VI SA/Wa 917/19
WyrokWSA w Warszawie2019-09-17
Skład orzekający: Danuta Szydłowska, Aneta Lemiesz, Grzegorz Nowecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Sprawiedliwości prawidłowo odmówił powołania kandydata na stanowisko komornika sądowego, biorąc pod uwagę prowadzone przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne, mimo posiadania przez niego dłuższego stażu pracy i doświadczenia w zastępstwach komorniczych w porównaniu do wybranego kandydata?Ratio decidendi
Minister Sprawiedliwości prawidłowo odmówił powołania kandydata na stanowisko komornika sądowego, ponieważ wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec kandydata stanowiło istotną przesłankę negatywną, która mogła rzutować na jego nieposzlakowaną opinię, co jest wymogiem ustawowym. Pomimo dłuższego stażu pracy i doświadczenia skarżącego, organ miał prawo wybrać innego kandydata w ramach uznania administracyjnego, opierając się na całokształcie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym na rekomendacji samorządu komorniczego i braku ujawnionych negatywnych przesłanek wobec wybranego kandydata.Stan faktyczny
Skarżący J. K. zaskarżył decyzję Ministra Sprawiedliwości odmawiającą mu powołania na stanowisko komornika sądowego. Minister wybrał innego kandydata, M. M., argumentując to m.in. brakiem nieposzlakowanej opinii u J. K. z uwagi na toczące się postępowanie dyscyplinarne. Skarżący zarzucił pominięcie jego dłuższego stażu pracy, bogatszego doświadczenia w zastępstwach komorniczych oraz innych pozytywnych dowodów, a także błędną ocenę postępowania dyscyplinarnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant ref. staż. Patrycja Młynarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2019 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr. [...] Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 2018 r., nr. [...], w której powołano M. M. na stanowisko Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] po K. M. oraz odmówiono J. K. ("skarżący") powołania na stanowisko Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] po K. M.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 138 § 1 pkt 1, 2 i 3 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej jako "kpa"), art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz. U. z 2018 r. 771, dalej jako "uks"), w zw. z art. 289 uks oraz art. 10 i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1309, dalej jako "ukse").
Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie prawnym i okolicznościach faktycznych.
W Monitorze Polskim z dnia 11 stycznia 2018 r. ukazało się obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 grudnia 2017 r. o wolnym stanowisku komornika sądowego w rewirze przy Sądzie Rejonowym w [...] po K. M.
Wnioski o powołanie na ww. stanowisko w terminie złożyli M. M. oraz J. K.
Skarżący w 2008 r. ukończył wyższe studia prawnicze na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] z wynikiem dostatecznym, uzyskując tytuł magistra prawa. Po odbyciu aplikacji komorniczej, w dniach 22 marca i 30 marca 2011 r. zdał egzamin komorniczy. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] lipca 2011 r. został powołany na stanowisko asesora komorniczego. Od czerwca 2004 r. do września 2010 r. był zatrudniony w kancelarii Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w [...] na stanowisku pracownika biurowego i aplikanta komorniczego, w okresie od października 2010 r. do lipca 2013 r. w kancelarii Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] K. P. - jako aplikant i następnie asesor komorniczy, a od sierpnia 2013 r. pozostaje zatrudniony na stanowisku asesora komorniczego w kancelarii Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] J. J.
Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] lipca 2011 r. powołany został na stanowisko asesora komorniczego.
Skarżący przedłożył dokumenty potwierdzające dziewięciokrotne pełnienie przez niego obowiązków zastępcy komornika, spośród czego osiem zastępstw miało charakter krótkoterminowych sprawowanych w okresie: od 28 września 2011 r. do 12 października 2011 r., od 17 października 2011 r. do 7 listopada 2011 r., od 26 czerwca 2013 r. do 31 lipca 2013 r., od 3 września 2013 r. do 10 września 2013r., od 30 września 2013 r. do 11 października 2013 r. od 31 października 2013 r. do 6 listopada 2013 r., od 27 listopada 2013 r. do 2 grudnia 2013 r., od 23 grudnia 2013 r. do 7 stycznia 2014 r. pełnionych łącznie przez czas wynoszący 122 dni oraz jedno zastępstwo długoterminowe wyznaczone zarządzeniem nr.[...] Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] pełnione w okresie od dnia 8 stycznia 2014 r. do dnia 20 marca 2018 r.
J. K. zamieszkuje w [...].
Natomiast M. M. - w 2009 r. ukończył z wynikiem dostatecznym wyższe studia prawnicze na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...], uzyskując tytuł magistra prawa. Po odbyciu aplikacji komorniczej, złożył w dniach 1 i 2 kwietnia 2014 r. z wynikiem pozytywnym egzamin komorniczy.
W okresie od dnia 2 listopada 2011 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w kancelarii K. M. - Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...], początkowo na stanowisku pracownika biurowego, a następnie od dnia 1 lutego 2012 r. jako aplikant komorniczy.
Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. powołany został na stanowisko asesora komorniczego.
W okresie od dnia 16 czerwca 2014 r. do dnia 6 grudnia 2017 r. pozostawał zatrudniony na stanowisku asesora komorniczego w kancelarii komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] K. M.
Zarządzeniem Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. został wyznaczony, z datą od 7 grudnia 2017 r., zastępcą K. M. - Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...], w związku z wygaśnięciem powołania wyżej wymienionego na stanowisko komornika.
Kandydat ten przedłożył dokumenty potwierdzające pełnienie przez niego dwunastokrotnie funkcji zastępcy komornika, spośród czego jedenastokrotnie były to zastępstwa krótkoterminowe sprawowane w okresach: od 1 października 2017 r. do 31 grudnia 2017 r., od 30 maja 2016 r. do 17 czerwca 2016 r., od 30 maja 2016 r. do 17 czerwca 2016 r., od 1 lutego 2016 r. do 7 lutego 2016 r., od 13 lutego 2018 r. do 14 lutego 2018 r., od 8 lutego 2016 r. do 12 lutego 2016 r., od 23 listopada 2015 r. do 24 listopada 2015 r., od 28 września 2015 r. do 29 września 2015 r., od 14 sierpnia 2015 r. do 21 sierpnia 2015 r., od 25 maja 2015 r. do 31 maja 2015 r., od 25 marca 2015 r. do 28 marca 2015 r., przez czas wynoszący łącznie 148 dni oraz jedno zastępstwo długoterminowe wyznaczone zarządzeniem Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., które jest przez niego sprawowane od dnia 7 grudnia 2017 r.
Wnioskodawca zamieszkuje w [...].
Rada Izby Komorniczej w [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. pozytywnie zaopiniowała wniosek M. M. o powołanie na stanowisko Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...].
Przed wydaniem decyzji powiadomiono skarżącego na podstawie art. 10 kpa o końcowym etapie postępowania oraz o możliwości zajęcia stanowiska w sprawie.
Pismem z dnia 20 czerwca 2018 r. skarżący poparł swój wniosek o powołanie na stanowisko Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] po K. M., kwestionując jednocześnie opinię Rady Izby Komorniczej w [...] oraz wskazując, że posiada on duże umiejętności praktyczne, wiedzę w zakresie egzekucji sądowej oraz doświadczenie w zakresie prowadzonych postępowań egzekucyjnych.
Kandydat M. M. nie zajął w wyznaczonym terminie stanowiska w sprawie.
Decyzją z dnia [...] października 2018 r. Minister Sprawiedliwości odmówił powołania skarżącego na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] po K. M.
W uzasadnieniu Minister wskazał, że obydwaj kandydaci spełniali wymagania formalne wymienione w art. 10 ukse, jednak organ mógł wybrać tylko jednego z nich, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes stron postępowania.
Jak wskazał Minister obaj kandydaci uzyskali identyczną ocenę z przebiegu studiów (ocenę dostateczną) oraz zdali egzamin komorniczy z ogólnym wynikiem pozytywnym.
M. M. ukończył studia w 2009 r. i zdał egzamin komorniczy w 2014 r., natomiast skarżący J. K. ukończył studia w 2008 r. i zdał egzamin komorniczy w 2011 r. Powyżej wskazane różnice w czasie - zdaniem organu - powodują, że oceny ze studiów i egzaminu komorniczego stanowią wymierne kryterium wiedzy kandydatów jedynie w dniu ich przeprowadzenia. Oceny te nie odzwierciedlają w sposób wyłączny i najistotniejszy faktycznego przygotowania do wykonywania zawodu komornika sądowego.
Biorąc pod uwagę powyższe organ uznał, że niezbędnym jest poddanie stosownej ocenie posiadania przez wnioskodawców innych warunków niezbędnych do powołania na stanowisko komornika sądowego. Jednym z taki warunków zdaniem organu jest posiadanie nieposzlakowanej opinii.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w stosunku do wnioskodawcy J. K., Rzecznik Dyscyplinarny przy Krajowej Radzie Komorniczej w [...] skierował do Komisji Dyscyplinarnej przy Krajowej Radzie Komorniczej w sprawie o sygn. [...] wniosek o ukaranie ww. kandydata za popełniony delikt dyscyplinarny. Delikt ten w ocenie Rzecznika Dyscyplinarnego miał polegać na tym, iż J. K. pełniąc funkcję zastępcy Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] J. J. dopuścił się rażącego naruszenia prawa polegającego na dokonywaniu w toku prowadzonych postępowań egzekucyjnych zajęć ruchomości dłużników wyłącznie w formie skierowanego do dłużników pisma, z pominięciem przeprowadzania czynności terenowych i sprawdzania, czy zajmowane ruchomości znajdują się w władaniu dłużnika. Takie zachowanie kwalifikowane zostało przez Rzecznika Dyscyplinarnego jako przewinienie dyscyplinarne z art. 71 pkt. 2 u.k.s.e.
Jak podał organ, dodatkowo, wobec skarżącego na skutek złożonego przez Radę Izby Komorniczej w [...] zawiadomienia, Rzecznik Dyscyplinarny przy Krajowej Radzie Komorniczej wszczął dochodzenie pod sygn. [...] w sprawie możliwości popełnienia przewinienia dyscyplinarnego polegającego na rażącym naruszeniu przepisu art. 20 ust. 1 ukse poprzez wystosowanie w toku postępowań egzekucyjnych o sygn. akt [...], [...], [...], wbrew obowiązkowi zachowania tajemnicy zawodowej, do osoby nie będącej uczestnikiem tych postępowań, pism zawierających informacje chronione.
Dochodzenie prowadzone w niniejszej sprawie zostało zakończone wniesieniem przeciwko skarżącemu wniosku o ukaranie.
Z uwagi na podobne charakterystyki obu kandydatów w zakresie przebiegu studiów, w opinii organu znaczenia nabiera ocena posiadanego przez nich doświadczenia zawodowego. Zdaniem organu, doświadczenie zawodowe związane z pracą w kancelarii komorniczej, szczególnie na stanowisku asesora komorniczego oraz pełnienia funkcji zastępcy komornika, stanowi ważne kryterium dokonywanej w realiach niniejszej sprawy oceny kandydatów. Porównując ich doświadczenie zawodowe, organ stwierdził, że dłuższy, bo wynoszący czternaście lat staż pracy w kancelarii komorniczej posiada J. K., w tym też okresie mieści się jego siedmioletnie doświadczenie zawodowe na stanowisku asesora komorniczego. Doświadczenie M. M. w pracy w kancelarii komorniczej wynosi osiem lat, a na stanowisku asesora komorniczego cztery lata.
Organ analizując całość zebranego materiału podniósł, że zarówno J. K. i M. M. w trakcie swojej pracy jako asesorzy komorniczy, jak i w okresach pełnionych zastępstw komorników, zdobyli odpowiednie doświadczenie zawodowe przygotowujące ich do samodzielnego wykonywania funkcji komornika sądowego.
Przedmiotem oceny organu była również opinia samorządu komorniczego, jako dowód w sprawie. Rada Izby Komorniczej ze względu na okoliczność samodzielnego prowadzenia przez M. M. - jako zastępca komornika - kancelarii komorniczej po K. M. zarekomendowała do powołania na stanowisko Komornika Sądowego wymienionego kandydata.
Po przeanalizowaniu całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Minister Sprawiedliwości, podzielając ocenę Rady Izby Komorniczej w [...] uznał, że lepszym kandydatem na stanowisko Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] po K. M. jest M. M.
Dokonując takiego wyboru, organ wziął pod uwagę okoliczność, iż kandydat ten w sposób najpełniejszy wypełnia warunki wskazane w art. 10 ust. 1 ukse.
Całościowa ocena wszystkich posiadanych przez M. M. kwalifikacji i przedłożonych przez niego opinii uzasadnia zdaniem organu wybór tej właśnie osoby do powołania na stanowisko Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]. Posiadane przez niego odpowiedniego doświadczenia zawodowego na stanowisku asesora komorniczego, w tym pełnienie od dnia 7 grudnia 2017 r. funkcji zastępcy poprzedniego komornika, umożliwi kontynuowanie prowadzonej w niniejszej kancelarii komorniczej działalności egzekucyjnej, bez jakiekolwiek negatywnego wpływu na tok prowadzonych postępowań.
