o ile jest chorobą nagłą i poważną, uniemożliwiającą dokonanie czynności procesowej, w tym uniemożliwiającą wyręczenie się przy jej dokonaniu inną osobą (np. pełnomocnikiem substytucyjnym). Według Sądu, oczywiste wydaje się, że profesjonalny pełnomocnik należycie dbający o interesy swojego klienta, w przypadku zaistnienia nieprzewidzianych okoliczności zdrowotnych, zadba o zapewnienie sobie zastępstwa, w szczególności, jeśli chodzi o sporządzenie skargi kasacyjnej, w stosunku do której ustawa przewiduje przymus adwokacko-radcowski. Co prawda pełnomocnik skarżącego we wniosku wskazał, że jego choroba i zwolnienie lekarskie było wynikiem wypadku, jednak Sąd uznał, że okoliczność powyższa oparta jest wyłącznie na oświadczeniu pełnomocnika, które w żaden sposób nie jest potwierdzone stosowną dokumentacją medyczną, np. zaświadczeniem lekarskim, badaniami szczegółowymi, czy też kartą informacyjną, z których wynikałby stan zdrowia pełnomocnika. Według Sądu, profesjonalny pełnomocnik strony skarżącej, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że uległ wypadkowi (nie wyjaśniając przy tym, jakiemu wypadkowi uległ i czy owo zdarzenie miało jakiekolwiek przełożenie na prowadzenie niniejszej sprawy) i przedstawiając zwolnienie lekarskie stwierdzające jego niezdolność do pracy w okresie od dnia 4 do dnia 13 listopada 2015 r., nie uprawdopodobnił braku winy w niedopełnieniu terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej. Warto zauważyć, że z dołączonego do wniosku zwolnienia lekarskiego nie wynika stan zdrowia wnioskodawcy, a w jego treści wskazane jest jedynie, że wnioskodawca podczas zwolnienia lekarskiego "mógł chodzić", co nie pozostaje bez znaczenia (vide: M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda /w:/ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. prof. R. Hausera i prof. M. Wierzbowskiego, wydanie 2, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2013, s. 446 i powołane tam postanowienie NSA z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 428/08, Legalis). Skoro przepis art. 86 § 2 p.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Owszem, nie ulega wątpliwości, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu należy zaliczyć nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą. Jednocześnie, Sąd zdaje sobie doskonale sprawę z tego, że wypadek może spowodować nagłą chorobę i tym samym niemożność wykonywania obowiązków pełnomocnika, jednak - w ocenie Sadu - pełnomocnik strony skarżącej nie uprawdopodobnił we wniosku okoliczności wyłączających winę, albowiem nie przedstawił stosownych dokumentów potwierdzających jego stan zdrowia, a także nie uprawdopodobnił okoliczności podjęcia jednoczesnej próby ustanowienia zastępcy (substytuta), w celu należytego prowadzenia sprawy swojego klienta. Reasumując, w świetle okoliczności przytoczonych na poparcie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, Sąd nie dostrzegł okoliczności, które uprawdopodabniałyby, że opóźnienie w dochowaniu tego terminu przez profesjonalnego pełnomocnika, miało charakter niezawiniony, w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a., gdyż pełnomocnik strony nie wykazał, że choroba, na którą zapadł przed upływem terminu, uniemożliwiała mu sporządzenie skargi kasacyjnej od spornego wyroku WSA w Warszawie z dnia 8 maja 2015 r. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji postanowienia.