VII SA/Wa 1147/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. P. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2018 r. znak [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych postanawia: odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. [...] wraz ze skargą na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego złożył na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Wnioskodawca jako osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym wskazał żonę, dwóch synów, córkę i teściową. Jak wynika z wniosku, [...] jest współwłaścicielem (w ½ części) budynku mieszkalnego o powierzchni ok. 150 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 32 arów, posiada też nieruchomość rolną o powierzchni 64 arów, żona skarżącego posiada dom (ok. 100 m2) wraz z działką o powierzchni 16 arów. Skarżący oświadczył, że rodzina utrzymuje się z renty skarżącego w kwocie 2900 zł oraz emerytury teściowej w wysokości 1000 zł miesięcznie. Do zobowiązań i stałych wydatków skarżący zaliczył: spłatę karty kredytowej – 290 zł, opłaty za media i inne opłaty – ok. 1200-1500 zł miesięcznie, koszty leczenia – 200 zł, wydatki na żywność – 1000-1400 zł, ubezpieczenie majątku – 220 zł rocznie, koszty edukacji dzieci – 6000-8000 zł rocznie, polisy – 2380 zł rocznie, podatki – ok. 500 zł rocznie. Pismem z dnia 25 maja 2018 r. – na podstawie art. 255 ustawy - zobowiązano skarżącego do uzupełnienia, w terminie 7 dni, danych zawartych w złożonym wniosku, poprzez: - wskazanie, czy żona skarżącego uzyskuje jakiekolwiek dochody, np. z tytułu renty, wynagrodzenia za pracę, z działalności gospodarczej, z prac dorywczych, z tytułu umów o dzieło, zlecenia itp.; jeśli tak, wskazanie ich wysokości, - nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych skarżącego/ osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym – z okresu ostatnich trzech miesięcy, - udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu, - wskazanie, czy skarżący (lub jego żona) otrzymuje świadczenie wychowawcze ("500 plus"), a jeśli tak - na jedno, czy na dwoje dzieci, - wskazanie, czy skarżący korzysta z finansowej pomocy rodziny lub innych osób (jeżeli tak, w jakiej wysokości), - wskazanie, czy skarżący korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, jeżeli tak – przedłożenie dokumentów, z których wynikałby rodzaj, wysokość oraz okres, na jaki dany zasiłek został przyznany. [...] udzielił odpowiedzi pismem z 6 czerwca 2018 r., przy którym nadesłał wyciągi z rachunków bankowych i szereg dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych opłat. Skarżący oświadczył, że żona nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów. Wskazał, że pobiera świadczenie "500 plus" na dwoje dzieci, z tym, że od sierpnia 2018 r. świadczenie będzie przysługiwało tylko na córkę. Oświadczył, że nie korzysta z pomocy finansowej rodziny ani innych osób, nie pobiera świadczeń z pomocy społecznej. [...] wskazał ponadto, że [...] kwietnia 2018 r. otrzymał zwrot nadpłaconego podatku za rok 2017 w kwocie 4781,81 zł, z której to kwoty 4500 zł wpłacił na rachunek bankowy. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Stosownie do art. 245 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 lipca 2013 r. II FZ 371/13 Lex nr 1347052, z dnia 13 stycznia 2011 r. I GZ 456/10 Lex nr 741446, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 września 2010 r. I SA/Rz 478/10 Lex nr 764503, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 kwietnia 2014 r. I SA/Bd 1172/13 Lex nr 1457060). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy, [...] nie wykazał bowiem w sposób bezsporny i przekonujący, aby znajdował się w trudnej sytuacji, która nie pozwala mu na poniesienie kosztów postępowania we własnym zakresie. Zauważyć bowiem trzeba, że w złożonym wniosku skarżący oświadczył, że rodzina utrzymuje się jedynie z renty skarżącego w kwocie 2900 zł oraz emerytury teściowej w wysokości 1000 zł miesięcznie. Dopiero po skierowanym do skarżącego wezwaniu do wyjaśnienia, czy otrzymuje świadczenie wychowawcze na dzieci, [...] wskazał, że otrzymuje świadczenie na syna i córkę (a więc w kwocie 1000 zł miesięcznie). Ponadto, jak ustalono na podstawie nadesłanych przez skarżącego przy piśmie z 6 czerwca 2018 r. wyciągów z rachunków bankowych, skarżący otrzymuje także świadczenia rodzinne w kwocie 478 zł miesięcznie. Pominięcie tych informacji w złożonym wniosku wskazuje na nierzetelne i wybiórcze przedstawianie przez skarżącego informacji na temat jego sytuacji finansowej. Powyższe okoliczności powodują, że zachodzą wątpliwości co do rzeczywistej kondycji finansowej skarżącego i wysokości środków, jakimi skarżący wraz z rodziną dysponuje, brak jest zatem podstaw do przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Ponadto przy dokonywaniu oceny złożonego przez skarżącego wniosku nie można też pominąć faktu, że skarżący wraz z żoną posiadają dwa domy, jeden z nich może więc stanowić dodatkowe źródło dochodu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że w przypadku, gdy w skład majątku wnioskodawcy wchodzi więcej niż jedna nieruchomość, wniosek o przyznanie prawa pomocy co do zasady nie zasługuje na uwzględnienie. Brak jest podstaw, aby ze środków publicznych pokrywane były koszty uczestniczenia strony w postępowaniu, jeżeli ma ona możliwość uzyskiwania dochodu ze składników własnego majątku. Posiadany majątek w postaci kilku nieruchomości może bowiem przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków brakuje bieżących środków finansowych (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 24 października 2005 r. II SA/Gl 496/05, niepubl., postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 kwietnia 2013 r. II FZ 158/13 LEX nr 1310045, z dnia 2 października 2014 r. II OZ 1012/14 LEX nr 1530778, z dnia 5 kwietnia 2013 r. II OZ 222/13 LEX nr 1296872). Z tych przyczyn odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.