VII SA/Wa 1009/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] sp. j. [...] z siedzibą w B. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi H. G. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H. G. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2016 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Na wniosek m.in. [...] sp. j. [...] z siedzibą w B. ("uczestnik postępowania") z dnia [...] czerwca 2017 r., złożony w ustawowym terminie, Sąd sporządził uzasadnienie ww. wyroku. Pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. uczestnik postepowania, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył, w terminie, skargę kasacyjną od ww. wyroku. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] września 2017 r., doręczonym pełnomocnikowi uczestnika postępowania w dniu [...] września 2017 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru, k. 292) pełnomocnik uczestnika postępowania został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej przez złożenie pięciu odpisów skargi kasacyjnej – w terminie siedmiu dni – pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Jednocześnie z tym wezwaniem, doręczono pełnomocnikowi uczestnika postępowania odpis drugiej skargi kasacyjnej, złożonej w niniejszej sprawie. Termin do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej upłynął bezskutecznie w dniu [...] października 2017 r. Pełnomocnik uczestnika postępowania nie uzupełnił braku formalnego skargi kasacyjnej, tj. nie nadesłał pięciu odpisów skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2017 r. Sąd odrzucił ww. skargę kasacyjną z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych. Powyższe postanowienie doręczono pełnomocnikowi uczestnika postępowania w dniu [...] stycznia 2018 r. (k. 301). Na powyższe postanowienie uczestnik postępowania wniósł zażalenie, wskazując, że w przesyłce, doręczonej jego pełnomocnikowi znajdował się jedynie odpis drugiej skargi kasacyjnej, a więc wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej nie zostało mu doręczone. Postanowieniem z dnia 14 marca 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił ww. zażalenie w uzasadnieniu wskazując m.in., że to w interesie odbierającego przesyłkę jest sprawdzenie jej zawartości w chwili odbioru oraz zgłoszenie ewentualnych zastrzeżeń doręczycielowi. Skoro w momencie odbioru przesyłki nie stwierdzono, by nie zawierała ona któregoś z dokumentów wskazanych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru należało uznać, że potwierdzenie podpisem odbioru przesyłki oznaczało nie tylko potwierdzenie, że przesyłka została doręczona osobie upoważnionej do jej odbioru w dacie na formularzu wskazanej, ale także, że zawartość przesyłki odpowiada tej, która została wskazana na formularzu potwierdzenia odbioru Niezachowanie reguł należytej staranności przez odbiorcę przesyłki, będącego podmiotem świadczącym profesjonalne usługi prawne, nie daje podstaw do stwierdzenia w niniejszej sprawie, że akt procesowy jakim było wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej uznany być mógł za pozbawiony swej prawnej skuteczności, gdyż strona nie obaliła domniemania, że został on jej prawidłowo doręczony. Pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r., nadanym w tym samym dniu, pełnomocnik uczestnika postępowania wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, nadsyłając jednocześnie pięć odpisów skargi kasacyjnej z dnia [...] sierpnia 2017 r. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej pełnomocnik uczestnika postępowania wskazał, że nie kwestionuje wynikającego z art. 65 § 1 i § 2 oraz z art. 77 §1 P.p.s.a. prawnego domniemania doręczenia mu wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, jednak o treści wezwania i jego konsekwencjach dowiaduje się nie z adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, dołączonym do przesyłki, na którym składa podpis w chwili doręczenia, ale z pisma sądowego, które powinno się w niej znajdować. Pełnomocnik uczestnika postępowania stwierdził, że w swojej działalności otrzymuje wiele przesyłek sądowych, których odbiór rutynowo potwierdza, i pozostaje w uzasadnionym przekonaniu, że każda z nich zawiera to, co jest wskazane w dowodzie doręczenia. Zdaniem pełnomocnika uczestnika postępowania przekonanie co do właściwego działania pracowników sądów nie może być uznane za jego brak należytej staranności przy wykonywaniu czynności procesowych w prowadzonych przez niego sprawach. W ocenie pełnomocnika uczestnika postępowania uchybienie przez niego terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej nastąpiło bez jego winy, skoro jego działanie było oparte o uznanie, że działania pracowników sądu były prawidłowe. Okoliczność, że zawartość przesyłki jest zgodna z treścią zamieszczoną w rubryce "rodzaj przesyłki" na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, była okolicznością całkowicie od niego niezależną i nieprzewidywalną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej "P.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Natomiast stosownie do art. 87 § 1, 2 i 4 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać tej czynności. Z przywołanych przepisów wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może znaleźć zastosowanie tylko wtedy, gdy wszystkie określone w nich przesłanki zostaną spełnione łącznie. Samo złożenie, we wskazanym terminie, wniosku przez skarżącego oraz dokonanie czynności, dla której zakreślono termin, nie jest wystarczające dla przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, której uchybił. Niezbędne jest także uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącej zachował siedmiodniowy termin, określony w art. 87 § 1 P.p.s.a. do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Z uzasadnienia wniosku wynika, że ustanie przyczyny, dla której uchybiono dokonaniu czynności nastąpiło w dniu doręczenia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2018 r. – [...] kwietnia 2018 r. (vide zwrotne potwierdzenie odbioru, k. 344), natomiast w dniu [...] kwietnia 2018 r. został nadany wniosek (koperta z pieczęcią nadawczej placówki pocztowej, k. 336) oraz została dokonana czynność – złożenie pięciu odpisów skargi kasacyjnej. Warunkiem niezbędnym do przywrócenia terminu dla dokonania czynności jest brak winy wnioskodawcy w jego uchybieniu. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy można więc mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nagłej, której nie można było przezwyciężyć. Należy jednak dodać, że w przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika (w niniejszej sprawie – przez adwokata), to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez Sąd, ponieważ to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Dla przyjęcia winy profesjonalnego pełnomocnika procesowego wystarczy natomiast nawet lekkie niedbalstwo (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 69/09, LEX nr 565 711). Podkreślić należy, że to pełnomocnik jest osobą, która dokonuje czynności procesowych za reprezentowaną stronę postępowania. Pełnomocnictwo z mocy prawa obejmuje umocowanie do dokonywania wszystkich, łączących się ze sprawą czynności procesowych. Czynności te wywołują skutki prawne bezpośrednio dla mocodawcy, niezależnie od tego czy wykonane zostały dobrze, czy źle. Pełnomocnik zobowiązany jest do starannego działania i za takie działania ponosi odpowiedzialność wobec mocodawcy. Tym samym działania te należy traktować tak, jakby były podejmowane przez samego mocodawcę, a zatem nie można przyjąć, że skarżący uchybił terminowi bez swojej winy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 1999 r., sygn. akt II UKN 678/99 OSNAPiUS 2001/11 poz. 402). W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, pełnomocnik uczestnika postępowania nie dopełnił należytej staranności przy prowadzeniu spraw skarżącej, czego konsekwencją stało się niewykonanie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Nie można zgodzić się z argumentacją pełnomocnika skarżącej, że ewentualna pomyłka pracownika sądu, mająca polegać na wysłaniu w przesyłce jednego zamiast dwóch pism, a wśród nich wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, przy braku obalenia domniemania zgodności z prawdą poświadczenia odbioru przesyłki, które ma wtedy walor dokumentu urzędowego, wpływa na brak winy pełnomocnika w uchybieniu terminu do uzupełnienia ww. braków formalnych. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wcześniej postanowieniu wydanym w niniejszej sprawie, na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki skierowanej do pełnomocnika uczestnika postepowania, znajdowała się informacje, że zawiera ona dwa pisma: odpis skargi kasacyjnej z dnia [...] sierpnia 2017 r. oraz wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej z dnia [...] sierpnia 2017 r. Pisma sporządzono na oddzielnych drukach (k. 276 i 278). Należało więc przyjąć, że wiedza o zawartości przesyłki sądowej, wynikająca z podpisanego przez pełnomocnika zwrotnego poświadczenia odbioru, w sytuacji, gdy pełnomocnik stwierdził brak wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, powinna skutkować podjęciem przez pełnomocnika czynności w celu prawidłowego doręczenia stronie zarządzenia o uzupełnieniu braków formalnych skargi kasacyjnej, a następnie braki te uzupełnić. Własnoręczny podpis umocowanego pracownika kancelarii na druku odbioru przesyłki pocztowej jest potwierdzeniem okoliczności faktycznego jej otrzymania i prowadzi do domniemania prawidłowego doręczenia zawartych w niej dokumentów opisanych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przedmiotowej przesyłki (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II OZ 1449/16, LEX nr 2 198 440; z dnia 28 stycznia 2016 r., sygn. akt II OZ 63/16, LEX nr 2 034 211; z dnia 13 września 2016 r., sygn. akt II OZ 864/16, LEX nr 2 143 588). Co więcej, gdyby przesyłkę odbierał wyznaczony przez pełnomocnika pracownik, a nie on sam, to zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sadów administracyjnych poglądem jakiekolwiek zaniedbanie pracownika odpowiedzialnego za sprawy napływającej korespondencji w zakładzie osoby prawnej, bądź osoby go zastępującej, nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2008 r., sygn. akt II FZ 260/08, LEX nr 493 774). Pogląd ten wynika z ogólnej zasady, zgodnie z którą osoba prowadząca działalność gospodarczą ponosi odpowiedzialność za zaniedbania personelu administracyjnego, którym posługuje się przy wykonywaniu swoich czynności (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt I GZ 403/12, LEX nr 1 239 403). Wobec tego, skoro pełnomocnik uczestnika skutecznie odebrał ww. przesyłkę, ale nie kwestionował w żaden sposób jej zawartości aż do doręczenia mu postanowienia Sądu z dnia 7 grudnia 2017 r. odrzucającego skargę kasacyjną, nie można w żaden sposób zwolnić go z winy w uchybieniu terminu. Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.