VII SA/Wa 1228/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2015 r. znak [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu postanawia: odmówić M. D. przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego. M. D. w dniu 29 czerwca 2015 r. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego w sprawie VII SA/Wa 1228/15. Z treści wniosku wynika, iż skarżący posiada dom o powierzchni 200 m2 i nieruchomość rolną (3,5 ha). Skarżący jako osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wymienił żonę, syna i synową. Oświadczył, że otrzymuje emeryturę w wysokości 2500 zł, żona również uzyskuje emeryturę w wysokości 820 zł, syn otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1500 zł, natomiast synowa jest bezrobotna. Pismem z dnia 6 lipca 2015 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku. M. D. udzielił odpowiedzi na wezwanie pismem z dnia 16 lipca 2015 r. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla przyznania M. D. prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego, ponieważ skarżący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z tej instytucji. Z uwagi na niewystarczające, w ocenie referendarza sądowego, przedstawienie sytuacji finansowej w złożonym przez M. D. wniosku o przyznanie prawa pomocy, pismem z dnia 6 lipca 2015 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku poprzez: - udokumentowanie wysokości otrzymywanych przez skarżącego i jego żonę emerytur (np. nadesłanie kserokopii decyzji o waloryzacji emerytur lub ostatnich odcinków emerytur), - wskazanie, czy skarżący uzyskuje dopłaty do posiadanej nieruchomości rolnej, jeśli tak - w jakiej wysokości, - wskazanie, czy skarżący uzyskuje dochody z prowadzenia gospodarstwa rolnego, jeśli tak - w jakiej wysokości, - udokumentowanie wysokości wynagrodzenia za pracę otrzymywanego przez syna skarżącego (np. nadesłanie zaświadczenia pracodawcy), - nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych skarżącego i osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym - z okresu ostatnich trzech miesięcy, - wskazanie i udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem domu (np. opłaty za gaz, wodę, energię, telefon), - wskazanie, czy synowa skarżącego podejmuje prace dorywcze, sezonowe, z tytułu umów o dzieło, zlecenia itp., jeżeli tak, jakiej wielkości dochody uzyskuje z tego tytułu, - wskazanie wysokości wydatków na leczenie. Skarżący udzielił odpowiedzi na to wezwanie pismem z dnia 16 lipca 2015 r. W ocenie referendarza sądowego na podstawie informacji wynikających ze złożonego wniosku oraz z pisma z dnia 16 lipca 2015 r. nie jest możliwe przyznanie prawa pomocy, ponieważ skarżący nie udowodnił, że znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy. Należy zauważyć, że jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym, podczas rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy nie można pominąć sytuacji majątkowej osób pozostających z osobą składającą wniosek we wspólnym gospodarstwie domowym, bowiem informacje te mogą w istotnym stopniu wpłynąć na rozstrzygnięcie wniosku. Jeżeli wnioskodawca pozostaje we wspólnocie rodzinnej i majątkowej z innymi osobami, to właśnie łączne dochody i wydatki tych osób kształtują status majątkowy wnioskodawcy. Przy badaniu sytuacji materialnej wnioskodawcy nie można zatem ograniczać się jedynie do jego dochodów i składników posiadanego majątku, lecz należy również uwzględnić sytuację majątkową i dochody wszystkich domowników prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Porównanie takie jest konieczne dla oceny rzeczywistych możliwości finansowych strony składającej wniosek (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 29 listopada 2012 r. sygn. akt II GZ 442/12 Lex nr 1240669, z dnia 10 września 2013 r. I GZ 375/13 Lex nr 1363597). Zauważyć wobec tego trzeba, że skarżący, pomimo zawartego w piśmie z dnia 6 lipca 2015 r. wezwania, nie udokumentował wysokości dochodów uzyskiwanych przez jego żonę i syna. Oświadczył, że żona otrzymuje emeryturę w wysokości około 1000 zł, ale skarżący żyje z nią w separacji, dlatego też nie ma możliwości załączenia jej odcinka emerytury. Oświadczenie to budzi jednak wątpliwości, zwłaszcza, gdy zauważy się, że we wniosku skarżący wskazywał, że pomaga żonie finansowo w zakupie leków. Odnośnie wezwania do udokumentowania dochodów syna, skarżący wskazał, że syn wstydzi się żądać od swego pracodawcy zaświadczenia o wysokości zarobków. Zauważyć wobec tego trzeba, że skarżący wezwany był do udokumentowania w dowolny sposób wysokości wynagrodzenia uzyskiwanego przez syna, a tylko tytułem przykładu wskazano zaświadczenie od pracodawcy. Co również istotne, w złożonym wniosku skarżący wskazał, że syn otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1500 zł, natomiast w piśmie z dnia 16 lipca 2015 r. oświadczył, że według jego wiedzy syn zarabia około 2500 zł miesięcznie. Należy też zauważyć, że skarżący, pomimo zawartego w piśmie z dnia 6 lipca 2015 r. wezwania, nie wyjaśnił, czy synowa podejmuje prace dorywcze, sezonowe, z tytułu umów o dzieło, zlecenia itp. i ew. jakiej wysokości dochody uzyskuje z tego tytułu. M. D. wezwany był również do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym - z okresu ostatnich trzech miesięcy. W tym zakresie skarżący oświadczył jedynie, że nie posiada konta osobistego. Mając na uwadze powyższe okoliczności uznać trzeba, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy. Strona postępowania wnosząc o przyznanie prawa pomocy powinna bowiem wykazać w sposób przekonujący, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że w sytuacji, w której zachodzą rozbieżności pomiędzy poszczególnymi dokumentami lub oświadczeniami, gdy strona w sposób wybiórczy bądź ze sobą sprzeczny przedstawia okoliczności związane z sytuacją finansową bądź rodzinną, niemożliwe jest dokonanie rzetelnej oceny jej sytuacji finansowej, a tym samym uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 lipca 2013 r. II FZ 371/13 Lex nr 1347052, z dnia 13 stycznia 2011 r. I GZ 456/10 Lex nr 741446, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 września 2010 r. I SA/Rz 478/10 Lex nr 764503, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 kwietnia 2014 r. I SA/Bd 1172/13 Lex nr 1457060). Niedopełnienie przez stronę w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia wymaganych dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 31 stycznia 2013 r. I OZ 51/13 LEX nr 1273885, z 19 grudnia 2012 r. II FZ 1036/12 LEX nr 1240482, z 14 marca 2013 r. II FZ 92/13 LEX nr 1302897, z 4 lipca 2013 r. I OZ 546/13 LEX nr 1345177). Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270).