VII SA/Wa 1163/20
WyrokWSA w Warszawie2020-10-01
Skład orzekający: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sędzia WSA Tomasz Janeczko, sędzia WSA Mirosław Montowski (spr.), sędzia WSA Andrzej Siwek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciel lokalu w budynku wielorodzinnym, będący członkiem wspólnoty mieszkaniowej, może być uznany za stronę postępowania administracyjnego w sprawie stanu technicznego budynku, jeśli wykaże swój indywidualny interes prawny, nawet jeśli problem dotyczy części wspólnych nieruchomości?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego wadliwie zastosowały art. 61a § 1 k.p.a., odmawiając wszczęcia postępowania z wniosku właściciela lokalu. Właściciel lokalu może być stroną postępowania, jeśli wykaże swój indywidualny interes prawny, nawet jeśli problem dotyczy części wspólnych nieruchomości, a jego lokal jest bezpośrednio negatywnie oddziaływany przez stwierdzone nieprawidłowości.Stan faktyczny
Pan M. K. złożył wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego, dotyczącego braku remontu i docieplenia ścian szczytowych. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wszczęcia postępowania, uznając wnioskodawcę za osobę niebędącą stroną. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał tę decyzję w mocy, argumentując, że interes prawny w takich sprawach ma wyłącznie wspólnota mieszkaniowa. M. K. zaskarżył postanowienie, twierdząc, że wykazał swój indywidualny interes prawny.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. Zasądzono od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz M. K. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Janeczko, Sędziowie sędzia WSA Mirosław Montowski (spr.), sędzia WSA Andrzej Siwek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 października 2020 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz M.K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...], [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (zwany dalej także "[...]WINB"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U z 2019 r. poz. 1186 z późn zm.), po rozpatrzeniu zażalenia Pana M. K. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (dalej jako "PINB") z [...] marca 2020 r., nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek M. . w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w [...]z uwagi na wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną – utrzymał ww. postanowienie PINB w mocy.
Do wydania przez [...]WINB zaskarżonego postanowienia doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych wskazanych przez organ.
W dniu [...] lutego 2020 r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego [...] wpłynęło pismo M. K., w którym zwrócił On uwagę na brak podjęcia przez Wspólnotę Mieszkaniową nieruchomości przy ul. [...] w [...], której jest członkiem, działań mających na celu wykonanie remontu oraz docieplenia ścian szczytowych w ww. budynku.
Postanowieniem z [...] marca 2020 r. PINB odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, z uwagi na wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną.
Na powyższe rozstrzygnięcie zażalenie wniósł, w ustawowym terminie M.
K..
Rozpatrując odwołanie [...]WINB wskazał, że złożenie wniosku przez osobę, która w sprawie nie jest stroną powinno spowodować wydanie rozstrzygnięcia odmawiającego wszczęcia postępowania (art. 61a k.p.a.) z przyczyn formalnych, tj. z powodu braku legitymacji procesowej wnioskodawcy. Organ administracji publicznej nie może wszcząć postępowania administracyjnego na wniosek dowolnego podmiotu, bowiem uczyniłby to w sposób oczywiście niezgodny z prawem. Również decyzja administracyjna wydana w wyniku tak wszczętego postępowania byłaby aktem wydanym z rażącym naruszeniem prawa.
M. K. zwrócił się o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie nieprawidłowego stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w [...] związanego z brakiem docieplenia jego ścian szczytowych. Według [...]WINB, powyższe oznacza, że w sprawach z zakresu Prawa budowlanego związanych z budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, a w szczególności docieplenia ścian szczytowych budynku (stanowiących jego części wspólne), w imieniu ogółu właścicieli lokali tego obiektu, występuje z mocy prawa Wspólnota Mieszkaniowa, działająca przez Zarząd.
Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości tworzy wspólnotę mieszkaniową. Wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana. Właściciel mieszkania w budynku składającym się z wielu lokali jest zatem z mocy ustawy członkiem wspólnoty mieszkaniowej. Celem ustawodawcy, który wprowadził tego rodzaju rozwiązanie było zapewnienie sprawnego zarządu w obiektach wielolokalowych. które stanowią własność różnych osób. Jako członek wspólnoty mieszkaniowej właściciel lokalu jest reprezentowany w sprawach części wspólnych, które dotyczą całej wspólnoty przez zarząd tej wspólnoty. Zarząd Wspólnoty w myśl zaś art. 21 ust 1 cytowanej ustawy kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali.
Organ drugiej instancji, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wyjaśnił, że co do zasady w postępowaniu administracyjnym poszczególnych członków podmiotów prawnych o charakterze zbiorowym (wspólnot mieszkaniowych czy też spółdzielni mieszkaniowych) reprezentują właściwe statutowe organy tych podmiotów. Wprawdzie nie jest wykluczony udział w postępowaniu administracyjnym obok wspólnoty mieszkaniowej/spółdzielni także właścicieli poszczególnych lokali, którym przysługuje udział w nieruchomości wspólnej, jednakże pod warunkiem, że wykażą własny zindywidualizowany interes prawny, a więc ich udział jest zakreślony granicami tego właśnie interesu prawnego. W ocenie [...]WINB za posiadaniem przez skarżącego ww. indywidualnego interesu prawnego nie może przemawiać dokumentacja jaka załączona została do pisma z [...] lutego 2020r. W dokumentacji tej wskazano bowiem na okoliczność przemarzania całej ściany szczytowej ww. budynku (która wymaga docieplenia), nie zaś przemarzania występującego wyłącznie w obrębie lokalu nr [...]. I tak, w audycie energetycznym budynku z czerwca 2007 r., w protokole kontroli pięcioletniej z września 2015 r., w protokole z rocznego przeglądu stanu technicznego budynku z [...] sierpnia 2016 r., w ocenie stanu technicznego konstrukcji zewnętrznych ścian nośnych ze stycznia 2015 r., a także w raporcie z badania termowizyjnego autorstwa mgr inż. J. J. zwrócono uwagę na problem występowania niezaizolowanych mostków cieplnych i wynikającą z tego konieczność przeprowadzenia remontu elewacji wraz z wykonaniem termomodernizacji ściany zachodniej budynku.
Powyższe – zdaniem organu – dowodzi, że zarówno interes wspólnoty jak i M. K. jest zbieżny (konieczność docieplenia ścian szczytowych całego budynku celem wyeliminowania problemów związanych z ubytkami ciepła w znajdujących się w nim lokalach mieszkalnych). Tym samym nie można mówić o zindywidualizowanym interesie prawnym wnioskodawcy, innym niż występującej na prawach strony wspólnocie mieszkaniowej. Dlatego organ uznał, że nie sposób traktować go jako strony uprawnionej do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania w zakresie wskazanym we wniosku.
Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się M. K. (zwany dalej "skarżącym"), wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Skarżący zarzuca postanowieniu [...]WINB naruszenie art. 28 i pozostałych przepisów k.p.a., w tym w szczególności poprzez przyjęcie przez organy administracyjne, że pojęcie strony występujące w przepisach k.p.a. może być wyprowadzane tytko z administracyjnego prawa materialnego, a także błędną wykładnię przepisów art. 6, art. 21 ust. 1 oraz art. 22 ust. 1 i 2 ustawy o własności lokali, co w konsekwencji doprowadziło organy do kategorycznego wniosku, że we wszystkich sprawach dotyczących m. in. nieruchomości wspólnej, interes prawny ma tylko wspólnota mieszkaniowa.
