VII SA/Wa 1386/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie sędzia WSA Joanna Gierak - Podsiadły (spr.), sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant spec. Eliza Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2018 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji oddala skargę Przedmiotem skargi S. K. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] kwietnia 2017 r. znak: [...], wydana w przedmiocie skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, w następującym stanie sprawy: Komendant [...] Policji w dniu 19 stycznia 2017 r. wystąpił z wnioskiem do Prezydenta [...] o skierowanie skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień, na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym i art. 49 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 styczni 2011 r. o kierujących pojazdami. W uzasadnieniu wniosku Komendant podał, że S. K. w okresie od dnia 12 lutego 2015 r. do dnia 12 listopada 2015 r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, uzyskując 25 punktów. Pismem z 27 stycznia 2017 r. Prezydent [...] zawiadomił o wszczęciu postępowania m. in. w sprawie skierowania skarżącego na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami. Następnie, tj. w dniu [...] lutego 2017 r. organ ten wydał decyzję nr [...], którą na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 128 ze zm.) i art. 99 ust. 1 pkt 1 oaz art. 139 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 627 ze zm.), skierował S. K. na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje w zakresie kategorii B prawa jazdy. W uzasadnieniu decyzji wskazał na informację o przekroczeniu przez S. K. 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W odwołaniu od tej decyzji wniesionym w terminie, skarżący wskazał, że w dniu skierowania wniosku przez Komendanta [...] Policji, odpadła podstawa jego sformułowania, albowiem od dnia przekroczenia przepisów ruchu drogowego i uzyskania punktów za te naruszenia upłynął rok, a więc – punkty te utraciły ważność i podlegają usunięciu z ewidencji kierowców. Po rozpatrzeniu tego odwołania zapadła wskazana na wstępie decyzja z [...] kwietnia 2017 r., którą SKO w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, że argumenty strony nie mogą zostać uwzględnione. Art. 114 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowi, że kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty (w analizowanej sprawie - Prezydenta [...]) na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "podlega" oznacza, że sprawa nie została pozostawiona uznaniu administracyjnego, lecz że po otrzymaniu informacji o przekroczeniu przez kierującego pojazdem 24 punków za naruszenie przepisów ruchu drogowego starosta musi skierować kierowcę na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Jak wskazał NSA w wyroku z 16 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 651/14, organ - jakim jest starosta, wydając na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów karnych za przekroczenie przepisów ruchu drogowego, decyzję o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, nie ma uprawnienia do badania prawidłowości orzeczenia, w związku z którym naliczone zostały kierowcy punkty karne. Stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych. Tak też NSA w wyroku z 18 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 67/15, w którym to podkreślił, że decyzje podejmowane na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b p.r.d. są rozstrzygnięciami związanymi oraz, że przekroczenie liczby 24 punktów w ciągu roku od pierwszego naruszenia przepisów ruchu drogowego, z którym wiązało się przypisanie odpowiedniej liczby punktów, skutkuje obligatoryjnym skierowaniem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, jeżeli liczba punktów znajduje oparcie we wpisach ostatecznych istniejących na dzień sporządzenia wniosku. Ponadto, Kolegium dodało, że art. 130 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowi, że punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 - 20 punktów. W analizowanej sprawie nie ulega wątpliwości, że S. K. uzyskał 25 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego w okresie od 12.02.2015 r. do 12.11.2015 r., zatem w okresie nieprzekraczającym roku, a punkty te nie zostały usunięte z ewidencji. Jak wskazał WSA w Olsztynie w wyroku z 4 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 359/13, "punktowaniu podlega każde stwierdzone przez Policję naruszenie przepisów ruchu drogowego, bez względu na ich potwierdzenie przez sąd lub inny uprawniony organ. Stosownie do § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (...), oraz art. 130 ust. 2 p.r.d. dokonane wpisy podlegają usunięciu po upływie roku od dnia popełnienia naruszenia, ale tylko wówczas, gdy przed upływem tego okresu kierowca nie dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyłaby 24 punkty. Jeżeli przed upływem roku od popełnienia wykroczenia drogowego kierowca popełnia kolejne punktowane naruszenia to te wcześniejsze mogą podlegać usunięciu tylko, gdy liczba przypisanych punktów nie przekracza w tym czasie 24." Stanowisko Prezydenta [...] zawarte w zaskarżonej decyzji było zatem słuszne. W skardze do Sądu na ww. decyzję SKO w [...] z [...] kwietnia 2017 r., skarżący – S. K. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności: art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w dniu 19 stycznia 2017 r., tj. w dacie wystąpienia przez Komendanta [...] Policji z wnioskiem do Prezydenta [...] wskazującym na przekroczenie przez niego limitu dozwolonych punktów karnych, odpadły przesłanki do wystąpienia z tym żądaniem, albowiem po upływie roku od dnia zdarzeń powodujących naliczenia punktów, punkty te straciły ważność wobec kierującego. Tym samym, w dniu wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie odwołujący nie miał przekroczonych 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sprawa niniejsza wywołana została wnioskiem Komendanta [...] Policji, wskazującym na przekroczenie przez skarżącego limitu 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, w okresie od 12 lutego 2015 r. do 12 listopada 2015 r. Z uwagi na treść tego wniosku, zastosowanie w sprawie znajdował art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. Zważyć przy tym należy, że ten ostatni przepis upoważnia organy policji do prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego; określonemu naruszeniu przypisywana jest odpowiednia liczba punktów w skali od 0 do 10, która w razie wskazanego naruszenia wpisywana jest do tej ewidencji. Na mocy art. 130 ust. 4 wskazanej ustawy, ustawodawca upoważnił ministra spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrami transportu i sprawiedliwości do określenia sposobu punktowania i liczby punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego, warunków i sposobu prowadzenia ewidencji, programu szkolenia i jednostek do niego upoważnionych, liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia oraz podmiotów upoważnionych do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji. Aktem wykonawczym regulującym wymieniony zakres, obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, jest rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 488), które w § 3 stanowi, że ewidencję prowadzi komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych. W dalszych przepisach szczegółowo uregulowano postępowanie przed organami policji związane z dokonywaniem wpisu do ewidencji (§ 4) oraz usuwaniem wpisu z tejże ewidencji (§ 5, § 6). W § 7 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia przewidziano, że komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania kierowcy wpisanego do ewidencji występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy w razie przekroczenia przez niego 24 punktów otrzymanych za naruszenia. Analiza ww. przepisów prowadzi do wniosku, że ewidencja, o której mowa w art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym jest swego rodzaju rejestrem, w którym wpisów dokonuje wyłącznie uprawniony do tego organ Policji. W orzecznictwie przyjmuje się, że w sytuacji, w której danemu podmiotowi zostało przyznane prawo do prowadzenia określonej ewidencji, rejestru czy innego wykazu (w braku odmiennych postanowień), tylko ten podmiot jest odpowiedzialny za prawidłowe jego prowadzenie i zgodność z prawem dokonanych wpisów. Zatem, ani starosta, ani samorządowe kolegium odwoławcze, prowadząc postępowania w sprawie dotyczącej uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, nie mają kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów przypisanych kierowcy ze względu na naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego. Organy te, stosownie do treści art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, wiąże wniosek komendanta wojewódzkiego Policji o skierowanie danego kierowcy na egzamin sprawdzający jego kwalifikacje, który to wniosek jest składany, gdy w ewidencji wykazane zostało, że kierowca ten przekroczył limit 24 punktów. Kwestie związane ze sposobem naliczania punktów, ich ilością, nie podlegają badaniu przez starostę, pozostawione są organowi prowadzącemu ewidencję, tj. komendantowi wojewódzkiemu Policji, a ewentualna kontrola prawidłowości dokonywanych wpisów, może być dokonana w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Zgodnie bowiem z jednolitym orzecznictwem sądowoadministracyjnym (v. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 1808/13; z 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 127/13; z 24 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1203/11 i postanowienie z 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1413/11), wpis do ewidencji prowadzonej przez komendanta wojewódzkiego Policji stanowi czynność materialnoprawną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a zatem przysługuje od niego prawo wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego (oraz prawo wniesienia skargi na bezczynność tego organu w usunięciu punktów karnych – v. pkt 8 ww. przepisu). Decyzja wydawana na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym ma tym samym charakter związany, bo zobowiązujący starostę do wydania skierowania, na skutek wniosku komendanta wojewódzkiego Policji. Z tych też przyczyn, w niniejszej sprawie, po otrzymaniu wniosku Komendanta [...] Policji z 19 stycznia 2017 r. (wskazującego na otrzymanie przez skarżącego 25 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego), organ I instancji zobowiązany był do wszczęcia postępowania i wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy. Tym samym, podnoszone przez skarżącego argumenty dotyczące prawidłowości wpisów dokonanych w ewidencji kierowców, czy inaczej: ich nieusunięcia z ewidencji po roku od zdarzenia, nie mogły w sprawie odnieść zamierzonego skutku. Zważyć przy tym ponownie należy, a to za Naczelnym Sądem Administracyjnym (v. wyrok z 9 sierpnia 2013 r. sygn. akt I OSK 855/12), że "jeżeli jedynie komendant wojewódzki Policji jest organem, który dokonuje wpisów do ewidencji a więc w drodze czynności materialno-technicznych ujawnia w ewidencji punkty karne przyznane poszczególnym kierowcom i dokonuje ich wykreśleń, a zainteresowany kierowca może zaskarżyć do sądu administracyjnego powyższe czynności, to kwestia prawidłowości takich wpisów, a co za tym idzie, ilości punktów karnych przyznanych danemu kierowcy, może być jedynie rozważana w sprawie ze skargi na taką czynność". Zatem, ani starosta ani samorządowe kolegium odwoławcze, prowadząc odrębne postępowanie w sprawie zatrzymania prawa jazdy czy skierowania na egzamin sprawdzający, czy też: na badanie psychologiczne, nie mają kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów przypisanych kierowcy ze względu na naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego i ujawnionych/pozostających w ewidencji. Dla tych organów wiążąca jest w tym zakresie informacja komendanta wojewódzkiego Policji (zawarta we wniosku), wskazująca liczbę przypisanych punktów karnych. Niezależnie od tego (wobec treści skargi) należy też dodać, że na zasadzie art. 130 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty (...). Wynika z tego jednoznacznie, że punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego są przypisywane konkretnemu zdarzeniu oraz, że dla konsekwencji prawnych decydujące znaczenie ma data popełnienia naruszenia, a nie data wpisu tych punktów do ewidencji, czy też data wszczęcia postępowania administracyjnego przez właściwego starostę w jednym z ww. przedmiotów, oraz, że przekroczenie limitu 24 punktów w okresie krótszym niż rok uniemożliwia ich usunięcie z ewidencji, co więcej: stanowi podstawę do sformułowania przez właściwego komendanta Policji – wniosków do właściwego starosty o wszczęcie procedur weryfikujących kwalifikacje kierowcy. W konsekwencji, zdaniem Sądu, decyzję zaskarżoną w niniejszej sprawie należało uznać za prawidłową, a zarzuty skargi za niezasadne; organy administracji zebrały w tej sprawie wystarczający materiał dowodowy, a ten - pozwalał na ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, nadto: obligował organ w I instancji do wydania decyzji na podstawie cyt. powyżej art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym. Dlatego też, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.