VII SA/Wa 1022/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D.J. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 2015 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi Zgodnie art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata, a w oparciu o § 3 omawianego artykułu skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Stosownie zaś do § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), wpis w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII z dnia 14 maja 2015 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 złotych, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia skarżący otrzymał w dniu 25 maja 2015 r. (dowód - k.24 akt sądowych), a zatem termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi upływał w dniu 1 czerwca 2015 r. (poniedziałek). Skarżący uiścił wpis w dniu 2 czerwca 2015 r. i tego też dnia złożył wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu skarżący wskazał, że pismo z Sądu odebrała za niego inna, nieupoważniona przez niego osoba, a skarżący osobiście nie zna daty odbioru pisma. Do odbioru przesyłki o uiszczeniu wpisu sądowego od skargi w chwili obecnej nikt z domowników ani z pracowników gospodarstwa się nie przyznaje, zdarzało się również, że listy polecone odbierała bratanica skarżącego – M.F., która jest osobą niepełnoletnią, jednak skarżący nie może z całą pewnością potwierdzić odbiorcy przesyłki. Przesyłkę do rąk własnych otrzymał w dniu 2 czerwca 2015 r. po czym niezwłocznie dokonał w tym dniu wpłaty i wysłał pismo do Sądu, w związku z powyższym wniósł o zaliczenie opłaty na poczet sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek podlega oddaleniu. Jak stanowi art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Przy czym, zgodnie z treścią art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. We wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Jak stanowi natomiast § 5 omawianego przepisu po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a., tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). W przedmiotowej sprawie niewątpliwie niedokonanie przez skarżącego czynności w terminie powoduje dla niego ujemne skutki w postaci odrzucenia skargi. Wniosek został złożony w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia. Równocześnie z wnioskiem skarżący dokonał uchybionej czynności – uiścił wpis sądowy. Kolejno, należy zatem ocenić uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu. Skarżący twierdzi, że pismo z Sądu odebrała za niego inna, nieupoważniona przez niego osoba, a skarżący osobiście nie zna daty odbioru pisma. Co więcej nie wie kto mógł dokonać odbioru omawianej przesyłki. Akta sprawy wskazują, że przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego została odebrana w dniu 25 maja 2015 r. przez - jak wskazał doręczający - dorosłego domownika. Zgodnie z treścią art. 72 § 1 p.p.s.a. jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - administracji domu lub dozorcy, jeżeli osoby te nie mają sprzecznych interesów w sprawie i podjęły się oddania mu pisma. Należy w tym miejscu zauważyć, że przepis powyższy nie wymaga, aby dorosły domownik musiał być upoważniony przez adresata do odbioru jego korespondencji. Ponadto "warunkiem skuteczności doręczenia zastępczego jest (...) wyrażenie zgody przez odbierającego i wyraźne podjęcie się oddania pisma adresatowi. (...) Doręczenie to opiera się na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata i że w ten sposób zostało dokonane prawidłowo." (postanowienie NSA z 6 czerwca 2012 r. sygn. akt II GSK 726/12, publ: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze, nie ulega wątpliwości, że w dniu 25 maja 2015 r. doręczając korespondencję w domu skarżącego, dokonano doręczenia zastępczego, opierającego się na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata. Od tego dnia należy zatem liczyć siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się - zgodnie z orzecznictwem i literaturą przedmiotu - z obowiązkiem do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której skarżący nie mógł usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej, jest zatem uprawdopodobnienie przez skarżącego, że mimo całej staranności nie mógł on dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niego niezależne oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2007 r., II OSK 479/07, publ: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Do okoliczności faktycznych, które mogą uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu należy np. nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2001r., sygn. akt I SA/Wr 676/99, publ: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy przy tym wskazać, że uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a., jest instytucją o wiele mniej restrykcyjną od udowodnienia i oznacza, iż strona powinna jedynie w sposób wiarygodny uzasadnić okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie, bez konieczności wykazywania ich w sposób ostateczny (por. postanowienie NSA z dnia 13 grudnia 2012 r., II OZ 1106/12, publ: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc pod uwagę powyższe należy wskazać, że skarżący nie uprawdopodobnił zaistnienia po jego stronie braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego została odebrana w dniu 25 maja 2015 r. przez dorosłego domownika – adnotacja doręczającego listonosza. Tak dokonane doręczenie, zwane doręczeniem zastępczym, uznaje się za równoznaczne z doręczeniem korespondencji adresatowi. Sąd podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż niedochowanie należytej staranności przez osobę uprawnioną przez ustawodawcę do odbioru poczty i zobowiązującej się do przekazania adresatowi przesyłki nie stanowi okoliczności mającej wpływ na bieg terminów w postępowaniu (postanowienie z dnia 21 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 1138/14, publ: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący, mając świadomość, że jego sprawa jest w toku, winien wykazywać większą dbałość w jej prowadzeniu. Brak organizacji odbioru korespondencji we własnym gospodarstwie domowym nie stanowi przejawu należytej dbałości skarżącego. Podkreślić należy, że skarżący miał możliwość - obok tradycyjnej korespondencji pocztowej - kontaktu telefonicznego i przez pocztę elektroniczną z Sądem, jednak zaniechał jakiejkolwiek inicjatywy zmierzającej do ustalenia losów sprawy. Jednocześnie Sąd doręczył na podany przez skarżącego adres korespondencyjny wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz wszelkie niezbędne pouczenia, dotyczące postępowania w spawie. Zawiadomienie to odebrał dorosły domownik, zatem doręczenie należy uznać za skuteczne. W ocenie Sądu tylko nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie może stanowić uprawdopodobnienie, o którym wyżej mowa, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. Brak możliwości ustalenia odbierającego korespondencję we własnym gospodarstwie domowym nie jest sytuacją, nad którą nie da się zapanować, której nie da się przewidzieć, zaś mając świadomość, że sprawa jest w toku, skarżący winien tak zorganizować odbiór korespondencji w domu, aby mieć nad jej odbiorem kontrolę. Wynika z tego, że skarżący mógł z łatwością zapobiec uchybieniu terminowi. Jego zaniechanie w tym zakresie należy uznać za niedbalstwo, które wyklucza możliwość przywrócenia terminu. Konkludując, Sąd uznał, że nie została spełniona podstawowa przesłanka do przywrócenia terminu, czyli kryterium braku winy w uchybieniu terminu. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.