Z tych względów skarżący wnosi o:
1. uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji z powodu wskazanych naruszeń, które miały istotny wpływ na wynik postępowania;
2. przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organom administracji;
3. zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżący podziela pogląd reprezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym także członek wspólnoty mieszkaniowej, jeżeli wykaże swój indywidualny, własny interes prawny, może wystąpić jako strona zainteresowana w postępowaniu administracyjnym w sprawie, w której co do zasady występuje wspólnota. Uprawnienia wspólnoty mieszkaniowej i poszczególnego właściciela nie są wobec siebie konkurencyjne i nie wykluczają się wzajemnie. Ocenie organu powinno zatem podlegać czy właściciel wyodrębnionej nieruchomości lokalowej był w stanie wykazać, iż doszło do negatywnego oddziaływania na jego nieruchomość, poprzez dopuszczenie do realizacji określonych robót budowlanych lub ich zaniechanie (por. wyrok NSA z dnia 29 lutego 2012 roku, sygn. akt II OSK 2383/10, wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt VII 5A/Wa 287/10, LEX nr 676066, wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 grudnia 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 1269/08, LEX nr 558379).
Zdaniem skarżącego w jednoznaczny oraz dobitny sposób wykazał On, że brak docieplenia ścian budynku oddziałuje bezpośrednio na jego lokal mieszkalny i jego interesy.
W skardze podniesione zostało, że nie jest słuszne stanowisko, zgodnie z którym zawsze i za wszystkich członków wspólnoty mieszkaniowej działa wyłącznie wspólnota. Działania wspólnoty, reprezentowanej przez zarząd dotyczą co do zasady nieruchomości wspólnej określonej przez art 3 ust. 2 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, co wynika wprost z przepisów rozdziału 4 tej ustawy, a w szczególności z jej art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 i ust. 3. Każdy właściciel lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość, może mieć swój własny interes prawny podlegający ochronie nie tylko w oparciu o przepisy prawa cywilnego, ale także na podstawie materialnoprawnych regulacji z zakresu prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 905/08 niepubl.).
Nie można zatem zaakceptować poglądu, wedle którego z kręgu stron postępowania dotyczącego stanu technicznego budynku i zaniechania docieplenia ścian należy z zasady i całkowicie wykluczyć właściciela lokalu mieszkalnego, będącego jednocześnie członkiem wspólnoty mieszkaniowej i współwłaścicielem nieruchomości wspólnej.
Wręcz kuriozalny jest w ocenie skarżącego wyrażony w zaskarżonym postanowieniu pogląd, że skoro przemarzanie ścian dotyczy nie tylko jego mieszkania, ale też innych lokali w budynku, to stroną w postępowaniu administracyjnym może być tylko Wspólnota Mieszkaniowa. Przedmiotowa sytuacja wręcz odwrotnie powoduje, że skoro negatywne następstwa są odczuwane w wielu mieszkaniach, to każdy z właścicieli danego lokalu, posiada w zakresie nieprawidłowości dotyczących jego mieszkania, bezpośredni i indywidualny oraz własny interes prawny i z tego powodu może wystąpić jako strona zainteresowana w postępowaniu administracyjnym w sprawie, w której co do zasady występuje wspólnota. Do wszystkich opisanych poniżej negatywnych następstw dochodzi bowiem bezpośrednio w jego mieszkaniu i jego prawa sytuacja ta bezpośrednio narusza.
Skarżący uważa, że za pomocą dokumentacji dotyczącej stanu technicznego budynku przedłożonej przez niego w toku postepowania wykazał, że brak docieplenia ścian jednoznacznie wpływa na komfort cieplny w jego mieszkaniu, co dosłownie stwierdza powołana ekspertyza (str. 27 dokumentu) oraz przeglądy budowlane - pięcioletni z 2015 roku oraz roczny z 2016 roku. Brak komfortu cieplnego oznacza w tym przypadku, że w mieszkaniu należącym do skarżącego jest chłodno, pomimo ponadnormatywnego ogrzewania, a w sytuacji jesienno-wiosennej gdy są ciepłe dni, ale zimne noce i ogrzewanie włącza się z opóźnieniem, nie ma możliwości dogrzania mieszkania.
Dodatkowo wskazuje, że obecny zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej od wielu lat zdaje sobie sprawę z problemu, jednak nie podejmuje w tym kierunku żadnych działań. Niezależnie od interesu wykazanego powyżej, Wspólnota Mieszkaniowa jest w przededniu wymiany instalacji centralnego ogrzewania (stosowna uchwała została podjęta w roku 2019) i w przypadku montażu podzielników ciepła w lokalach mieszkalnych przedmiotowa sytuacja będzie miała negatywny wpływ na koszty ponoszone w celu ogrzania jego mieszkania, co również naruszy bezpośrednio indywidualne interesy skarżącego.
W odpowiedzi na skargę, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.
Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a.").
Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2020 r. oraz postanowienie organu pierwszej instancji naruszają prawo w sposób wskazany powyżej, a skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżonym postanowieniem [...]WINB utrzymał w mocy postanowienie PINB z [...] marca 2020 r., nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek M. K. w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w [...].
Podstawę prawną ww. postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści cytowanego przepisu wynika zatem obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy podania wnioskodawcy pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Samo złożenie wniosku nie jest tożsame ze wszczęciem postępowania w sprawie, lecz uruchamia etap wstępny, w ramach którego właściwy organ ocenia podmiotową i przedmiotową dopuszczalność drogi administracyjnej.
W kontrolowanej sprawie organy uznały, że istnieje podmiotowa niedopuszczalność wszczęcia postępowania z wniosku skarżącego albowiem nie ma On indywidualnego interesu prawnego w domaganiu się podjęcia przez organy nadzoru budowlanego stosownych działań w trybie przepisów ustawy - Prawo budowlane.
Kluczowe jest wobec tego przesądzenie, czy skarżącemu może być przyznany status strony w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie zakreślonym wnioskiem z dnia [...] lutego 2020 r.
Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest zaś każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Interes prawny lub obowiązek prawny, o którym mowa w art. 28 k.p.a., musi wynikać z przepisu prawa materialnego, będącego podstawą procesowej legitymacji strony. Pogląd powyższy potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 1994 r., (sygn. akt I SA 979/93, ONSA 1995, Nr 1, poz. 50), zgodnie z którym interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony w określonej sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. W orzecznictwie administracyjnym przyjmuje się, że tylko przepis prawa materialnego stanowiąc podstawę interesu prawnego stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony. Zgodnie bowiem z wyrokiem NSA z dnia 30 listopada 1993 r. (sygn. akt II SA 1783/93) do uzyskania przymiotu strony nie wystarczy wykazanie jakiegokolwiek interesu, lecz musi to być interes prawny, a więc oparty na prawie, przy czym, to czy interes będący treścią żądania ma charakter prawny, czy tylko faktyczny, decyduje treść obowiązujących przepisów prawa materialnego.
Stosownie do art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 532) ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości tworzy wspólnotę mieszkaniową. Wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana.
Właściciel mieszkania w budynku składającym się z wielu lokali staje się zatem z mocy ww. ustawy członkiem wspólnoty mieszkaniowej. Celem ustawodawcy, który wprowadził tego rodzaju rozwiązanie było zapewnienie sprawnego zarządu w obiektach wielolokalowych. które stanowią własność różnych osób. Art. 27 ustawy o własności lokali stanowi, że każdy właściciel lokalu ma prawo i obowiązek współdziałania w zarządzie nieruchomością wspólną. Nie uchybia to jednak przepisom art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ww. ustawy. Powołane w art. 27 zd. 2 przepisy dotyczą kompetencji zarządu wspólnoty mieszkaniowych. Tak więc art. 21 ust. 1 przewiduje, że zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali. Zgodnie zaś z art. 22 ust. 1 cyt. ustawy, czynności zwykłego zarządu podejmuje zarząd samodzielnie.
Tak też skarżący i organy zgodnie przyznają, że co do zasady to wspólnocie mieszkaniowej przysługuje status strony w postępowaniach z zakresu prawa budowlanego, które mają związek z nieruchomością wspólną. Uznanie właściciela lokalu za stronę takiego postępowania jest wyjątkiem (por. wyroki NSA: z dnia 6 lipca 2018 r., sygn. II OSK 1996/16; z dnia 20 grudnia 2017 r., sygn. II OSK 719/16; z dnia 11 stycznia 2018 r., sygn. II OSK 757/16; wszystkie dostępne w CBOSA). W takiej sytuacji to na właścicielu lokalu ciąży obowiązek wykazania własnego, indywidualnego interesu prawnego, a w konsekwencji tego, że planowana inwestycja będzie negatywnie oddziaływać na jego nieruchomość lokalową (zob. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 2060/17).
Możliwe jest zatem przypisanie przymiotu strony w postępowaniu z zakresu Prawa budowlanego właścicielowi lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość. Może to jednak nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy przedmiot takiego postępowania mógłby wiązać się z naruszeniem warunków korzystania z jego lokalu mieszkalnego, które chronione są przepisami prawa materialnego. Ocenie organu w tego typu sprawach powinna zatem podlegać kwestia czy właściciel wyodrębnionej nieruchomości lokalowej wykazał, iż doszło do negatywnego oddziaływania na jego lokal, np. poprzez dopuszczenie do realizacji określonych robót budowlanych (por. wyrok NSA z 29 lutego 2012 r. II OSK 2383/10; wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 stycznia 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 187/16; opubl. CBOSA).
Odnosząc powyższe rozważania do realiów rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że skarżący domagał się działań organów nadzoru budowlanego, w kwestii dotyczącej nieodpowiedniego stanu technicznego m.in. zachodniej ściany budynku przy ul. [...] w [...], która stanowi jednocześnie przegrodę zewnętrzną należącego do niego lokalu mieszkalnego o nr [...]. Skarżący przedłożył szereg dokumentów na poparcie występowania jego indywidualnego interesu prawnego, niemniej jednak na szczególną uwagę zasługuje "Ocena stanu technicznego konstrukcji zewnętrznej ścian nośnych" przedmiotowego budynku ze stycznia 2005 r. (k. 1-41 akt postępowania administracyjnego). W powyższym dokumencie wskazano m.in. na wady występujące w obrębie ścian narożnych we wnętrzu lokalu nr [...], w tym pustkę w ścianie od ul. [...], niejednorodność materiału z jakiego jest ona zbudowana (cz. IV pkt 2 lit. b, s. 4 ww. "Oceny"), pęknięcia tynku na suficie (cz. IV pkt 2 lit. c, s. 5). W przedmiotowej "Ocenie" stwierdzono tym samym konieczność odkrycia w okresie wiosenno-letnim ściany nośnej narożnej w obrębie lokalu nr [...] i jej uzupełnienia w sposób tam podany, a także niezbędność wykonania m.in. w narożu lokalu nr [...] zabiegów termomodernizacyjnych (cz. VI lit. B i C, s. 6, cz. VII pkt 1 "Oceny"). Podobne ustalenia dotyczyły jeszcze kilku innych lokali mieszkalnych, dla których oparcie stanowi sporna zachodnia (szczytowa) ściana budynku.
Nieprawidłowości w postaci przemarzania ściany szczytowej, a więc ściany zewnętrznej lokalu nr [...] potwierdzono również w "Pięcioletnim przeglądzie" ww. budynku z września 2015 r. (k. 42-54 akt sprawy administracyjnej, s. 6 pkt 6). Fakt ten skutkuje niespełnianiem przez budynek wymagań dotyczących maksymalnej wartości E sezonowego zapotrzebowania na ciepło do ogrzewania w standardowym sezonie cieplnym, co stwierdzono w "Audycie energetycznym budynku" wykonanym jeszcze w czerwcu 2007 r.
Mając na uwadze powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że organy nadzoru budowlanego odmawiając wszczęcia postępowania z wniosku skarżącego nie wzięły pod uwagę wskazanych wyżej okoliczności, uznając niejako a priori, że skarżący nie ma własnego indywidualnego interesu prawnego w sprawie, skoro jest członkiem Wspólnoty Mieszkaniowej. Tymczasem przedstawione ustalenia już na pierwszy rzut oka pozwalają przyjąć, że stwierdzone nieprawidłowości pomimo, iż dotyczą elementów wspólnych nieruchomości, niewątpliwie rzutują bezpośrednio na sytuację skarżącego. Nie chodzi tu też wyłącznie o interes faktyczny, jaki niewątpliwie ma skarżący, ale również jego interes prawny, w sytuacji gdy wnioski wynikające z przywołanych ocen technicznych mogą wskazywać na występujące naruszenia przepisów Prawa budowlanego lub innych ustaw oraz aktów wykonawczych, regulujących warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki mieszkalne.
Zdaniem Sądu, wymaga w tym miejscu podkreślenia, że zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. powinno być ograniczone zasadniczo tylko do sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zgłoszone zostało przez podmiot oczywiście nieuprawniony lub też z innych przyczyn jest oczywiście niedopuszczalne. Według ustabilizowanego orzecznictwa dopuszczalność odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 została ograniczona do sytuacji oczywistego braku przymiotu strony, a nie sytuacji, gdy ocena tej kwestii wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (zob. wyrok NSA z 29 listopada 2017 r., II OSK 330/17, LEX nr 2429358). Przepis ten powinien zatem znajdować zastosowanie wyłącznie w przypadkach, gdy już sama pobieżna ocena wniosku wskazuje na wystąpienie przeszkód podmiotowych lub przedmiotowych do wszczęcia postępowania w sprawie. Tymczasem tutejszy Sąd uznał, że tego rodzaju sytuacja nie ma miejsca w niniejszym postępowaniu.
Poza tym nie sposób zgodzić się z organami, że określony stan dotyczy wszystkich członków Wspólnoty Mieszkaniowej, wobec czego interes skarżącego nie jest interesem zindywidualizowanym. W realiach rozpoznawanej sprawy, jak się zdaje organy nie dostrzegły, że podnoszony przez skarżącego problem w innym stopniu oddziaływuje na sytuację właścicieli mieszkań, których lokale nie znajdują się przy ścianie szczytowej budynku, a w innym na stopniu na lokatorów mieszkań, dla których ściana ta stanowi jedną z ich przegród zewnętrznych. Zgłaszane wady mogą więc stanowić o interesie prawnym wyłącznie kilku właścicieli lokali mieszkalnych w budynku należącym do Wspólnoty, i to w różnym zakresie, wynikającym chociażby z przywołanej wcześniej "Oceny stanu technicznego konstrukcji zewnętrznej ścian nośnych budynku" ze stycznia 2005 r. Występujące w lokalu skarżącego pęknięcia sufitów, przemarzanie ścian wewnątrz mieszkania, narażenie na powstawanie źródeł wilgoci i zagrzybienia, a także ponadnormatywne zwiększenie zapotrzebowania na ciepło wskazują, że indywidualny interes skarżącego w domaganiu się reakcji ze strony organów nadzoru budowlanego nie jest pozbawiony uzasadnienia.
W tym stanie rzeczy, tutejszy Sąd doszedł do przekonania, że organy wadliwie zastosowały w sprawie przepis art. 61a § 1 k.p.a., przedwcześnie i w sposób nieuprawniony przyjmując, że skarżący nie ma przymiotu strony w postępowaniu, którego zainicjowanie mogłoby nastąpić w oparciu o złożony przez niego wniosek.
Ponownie rozpoznając sprawę organy będą zatem zobowiązane wziąć pod uwagę ocenę prawną i wskazanie zawarte w niniejszym uzasadnieniu.
Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Uznając skargę za zasadną, o kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z zasadą zwrotu skarżącemu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, ustalając je na podstawie art. 205 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło