VI SA/Wa 62/15
WyrokWSA w Warszawie2015-05-25
Skład orzekający: Urszula Wilk, Aneta Lemiesz, Andrzej Wieczorek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Rada Miasta Stołecznego Warszawy, ustalając stawki opłat za zajęcie pasa drogowego, przekroczyła upoważnienie ustawowe zawarte w art. 40 ust. 8 w zw. z art. 40 ust. 9 ustawy o drogach publicznych, różnicując stawki opłat na podstawie kryteriów innych niż wskazane w ustawie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Rada Miasta Stołecznego Warszawy działała w granicach upoważnienia ustawowego, ustalając stawki opłat za zajęcie pasa drogowego. Różnicowanie stawek opłat, w tym ze względu na rodzaj urządzenia lub treść reklamy, jest dopuszczalne na gruncie art. 40 ust. 8 i 9 ustawy o drogach publicznych, o ile nie narusza to zasady równości wobec prawa i nie ma charakteru dyskryminującego. Sąd powołał się na orzecznictwo NSA potwierdzające dopuszczalność takiego zróżnicowania, uznając, że nie stanowi ono naruszenia przepisów prawa.Stan faktyczny
Skarżąca spółka T. Sp. z o.o. wniosła skargę na uchwałę Rady Miasta Stołecznego Warszawy z 2004 r. ustalającą stawki opłat za zajęcie pasa drogowego. Zarzuciła naruszenie art. 40 ust. 8 w zw. z art. 40 ust. 9 ustawy o drogach publicznych oraz art. 94 Konstytucji RP, wskazując, że uchwała różnicuje opłaty na podstawie niedozwolonych kryteriów, takich jak rodzaj reklamy, podmiot umieszczający reklamę czy treść reklamy. Skarżąca podnosiła, że uchwała narusza jej interes prawny i stanowi podstawę do wymierzenia kary pieniężnej. Organ w odpowiedzi na skargę argumentował, że stawki zostały ustalone zgodnie z przepisami ustawy, a różnicowanie opłat jest dopuszczalne.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant ref. staż. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2015 r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego oddala skargę
Rada Miasta Stołecznego Warszawy uchwałą nr XXXI/666/2004 z 27 maja 2004 r., wydaną na podstawie art. 40 ust. 8 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 260 ze zm.; dalej u.d.p.), ustaliła wysokość stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg publicznych na obszarze m.st. Warszawy, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych. Uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego z 2004 r., nr 148, poz. 3717 ze zm..
Pismem z [...] października 2014 r., T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej skarżąca/spółka) wezwała Radę Miasta Stołecznego Warszawy do usunięcia naruszenia prawa, poprzez uchylenie § 4 ust. 1 ww. uchwały z mocą wsteczną od dnia wejścia w życie ww. aktu.
Wezwanie okazało się bezskuteczne.
Pismem z [...] listopada 2014 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą uchwałę w części dotyczącej § 4 ust. 1 uchwały, zarzucając naruszenie przepisów art. 40 ust. 8 w zw. z art. 40 ust. 9 u.d.p. a w konsekwencji również art. 94 Konstytucji RP. Oprócz powołania się na przesłanki materialne naruszenia prawa, skarżąca podnosiła również, że zaskarżona uchwała narusza jej interes prawny, bowiem uniemożliwia jej zajęcie pasa drogowego w zamian za uiszczenie zgodnej z prawem opłaty, a drugą okolicznością świadczącą o naruszenia jej interesu prawnego jest fakt, że uchwała stanowi podstawę wydania przez Prezydenta W. decyzji z [...] sierpnia 2014 r. znak [...] wymierzającej karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego.
Zdaniem skarżącej, zróżnicowanie stawek opłat za zajęcie pasa drogowego może być uzasadnione wyłącznie okolicznościami wymienionymi w art. 40 ust. 9 u.d.p. W związku z nieumieszczeniem w ww. przepisie kryterium rodzaju reklamy, podmiotu umieszczającego reklamę lub treści reklamy, czynniki te nie mogą uzasadniać różnicowania opłat. W ocenie strony, przedmiotowa uchwała różnicuje opłaty za zajęcie pasa drogowego ze względu na wskazane wyżej niedozwolone kryteria. Podnosi, że naruszenie upoważnienia ustawowego dotyczy nie tylko reklam, ale także obiektów budowlanych. Wskazuje, na listę dostrzeżonych naruszeń zawartych w załączniku nr 3 do uchwały:
a. poz. 2 i 3 - różnicowanie ze względu na sposób wykorzystania obiektu - odrębna opłata dla kiosków i pawilonów handlowych, usługowych, wystawowych ekspozycyjnych i obiektów związanych z ich obsługą,
b. poz. 4 - różnicowanie ze względu na sposób wykorzystania obiektu - odrębna opłata dla obiektów, w których zlokalizowane są ośrodki gier, punkty przyjmowania zakładów wzajemnych w zakresie bukmacherstwa, salony gier na automatach lub punkty gry na automatach o niskich wygranych,
c. poz. 12 - różnicowanie ze względu na sposób wykorzystania obiektu - odrębna opłata dla obiektów budowlanych, w których prowadzona jest działalność kulturalna, oraz użytkowanych na cele pomocy społecznej,
d. poz. i 9 - różnicowanie ze względu na rodzaj reklamy - odrębna opłata za reklamy ciemne (nieoświetlane, niepodświetlane),
e. poz. 26 - różnicowanie ze względu na treść reklamy - odrębna opłata za reklamy stanowiące dekoracje, umieszczane w związku z obchodami Świąt Wielkanocnych, Bożego Narodzenia i Nowego Roku,
f. poz. 30 - różnicowanie ze względu na treść reklamy - odrębna opłata za reklamy o treści propagującej bezpieczeństwo na drodze,
g. poz. 31 - różnicowanie ze względu na treść reklamy - odrębna opłata za reklamy na remontowanych obiektach zabytkowych zawierające informacje o sponsorowaniu (finansowaniu) odbywającego się remontu, umieszczane wyłącznie na czas jego trwania.
Zdaniem skarżącej, dokonanie opisanego wyżej zróżnicowania opłat wykracza poza upoważnienie ustawowe określone w art 40 ust. 8 w zw. z art. 40 ust. 9 u.d.p. Z tej przyczyny, przedmiotowa uchwała, jest w części dotyczącej § 4 ust. 1 nieważna, na podstawie art. 91 ust. 1 zd. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.; dalej u.s.g.). Jednocześnie wskazuje, że niemożliwe jest uznanie, iż o nieważności § 4 ust. 1 uchwały można mówić tylko w części, tj. w odniesieniu do zakwestionowanych wyżej pozycji. Wynika to z faktu, że dokonanie niedopuszczalnego rozróżnienia rzutuje na całość regulacji w sprawie opłat. Błędne wyróżnienie choćby jednej odrębnej stawki ze względu na niedozwolone kryterium, skutkuje wadliwością także wszystkich pozostałych stawek. Dla przykładu wskazuje, że umieszczenie w załączniku pozycji 30, tj. wprowadzenie stawki opłaty za reklamy o treści propagującej bezpieczeństwo na drodze, powoduje, że także wszystkie inne stawki są zróżnicowane ze względu na swoją treść. Są to bowiem stawki za reklamy o treści innej niż propagująca bezpieczeństwo na drodze. Ponadto podniosi, że wprowadzenie przez Radę Miasta Stołecznego Warszawy niedozwolonych kryteriów różnicowania stawek opłat w zasadzie uniemożliwia stosowanie uchwały w niektórych przypadkach.
Wobec powyższego wnosi, o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w zaskarżonej części oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ na wstępie wskazuje, iż przedmiotowa uchwała nie została wyeliminowana z obiegu prawnego w trybie rozstrzygnięcia nadzorczego.
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazuje, iż skarżąca korzystała już z możliwości zajęcia pasa drogowego na cele reklamowe, o czym świadczy decyzja z [...] listopada 2013 r. Nr [...] wydająca zgodę na umieszczenie reklamy i wyznaczająca stosowną opłatę. Strona nie kwestionowała podstaw prawnych tej decyzji. Zdaniem organu, w sytuacji kiedy organ wydał decyzję z [...] sierpnia 2014 r. znak [...] wymierzającą karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego bez wymaganej zgody, strona wniosła odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego i równocześnie złożyła skargę w niniejszej sprawie. Strona zajmowała pas drogowy w celu umieszczenia w nim reklam podświetlanych (podświetlany baner reklamowy). W ocenie organu, ten rodzaj zajęcia oraz rodzaj urządzenia umieszczonego w pasie drogowym odpowiada pozycji 18 pkt b oraz c załącznika nr 3 do zaskarżonej uchwały, zawierającego stosowne stawki opłat. Stawki te zostały ustalone zgodnie z przepisami art. 40 ust. 6 u.d.p., które jako jeden z czynników je kształtujących, wskazują m.in. powierzchnię reklamy, a także w oparciu o przepisy art. 40 ust. 9 u.d.p., które w pkt 4 i 5 wskazują czynniki, które uwzględnia się przy wyznaczaniu stawek za zajęcie pasa drogowego. Zdaniem organu, nie budzi żadnej wątpliwości, że stawki za zajęcie pasa drogowego w zakresie rodzaju zajęcia oraz rodzaju urządzenia umieszczonego przez stronę w pasie drogowym zostały ustalone zaskarżoną uchwałą w sposób zgodny z wyżej powołanymi przepisami ustawy. Rodzaj zajęcia to w tym przypadku umieszczenie w pasie drogowym reklamy, a rodzaj urządzenia, to podświetlany baner reklamowy, czyli urządzenie mieszczące się w grupie wskazanej w poz. 18 załącznika nr 3 uchwały, w odróżnieniu od grup wskazanych w poz. 19 i 20 oraz nie wyszczególnionych w dalszych pozycjach. W sytuacji m.st. Warszawy, Rada Miasta podjęła uchwałę uznając, że jest kompetentna do ustalenia stawek zarówno w odniesieniu do zajmowanej powierzchni pasa drogowego, jak i w przypadku reklam, w odniesieniu do powierzchni reklamy zgodnie z art. 40 ust. 6 ustawy. Organ uznał, że celem ustawodawcy było uregulowanie kwestii stanowienia prawa w zakresie zajęcia pasa drogowego w sposób jednolity, zakładając, że nie ma żadnych przesłanek merytorycznych, celowych i logicznych, aby różnicować sposób stanowienia tego prawa w zależności od przyjęcia danego czynnika kształtującego stawki, w tym przypadku zajętej pod reklamę powierzchni pasa drogi, czy też samej powierzchni reklamowej.
Zdaniem organu, powołującego się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 216/13, dopuszczalne jest różnicowanie stawek za umieszczanie w pasie drogowym urządzeń tego samego rodzaju: "ustalając stawki opłat za zajęcie 1 m2 pasa drogowego na zasadzie art. 40 ust. 8 i 9 u.d.p. i przyjmując preferencje dla np. urządzeń inwestycji celu publicznego, nie musi tych preferencji stosować wobec wszystkich tego rodzaju urządzeń, bowiem inwestycje celu publicznego stanowią tylko wspólny mianownik różnych urządzeń, o których mowa w art. 40 ust. 9 pkt 5 u.d.p. (wyrok NSA z 16 maja 2012 r. sygn. akt: II GSK 548/11 LEX nr 1217638). W ocenie organu, wprowadzenie różnych stawek za zajęcie pasa drogowego, dla różnych urządzeń infrastruktury technicznej, nie może być traktowane jako naruszenie art. 32 Konstytucji RP".
W jego ocenie, dopuszczalne jest różnicowanie stawek opłat za zajęcie pasa drogowego przez urządzenia tego samego rodzaju z uwagi na realizację różnych celów, np. inwestycji celu publicznego. Logicznym więc jest, że nie ma również przeciwwskazań do tego, aby realizując politykę społeczną, taką jak np. bezpieczeństwo na drodze, ograniczanie hazardu itd., różnicować stawki dla tego samego rodzaju urządzeń kierując się zamiarem osiągnięcia określonego celu społecznego, czy publicznego. Istotnym jest tylko, aby zachować stosowne proporcje i wagi, jak to ujął Naczelny Sąd Administracyjny w wyżej cytowanym orzeczeniu.
Organ wnosił o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest uchwała nr XXXI/666/2004 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z 27 maja 2004 roku, ustalająca wysokość stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg publicznych na obszarze m.st. Warszawy, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych.
W myśl art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Wprowadzając sankcję nieważności jako następstwo naruszenia przepisu prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa. Przyjmuje się jednak, że podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały stanowią takie naruszenia prawa, które mieszczą się w kategorii rażących naruszeń, np. w razie podjęcia uchwały przez organ niewłaściwy, braku podstawy prawnej do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwego zastosowania przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenia procedury jej uchwalania.
Rozpoznając przedmiotową skargę Sąd w pierwszej kolejności ustalił, że skarżąca spółka spełniła określony w art. 101 ust. 1 u.s.g. wymóg wezwania organu podejmującego uchwałę do usunięcia naruszenia prawa (wezwanie z dnia [...] października 2014 r.). Przypomnieć należy, że stosownie do treści art. 101 ust. 1 u.s.g. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Strona skarżąca nie otrzymała odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa i wniosła skargę w terminie wynikającym z treści art. 53 § 2 p.p.s.a.
Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi ustalenie, czy Rada Miasta Stołecznego Warszawy podejmując zaskarżoną uchwałę w sprawie opłat za zajęcie pasa drogowego przekroczyła delegację ustawową i określiła wysokość stawek oraz metodę ich obliczania w sposób sprzeczny z ustawą o drogach publicznych. Stosownie do treści art. 40 ust. 1 u.d.p. zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydawanego w drodze decyzji. Zezwolenie to dotyczy m.in. umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego (ust. 2 pkt 2). Natomiast zgodnie z przepisem art. 40 ust. 3 ustawy, za zajęcie pasa drogowego pobiera się opłatę, przy czym stosownie do treści art. 40 ust. 5 ustawy za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, opłatę tę ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy urządzenia i stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego pobieranej za każdy rok umieszczenia urządzenia w pasie drogowym (...).
Materialnoprawną podstawę wydania przez Radę Miasta Stołecznego Warszawy zaskarżonej uchwały stanowił przepis art. 40 ust. 8 ustawy, w myśl którego organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, ustala dla dróg, których zarządcą jest jednostka samorządu terytorialnego, wysokość stawek opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego, z tym że stawki opłaty, o których mowa w ust. 4 i 6, nie mogą przekroczyć 10 złotych za jeden dzień zajmowania pasa drogowego, a stawka opłaty, o której mowa w ust. 5, nie może przekroczyć 200 złotych.
Rada Miasta podjęła uchwałę słusznie uznając, że jest kompetentna do ustalenia stawek zarówno w odniesieniu do zajmowanej powierzchni pasa drogowego, jak i w przypadku reklam, w odniesieniu do powierzchni reklamy zgodnie z art. 40 ust. 6 ustawy. Zasadnie organ, uznaje, że celem ustawodawcy było uregulowanie kwestii stanowienia prawa w zakresie zajęcia pasa drogowego w sposób jednolity, zakładając, że nie ma żadnych przesłanek merytorycznych, celowych i logicznych, aby różnicować sposób stanowienia tego prawa w zależności od przyjęcia danego czynnika kształtującego stawki, w tym przypadku zajętej pod reklamę powierzchni pasa drogi, czy też samej powierzchni reklamowej.
Organ zasadnie powołuje się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 216/13, wskazującego że dopuszczalne jest różnicowanie stawek za umieszczanie w pasie drogowym urządzeń tego samego rodzaju: "ustalając stawki opłat za zajęcie 1 m2 pasa drogowego na zasadzie art. 40 ust. 8 i 9 u.d.p. i przyjmując preferencje dla np. urządzeń inwestycji celu publicznego, nie musi tych preferencji stosować wobec wszystkich tego rodzaju urządzeń, bowiem inwestycje celu publicznego stanowią tylko wspólny mianownik różnych urządzeń, o których mowa w art. 40 ust. 9 pkt 5 u.d.p. (wyrok NSA z 16 maja 2012 r., sygn. akt: II GSK 548/11, LEX nr 1217638). W ocenie Sądu, wprowadzenie różnych stawek za zajęcie pasa drogowego, dla różnych urządzeń infrastruktury technicznej, nie może być traktowane jako naruszenie art. 32 Konstytucji RP. Słusznie zauważono, że Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie wskazywał, że odstępstwa od zasady równości wobec prawa są dopuszczalne, jeśli spełniają trzy warunki:
- po pierwsze są relewantne, tj. racjonalnie uzasadnione;
- po drugie są proporcjonalne, a więc waga interesu, jakiemu służy zróżnicowanie musi pozostawać w odpowiedniej proporcji do wagi interesów podmiotów, które zostaną naruszone;
- po trzecie pozostają w związku z innymi wartościami, zasadami czy normami konstytucyjnym, uzasadniającymi różne traktowanie podmiotem podobnych.
Z powyższego wynika, że dopuszczalne jest różnicowanie stawek opłat za zajęcie pasa drogowego przez urządzenia tego samego rodzaju z uwagi na realizację różnych celów, np. inwestycji celu publicznego. Możliwość różnicowania stawek opłat ze względu na treść reklamy potwierdza też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 sierpnia 2008 r., sygn. akt II GSK 151/08, w którym wskazano m.in.:, że "za możliwością różnicowania wysokości opłat za zajęcie pasa drogowego przemawia nie tylko brak wyraźnego przepisu w ustawie o drogach publicznych, który zawierałby taki zakaz, ale także przepis art. 40 ust. 9 pkt 5 u.d.p. W przepisie art. 40 ust. 9 pkt 5 u.d.p. nie ma więc przeszkód dla ustalenia w § 1 pkt 3 lit d wspomnianej uchwały preferencyjnej opłaty za umieszczenie w pasie drogowym nad lub na obiekcie, w którym prowadzona jest działalność gospodarcza, reklamy zawierającej wyłącznie informację o prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej".
Rada Miasta Stołecznego Warszawy zróżnicowała stawki opłat za zajęcie pasa drogowego według kryteriów określonych w art. 40 ust. 8 u.d.p., nie naruszając przepisów obowiązującego prawa; w szczególności nie naruszając ustawy o drogach publicznych, Konstytucji czy przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Rada działała w granicach upoważnienia ustawowego. Rada jest upoważniona, do określenia wysokości stawek opłaty. Może to czynić z uwzględnieniem możliwości różnicowania ich wysokości na podstawie art. 40 ust. 2 i 9 oraz w granicach maksymalnej wysokości wskazanej w art. 40 ust. 8 u.d.p.. Należy podkreślić, że ustawodawca, delegując organom samorządu terytorialnego uprawnienie do określenia wysokości stawek opłaty za zajęcie pasa drogowego, ograniczył swobodę realizacji tegoż uprawnienia jedynie poprzez określenie maksymalnej wysokości stawek tej opłaty. Przepis art. 40 ust. 8 u.d.p. określa bowiem maksymalne wysokości, których wysokość stawki opłaty ustalonej przez Radę za zajęcie pasa drogowego nie może przekroczyć. Oznacza to, że gdyby określenie stawki opłaty w uchwale nastąpiło z przekroczeniem ustawowych kwot to wówczas stanowiłoby to naruszenie przepisów ustawy o drogach publicznych. Za możliwością różnicowania wysokości opłat za zajęcie pasa drogowego przemawia także brak wyraźnego przepisu w ustawie o drogach publicznych, który zawierałby taki zakaz, a przepis art. 40 ust. 9 pkt 5 u.d.p. dopuszcza możliwość wprowadzenia preferencji. W przedmiotowej sprawie preferencja ta, nie ma charakteru dyskryminującego i nie narusza zasady równości (§ 3 ust. 1 pkt 3 uchwały). Tym samym ustawodawca pozostawił do uznania właściwego organu według jakiego kryterium organ ten dokona wyodrębnienia różnego rodzaju urządzeń, uzależniając jednocześnie od tego wysokość poszczególnych stawek opłaty za ich umieszczenie w pasie drogowym drogi publicznej. Możliwość różnicowania stawek opłat na podstawie art. 40 ust. 8 i 9 u.d.p. nie jest kwestionowana w orzecznictwie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 sierpnia 2008 r., sygn. akt II GSK 151/08, LEX nr 534818).
Należy także zauważyć, że analiza treści art. 40 ustawy prowadzi do wniosku, że pojęcie "urządzenia", jakim ustawodawca posługuje się w art. 40 ustawy, obejmuje wszystkie urządzenia infrastruktury technicznej, gdyż tylko takich urządzeń dotyczy określony w ust. 2 pkt 2 tego przepisu wymóg uzyskania zezwolenia. Do tej kategorii urządzeń odnosi się zatem także kompetencja różnicowania stawek opłat. W przepisie art. 40 ust. 9 pkt 5 ustawy, dopuszczającym na różnicowanie stawek opłat ze względu na rodzaj urządzenia mieszczącego się w pasie drogowym, ustawodawca nie sprecyzował kryterium, które powinna stosować rada gminy dokonując podziału na rodzaje urządzeń. Nie narzucił zatem organom stanowiącym gmin sposobu różnicowania stawek w odniesieniu do konkretnych rodzajów urządzeń, pozostawiając im możliwość samodzielnego dokonania wyboru w zakresie określenia metody wyodrębnienia rodzaju urządzeń. W tych okolicznościach przyjąć należy, że w zależności od uznania organu możliwe jest zastosowanie rozmaitych preferencji. Kryterium, jakie przyjęto w zaskarżonej uchwale, pozwalające na wyróżnienie wśród urządzeń infrastruktury technicznej takich ich rodzajów jak wodociągowe, kanalizacji sanitarnej oraz inne, jest podziałem czytelnym. Tego rodzaju zróżnicowanie pod względem asortymentu mediów przesyłanych tymi urządzeniami, w ocenie Sądu, jest dopuszczalne na tle omawianych przepisów ustawy.
Nie zróżnicowano stawek według kryterium podmiotowego lub według przedmiotu prowadzonej działalności, co wiązałoby się z dyskryminowaniem podmiotów w życiu gospodarczym w świetle ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.). Przyjęty w zaskarżonej uchwale podział nie prowadzi do zróżnicowania podmiotów operujących tymi samymi urządzeniami. Różnicowanie wysokości opłat za zajęcie pasa drogowego, dokonane w zaskarżonej uchwale nie ma także dyskryminującego charakteru w świetle art. 32 Konstytucji RP. Wynikająca z tego przepisu konstytucyjna zasada równości oparta jest na pojęciu równości jako przynależności danych podmiotów do tej samej klasy, wyróżnionej z punktu widzenia cechy uznanej za prawnie doniosłą (relewantną) i nie jest tożsama z pojęciem identyczności. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie wskazywał, iż równość wobec prawa oznacza, że wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Nie wyklucza to jednak nierównego traktowania podmiotów, które ze względu na tę cechę relewantną podobne nie są. Odstępstwo od omawianej zasady zachodzi wówczas, gdy określona norma prawna traktuje odmiennie adresatów, którzy odznaczają się określoną cechą wspólną. Odstępstwo takie nie jest tożsame z naruszeniem art. 32 Konstytucji. Niezbędna staje się wówczas ocena przyjętego kryterium zróżnicowania. Równość wobec prawa to także zasadność wybrania takiego, a nie innego kryterium różnicowania podmiotów prawa (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 1998 r., U 17/97, OTK 1998 Nr 3, poz. 34).
W wyroku z 20 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 511/13 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że urządzenia wodociągowe, kanalizacyjne i gazowe są różnymi urządzeniami infrastruktury technicznej, a nie jednorodzajowymi i mogą zostać ustalone stawki opłat za zajęcie pasa drogowego opisywanymi urządzeniami, które będą się różniły w zależności od rodzaju urządzenia. Nie zostaną przy tym naruszone zasady dotyczące realizacji zadań publicznych przez gminę (art. 2 ust. 1 u.s.g.) i zaspokajania potrzeb zbiorowych wspólnoty (art. 7 ust. 1 pkt 3 u.s.g.) (publ. Baza orzeczeń CBOIS).
Z kolei w wyroku z 8 kwietnia 2014 r. sygn. akt II GSK 495/13 (publ. Baza orzeczeń CBOIS) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który Sąd orzekający popiera, że ustawodawca chcąc uczynić art. 40 ust. 9 u.d.p., przepisem zawierającym elementy konstrukcyjne podatku, nie posłużyłby się określeniem "uwzględnia" lecz jednoznacznym określeniem, wskazującym na "ulgę".
Wobec powyższego uznać należy, że określenie w zaskarżonej uchwale stawki za zajecie pasa drogowego w celu umieszczenia w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej nie związanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego nie stanowi naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych jak również ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W tym zakresie Sąd nie podzielił stanowiska strony skarżącej i uznał, że zapisy § 4 ust. 1 zaskarżonej uchwały są zgodne z obowiązującym prawem.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło