VII SA/Wa 1188/23

WyrokWSA w Warszawie2023-09-05

Skład orzekający: Renata Nawrot, Iwona Szymanowicz-Nowak, Iwona Ścieszka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę stosuje się art. 28 k.p.a. do ustalenia kręgu stron, czy też art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego?
Ratio decidendi
W postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę, krąg stron ustala się na podstawie art. 28 k.p.a., a nie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Przepis art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, który stanowi wyjątek od zasady ogólnej, ma zastosowanie do postępowań dotyczących pozwoleń na budowę, a nie na rozbiórkę, gdyż obszar oddziaływania obiektu dotyczy obiektów nowo wznoszonych, a nie obiektów ulegających rozbiórce. Brak interesu prawnego strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. uzasadnia umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J.P. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Pomorskiego o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty zezwalającej na rozbiórkę. Skarżący J.P. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Starosty, twierdząc, że była ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, a wnioskodawca (D.F.) nie był właścicielem nieruchomości. Organy administracji uznały, że J.P. nie posiada interesu prawnego do żądania stwierdzenia nieważności decyzji, ponieważ nie jest stroną w rozumieniu przepisów prawa budowlanego ani kodeksu postępowania administracyjnego, co skutkowało umorzeniem postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie art. 28 k.p.a. i art. 7 k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Nawrot (spr.), Sędziowie sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, asesor WSA Iwona Ścieszka, Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Dawejnis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2023 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 marca 2023 r. znak: DOA.7110.18.2023.LWT w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Zaskarżoną decyzją z 17 marca 2023 r. znak: DOA.7110.18.2023.LWT Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022, poz. 2000 ze zm. - dalej "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania J.P. (dalej także skarżący) od decyzji Wojewody Pomorskiego z 22 listopada 2022 r., znak: WI-I-7840.4.28.2022.GD, umarzającej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...]kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu rozbiórki i udzielenia pozwolenia na rozbiórkę, utrzymał w mocy ww. decyzję Wojewody Pomorskiego. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. Starosta [...]decyzją z dnia [...]kwietnia 2021 r. nr [...]zatwierdził projekt rozbiórki i udzielił pozwolenia na rozbiórkę dla D.F. obejmujące rozbiórkę budynku usługowego-warsztatowego, budynku produkcyjno-magazynowego, budynku produkcyjnego, stalowej wagi przejazdowej oraz murowanego ogrodzenia na terenie działek nr [...], [...], [...], [...]w [...]gmina miasta [...]. Odwołanie od powyższej decyzji złożył J.P. działając w imieniu [...]Spółka z o.o. Rozpoznając odwołanie Wojewoda Pomorski postanowieniem nr WI-I.7841.3.4.2021.GD z dnia 17 sierpnia 2021 r. stwierdził niedopuszczalność odwołania uznając, że J.P. nie miał umocowania do reprezentowania Przedsiębiorstwa [...] Spółka z o.o. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 15 czerwca 2022 r., w sprawie sygn. akt II SA/Gd 642/21 oddalił skargę. Decyzja Starosty [...]nr [...]z [...]kwietnia 2021 r. stała się decyzją ostateczną pozostającą w obrocie prawnym. W dniu 30 września 2022 r. do Wojewody Pomorskiego wpłynął wniosek J.P. o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionej decyzji Starosty [...]w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W uzasadnieniu swojego wniosku wskazano, że zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, a jej adresatem jest osoba nie będąca właścicielem nieruchomości i nie uprawniona do jej dysponowania. J.P. wskazał także, że Prokuratura Rejonowa w [...]prowadzi śledztwo w sprawie nieprawidłowości wpisów w księgach wieczystych. Skarżący podniósł, że spółka [...]była właścicielem nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], a nadto zaznaczył że pismem 6 kwietnia 2021 r. w imieniu spółki [...] poinformował Starostę [...]o stanie prawnym nieruchomości objętych postępowaniem i wskazał na złożenie wniosku o rozbiórkę przez osobę nie będącą właścicielem. Wojewoda Pomorski (dalej: "Wojewoda", "organ I instancji’) decyzją z 22 listopada 2022 r. znak: WI-I-7840.4.28.2022.GD, na postawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 157 k.p.a., umorzył wszczęte na wniosek J.P postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...]z [...]kwietnia 2021 r. nr [...]. Organ I instancji stwierdził, iż badanie legitymacji procesowej strony w postępowaniu nieważnościowym polega na ocenie interesu prawnego według stanu faktycznego i prawnego na dzień złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności i orzekania przez organ nadzorczy. Pojęcie interesu prawnego jak wyjaśnił Wojewoda, na którym oparta jest legitymacja procesowa strony w postępowaniu administracyjnym, należy ustalać według norm prawa materialnego, natomiast mieć interes prawny oznacza tyle, co ustalić powszechnie obowiązujący przepis prawa, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu w związku z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Musi być to interes, który wynika z określonego przepisu prawa odnoszącego się wprost do podmiotu zgłaszającego zastrzeżenia i musi dotyczyć bezpośrednio tego podmiotu. Od tak rozumianego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli sytuację, w której dany podmiot jest co prawda bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednakże nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Interes prawny, będący konieczną przesłanką do uznania danego podmiotu za stronę postępowania musi istnieć obiektywnie. Dalej organ I instancji podał, że niniejsze postępowanie nieważnościowe dotyczy kontroli prawidłowości wydania decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę, zatem interes prawny powinno się ustalić w oparciu o przepis art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, który jako przepis szczególny względem art. 28 k.p.a., ogranicza pojęcie strony w sprawach dotyczących pozwolenia na budowę (rozbiórkę) do następujących osób: inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Odnosząc się do obszaru oddziaływania obiektu, zgodnie z przepisem art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane (w brzmieniu na dzień wpływu wniosku w sprawie stwierdzenia nieważności, jak i na dzień wydania zaskarżonej decyzji Starosty [...]), organ stwierdził, że odpowiednie zastosowanie tego przepisu ma miejsce w przypadku pozwolenia na rozbiórkę, przy tym należy tu uwzględnić charakter robót rozbiórkowych i ich zakres oddziaływania. Organ I instancji wyjaśnił, iż Starosta [...]w ramach przeprowadzonego przez siebie postępowania administracyjnego, zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji, uwzględnił jako stronę postępowania m.in. spółkę [...] Spółka z. o.o., która widniała jako właściciel działki nr [...], zgodnie z wypisem z rejestru gruntów, natomiast J.P. nie był stroną postępowania administracyjnego. Na podstawie danych z wypisu w rejestrze REGON ustalono, że Przedsiębiorstwo [...]" Spółka z o.o. z dniem 1 stycznia 2016 r. zakończyło prowadzenie działalności, a z dniem 19 lipca 2018 r. zostało skreślone z REGON. W rezultacie przyjęto, że Spółka z dniem 1 stycznia 2016 r. straciła swój byt prawny, nie posiada zdolności procesowej, a udzielone przez nią pełnomocnictwa wygasły. Z aktualnych zapisów ksiąg wieczystych wynika, że w przypadku działki nr [...], [...] i [...] w [...]obecnym właścicielem gruntu jest Gmina [...], natomiast użytkownikiem wieczystym i właścicielem budynku stanowiącego odrębną nieruchomość jest D.F., która jest również właścicielem działki nr [...]. W ocenie organu I instancji poczynione ustalenia pozwalają stwierdzić, że J.P.w rzeczywistości nie ma interesu prawnego do występowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...]. Przede wszystkim wnioskodawca nie jest osobą, o której mowa w art. 28 ustawy Prawo budowlane, tj. inwestorem, właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub zarządcą nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania planowanych robót rozbiórkowych. Powyższego nie zmienia informacja o wszczęciu śledztwa w sprawie nieprawidłowości wpisów w księgach wieczystych [...] oraz [...]skutkujących szkodą interesu publicznego i prywatnego skarżącego. Podsumowując Wojewoda stwierdził, że J.P. nie posiada przymiotu strony w postępowaniu w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] nr [...]z dnia [...]kwietnia 2021 r. zatwierdzającej projekt rozbiórki i udzielającej pozwolenia na rozbiórkę dla D.F. obejmującego rozbiórkę budynku usługowego- warsztatowego, budynku produkcyjno-magazynowego, budynku produkcyjnego, stalowej wagi przejazdowej oraz murowanego ogrodzenia na terenie działek nr [...], [...], [...] [...]w [...], gm. Miasta [...]. W tej sytuacji za zasadne uznano zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a., umorzenie postepowania wobec tego, że postepowanie stało się bezprzedmiotowe, gdyż zostało wszczęte na wniosek podmiotu nie posiadającego interesu prawnego w zainicjowaniu nadzwyczajnego trybu weryfikacji decyzji. Nie zgadzając się z powyższą decyzją Skarżący złożył odwołanie, a powołaną na wstępie decyzją Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "GINB", "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania, w pierwszej kolejności GINB wyjaśnił, że przepisu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego nie stosuje się w postępowaniu o wydanie decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę obiektu budowlanego ani w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności takiej decyzji, gdyż do ustalenia kręgu stron w takich postępowaniach ma zastosowanie art. 28 k.p.a. Organ odwoławczy omówił kwestie wynikające z art. 28 k.p.a., w myśl którego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie interesu prawnego, na którym oparta jest legitymacja procesowa strony w postępowaniu administracyjnym, należy ustalać według norm prawa materialnego, natomiast mieć interes prawny oznacza tyle, co ustalić powszechnie obowiązujący przepis prawa, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu w związku z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Uznając, iż w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...]z [...]kwietnia 2021 r. znajduje zastosowanie art. 28 k.p.a., organ odwoławczy pismem z 20 stycznia 2023 r., wezwał skarżącego do przesłania dokumentu potwierdzającego prawo własności lub użytkowania wieczystego nieruchomości, z posiadania której wywodzi swój interes prawny do udziału w ww. postępowaniu nieważnościowym. W odpowiedzi na ww. wezwanie z 20 stycznia 2023 r., skarżący - w piśmie z 13 lutego 2023 r. wskazał, że jego "interes prawny wynika z faktu, iż w dacie wydania decyzji przez Starostę [...]w księgach wieczystych jako wieczysty użytkownik nieruchomości, objętej księgą wieczystą o numerze [...], ujawniona była spółka pod firmą [...]Sp. z o.o., która udzieliła mu pełnomocnictwa w dniu 30 października 1999 r. do występowania we wszystkich postępowaniach, w tym przed organami administracji. Dodatkowo we własnym zakresie spłacił zadłużenie Spółki [...]w stosunku do Banku Spółdzielczego w [...]i zgodnie z ustaleniami miał w zamian w drodze datio in solutum otrzymać nieruchomość objętą księgą wieczystą o numerze [...]. Ponadto według odpisu z RHB jest ujawniony jako większościowy udziałowiec tej spółki. W ocenie organu odwoławczego interes prawny musi być nie tylko indywidualny i konkretny ale również aktualny, w związku z tym bez wpływu na ocenę legitymacji procesowej skarżącego w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...]z [...]kwietnia 2021 r., pozostaje okoliczność, kto był użytkownikiem wieczystym działki nr ewid. [...] (objętej Księgą Wieczystą Nr [...]), w dacie wydania decyzji Starosty [...]z [...]kwietnia 2021 r. Istotne znaczenie ma natomiast to, kto aktualnie jest właścicielem działki nr ewid. [...], na której znajdują się przewidziane do rozbiórki: budynek produkcyjno-magazynowy oraz budynek magazynowy (zob. proj. rozbiórki, Lokalizacja obiektów, rys. nr U.01, str. 19) oraz czy skarżący posiada tytuł prawny do którejkolwiek z pozostałych nieruchomości (np. prawo własności lub użytkowanie wieczyste), na których planowana jest rozbiórka obiektów budowlanych bądź też do innej nieruchomości znajdującej się w bezpośrednim sąsiedztwie obiektów podlegających rozbiórce. GINB stwierdził, że Skarżący – J.P. jako były pełnomocnik [...]Sp. z o.o., jako osoba, która "spłaciła zadłużenie [...]Sp. z o.o. w stosunku do Banku Spółdzielczego w [...] (w zamian w drodze datio in solutum miała otrzymać nieruchomość objętą księgą wieczystą o numerze [...]") oraz jako były większościowy udziałowiec [...]Sp. z o.o. nie posiada interesu prawnego, w rozumieniu art. 28 k.p.a., w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...]z [...]kwietnia 2021 r., znak: [...]. Zdaniem organu odwoławczego Skarżący nie wykazał posiadania interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. Ww. nie posiada tytułu prawnego do jakiejkolwiek z nieruchomości (np. prawo własności lub użytkowanie wieczyste), na których planowana jest rozbiórka obiektów budowlanych bądź też do nieruchomości znajdującej się w bezpośrednim sąsiedztwie obiektów podlegających rozbiórce. GINB podzielił jednocześnie stanowisko Wojewody, że w związku z brakiem wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, [...]spółkę z o.o. uznaje się za wykreśloną z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r., co ma taki skutek, że podmiot ten traci byt prawny (podobnie wypowiedział się WSA w Gdańsku w przywołanym wyżej prawomocnym wyroku z 15 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 642/21). Końcowo zaznaczono, że skoro skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu nieważnościowym, to zasadne było zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a., czyli umorzenie postępowania. Zatem należało utrzymać w mocy decyzje organu I instancji. Odniósł się także do prowadzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z urzędu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniósł J.P. (skarżący) zarzucając naruszenie przepisów prawa proceduralnego - art. 28 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., poprzez nieuzasadnioną odmowę uznania skarżącego jako stronę postępowania, pomimo istnienia interesu prawnego, a także naruszenie art. 7 k.p.a., poprzez nieuzasadnioną odmowę prowadzenia postępowania z urzędu. W uzasadnieniu skargi, skarżący powielił argumentację dotyczącą prowadzonego postępowania, udziału spółki [...]w tym postępowaniu, stwierdzeniu, że Spółka nie utraciła bytu prawnego, okoliczności związanych z nabyciem nieruchomości przez H.F., a następnie przez D.F.. Zdaniem strony skarżącej GINB pominął okoliczności, że J.P. spłacił dług spółki zabezpieczony na hipotece. Ponadto w jego ocenie do przejścia użytkowania wieczystego na wnioskodawczynię D.F. doszło w sposób sprzeczny z prawem, zaś GINB postanowił usankcjonować pozwolenie na rozbiórkę budynków znajdujących się na działkach nie należących do wnioskodawczyni. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że podstawę prawną wydanej decyzji stanowił art. 105 § 1 k.p.a., w świetle którego gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W związku z tym, w rozpoznawanej sprawie ocena Sądu ograniczona została do problematyki umorzenia postępowania i związanej z tym kwestii jego bezprzedmiotowości. Zaznaczenie tu wymaga, że decyzja wydana na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. nie rozstrzyga sprawy merytorycznie (w jej znaczeniu materialnym), gdyż nie kształtuje żadnego stosunku prawnego w zakresie uprawnień czy obowiązków strony, a jedynie znosi prowadzone postępowanie W rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej (w formie decyzji administracyjnej) ingerencji organu administracyjnego, co oznacza, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie organu: pozytywne, czy negatywne, staje się prawnie niedopuszczalne. Postępowanie wszczęte przez podmiot nieposiadający przymiotu strony staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Bezprzedmiotowość postępowania występuje m.in. wówczas, gdy podmiot nieuprawniony do domagania się wszczęcia postępowania zgłosił inicjatywę w tym względzie. Wszczęcie postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy zgodnie z przepisami prawa administracja publiczna może kształtować stosunki prawne wyłącznie na wniosek jednostki, oparte jest na zasadzie skargowości. Wymaga to wniosku strony - osoby mającej legitymację procesową w rozumieniu art. 28 k.p.a. Wszczęcie postępowania na wniosek nielegitymowanego podmiotu jest podstawą do wydania decyzji o umorzeniu postępowania (por. wyrok NSA z dnia 19 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1038/11). W ocenie Sądu dokonana przez organ odwoławczy ocena przymiotu strony J.P. jest prawidłowa. W kontrolowanej sprawie skarżący złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...]z [...]kwietnia 2021 r. zatwierdzającej projekt rozbiórki i udzielającej pozwolenia na rozbiórkę budynków i budowli na terenie działek [...], [...], [...], [...]w [...]. Zatem ocena organów administracyjnych sprowadzała się do ustalenia interesu prawnego skarżącego w kontekście złożonego przez niego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Wymagało ustalenia, czy interes prawny w takich sprawach wywodzony jest na zasadach ogólnych tj. w oparciu o art. 28 k.p.a., czy też analogicznie jak w zwyczajnym trybie w sprawie pozwolenia na budowę – na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. W ocenie Sądu trafnie zajął stanowisko GINB, uznając, że w rozpoznawanej sprawie oceny interesu prawnego skarżącego należy dokonywać w kontekście art. 28 k.p.a. Zaznaczyć należy, że powyższe stanowisko znajduje oparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych, które jednolicie przyjmują, iż to właśnie przepis art. 28 k.p.a. stanowi podstawę do określenia statusu strony w sprawie pozwolenia na rozbiórkę obiektu budowlanego (por. wyrok NSA z 29 maja 2013 r., II OSK 285/12; z 11 stycznia 2018 r., II OSK 754/16; wyrok WSA w Krakowie z 5 października 2022 r., II SA/Kr 939/22). Przede wszystkim należy zaznaczyć, że art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 28 k.p.a., dlatego powinien być stosowany tylko w przypadkach w nim określonych. Chociaż więc w przepisach Prawa budowlanego pojęcia pozwolenia na budowę i pozwolenia na rozbiórkę nie są konsekwentnie rozróżnione, to jednak zasadniczo różny przedmiot tych spraw uzasadnia pogląd, zgodnie z którym art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego nie ma zastosowania do postępowania dotyczącego rozbiórki obiektu budowlanego. Jak wskazał NSA w wyroku II OSK 754/16, przepis art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego ma na celu określenie stron postępowania z uwagi na możliwe ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości sąsiednich, spowodowane przez obiekt budowlany, który zostanie wybudowany. Z kolei w wyroku II OSK 285/12 NSA wskazał, że w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego przymiot strony przypisany został podmiotom praw przysługujących do nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu (art. 3 pkt 20), co należy odnieść do obiektów nowo wznoszonych. Nie byłoby bowiem racjonalne poszukiwania obszaru oddziaływania obiektów, wobec których orzeka się o rozbiórce, skoro oddziaływanie jest skutkiem końcowego efektu robót budowlanych, a więc obiektu wznoszonego, a nie obiektu ulegającego rozbiórce. Z podanych przyczyn uprawnione było wnioskowanie GINB, że w niniejszej sprawie krąg stron powinien być ustalony na podstawie art. 28 k.p.a. Kierując się właściwym rozumieniem art. 28 k.p.a. organ odwoławczy przyjął prawidłowo, że skarżący w przedmiotowej sprawie mógł wywodzić swój interes prawny z przepisów art. 144 k.c. i art. 147 k.c., kształtujących uprawnienia pochodne od przysługującego im prawa własności do nieruchomości sąsiadującej z terenem obiektu budowlanego podlegającego rozbiórce. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 stycznia 2019 r. II OSK 514/17 wskazał, że celem art. 28 k.p.a. jest umożliwienie udziału w postępowaniu administracyjnym tym wszystkim, których interesu prawnego lub obowiązku to postępowanie dotyczy, po to, aby mieli oni możliwość ochrony swoich praw przed ewentualnym ich naruszeniem przez wydanie decyzji niezgodnej z prawem. Sąd za trafne i prawidłowe uznaje zatem działanie organu odwoławczego, polegające na wezwaniu J.P. do wykazania interesu prawnego zgodnie z art. 28 k.p.a. Skarżący wskazał, że jego "interes prawny wynika z faktu, iż w dacie wydania decyzji przez Starostę [...]w księgach wieczystych jako wieczysty użytkownik nieruchomości, objętej księgą wieczystą o numerze [...], ujawniona była spółka pod firmą [...]Sp. z o.o., która udzieliła mu pełnomocnictwa w dniu 30 października 1999 r. do występowania we wszystkich postępowaniach, w tym przed organami administracji. Dodatkowo we własnym zakresie spłacił zadłużenie Spółki [...]w stosunku do Banku Spółdzielczego w [...]i zgodnie z ustaleniami miał w zamian w drodze datio in solutum otrzymać nieruchomość objętą księgą wieczystą o numerze [...]. Ponadto według odpisu z RHB jest ujawniony jako większościowy udziałowiec Spółki. Zdaniem Sądu organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że argumenty wywiedzione przez skarżącego nie stanowią o jego interesie w rozumieniu art. 28 k.p.a. Zgodzić się należy z GINB, że skarżący skoro nie posiada tytułu prawnego do jakiejkolwiek z nieruchomości (np. prawo własności lub użytkowanie wieczyste), na których planowana jest rozbiórka obiektów budowlanych bądź też do nieruchomości znajdującej się w bezpośrednim sąsiedztwie obiektów podlegających rozbiórce, tym samym nie wykazał swojego indywidualnego konkretnego interesu prawnego. Okoliczności wskazane przez J.P. w kontekście art. 28 k.p.a.- nie stanowią o jego interesie prawnym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...]zatwierdzającej projekt rozbiórki. Dodatkowo zauważyć należy, że skarżący nie był tez stroną postępowania w postępowaniu zwykłym w sprawie zatwierdzenia projektu rozbiórki i udzielenia pozwolenia na rozbiórkę obiektów budowlanych na działkach [...], [...], [...], [...]w [...] (wyrok II SA/Gd 642/21 z 15 czerwca 2022 r.). Zarówno w sprawie objętej wyrokiem II SA/Gd 642/21 z 15 czerwca 2022 r., jak i w niniejszym postępowaniu skarżący powoływał się na własny, osobisty interes wynikający z faktu spłacenia długów spółki oraz posiadania udziałów w Spółce, czy bycia pełnomocnikiem Spółki uznając, iż z tego tytułu posiada roszczenia. Okoliczności te nie stanowią jednak o interesie prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a. Dostrzegając powyższe Sąd zauważa, że orzekając w sprawie organ odwoławczy kierował się właściwą wykładnią art. 28 k.p.a., dostrzegając wadliwość oceny Wojewody, który zastosował art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego i prawidłowo uznał, że skarżący nie wykazał swojego interesu prawnego; wziął przy tym pod uwagę wszystkie okoliczności podnoszone przez skarżącego i mogące mieć znaczenie dla tej oceny; dokonał także ich prawidłowej analizy. Za prawidłowe Sąd uznał także działanie organów, które po wszczęciu postępowania z wniosku skarżącego, w pierwszej kolejności zajęły się kwestią jego interesu prawnego. Zgodnie bowiem z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W sytuacji, gdy przymiot strony podmiotu wnioskującego o unieważnienie decyzji budzi wątpliwości, co więcej – ustalenie tej kwestii wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, konieczne jest wszczęcie postępowania z wniosku tego podmiotu i dopiero w ramach tak uruchomionego postępowania, dokonanie analizy w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - dokonując analizy zarówno zaskarżonej decyzji organu odwoławczego jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji - uznał, że organy wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i oficjalności (art. 7 k.p.a.). Ponadto, zdaniem Sądu, organy, wydając obie sporne decyzje oparły się na materiale zgromadzonym w sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę, należy - zdaniem Sądu - uznać, iż w zaskarżonej decyzji brak jest jakichkolwiek istotnych uchybień formalnych, które organ odwoławczy poczyniłby w toku postępowania administracyjnego, a które uniemożliwiłyby Sądowi przeprowadzenie prawidłowej oceny zarzutów skargi i wypowiedzenie się co do zasadności podjętego rozstrzygnięcia pod względem materialnoprawnym. Uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia zasługuje na aprobatę, zaś postawione zarzuty skargi stanowią jedynie polemikę z organem, uzasadnioną interesem skarżącej. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie uznał, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi ustawowe określone w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., albowiem organ wyraźnie wskazał wszelkie istotne przesłanki zarówno faktyczne, jak i prawne, wyjaśniając przy tym dokładnie ich znaczenie dla skarżącego. Sąd nie ma wpływu w zakresie ewentualnego wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z urzędu. W konsekwencji Sąd nie dopatrzył się naruszenia w sprawie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie. Sąd wyjaśnia przy tym, że wskazany przepis zezwala organowi administracji publicznej na wydanie decyzji o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie to z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Sąd zgadza się jednocześnie z organami, że bezprzedmiotowość postępowania występuje m. in. wówczas, gdy podmiot nieuprawniony do domagania się wszczęcia postępowania zgłosił inicjatywę w tym względzie, a okoliczność ta została ustalona po uruchomieniu tego postępowania; brak interesu prawnego osoby składającej wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji powoduje bowiem niedopuszczalność rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w tym przedmiocie i uzasadnia po wszczęciu postępowania, zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a. Taka też sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. W tej sytuacji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło