VII SA/Wa 1345/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: odmówić S. M. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. S. M. w skardze wniesionej na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2015 r. zawarł wniosek o ustanowienie radcy prawnego, składając zaś wniosek na urzędowym formularzu zwrócił się również o zwolnienie od kosztów sądowych. W treści wniosku skarżący opisując swój stan majątkowy wskazał na gospodarstwo rolne o powierzchni 3,26 ha, które jest w dzierżawie. S. M. jako osobę pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wymienił żonę. Wskazał, że żona otrzymuje rentę, tak jak i sam skarżący. Pismem z dnia 22 lipca 2015 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku. S. M. udzielił odpowiedzi na wezwanie pismem z dnia 28 lipca 2015 r. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla przyznania S. M. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, ponieważ skarżący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z tej instytucji. Z uwagi na niewystarczające, w ocenie referendarza sądowego, przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej w złożonym przez S. M. wniosku o przyznanie prawa pomocy, pismem z dnia 22 lipca 2015 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku poprzez: - udokumentowanie wysokości renty skarżącego (np. nadesłanie ostatniego odcinka renty), - udokumentowanie wysokości renty żony skarżącego (np. nadesłanie ostatniego odcinka renty), - wskazanie, czy skarżący posiada dom lub mieszkanie, jeśli tak - o jakiej powierzchni, - wskazanie, gdzie skarżący mieszka i jakie ponosi koszty z tym związane (np. opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz itp.), - wskazanie, czy skarżący uzyskuje dochody z tytułu dzierżawy nieruchomości rolnej, jeśli tak, w jakiej wysokości, - podanie wysokości miesięcznych wydatków, - wskazanie, czy skarżący korzysta z finansowej pomocy rodziny, innych osób lub ze świadczeń z pomocy społecznej (jeżeli tak, jakiej wysokości jest to pomoc bądź świadczenia). Skarżący udzielił odpowiedzi na to wezwanie pismem z dnia 28 lipca 2015 r. W ocenie referendarza sądowego na podstawie informacji wynikających ze złożonego wniosku oraz z pisma z dnia 28 lipca 2015 r. nie jest możliwe przyznanie prawa pomocy, ponieważ skarżący nie udowodnił, że znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy. Należy zauważyć, że w złożonym wniosku skarżący jako osobę pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wymienił żonę i oświadczył, że zarówno żona, jak i sam skarżący, uzyskują rentę, przy czym nie wskazał wysokości tych świadczeń. Z tego względu pismem z dnia 22 lipca 2015 r. wezwano S. M. do udokumentowania wysokości renty skarżącego i renty jego żony. Przy piśmie z dnia 28 lipca 2015 r. skarżący nadesłał odcinek własnej renty, z którego wynika, że świadczenie to wynosi 913 zł. Skarżący nie wskazał i nie udokumentował natomiast wysokości renty żony. W tym zakresie podniósł, że z żoną po zawarciu w 2012 r. związku małżeńskiego nigdy nie stworzyli wspólnego majątku, żona miała świadczenie rolnicze chorobowe i skarżącego nigdy nie interesowały jej pieniądze. Oświadczył, że żona pozostała w swojej posiadłości, przy dzieciach z poprzedniego małżeństwa, a skarżący prowadzi gospodarstwo domowe sam. Zauważyć jednak trzeba, że w złożonym wniosku skarżący wymienił żonę jako osobę pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, co więcej, wskazał, że oboje nie mogą pracować ze względu na zły stan zdrowia. Biorąc pod uwagę informacje wynikające ze złożonego wniosku, oświadczenie skarżącego o prowadzeniu jednoosobowego gospodarstwa domowego zawarte w piśmie z 28 lipca 2015 r. budzić musi zatem wątpliwości. Jak natomiast wskazuje się w orzecznictwie sądowym, podczas rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy nie można pominąć sytuacji majątkowej osób pozostających z osobą składającą wniosek we wspólnym gospodarstwie domowym, bowiem informacje te mogą w istotnym stopniu wpłynąć na rozstrzygnięcie wniosku. Jeżeli wnioskodawca pozostaje we wspólnocie rodzinnej i majątkowej z innymi osobami, to właśnie łączne dochody i wydatki tych osób kształtują status majątkowy wnioskodawcy. Przy badaniu sytuacji materialnej wnioskodawcy nie można zatem ograniczać się jedynie do jego dochodów i składników posiadanego majątku, lecz należy również uwzględnić sytuację majątkową i dochody wszystkich domowników prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Porównanie takie jest konieczne dla oceny rzeczywistych możliwości finansowych strony składającej wniosek (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 29 listopada 2012 r. sygn. akt II GZ 442/12 Lex nr 1240669, z dnia 10 września 2013 r. I GZ 375/13 Lex nr 1363597). Należy też zauważyć, że skarżący, pomimo zawartego w piśmie z dnia 22 lipca 2015 r. wezwania, nie wskazał wysokości miesięcznych wydatków. Ponadto odnosząc się do żądania dotyczącego wskazania, czy korzysta z finansowej pomocy rodziny, innych osób lub ze świadczeń z pomocy społecznej skarżący oświadczył jedynie, że nie korzysta z pomocy społecznej. Mając na uwadze powyższe okoliczności, a w szczególności wątpliwości co do stanu rodzinnego skarżącego i jego oświadczenia o prowadzeniu jednoosobowego gospodarstwa domowego, uznać trzeba, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy. Strona postępowania wnosząc o przyznanie prawa pomocy powinna bowiem wykazać w sposób przekonujący, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że w sytuacji, w której zachodzą rozbieżności pomiędzy poszczególnymi dokumentami lub oświadczeniami, gdy strona w sposób wybiórczy bądź ze sobą sprzeczny przedstawia okoliczności związane z sytuacją finansową bądź rodzinną, niemożliwe jest dokonanie rzetelnej oceny jej sytuacji finansowej, a tym samym uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 lipca 2013 r. II FZ 371/13 Lex nr 1347052, z dnia 13 stycznia 2011 r. I GZ 456/10 Lex nr 741446, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 września 2010 r. I SA/Rz 478/10 Lex nr 764503, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 kwietnia 2014 r. I SA/Bd 1172/13 Lex nr 1457060). Niedopełnienie przez stronę w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia wymaganych dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 31 stycznia 2013 r. I OZ 51/13 LEX nr 1273885, z 19 grudnia 2012 r. II FZ 1036/12 LEX nr 1240482, z 14 marca 2013 r. II FZ 92/13 LEX nr 1302897, z 4 lipca 2013 r. I OZ 546/13 LEX nr 1345177). Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270).