VI SA/Wa 868/12
WyrokWSA w Warszawie2012-08-28
Skład orzekający: Danuta Szydłowska, Pamela Kuraś-Dębecka, Magdalena Maliszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, która opłacała podatek dochodowy w formie karty podatkowej i pobierała świadczenie emerytalne, podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 28 kwietnia 2010 r., mimo braku powiadomienia o konieczności opłacania składek?Ratio decidendi
Sąd uznał, że prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej od momentu wpisu do ewidencji do momentu jej wykreślenia lub zawieszenia wiąże się z obowiązkiem podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, niezależnie od tego, czy uzyskiwano z niej przychody. Fakt opłacania podatku w formie karty podatkowej i pobierania emerytury nie zwalniał z obowiązku ubezpieczenia, a jedynie mógł wpływać na sposób naliczania i opłacania składek, co leży w kompetencji ZUS, a nie NFZ.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa NFZ utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji stwierdzającą, że B. Ł. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 28 kwietnia 2010 r. Skarżący zarzucił wydanie decyzji na podstawie fałszywych informacji, sprzeczność z wcześniejszymi decyzjami ZUS i brak powiadomienia o konieczności płacenia składek. Skarżący wskazał, że zawsze był ubezpieczony zdrowotnie, a działalność gospodarczą prowadził sporadycznie, opłacając kartę podatkową.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi B. L. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 ze zm.), oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania B. Ł., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2011 r. stwierdzającą, że w/w podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do 28 kwietnia 2010 r.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Prezes wyjaśnił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. wystąpił do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z wnioskiem o rozstrzygnięcie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia przez B. Ł. pozarolniczej działalności gospodarczej.
Organ odwoławczy wskazał, że w okresie objętym decyzją organu I instancji miały zastosowanie przepisy trzech kolejnych ustaw tj.: art. 8 pkt 1 lit. c i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r. (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.), art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, obowiązującej do dnia 30 września 2004 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 39 ze zm.), zgodnie z którymi obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi" a także art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c w/w ustawy, w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.
Organ wskazał również na treść art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, art. 12 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ a także art. 11 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym – stosownie do których obowiązek ubezpieczenia ww. osób powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie zaś z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, ze zm.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu, wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania wykonywania działalności.
W myśl art. 7 ust. 2 i art. 7e ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. z 1999 r., Nr 101, poz. 1178, ze zm.) przedsiębiorca będący osobą fizyczną mógł podjąć działalność po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej natomiast zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania działalności powoduje wykreślenie wpisu z ewidencji.
Prezes stwierdził, że zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej do dnia 20 września 2008 r. tj. do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz zmianie niektórych innych ustaw było stanem faktycznym, a nie prawnym, bowiem takiego stanu nie przewidywały ani przepisy ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej ani przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, ani też przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dopiero z dniem wejścia w życie art. 14a ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, przedsiębiorca nie zatrudniający pracowników mógł zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy.
Organ ustalił, że jak wynika z wpisu do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta miasta B. pod numerem [...], zainteresowany rozpoczął prowadzenie działalności z dniem 1 lipca 1991 r. Natomiast zawieszenie działalności nastąpiło z dniem 29 kwietnia 2010 r.
Prezes wyjaśnił także, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w Z. Inspektorat w T. G. przekazał, że B. Ł. z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej dokonał zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego na druku ZUS ZZA od dnia 1 stycznia 1999 r. oraz złożył za siebie deklaracje rozliczeniowe z zadeklarowanymi składkami na ubezpieczenie zdrowotne za okres od stycznia 1999 r. do kwietnia 2010 r. Ponadto w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 22 lutego 2002 r. był zgłoszony przez zakład pracy jako osoba, która na podstawie odrębnych przepisów lub układów zbiorowych pracy pobiera świadczenie socjalne wypłacane w czasie urlopu innego niż kolejowy, natomiast od dnia [...] lutego 2002 r. posiada uprawnienia do świadczenia emerytalnego.
Prezes wskazał, iż zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach obowiązującej od dnia 1 października 2004 r. - w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż z jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.
Odnosząc się do stanowiska odwołującego się Prezes stwierdził, iż zgodnie z art. 82 ust. 8 ustawy o świadczeniach oraz art. 24 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ - składka na ubezpieczenie zdrowotne nie jest opłacana przez osobę, której świadczenie emerytalne lub rentowe nie przekracza miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia (zgodnie z art. 22 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym - najniższego wynagrodzenia), od tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c (prowadzenie działalności gospodarczej), w przypadku, gdy osoba ta:
1) uzyskuje dodatkowe przychody z tego tytułu (z działalności gospodarczej)
w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 50% kwoty najniższej emerytury lub
2) opłaca podatek dochodowy w formie karty podatkowej.
Oznacza to, iż organem zobowiązanym do prawidłowego ustalenia wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne jest organ ubezpieczeń społecznych.
W konsekwencji Prezes uznał za prawidłowe ustalenia organu I instancji, że B. Ł. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w okresie wskazanym w decyzji.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, B. Ł., zwany dalej skarżącym, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym od czasu zgłoszenia do NFZ, co nastąpiło [...] kwietnia 2010 r., nie obciążanie składkami za lata, w których nie był powiadomiony o konieczności ich płacenia i nie był zgłoszony w NFZ z prowadzonej działalności gospodarczej oraz o nie obciążanie kosztami rzekomych zaległych składek za okres 11- poprzednich lat.
Skarżący zarzucił:
-wydanie decyzji na podstawie fałszywych informacji,
-sprzeczność z decyzją z dnia 16.10. 1998 r. wydaną przez ZUS,
- nieprawdziwe i błędne dane,
-brak wydania decyzji ZUS za okres 19 i 8 lat,
-brak powiadomienia prokuratury.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał m.in., iż pracował w górnictwie w latach 1 październik 1976 r. do [...] luty 2002 r. i pracodawca- K.P.R.G. w K. opłacał wszystkie składki ubezpieczenia społecznego i składki ubezpieczenia zdrowotnego. Po przejściu na emeryturę górniczą w dniu [...] lutego 2002 r. składki na ubezpieczenie zdrowotne pobiera z emerytury Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. Inspektorat w T. G.
Od 1 października 1976 r.- do nadal zawsze był ubezpieczony zdrowotnie w NFZ. Działalność gospodarczą - przewóz osób - TAXI prowadził sporadycznie od 1 lipca 1991 r. do 29 kwietnia 2010 r. - zawieszenie działalności do nadal. Działalność przynosiła straty, nie pokrywała opłaty karty podatkowej. Skarżący trzymywał ją jednak jako zabezpieczenie rodziny. Kartę podatkową opłacał swoją emeryturą. Nadmienił, że Urząd Skarbowy w T. G. nie miał zastrzeżeń do rozliczeń rocznych, jak również rozliczeń miesięcznych, gdzie rozliczał się kartą podatkową. Skarżący podkreślił, iż nie ma zaległości finansowych w US. Oświadczył także, że nigdy nie był powiadomiony przez ZUS o konieczności opłacania jakichkolwiek składek w tym składki na ubezpieczenie zdrowotne i dziwi go, że rzekome zaległości dotyczą 11 lat wstecz. Stwierdził, iż gdyby był powiadomiony przez ZUS o konieczności płacenia składki zdrowotnej, i miał podane: bank, nr konta, termin i kwotę, to zgodnie z obowiązującym prawem odliczyłby składkę zdrowotną od karty podatkowej i przelał środki pieniężne na podane konto. Oświadczył, że nie odliczał składki zdrowotnej z karty podatkowej zgodnie z art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych jak również z mocy art. 31 ust. 1 i ust. 5 Ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, jak również nie odliczał składki zdrowotnej z podatku dochodowego.
Dodał, iż dokumenty dostarczone przez ZUS są fałszywe, bo zostały pod groźbą finansową (5 000 zł) na nim wymuszone. Bezprawnie, bez żadnej decyzji ZUS.
W dniu [...] kwietnia 2010 r. został zmuszony pismem z ZUS do złożenia dokumentacji zgłoszeniowej do NFZ. Chociaż przepisy prawa nakazują złożenie jej z chwilą rozpoczęcia działalności gospodarczej, chyba, że się nie podlega pod to ubezpieczenie. Nakaz ZUS zgłoszenia wniosku do NFZ dopiero w kwietniu 2010 r., zdaniem skarżącego świadczy o tym, że nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w latach poprzednich, bo inaczej musiałby zgłosić wniosek z chwilą rozpoczęcia działalności gospodarczej to jest 1 lipiec 1991 r.
W dalszej części uzasadnienia skarżący wywodził, iż ZUS poświadcza nieprawdę i ponownie podkreślił, iż do fałszywego wyłudzenia zgłoszenia doszło w wyniku gróźb ZUS.
Skarżący zwrócił się do Sądu z pytaniami m.in. czy zgodne z prawem jest opłacanie składki za lata, za które nie jest się zarejestrowanym w NFZ, i to nie z własnej winy, dlaczego nie jest równo traktowany jak każdemu gwarantuje Konstytucja i informowany przez ZUS jak nakazuje prawo, czy działania ZUS i NFZ były zgodne z przepisami prawa obowiązującymi w Rzeczpospolitej Polskiej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jak również utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
W działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.
Na wstępie, mając na uwadze argumenty skarżącego zawarte w skardze, należy podkreślić, iż stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyń określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.
Podkreślenia wymaga również, iż stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności.
Bezspornym jest, iż w okresie objętym decyzją I instancji miały zastosowanie przepisy trzech kolejnych ustaw tj. art. 8 pkt 1 lit. c i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.), art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, które w związku z art. 8 ust. 6 pkt 1 i art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.) obejmujące obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych - od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania wykonywania takiej działalności a od dnia 20 września 2008 r., w brzmieniu: "osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej". Obowiązek ubezpieczenia powstaje i wygasa w terminach określonych w ustawie o ubezpieczeniach społecznych.
Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.), przedsiębiorca będący osobą fizyczną może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Natomiast stosownie do treści art. 7 e ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, który jest odpowiednikiem uchylonego z dnia 1 stycznia 2004 roku art. 88 e tej ustawy, zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę - osobę fizyczną- powoduje wykreślenie powyższego wpisu z ewidencji działalności gospodarczej.
Ustawodawca do pojęcia "prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej", o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. oraz art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nakazuje stosować pośrednio definicję pojęcia "prowadzenie działalności gospodarczej" zawartą w ustawach z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej oraz z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Na gruncie przepisów dotyczących ubezpieczenia zdrowotnego ustawodawca odwołuje się do art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowiącego, że za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się m.in. osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych.
W myśl art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze. zm.), przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo do Ewidencji Działalności Gospodarczej, natomiast w terminie 7 dni od dnia trwałego zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej, przedsiębiorca jest obowiązany złożyć wniosek o jej wykreślenie.
Należy wskazać, iż czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne. Nie jest przy tym istotne czy uzyskuje się z niej przychody- brak dochodu z działalności nie świadczy o nieprowadzeniu działalności gospodarczej oraz nie stanowi przesłanki do wyłączenia z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Działalność gospodarcza jest działalnością, z którą związana jest konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego. Jej istotą jest jej prowadzenie w sposób ciągły i zorganizowany, na własny rachunek i ryzyko.
Stanowisko to zostało zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2006 r. sygn. akt II GSK 140/06, w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "O ile bowiem celem prowadzenia wszelkiej działalności gospodarczej jest nastawienie się przedsiębiorcy na osiąganie zysku, o tyle niemożność jego wypracowania (spowodowana np. nieuzyskaniem przychodów) mieści się w ryzyku gospodarczym, które każdy podejmujący działalność gospodarczą ponosi. Twierdzenie zatem przez WSA w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż nieuzyskanie przez przedsiębiorcę przychodów powinno być traktowane na równi z nieprowadzeniem działalności gospodarczej, Sąd odwoławczy uważa za chybione."
Jak akcentował Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 marca 2006 r. wydanym w sprawie I UK 220/05, z określeniem przez samego przedsiębiorcę we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej daty podjęcia tej działalności wiąże się co najmniej domniemanie faktyczne (art. 231 k.p.c.), że działalność gospodarcza została podjęta w tej właśnie dacie. Podobne stanowisko zaprezentował również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 października 2006 r. w sprawie II GSK 179/06 stwierdzając, że zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Z tego powodu wpisowi nadawano zawsze charakter deklaratoryjny, a nie - konstytutywny. Nie kreował on również bytu prawnego przedsiębiorcy. Określanie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej wpisywanej do ewidencji powodowało istnienie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i była prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji.
Tak więc dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej znaczenie prawne ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz jego wykreślenie z tej ewidencji. Zarejestrowana działalność gospodarcza wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Ustanie obowiązku ubezpieczenia powoduje wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu. Faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej zgłoszone tylko w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych nie powoduje ustania podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 210/06, LEX nr 205585, lub też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1636/05, LEX nr 197465).
Pojęcie "zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej" zostało wprowadzone ustawą z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. nr 141 poz. 888). Zgodnie z art. 12 powołanej wyżej ustawy osoby prowadzące działalność gospodarczą w okresie zawieszenia jej wykonywania nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Według art. 1a pkt 1 ustawy z 1997 o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym ubezpieczenie zdrowotne zostało oparte w szczególności na zasadzie solidarności społecznej. Oznacza to, że zgodnie z art. 22 ust. 1 wymienionej ustawy (w brzmieniu noweli) jeżeli spełnione zostały przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia, o którym mowa w art. 8, z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne powinna być opłacana z każdego z tych tytułów odrębnie, z zastrzeżeniem ust. 3-7. Odpowiednikiem tego przepisu jest obecna regulacja w art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach zdrowotnych z 2004 r., który stanowi, iż w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Jak już wyżej wskazano w myśl art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach zdrowotnych obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.
Z załączonej do sprawy dokumentacji wynika, iż skarżący, na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta miasta B. pod numerem [...], rozpoczął prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej z dniem 1 lipca 1991 r. Natomiast z dniem [...] kwietnia 2010 r. nastąpiło zawieszenie działalności.
W toku postępowania administracyjnego jak również w skardze skarżący nie kwestionuje faktu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
A zatem skarżący od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej do dnia jej zawieszenia był objęty ubezpieczeniem zdrowotnym. W sprawie istotnym jest rozumienie dwóch pojęć: "podleganie" ubezpieczeniu zdrowotnemu i "objęcie" tym ubezpieczeniem. Jak wyraził to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lutego 2006 r. w sprawie I UK 227/05 - "podleganie" ubezpieczeniu zdrowotnemu związane z obowiązkiem opłacania składki wynika z "objęcia" ubezpieczeniem społecznym. W art. 8 ust. 1 ustawy z 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym wśród "objętych" ubezpieczeniem wymieniono osoby prowadzące działalność gospodarczą. W kontekście ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym i ustawy systemowej z dnia 13 października 1998 r. kategoria osób objętych ubezpieczeniem społecznym jest szersza niż podlegających temu ubezpieczeniu. Podleganie wynika z objęcia ubezpieczeniem ale jest kategorią węższą niż objęcie. Objęcie ubezpieczeniem to przynależność do określonej kategorii podmiotów w razie spełnienia ustawowych przesłanek. Podleganie natomiast oznacza przyznanie (na ogół z mocy ustawy, czasem tylko na wniosek) prawa powiązanego z nałożeniem obowiązku. W tym rozumieniu skarżący w okresie wskazanym w decyzji podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba objęta ubezpieczeniem społecznym, która prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą. Na gruncie obecnie obowiązujących przepisów według art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powiązany został nie z objęciem ubezpieczeniami społecznymi, a ze spełnieniem warunków do objęcia nimi, o czym stanowi m.in. lit. c) tego przepisu i ten warunek skarżący spełniał wykonując gospodarczą działalność pozarolniczą w okresie wskazanym w decyzji.
Podkreślić należy, iż co innego jest naliczenie i wysokość składek ubezpieczeniowych, a co innego fakt objęcia ubezpieczeniem. Obowiązek opłacania składek powstaje skutkiem podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez objęcie tym ubezpieczeniem ubezpieczonego, a ich wysokość określa właściwy terytorialnie dla ubezpieczonego Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Istotą kontrolowanych w niniejszej sprawie przez Sąd decyzji administracyjnych jest stwierdzenie, czy skarżący w okresie wskazanym w decyzji był objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego.
Jednocześnie można nadmienić, iż w myśl art. 82 ust. 8 ustawy o świadczeniach oraz art. 22 ust. 4 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (po znowelizowaniu) "Składka na ubezpieczenie zdrowotne nie jest opłacana od dodatkowych przychodów z działalności pozarolniczej przez osoby, których świadczenie emerytalne lub rentowe nie przekracza miesięcznie kwoty najniższego wynagrodzenia, w przypadku gdy osoby te:
1) uzyskują dodatkowe przychody z tej działalności w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 50% kwoty najniższej emerytury,
2) opłacają podatek dochodowy w formie karty podatkowej".
Jak zatem wynika z cytowanego przepisu emeryt lub rencista, uzyskujący przychody wskazane w punktach 1 i 2 ust. 4 art. 22, nie przestał być objęty ubezpieczeniem zdrowotnym, lecz mógł być zwolniony z obowiązku opłacania składki. W tej kwestii jednakże orzeka Zakład Ubezpieczeń Społecznych, gdyż w zakresie kompetencji Prezes NFZ leży jedynie ustalenie, czy skarżący był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Ustalenie tej okoliczności przez Fundusz jest kwestią niejako wstępną dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który dopiero po stwierdzeniu przez NFZ objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym ubezpieczonego może ustalać należną składkę i ewentualną jej wysokość. Zgodnie bowiem z art. 109 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.
Reasumując, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych osoba fizyczna prowadzi działalność od dnia jej zarejestrowania do dnia jej wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej bądź też, jak w niniejszej sprawie, do dnia zawieszenia działalności. W ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił okres podlegania przez skarżącego obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej.
W konsekwencji, w ocenie Sądu należy uznać, iż organy administracji prowadząc postępowanie nie naruszyły przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem podjęły wszelkie możliwe i niezbędne zarazem czynności celem pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w oparciu o zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy. Ponadto poprzez pełne - w ocenie Sądu - uzasadnienie faktyczne obu zaskarżonych decyzji organ nie naruszył normy postępowania administracyjnego wskazanej w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy.
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 53, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło