VII SA/Wa 1000/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T.S. i A. S. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2014 r. znak [...] w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej postanawia: odmówić skarżącemu T. S. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Skarżący T. S. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi pismem z dnia 5 czerwca 2014 r. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostaje żona. Skarżący posiada nieruchomość rolną (17,63 ha), dom o powierzchni 300 m2, jego żona posiada natomiast dom o pow. 100 m2. W złożonym wniosku skarżący oświadczył, iż utrzymuje się wraz z żoną z dochodów w łącznej wysokości 1736 złotych netto miesięcznie, na które składa się renta skarżącego oraz środki otrzymywane przez jego żonę z ARiMR (9176 zł rocznie). W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 ustawy). Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Mając na uwadze powołane przepisy oraz treść wniosku o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla przyznania T. S. prawa pomocy, ponieważ skarżący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy. W treści art. 246 ustawy ustawodawca użył pojęcia: "wykaże", co oznacza, że wnioskodawca powinien udowodnić, iż jego sytuacja finansowa uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny i wiarygodny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. W złożonym wniosku skarżący oświadczył, iż utrzymuje się wraz z żoną z dochodów w łącznej wysokości 1736 złotych netto miesięcznie. Pismem z dnia 13 czerwca 2014 r. zobowiązano skarżącego do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku m.in. poprzez wskazanie, czy oprócz wykazanych w złożonym wniosku dochodów T. S. lub jego żona uzyskują dochody z działalności gospodarczej, czy uzyskują dochody z posiadanych domów z tytułu najmu, np. z tytułu najmu całego domu lub z najmu poszczególnych pokoi, czy uzyskują dochody z gospodarstwa rolnego, czy uzyskują dochody z nieruchomości rolnej, np. z tytułu dzierżawy. Wezwano też do nadesłania wyciągów z rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz do podania wysokości miesięcznych wydatków związanych z codziennym utrzymaniem oraz przeznaczanych na utrzymanie domów. W odpowiedzi skarżący wskazał, iż nie uzyskują z żoną żadnych innych dochodów, nie prowadzą działalności gospodarczej, nie uzyskują żadnych dochodów z posiadanych domów, ani z gospodarstwa rolnego, nie uzyskują też dochodów np. z tytułu dzierżawy nieruchomości rolnej. Jednocześnie skarżący oświadczył, że wysokość miesięcznych wydatków przekracza 2000 złotych. Biorąc pod uwagę okoliczności wynikające ze złożonego wniosku uznano, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Podkreślić należy, iż w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że na ocenę, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy, ma wpływ nie tylko wysokość osiąganego przez nią dochodu i posiadanych przez nią zasobów pieniężnych, lecz także będący w jej posiadaniu majątek i to, czy może go wykorzystać w celu pozyskania środków pieniężnych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 stycznia 2005 r. FZ 478/04 LEX nr 393645, z 25 kwietnia 2013 r. II FZ 158/13 LEX nr 1310045, z 5 kwietnia 2013 r. II OZ 222/13 LEX nr 1296872, z 23 maja 2013 r. II OZ 390/13 LEX nr 1319086, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 lipca 2012 r. I SA/Sz 428/12 LEX nr 1212289). Zauważyć wobec tego trzeba, że na majątek skarżącego i jego żony składa się: nieruchomość rolna - 17,63 ha, dom o powierzchni 100 m2 oraz dom o pow. 300 m2. Wprawdzie skarżący oświadczył, iż utrzymują się wraz z żoną jedynie z dochodów w łącznej wysokości 1736 złotych netto, nie uzyskują żadnych dochodów z posiadanych domów, z gospodarstwa rolnego, z tytułu dzierżawy nieruchomości rolnej, jednakże oświadczenie to budzi wątpliwości co do jego wiarygodności. Należy uznać za mało prawdopodobne, by skarżący wraz z małżonką uzyskiwał dochody w wysokości jedynie 1736 złotych netto miesięcznie, ponosił z tej kwoty koszty utrzymania i koszty związane z posiadanymi nieruchomościami w wysokości 2000 złotych i jednocześnie nie wykorzystał możliwości, jakie stwarza fakt posiadania nieruchomości wykazanych w złożonym wniosku (nieruchomości rolnej o powierzchni 17 ha oraz dwóch domów - o powierzchni 100 m2 i 300 m2, z których przynajmniej jeden znajduje się na P., w miejscowości P., w gminie C.). Ponadto nawet gdyby skarżący wraz z żoną uzyskiwał dochody w wykazanej w złożonym wniosku wysokości, również brak byłoby podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, skoro nie wykorzystał wszystkich możliwości uzyskania dodatkowych dochodów (np. z tytułu najmu domu lub poszczególnych pokoi, z dzierżawy nieruchomości rolnej, z prowadzenia gospodarstwa rolnego). Wskazać należy, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż prawo pomocy przysługuje jedynie stronie, która znajduje się w trudnej sytuacji materialnej z przyczyn od siebie niezależnych (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 2013 r. I SA/Wa 255/13 LEX nr 1437167, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2012 r. I OZ 726/12 LEX nr 1269677, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 25 lutego 2014 r. IV SA/Po 10/14 LEX nr 1433201, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 września 2011 r. II OZ 814/11 LEX nr 966290). Mając powyższe względy na uwadze orzeczono jak w sentencji postanowienia.