Natomiast w stosunku do osoby kandydata J. K. zdaniem organu, istnieją wątpliwości, które znacząco podważają przyjęcie, iż wnioskodawca ten posiada nieposzlakowaną opinie, stanowiącą jeden z najważniejszych wymogów ustawowych wskazanych w art. 10 ust. 1 ukse, a tym samym może zostać powołany na stanowisko komornika sądowego.
Pismem z dnia 29 października 2018 r. skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją.
Organ rozpoznając ponownie sprawę, potwierdził, iż organ I instancji właściwie porównał posiadaną przez strony postępowania wiedzę prawniczą a także doświadczenie zawodowe, nie pominął również dołączonych do wniosku dokumentów potwierdzających pełnienie krótkoterminowych obowiązków zastępcy komornika sądowego.
Strony w trakcie całego postępowania mogły wypowiadać się co do złożonych wniosków i zgromadzonego materiału dowodowego, a także okoliczność mających wpływ na jego przebieg. Organ prowadząc postępowanie stosownie do treści art. 10 kpa przed wdaniem decyzji w sprawie, powiadomił strony o końcowym etapie postępowania oraz o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
J. K. poparł swój wniosek o powołanie na stanowisko Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] po K. M. oraz zakwestionował opinię Rady Izby Komorniczej w [...] podnosząc argumenty wskazujące na posiadane przez siebie duże umiejętności praktyczne, wiedzę w zakresie egzekucji sądowej oraz doświadczenie z zakresie prowadzonych postępowań egzekucyjnych.
Organ zauważył, że przytoczone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy twierdzenia - oparte na "informacjach od komorników z izby [...]", "informacjach od byłych współpracowników" - dotyczące M. M. nie są poparte żadnymi dowodami, które by je uprawdopodobniały. Podejmując decyzję uznaniową organ obowiązany jest zbadać wszystkie elementy istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, bez względu na to, który z tych elementów może to rozstrzygnięcie determinować i wyciągnąć z tego badania odpowiednie wnioski.
Jak podnosi Minister Sprawiedliwości korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, iż organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Uznanie administracyjny definiowane jest jako przyznanie organowi w określonym stanie faktycznym pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji, pozwalającej na wybór jednego z prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięcia - takiego, który organ uważa za najwłaściwszy. Jednak wybór ten musi być realizowanymi zgodnie z zasadami państwa prawa wyrażonymi w Konstytucji RP oraz w ogólnych zasadach kodeksu postępowania administracyjnego. Wybór taki nie może być jednak dowolny, a wiec musi on wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 2875/95, Wokanda 1996, Nr 6, s. 32).
Konkludując organ uznał, iż kierując się interesem społecznym, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, wybrał kandydata który posiadał wiedzę praktyczną dającą gwarancje prawidłowego i sprawnego prowadzenia postępowań egzekucyjnych.
W ocenie Ministra Sprawiedliwości, materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie, przy spełnieniu przez kandydatów wymogów określonych w art. 10 ust. 1 ukse, przemawia za wyborem M. M., jako kandydata, który - jak wskazano w decyzji - posiada większe doświadczenie zawodowe oraz uzyskał rekomendację samorządu komorniczego, co w efekcie przekonuje, że wybór tego kandydata będzie w większym stopniu dawał rękojmie należytego wykonania obowiązków komornika sądowego, aniżeli drugi z kandydatów, tj. J. K.
Fakt prowadzenia postępowania dyscyplinarnego i uznanie kandydata J. K. winnym przez Komisje Dyscyplinarną przy Krajowej Radzie Komorniczej, jest okolicznością, która nie mogła być pominięta w postępowaniu administracyjnym o powołanie na stanowisko komornika sądowego.
Kandydat zaskarżył ww. decyzję w całości, wnosząc o jej uchylenie, o uchylenie decyzji ją poprzedzającej, oraz o zwrot sprawy do ponownego rozpatrzenia Ministrowi Sprawiedliwości.
W treści skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie powtórzył swoje stanowisko prezentowane w dotychczasowym postępowaniu oraz wskazując, że organ pominął istotne w sprawie dowody, tj. :
- jako argument na korzyść M. M. przywołano okoliczność sprawowanego samodzielnego zastępstwa od 7 grudnia 2017 r. Równocześnie jedynie wspominano - ale nie poddano ocenie - okoliczność, iż wnioskodawca sprawował samodzielne zastępstwo za komornika zawieszonego, w okresie od stycznia 2014 r. do maja 2018 r., tj. przez prawie cztery i pół roku. Gdzie trudniejsze i bardziej stresogenne jest sprawowanie zastępstwa za komornika zawieszonego, niż po komorniku, którego powołanie wygasło. W tym okresie przeprowadzono bardzo wiele różnych czynności, co potwierdzają m.in. zestawienia MS-Kom. Tym samym wnioskodawca posiada zdecydowanie większe doświadczenie zawodowe i umiejętności praktyczne, niż uczestnik, szczególnie iż z powodzeniem sprawował przez cały ww. okres niespodziewane zastępstwo za komornika zawieszonego;
- całkowicie pominięto istotne różnice w treści opinii zawodowych obu kandydatów, wydanych przez ich pracodawców, wskazujące na lepsze kwalifikacje wnioskodawcy;
- całkowicie pominięto opinię pop. Przewodniczącej I Wydziału Cywilnego SR w [...], jednoznacznie pozytywną dla wnioskodawcy;
- całkowicie pominięto protokół z kontroli przeprowadzonej w kwietniu 2017 r. przez akt. Przewodniczącego [...] Wydziału Cywilnego SR w [...], pozytywny dla wnioskodawcy. W protokole tym m.in. podkreślono najwyższą skuteczność wnioskodawcy w zakresie spraw Kms, spośród komorników przy SR w [...];
- całkowicie pominięto publikacje wnioskodawcy.
Skarżący podniósł także, że argumentacja Ministra stoi wprost w sprzeczności z treścią przepisów art. 72a ukse. Dopiero bowiem prawomocne skazanie na karę co najmniej nagany, pozwala na jednoznaczne i zobiektywizowane stwierdzenie, iż kandydat nie spełnia wymogu nieposzlakowanej opinii.
Skarżący podkreślił także wagę obowiązku jednolitego traktowania i oceniania kandydatów, wskazując, że w przedmiotowej decyzji wskazano przesłankę negatywną, która w ocenie Ministra odbiera wnioskodawcy przymiot posiadania nieposzlakowanej opinii, jednocześnie jednak nie wskazano, by przeprowadzono odpowiednie postępowanie dowodowe, w zakresie badania czy M. M. posiada taką nieposzlakowaną opinię. Tymczasem takiego badania organ w ogóle nie przeprowadził w odniesieniu do obu kandydatów.
Skarżący podniósł, że organ w uzasadnieniu decyzji wskazał, iż skarżący nie przedstawił dowodów na okoliczność naruszania przez M. M. zasad etyki zawodowej oraz przepisów prawa, podczas gdy skarżący nie miał prawa uzyskać takich dowodów, bowiem okoliczności wskazane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy objęte są tajemnicą zawodową.
Organ wniósł oddalenie skargi jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2019 r., którą po rozpatrzeniu wniosku J. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymano w mocy decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2018 r., którą powołano M. M. na stanowisko Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] po K. M. oraz odmówiono J. K. ("skarżący") powołania na to stanowisko.
Decyzja ta jest prawidłowa, skarga podlega więc oddaleniu.
Przede wszystkim, w ocenie Sądu, Minister trafnie wskazał, że obaj kandydaci ubiegający się o stanowisko Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] po K. M. spełniali wymogi formalne przewidziane w art. 10 ust. 1 ukse, niezbędne do powołania na stanowisko komornika sądowego.
Przypomnieć tu trzeba, że zgodnie z tym przepisem, otwierającym rozdział 2 u.k.s.e.: "Powoływanie i odwoływanie komorników", "Na stanowisko komornika może zostać powołana osoba, która:
1) posiada obywatelstwo polskie;
2) ma pełną zdolność do czynności prawnych;
3) posiada nieposzlakowaną opinię;
4) nie była karana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe;
5) nie jest podejrzana o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe;
6) ukończyła wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskała tytuł magistra prawa lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej;
7) posiada zdolność psychiczną i fizyczną pozwalającą na pełnienie obowiązków komornika, którą ustala lekarz medycyny pracy;
8) odbyła aplikację komorniczą;
9) złożyła egzamin komorniczy;
10) pracowała w charakterze asesora komorniczego co najmniej 2 lata;
11) ukończyła 26 lat."
Wskazać należy, że zarzuty skargi sprowadzają się do twierdzenia, że organ - w postępowaniu o powołanie na stanowisko komornika sądowego - dokonując oceny kandydatury skarżącego pominął fakt, że pracuje on w kancelariach komorniczych od czerwca 2004 r., natomiast M. M. dopiero od listopada 2011 r., a także, że skarżący pozostaje asesorem komorniczym od listopada 2011 r., a M. M. od czerwca 2014 r. Pominięto również, że skarżący przez ponad 4 lata (od stycznia 2014 r. do marca 2018 r.) pełnił samodzielne zastępstwo po zawieszonym komorniku, natomiast M. M. pozostaje zastępcą komornika od grudnia 2017 r., a zatem obecnie okres jego samodzielnego zastępstwa to niespełna półtora roku. Skarżący pracował łącznie w trzech kancelariach komorniczych, w [...] (Apelacja [...], okręg SO w [...]), [...] (Apelacja [...], okręg SO w [...]) i [...] (Apelacja [...], okręg SO w [...]), natomiast M.M. tylko w jednej kancelarii, tj. w [...] (Apelacja [...], okręg SO w [...]). Powyższe - w ocenie skarżącego - świadczy o jego zdecydowanie bogatszym doświadczeniu zawodowym, a przesłanka ta powinna być elementem rozstrzygającym o wyborze kandydata na stanowisko komornika sądowego.
Poza tym - zdaniem skarżącego - organ nieprawidłowo ocenił na gruncie obowiązujących przepisów okoliczności związane z prowadzonym w sprawie skarżącego postępowaniem dyscyplinarnym.
Sąd nie zgadza się z ww. zarzutami.
Wbrew twierdzeniu skarżącego, organ nie ocenił zebranego materiału w sposób dowolny. Faktem jest, że organ uznał, że M. M. posiada większe doświadczenie zawodowe, niemniej na stronie piątej decyzji z dnia [...] stycznia 2019 r. oraz na stronie drugiej i trzeciej decyzji z [...] października 2018 r. organ rzetelnie wyliczył, na podstawie złożonych dokumentów, staż zawodowy obu kandydatów w kancelariach komorniczych oraz sumę dni pełnionych przez nich zastępstw komornika, a następnie rozważył tę kwestię zarówno w kontekście przesłanek wynikających z art. 10 ukse, jak i w kontekście całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.
Na podstawie tych samych przepisów i z uwzględnieniem tych samych kryteriów oceniała kandydatów również Rada Izby Komorniczej w [...], rekomendując w uchwale nr [...] r. z dnia [...] maja 2018 r. kandydaturę M. M.
W konsekwencji dwukrotnie porównano kandydatów na podstawie ustawowych kryteriów określonych w art. 10 u.k.s.e. oraz odniesiono się do kwestii pełnienia przez kandydatów obowiązków zastępcy komornika sądowego.
W tym miejscu trzeba zauważyć, że powołanie na stanowisko komornika sądowego należy do decyzji uznaniowych (tak np. wyroki WSA w Warszawie: z dnia 6 kwietnia 2006 r., VI SA/Wa 2153/05, LEX nr 222059, czy z dnia 18 listopada 2005 r., VI SA/Wa 1317/05, LEX nr 213455). Taki charakter decyzji ma wpływ na zakres kontroli sądowoadministracyjnej. Jak stwierdzono w ostatnim z powołanych wyżej wyroków "Decyzja uznaniowa może być uchylona przez sąd administracyjny, w wypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ nie uzasadnił swojego wyboru, pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotne dla sprawy materiały dowodowe."
W rozpatrywanej sprawie Minister Sprawiedliwości wydał zaskarżoną decyzję opierając się na analizie zgromadzonego (przedstawionego głównie przez wnioskodawców) materiału dowodowego, w tym m.in. kopii zaświadczeń, opinii i oświadczeń, potwierdzających spełnianie przez kandydatów na stanowisko komornika warunków z art. 10 ust. 1 ukse.
W świetle wymagań określonych w ww. przepisie nie można mówić o przesłance decydującej o wyborze na stanowisko komornika; w istocie decyduje o tym całokształt okoliczności, których spełnienie podlega ocenie organu orzekającego, podlegającego w tym zakresie kontroli sądu administracyjnego. Podejmując decyzję uznaniową organ obowiązany jest zbadać - w myśl zasad prowadzenia postępowania administracyjnego - wszystkie elementy istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, bez względu na to, który z tych elementów może to rozstrzygnięcie determinować i wyciągnąć z tego badania odpowiednie wnioski.
W ww. zakresie w wyroku WSA w Warszawie z dnia 24 maja 2011 r., VI SA/Wa 2670/10, LEX nr 1094964, wskazano, że:
"W przypadku, gdy jest kilku kandydatów spełniających warunki formalne, za obsadą każdego wolnego stanowiska komornika sądowego mogą przemawiać różne okoliczności, przy czym zawsze należy rozważyć, te które pozwolą na podjęcie decyzji uwzględniającej optymalny interes społeczny i słuszny interes strony."
W wyroku WSA w Warszawie z dnia 11 września 2007 r., VI SA/Wa 499/07, LEX nr 467381, Sąd z kolei wskazał, że: "Przepisy ustawy o komornikach sądowych i egzekucji nie uzależniają możliwości powołania na stanowisko komornika od długości stażu na stanowisku asesora komorniczego. Doświadczenie zdobyte na stanowisku asesora komorniczego jest niewątpliwie przydatne w pracy na stanowisku komornika, ale nie może stanowić przesłanki decydującej o wyborze na to stanowisko."
Reasumując, celem postępowania o obsadzenie stanowiska komornika sądowego, spośród osób spełniających ustawowe wymogi, jest wyłonienie kandydata posiadającego kwalifikacje uzasadniające prognozy najlepszego wykonywania tej funkcji.
W ocenie Sądu, dokonany przez Ministra w rozpatrywanej sprawie wybór kandydata spełnia określone wyżej kryteria, tzn. jest oparty o ocenę całokształtu materiału dowodowego, mającą charakter wielostronny, której nie można zarzucić cechy dowolności.
Mianowicie, organ poddał ocenie okoliczności odnoszące się do wiedzy teoretycznej kandydatów, tj. wynik z ukończonych studiów prawniczych, wynik z egzaminu zawodowego zdawanego przez kandydatów, jak również okoliczności odnoszące się do doświadczenia zawodowego kandydatów w postaci stażu asesorskiego, ogólnego stażu pracy w kancelarii komorniczej oraz okresów pełnionych zastępstw komornika.
Nadto Minister Sprawiedliwości, zgodnie z art. 11 ust. 1 i 4 ukse, zasięgnął o kandydatach opinii rady właściwej miejscowo izby komorniczej.
Udzielenie M. M. przez Radę Izby Komorniczej w [...] rekomendacji (mimo jej niewiążącego charakteru) stanowi istotny argument przemawiający za jego wyborem. Opinię rady izby komorniczej należy bowiem traktować jako ustawowy wyraz realizacji przez samorząd zawodowy komorników konstytucyjnej zasady sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem tego zawodu. Rada izby komorniczej przy wydawaniu opinii w postępowaniu o powołanie komornika działa w interesie indywidualnym członków samorządu i całego samorządu.
W konsekwencji, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy związanej z pełnienia przez skarżącego funkcji zastępcy komornika, organ zasadnie - w ocenie Sądu - uznał, że ten fakt nie może być przesłanką rozstrzygającą postępowanie wobec innych ustalonych w sprawie okoliczności, tj. wszczęcia wobec skarżącego postępowania dyscyplinarnego. Na gruncie art. 10 ust. 1 pkt 3 ukse liczył się sam ten fakt, organ powołujący na stanowisko nie jest bowiem uprawniony do weryfikacji zarzutów stawianych skarżącemu w postępowaniu dyscyplinarnym.
Podkreślić należy, że okoliczności związane ze wszczęciem postępowania dyscyplinarnego w sprawie skarżącego tak samo ocenił organ samorządu komorniczego.
Minister Sprawiedliwości nie mógł pominąć ww. faktu (albo uznać go za niezaistniały). Obowiązkiem organu było uwzględnienie i ocena wszystkich znanych mu okoliczności odnoszących się do kandydata, a mogących rzutować na prawidłowe wykonywanie przez niego zawodu komornika sądowego.
Fakt uniewinnienia skarżącego w kwietniu 2019 r. od zarzutów dyscyplinarnych - o czym mówił on na rozprawie przed Sądem w dniu 17 września 2019 r. - nie ma wpływu na ocenę Sądu w kontrolowanej sprawie. Okoliczności te wystąpiły bowiem po wydaniu zaskarżonej decyzji, a dla Sądu miarodajne są fakty z momentu rozstrzygania przez organ.
Niesłuszne są także zarzuty skarżącego podnoszące, że organ nie zbadał, czy podobne okoliczności - tj. dotyczące spełnienia przesłanki z art. 10 ust. 1 pkt 3 ukse - nie dotyczyły drugiego kandydata. Sąd wskazuje, że takie okoliczności nie zostały w aktach M. M. ujawnione dlatego przesłanka nieposzlakowanej opinii nie została u tego kandydata podważona. Nie było zatem potrzeby wyjaśniania ww. kwestii.
Niesłuszne są także zarzuty skarżącego podnoszące, że w postępowaniu o powołanie na komornika:
- całkowicie pominięto istotne różnice w treści opinii zawodowych obu kandydatów, wydanych przez ich pracodawców, wskazujące na lepsze kwalifikacje wnioskodawcy;
- całkowicie pominięto opinię pop. Przewodniczącej [...] Wydziału Cywilnego SR w [...], jednoznacznie pozytywną dla wnioskodawcy;
- całkowicie pominięto protokół z kontroli przeprowadzonej w kwietniu 2017r. przez akt. Przewodniczącego [...] Wydziału Cywilnego SR w [...], pozytywny dla wnioskodawcy.
- całkowicie pominięto publikacje wnioskodawcy, wskazane w jego pop. pismach, a cykl artykułów dotyczący zbiegów egzekucji pozostaje istotnym i stale aktualnym wkładem co najmniej w praktykę stosowania odpowiednich przepisów przez komorników izby [...].
Sąd wskazuje, że w aktach - w ww. zakresie - znajduje się jedynie opinia o pracowniku z dnia 20 czerwca 2018 r., nie ma zaś innych dowodów, o których mówi skarżący. Skarżący nie przedłożył ich do postępowania konkursowego. Nawet jeśli Minister miał (lub mógł mieć) dostęp do tych dowodów to nie można oczekiwać, że organ - za kandydata - skompletuje materiały potrzebne do oceny konkretnej kandydatury.
Na podstawie zaś tylko opinii o pracowniku z dnia 20 czerwca 2018 r. trudno formułować pogląd o wyższych (lepszych) kwalifikacjach skarżącego do objęcia stanowiska komornika sądowego. Opinia ta jest bowiem bardzo lakoniczna. Zawiera niewątpliwie pozytywną ale bardzo ogólną charakterystykę skarżącego jako pracownika.
Tak samo należy ocenić fakt niedoniesienia się przez organ do publikacji skarżącego. Żadna z tych publikacji nie została załączona do akt sprawy, powołano się na nie jedynie we wniosku z dnia 9 lutego 2018 r.
Ww. braki w materiale dowodowym - powstałe przez zaniedbanie samego skarżącego - uniemożliwiają Sądowi ocenę podnoszonych w ww. zakresie zarzutów, jako mających znaczenie w sprawie i w konsekwencji - wpływających na jej wynik.
Dlatego w okolicznościach faktycznych sprawy należy stwierdzić, że Minister Sprawiedliwości, działając w ramach uznania administracyjnego, miał prawo wybrać spośród kandydatów spełniających wymogi formalne niezbędne do powołania na stanowisko komornika sądowego osobę, która w jego opinii daje najpełniejszą gwarancję należytego wykonywania obowiązków komornika. Dokonując wyboru M. M. organ prawidłowo uzasadnił swój wybór i wskazał, które przesłanki uwzględnił przy podejmowaniu decyzji. Wbrew twierdzeniom skarżącego decyzja została wydana zgodnie z prawem, bez cech dowolności oraz bez przekroczenia granic uznania administracyjnego. W ramach tak ukształtowanych uprawnień decyzyjnych organu, Minister mógł uznać, że znajomość rewiru SR w [...] oraz wykonywanie przez M. M. funkcji zastępcy komornika sądowego K.M. ma istotne znaczenie w sprawie. Inna ocena tych okoliczności przez skarżącego nie powoduje, że organ w ww. zakresie naruszył prawo.
W przedmiotowej sprawie ocena organu nie narusza zasady dochodzenia prawdy obiektywnej, gdyż uwzględnia zarówno interes osoby ubiegającej się o stanowisko komornika, jak i interes społeczny.
Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło