VI SA/Wa 56/14
WyrokWSA w Warszawie2014-07-25
Skład orzekający: Dorota Wdowiak, Pamela Kuraś-Dębecka, Zbigniew Rudnicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy niedokonanie opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w ustawowym terminie, nawet z powodu nieumyślności i przy niewielkim opóźnieniu, skutkuje obligatoryjnym wygaśnięciem zezwolenia?Ratio decidendi
Niedokonanie opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w terminach określonych w art. 111 ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi skutkuje obligatoryjnym wygaśnięciem zezwolenia z mocy prawa. Termin ten ma charakter zawity prawa materialnego, a jego uchybienie nie podlega przywróceniu, niezależnie od przyczyn i rozmiarów opóźnienia. Decyzja stwierdzająca wygaśnięcie zezwolenia ma charakter deklaratoryjny i związany.Stan faktyczny
Przedsiębiorca H. T. nie uiścił trzeciej raty opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych do dnia 30 września 2013 r., dokonując wpłaty dopiero 10 października 2013 r. Burmistrz G. stwierdził wygaśnięcie zezwolenia, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało tę decyzję w mocy. Przedsiębiorca wniósł skargę do WSA, argumentując, że opóźnienie było nieumyślne i nieproporcjonalne do szkody.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2014 r. sprawy ze skargi H. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych zawierających od 4,5 % do 18 % alkoholu przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży oddala skargę
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO, Kolegium) w W. z dnia [...] listopada 2013 r. wydaną na podstawie art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 ustawy dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej: K.p.a.), oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, po rozpatrzeniu odwołania H. T. (przedsiębiorcy, strony) od decyzji Burmistrza G. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia z dnia [...] października 2012 r. nr [...] na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych zawierających od 4,5 % do 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży - Restauracji ,.[...]" w m. K. ul. [...], ważnych do [...] października 2022 r., na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 18 ust. 12 pkt 5 z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2012 r. poz. 1356 ze zm.) - utrzymano zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu przypomniano, że pismem z dnia 4 września 2013 r. Burmistrz G. przypomniał przedsiębiorcy o obowiązku dokonania opłaty III raty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w terminie nieprzekraczalnym do 30 września 2013 r.
W dniu 10 października 2013 r. przedsiębiorca – H. T. dokonał zapłaty III raty ww. opłaty przelewem oznaczając dyspozycję "III rata koncesja sprzedaż alkoholu".
Zaskarżoną decyzją Burmistrz G. stwierdził wygaśnięcie zezwolenia z dnia [...] października 2012 r. na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych zawierających od 4,5 % do 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży - Restauracji "[...]" w m. K., ul. [...], z uwagi na niedokonanie opłaty w ustawowym terminie do dnia 30 września 2013 r. Decyzję doręczono stronie dnia 18 października 2013 r.
W odwołaniu wniesionym w ustawowym terminie dnia 31 października 2013 r. strona wyjaśnia, że opóźnienie w uiszczeniu opłaty nie wynikało z braku jego dobrej woli, ale z nieumyślności. Skutki niewielkiego opóźnienia w opłacie są nieproporcjonalne do wyrządzonej szkody jaką poniósł Burmistrz G. nie dysponując kwotą 1050 zł przez kilka dni. Wniósł o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Po rozpatrzeniu odwołania i analizie akt sprawy SKO w W. uznało, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 111 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi "w celu pozyskania dodatkowych środków na finansowanie zadań określonych w art. 41 ust. 1 gminy pobierają opłatę za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, o których mowa w art. 18". Opłata, o której mowa w ust. 1, wnoszona jest na rachunek gminy w każdym roku kalendarzowym objętym zezwoleniem w trzech równych ratach w terminach do 31 stycznia, 31 maja i 30 września danego roku kalendarzowego (ust. 7). Z kolei po myśli art. 18 ust. 12 pkt 5 cyt. ustawy zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych wygasa w przypadku nie złożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 111 ust. 4, lub nie dokonania opłaty w wysokości określonej w art. 111 ust. 2 i 5 w terminach, o których mowa w art. 111 ust. 7. Przedsiębiorca, którego zezwolenie wygasło z przyczyn określonych w ust. 12 pkt 5, może wystąpić z wnioskiem o wydanie nowego zezwolenia nie wcześniej niż po upływie 6 miesięcy od dnia wydania decyzji o wygaśnięciu zezwolenia (art. 18 ust. 13). Z powyższego stanu prawnego bezspornie wynika, że termin zakreślony dla wniesienia opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest terminem zawitym prawa materialnego a wygaśnięcie zezwolenia w związku z jego niedochowaniem następuje z mocy prawa. Terminy płatności przedmiotowych opłat zostały określone przez ustawodawcę w sposób ścisły i jednoznaczny, poprzez kalendarzowe oznaczenie daty ich upływu. Dlatego wobec braku opłaty w ustawowym terminie brak było podstaw do odmiennego rozstrzygnięcia, jak zaskarżone.
Strona wskazuje, że opóźnienie w uiszczeniu należnej opłaty wynikało z nieumyślności. Przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie przewidują jakichkolwiek odstępstw w zakresie terminowości uiszczenia opłaty, ani też nie uzależniają wygaśnięcia zezwolenia od tego czy opóźnienie w zapłacie przedmiotowej opłaty było zawinione czy też nie. Decyzja w sprawie wygaśnięcia zezwolenia nie jest w żadnym zakresie decyzją uznaniową. W wyroku z dnia 22 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 14/10, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie jednoznacznie wskazał, iż : "przepis art. 18 ust. 12 pkt 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi przewiduje - w razie niedotrzymania terminów do wniesienia opłaty za korzystanie z zezwolenia, o których mowa w art. 111 ust. 7 tej ustawy - bezwzględny obowiązek stwierdzenia przez organ wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych" (Lex nr 784303). "Niezależnie od przyczyn uchybienia terminu wniesienia opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych niedopuszczalne jest przywrócenie terminu do jej uiszczenia" (tak: wyrok NSA z 31 marca 2009 r., II GSK 816/08).
Skargę na powyższą decyzje SKO w W. wniosła strona żądając ich uchylenia w całości i skierowanie sprawy do rozpoznania przez organ. Strona wniosła również o rozstrzygnięcie o kosztach niniejszego postępowania według przepisanych norm.
Powyższym decyzjom SKO w W. zarzucono:
1) rażące naruszenie art. 18 ust. 12 pkt 5 oraz art.18 ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi,
2) naruszenie art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej,
3) naruszenie podstawowych norm postępowania administracyjnego w państwie prawa, które to normy w K.p.a. zawarte zostały w przepisach art. 7 oraz art.8.
W uzasadnieniu skargi, po przypomnieniu stanu sprawy, który jest niesporny, wskazano, że zgodnie z ustawą o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi prowadzenie handlu napojami alkoholowymi jest możliwe jedynie na podstawie określonego zezwolenia, do uzyskania którego trzeba spełnić szereg wymogów wskazanych w ustawie. Wymogi zostały spełnione i zachowane. Rygor w określaniu zasad obrotu napojami alkoholowymi jest uzasadniony, choćby ze względu na art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej, a mianowicie ochronę środowiska, zdrowia i moralności publicznej. Natomiast niezrozumiały jest fakt cofnięcia pozwolenia na sprzedaż alkoholu ze względu na nie uiszczenie raty opłaty za korzystanie z zezwolenia. Tak drastyczne środki i skutki niewielkiego opóźnienia są nieproporcjonalne do wyrządzonej szkody. Sankcja administracyjna jest rażąco wysoka w stosunku do przewinienia. Bezpieczeństwo czy też porządek publiczny nie został naruszony.
Zgodnie z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej - "Rzeczpospolita jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej".
SKO w W. nie dołożyło starań celem wyjaśnienia, zbadania kwestii naruszenia prawa stosując najbardziej rygorystyczny środek w postaci cofnięcia decyzji na sprzedaż alkoholi stawiając przewinienie znikomej wagi w stosunku do pozostałych kazusów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
Za niesprawiedliwe skarżący uważa wygaśnięcie pozwolenia na sprzedaż alkoholi z powodu niedopełnienia w terminie płatności raty opłaty za korzystanie z zezwoleń i niewspółmierne do wyrządzonej szkody. Uważa również, że jest to niezgodne z art. 2 Konstytucji RP.
W odpowiedzi na skargę SKO w W. wniosło o oddalenie skargi.
Po zapoznaniu się z treścią skargi Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymuje w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 18 ust. 12 pkt 5 in fine ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych wygasa w przypadku niedokonania opłaty w wysokości określonej w art. 111 ust. 2 i 5 w terminach, o których mowa w art. 111 ust. 7 Z powyższego jasno wynika, że termin zakreślony dla wniesienia opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest terminem zawitym prawa materialnego a wygaśnięcie zezwolenia w związku z jego niedochowaniem następuje z mocy prawa. Terminy płatności przedmiotowych opłat zostały określone przez ustawodawcę w sposób ścisły i jednoznaczny, poprzez kalendarzowe oznaczenie daty ich upływu. W wyroku z dnia 22 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 14/10, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie jednoznacznie wskazał, iż : "przepis art. 18 ust. 12 pkt 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi przewiduje - w razie niedotrzymania terminów do wniesienia opłaty za korzystanie z zezwolenia, o których mowa w art. 111 ust. 7 tej ustawy bezwzględny obowiązek stwierdzenia przez organ wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych" (Lex nr 784303). Dlatego wobec braku opłaty w ustawowym terminie brak było podstaw do odmiennego rozstrzygnięcia, jak zaskarżone.
W związku z powyższym nie uzasadnione są także zarzuty naruszenia art. 2 Konstytucji RP oraz art. 7 i art. 8 K.p.a., zważywszy jak wynika z pisma organu I instancji z dnia 4 września 2013 r. Skarżący był informowany przez ten organ o obowiązku wniesienia opłaty w ustawowo zakreślonym terminie oraz skutkach prawnych niewykonania zobowiązania (podobnie w piśmie z dnia 15 maja 2013 r., 2 stycznia 2013 r.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję SKO w W. z dnia [...] listopada 2013 r., którą po rozpatrzeniu odwołania H. T. od decyzji Burmistrza G. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia z dnia [...] października 2012 r. nr [...] na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych zawierających od 4,5 % do 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży - Restauracji ,.[...]" w m. K. ul. [...], ważnych do [...] października 2022 r., utrzymano zaskarżoną decyzję w mocy.
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zatem powinna pozostać w obrocie prawnym. Natomiast podniesione w skardze zarzuty nie znajdują oparcia w stanie sprawy i obowiązujących przepisach prawnych. Dotyczy to w szczególności zarzutu rażącego naruszenia art. 18 ust. 12 pkt 5 oraz art. 18 ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a także naruszenia art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz podstawowych norm postępowania administracyjnego w państwie prawa, zawartych zostały w art. 7 oraz art.8 K.p.a.
Jak już stwierdzono powyżej, stan sprawy jest niesporny między stronami, co przyznał sam skarżący. Nie ulega zatem wątpliwości, że zgodnie z ustawą o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi przedsiębiorca powinien wnieść III ratę opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych na rachunek gminy (miasta G.) w nieprzekraczalnym terminie do dnia 30 września 2013 r. Burmistrz G. przypomniał o tym obowiązku przedsiębiorcy pismem z dnia 4 września 2013 r. Przedsiębiorca – H. T. dokonał wpłaty tej raty dopiero w dniu 10 października 2013 r., a więc z 10-cio dniowym opóźnieniem. Stwierdził przy tym, że "opóźnienie w uiszczeniu opłaty nie wynikało z braku jego dobrej woli, ale z nieumyślności", przy czym uznał, że skutki niewielkiego opóźnienia w opłacie przez przedsiębiorcę są nieproporcjonalne do szkody jaką poniósł Burmistrz G. nie dysponując kwotą 1050 zł przez kilka dni.
W tej sytuacji Burmistrz G. decyzją z dnia [...] października 2013 r. stwierdził wygaśnięcie zezwolenia z dnia [...] października 2012 r. na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych zawierających od 4,5 % do 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży - Restauracji ,.[...]" w m. K. ul. [...]. Powyższą decyzję SKO w W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2013 r.
Jak wyżej wskazano, powyższa decyzja była zgodna z prawem i – co więcej – przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie pozwalały Burmistrzowi G. na podjęcie innej decyzji w rozpatrywanej sprawie.
Należy bowiem pamiętać, że zgodnie z art. 41 ust. 1 powołanej wyżej ustawy prowadzenie działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych oraz integracji społecznej osób uzależnionych od alkoholu należy do zadań własnych gmin. W szczególności zadania te obejmują szereg sfer i działań wymienionych wprost w ustawie, w dalszym ciągu tego przepisu, przy czym orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdza jednoznacznie, że ów katalog zadań wymienionych w art. 41 ust. 1 ustawy z 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi jest katalogiem otwartym (por. w szczególności wyrok NSA z dnia 14 maja 2009 r., sygn. akt II GSK 929/08, LEX nr 515021, oraz wyrok WSA w Lublinie z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt III SA/Lu 52/11, LEX nr 933551).
Zgodnie z art. 111 ust. 1 powołanej ustawy, w celu pozyskania dodatkowych środków na finansowanie zadań określonych w art. 41 ust. 1 gminy pobierają opłatę za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, o których mowa w art. 18. Ust. 7 wspomnianego przepisu stanowi z kolei, że opłata, o której mowa w ust. 1, wnoszona jest na rachunek gminy w każdym roku kalendarzowym objętym zezwoleniem w trzech równych ratach w terminach do 31 stycznia, 31 maja i 30 września danego roku kalendarzowego.
W myśl art. 18 ust. 1 powołanej ustawy sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), właściwego ze względu na lokalizację punktu sprzedaży. Zezwolenie takie wygasa, a więc traci swoją ważność z mocy ustawy, w przypadkach określonych w ust. 12 powołanego przepisu. Wśród tych przypadków wymieniono m.in. (w pkt 5) niedokonanie opłaty w wysokości określonej w art. 111 ust. 2 i 5 w terminach, o których mowa w art. 111 ust. 7 ustawy.
Inaczej mówiąc, zgodnie z wyżej wspomnianym przepisem zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży traci ważność z mocy ustawy m.in.w przypadku nie uiszczenia opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w terminach wyznaczonych w ustawie. Nie ma przy tym znaczenia przyczyna takiego opóźnienia, a także jego rozmiary (ilość dni, tygodni, itp.). Wygaśnięcie zezwolenia następuje bowiem w tym przypadku – jak to już wskazano – z mocy samej ustawy, a decyzja w tym przedmiocie ma charakter deklaratoryjny. Wyznaczone w ustawie terminy uiszczania opłat za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych mają charakter terminów prawa materialnego, nie podlegających przywróceniu w trybie przewidzianym w K.p.a., a sama decyzja ma charakter związany, a więc nie pozostawia organowi zezwalającemu możliwości innego rozstrzygnięcia.
Orzecznictwo sądów administracyjnych jest w kwestii wygaśnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych z powodu nie wniesienia opłat za korzystanie z tych zezwoleń w ustawowych terminach obszerne i jednolite.
I tak, WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Po 1073/12, LEX nr 1316878, stwierdził, że "1. Obowiązek uiszczenia opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych oraz skorelowana z nim sankcja w postaci wygaśnięcia posiadanego zezwolenia ma konstrukcję obowiązku wynikającego bezpośrednio z mocy ustawy. Oznacza to, że niezrealizowanie obowiązku dokonania opłaty przez podmiot uprawniony powoduje powstanie po stronie organu administracji obowiązku wydania decyzji o wygaśnięciu posiadanego zezwolenie."
Z kolei WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 21/13, Lex nr 1316932, odnosząc się do charakter obowiązku uiszczenia opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, stwierdził, co następuje:
"1. Ustawodawca przewidział sankcję w postaci wygaszenia decyzji zezwalających na sprzedaż napojów alkoholowych w sytuacji nie zastosowania się do obowiązku wnoszenia opłaty w terminie wskazanym w ustawie z 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Decyzja o wygaśnięciu zezwolenia ma więc charakter deklaratoryjny (wygaśnięcie zezwolenia następuje z mocy samej ustawy).
2. Nie ma podstaw prawnych do wydawania decyzji administracyjnej w przedmiocie ustalenia opłaty za zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych, jak również nakładania takiego obowiązku w zezwoleniu. Obliczenie opłaty ma charakter czynności rachunkowej (materialno-technicznej) i nie jest istotne, czy dokona tego obliczenia sam zobowiązany, czy w trybie pozaprocesowym organ. Ustawowe bowiem związanie negatywnych dla podmiotu gospodarczego konsekwencji z nieuiszczeniem opłaty potwierdza wynikanie obowiązku jej wnoszenia bezpośrednio z ustawy (bez potrzeby wydania decyzji)."
Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 marca 2011 r., sygn. akt II GSK 71/10, Lex nr 1080160, uznał, że:
"1. Stwierdzenie, że należna opłata nie została uiszczona w terminie właściwym dla kolejnej raty tej płatności, skutkuje ex lege wygaśnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, a wydana przez właściwy organ decyzja w tym przedmiocie jako potwierdzająca jedynie, a nie kształtująca nowy stan rzeczy, ma charakter deklaratoryjny.
2. Graniczne terminy płatności każdej raty określone są w art. 111 ust. 7 ustawy z 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi przez konkretny dzień kalendarzowy, co oznacza, że mają one charakter terminów prawa materialnego, których uchybienie wywołuje skutek prawny w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym."
Taki sam tenor ma wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 16 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 895/10, LEX nr 950743, w którym potwierdzono, że "Określone art. 11 (1) ust. 7 ustawy z 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi terminy spełnienia obowiązku opłaty mają charakter materialnoprawny, co oznacza, iż nie mogą podlegać przywróceniu na zasadach k.p.a. W konsekwencji, w przypadku niedotrzymania chociażby jednego z tych terminów, organ wydający zezwolenie zobligowany jest stwierdzić jego wygaśnięcie."
Praktycznie tak samo rozstrzygnął WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt III SA/Wr 798/10, LEX nr 758079, stwierdzając, że:
"1. Jeśli opłata za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych nie zostanie dokonana w terminie, o którym mowa w art. 111 ust. 7 ustawy z 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, następuje wygaśnięcie zezwolenia z mocy prawa. Organ wydaje wówczas decyzję administracyjną o charakterze deklaratoryjnym. Decyzja ta ma charakter związany, a nie swobodny.
2. Terminy, o których mowa w art. 111 ust. 7 ustawy z 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, mają charakter materialnoprawny i brak jest możliwości ich przywrócenia."
Taką samą tezę zawiera wyrok WSA w Łodzi z dnia 9 listopada 2010 r., sygn. akt. III SA/Łd 419/10, LEX nr 758191, w którym także stwierdzono, że: "Terminy do uiszczenia opłaty za zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych są terminami materialnoprawnymi, a więc są one nieprzywracalne i nie stosuje się do nich przepisów k.p.a."
Stanowisko to potwierdził NSA w dwóch wyrokach z dnia 31 marca 2009 r., sygn. akt II GSK 817/08 oraz II GSK 816/08 (LEX nr 519797 oraz LEX nr 519799) uznając, że:
"Termin zakreślony dla wniesienia określonej opłaty jest terminem zawitym prawa materialnego, a jego upływ powoduje wygaśnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, a więc skutki materialno-prawne w postaci wygaśnięcia prawa podmiotowego. Terminy materialne nie podlegają przywróceniu chyba, że taką możliwość przewiduje przepis określający dany termin." oraz że:
"Niezależnie od przyczyn uchybienia terminu wniesienia opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych niedopuszczalne jest przywrócenie terminu do jej uiszczenia."
Odnosząc się do obowiązków organu zezwalającego w przypadku nie dotrzymania terminu wpłaty rat opłaty NSA stwierdził w wyroku z dnia 22 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 14/10, G.Prawna TPwF 2011/41/8, że "Przepis art. 18 ust. 12 pkt 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi przewiduje - w razie niedotrzymania terminów do wniesienia opłaty za korzystanie z zezwolenia, o których mowa w art. 111 ust. 7 tej ustawy - bezwzględny obowiązek stwierdzenia przez organ wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych."
W świetle przytoczonego orzecznictwa sądów administracyjnych, rozwijającego i wyjaśniającego przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi normujące uchybienia terminu wniesienia opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, zarzuty podniesione w skardze należy uznać za bezzasadne.
Już dla porządku należy wskazać, że zarzut rażącego naruszenia określonego przepisu (w rozpatrywanej sprawie art. 18 ust. 12 pkt 5 oraz art.18 ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi) można skutecznie podnieść tylko wtedy, gdy między zaskarżoną decyzją a treścią tego przepisu występuje oczywista sprzeczność. W rozpatrywanej sprawie sprzeczność taka nie zachodzi, a z powołanego przepisu art. 18 ust. 12 pkt 5 w/w ustawy wynika wręcz bezwzględny obowiązek cofnięcia przez organ zezwalający zezwolenia. Nie jest przy tym istotna – jak już wskazano – ani przyczyna opóźnienia, ani jego rozmiary.
Sąd nie podziela również oceny skarżącego, że w rozpatrywanej sprawie sankcja administracyjna jest rażąco wysoka w stosunku do przewinienia, które miało formę niewielkiego opóźnienia. Jak wskazano wyżej, ustawa nie daje bowiem organowi możliwości miarkowania kary w zależności od wielkości opóźnienia, a decyzja wydawana jest w ramach uznania związanego ("12. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, wygasa w przypadku: 5) niedokonania opłaty w wysokości określonej w art. 111 ust. 2 i 5 w terminach, o których mowa w art. 111 ust. 7). W tym stanie rzeczy organ zezwalający nie mógł podjąć legalnie innej decyzji.
W tej sytuacji trudno też mówić – wobec jednoznacznego brzmienia wspomnianych przepisów ustawy – o naruszeniu art. 2 Konstytucji RP.
Nie można też, wobec przedstawionych wyżej argumentów, zgodzić się z zarzutem skarżącego, iż SKO w W. nie dołożyło starań celem wyjaśnienia, zbadania kwestii naruszenia prawa, stosując najbardziej rygorystyczny środek w postaci cofnięcia decyzji na sprzedaż alkoholi. Jak już wyżej wskazano, w rozpatrywanej sprawie nie mogła – na tle obowiązującego stanu prawnego – zapaść decyzja o innej treści.
Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło