VII SA/Wa 1437/14
WyrokWSA w Warszawie2015-03-18
Skład orzekający: Małgorzata Jarecka, Mariola Kowalska, Justyna Mazur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z powodu braku przymiotu strony po stronie wnioskodawcy, opierając się wyłącznie na art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego, bez analizy innych przepisów prawa i okoliczności faktycznych sprawy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z powodu braku przymiotu strony jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy brak ten jest oczywisty. W niniejszej sprawie, ze względu na złożoność stanu faktycznego i prawnego, w tym istnienie postępowań dotyczących nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, brak przymiotu strony skarżącego nie był oczywisty. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie powinno być prowadzone w oparciu o art. 28 k.p.a., a nie wyłącznie art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego, który ma zastosowanie tylko w określonych sytuacjach.Stan faktyczny
Skarżący P. W. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2009 r. udzielającej pozwolenia na użytkowanie rozbudowanej części budynku. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że skarżący nie jest stroną w sprawie na podstawie art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów k.p.a. i Prawa budowlanego, wskazując na swój interes prawny i istotne odstępstwa od projektu budowlanego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzające je postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka (spr.), Sędzia WSA Mariola Kowalska, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant st. ref. Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2015 r. sprawy ze skargi P. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2014 r.; znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego P. W. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. znak [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267, dalej "k.p.a.") - po rozpatrzeniu zażalenia P. W. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2014r. Nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2009r. Nr [...] - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Przedstawiając stan faktyczny sprawy organ wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] października 2009r. udzielił PPHU "[...]" S. A. pozwolenia na użytkowanie rozbudowanej części budynku dziewiarni o gabarytach części rozbudowanej - powierzchni zabudowy 86,90m2, powierzchni użytkowej 75,30m2, powierzchni całkowitej 86,90m2 i kubaturze 356,40m3, położonej na działce o nr ewid. [...], obręb [...] w miejscowości [...], zrealizowanej w oparciu o decyzję o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia [...] marca 2005r. wydaną przez Starostę [...], zmienioną decyzją nr [...] z dnia [...] września 2008r., następnie sprostowaną postanowieniami tego samego organu nr [...] z dnia [...] maja 2009r. oraz nr [...] z dnia [...] maja 2009r.
Pismem z dnia 19 lipca 2013r., uzupełnionym pismem z dnia 4 września 2013r., P. W. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2009r. Nr [...].
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] marca 2014r. Nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji wskazując, że stroną pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor, co wynika z art. 59 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, dodanego na mocy art. 1 pkt 49 lit. c ustawy z dnia 27 marca 2003r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw, obowiązującej od 11 lipca 2003r. (Dz. U. z 2003r., Nr 80, poz. 718).
P. W. złożył zażalenie na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2014r. Nr [...], zarzucając naruszenie art. 7 i 8 k.p.a. poprzez zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. na podstawie błędnej interpretacji wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2013r. sygn. akt II OSK 1871/11 i zaniechanie sprawdzenia, czy decyzja udzielająca pozwolenia na użytkowanie była konsekwencją realizacji inwestycji w sposób zgodny z udzielonym wcześniej pozwoleniem na budowę.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że zarzuty podniesione w zażaleniu są nieuzasadnione. Wskazał, że podstawę prawną zaskarżonego postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2014r. Nr [...] stanowi art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Organ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie wystąpiła przyczyna podmiotowa niedopuszczalności wszczęcia postępowania, za niedopuszczalne bowiem należy uznać wszczęcie postępowania na wniosek P. W., ze względu na brzmienie przepisu art. 59 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm., dalej "Prawo budowlane"), stanowiącego, że "stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor." Organ podniósł, że inwestorem spornej inwestycji jest PPHU "[...]" S. A.. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2010r. sygn. akt II OSK 146/10 wskazał ponadto, że zwrot "w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie" ma szeroki zakres pojęciowy i oznacza również sprawę prowadzoną w ramach postępowania nadzwyczajnego.
Podniósł, iż P. W. nie brał udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2009r., nie posiada on także legitymacji do skutecznego złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji.
Wskazał, że sporna inwestycja zrealizowana została na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia [...] marca 2005r. Nr [...] o pozwoleniu na budowę. Decyzja ta została następnie zmieniona decyzją z dnia [...] września 2008r. Nr [...] (w taki sposób, że zatwierdzono projekt zamienny dla inwestora PPHU "[...]" Sł. A.obejmujący przebudowę i zmianę przeznaczenia części rozbudowanej hali magazynowej oraz przebudowę i zmianę sposobu użytkowania części hali magazynowej na budynek dziewiarni z instalacjami wewnętrznymi, parametry techniczne budynku dziewiarni pozostają bez zmian, do realizacji na działce nr ewid. [...], obręb [...]), sprostowaną postanowieniami Starosty [...] z dnia [...] maja 2009r. Nr [...] oraz z dnia [...] maja 2009r. Nr [...].
Organ podniósł też, że z akt sprawy wynika, iż nie toczyło się postępowanie w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego w stosunku do ww. inwestycji. Przed wydaniem pozwolenia na użytkowanie PINB w [...] przeprowadził w dniu 30 lipca 2009r. obowiązkową kontrolę rozbudowanej części budynku dziewiarni, w trakcie której stwierdził, że obiekt ten nadaje się do użytkowania. Organ powiatowy stwierdził zgodność obiektu z projektem zagospodarowania działki oraz zgodność z projektem architektoniczno - budowlanym w zakresie charakterystycznych parametrów technicznych, tj. kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości i szerokości, wykonania widocznych elementów nośnych układu konstrukcyjnego, geometrii dachu itp. W trakcie kontroli organ nadzoru budowlanego nie stwierdził istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, natomiast w zakresie nieistotnych odstępstw ustalił, że nastąpiła zmiana lokalizacji drzwi wewnętrznych do pomieszczenia pracownika.
Zdaniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] marca 2014r. Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2009r. Nr [...], na wniosek P. W., który nie posiada statusu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności ww. decyzji.
Organ podkreślił też, że w postępowaniu kończącym się pozwoleniem na użytkowanie wyjątkowo mogą brać udział, poza inwestorem, także inne podmioty, jednakże pod warunkiem, że decyzja o pozwoleniu na użytkowanie jest skutkiem legalizacji samowoli budowlanej. W takim bowiem przypadku decyzja zezwalająca na użytkowanie kończy postępowanie naprawcze, w którym ochroną objęte są również interesy innych osób dysponujących interesem prawnym do nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania inwestycji i poddanych negatywnemu oddziaływaniu tej inwestycji w świetle obowiązujących przepisów prawa materialnego. Wskazał, iż w rozpatrywanym przypadku decyzja PINB w [...] z dnia [...] października 2009r. Nr [...] udzielająca pozwolenia na użytkowanie rozbudowanej części budynku dziewiarni nie jest taką decyzją. Organ powiatowy nie stwierdził istotnych odstąpień od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, a w sprawie nie było prowadzone postępowanie legalizacyjne.
GINB wskazał też, że przekazana przez skarżącego w postępowaniu zażaleniowym decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2013r. utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] października 2013r., stwierdzającą nieważność decyzji Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] października 2004r. nr [...] o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie i rozbudowie zakładu dziewiarskiego, przebudowie linii 15 kV oraz budowie stacji transformatorowej na działkach nr ewid. [...], [...] i [...] w obrębie [...] w [...] nie może mieć wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie, które dotyczy odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2009r. Nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie rozbudowanej części budynku dziewiarni.
Organ podniósł również, że na obecnym etapie postępowania pozwolenie na budowę nie zostało wyeliminowane. Wskazał, że postanowieniem z dnia [...] listopada 2013r. znak: [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013r. nr [...] odmawiające wszczęcia, na wniosek P. W., postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] marca 2005r. Nr [...], udzielającej PPHU "[...]" S. A. pozwolenia na rozbudowę istniejącej hali magazynowej, budowę hali magazynowej, budowę stacji trafo i przebudowę linii średniego napięcia. Wskazał też, że postanowieniem z dnia [...] listopada 2013r. znak: [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013r. nr [...] odmawiające wszczęcia, na wniosek P. W., postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2008r. Nr [...] zmieniającej decyzję o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia [...] marca 2005r.
Skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2014 r. znak [...] złożył P. W. zarzucając:
- naruszenie art. 61 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie oraz naruszenie art. 7, 8, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie koniecznym do bezspornego ustalenia interesu prawnego uprawniającego skarżącego do zainicjowania postępowania,
- naruszenie art. 7, 8, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji wydanego w oparciu o błędną interpretację wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 1871/11 oraz wskutek naruszenia art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego poprzez błędne jego zastosowanie, mimo że skarżący przedstawił dowody świadczące o tym, że inwestor w sposób znaczący odstąpił od warunków pozwolenia na budowę w zakresie poszanowania praw osób trzecich m.in. w zakresie ochrony przed hałasem oraz zrealizował inwestycję niezgodnie z planem zagospodarowania działki powodując zaburzenie stosunków wodnych na gruncie, które spowodowało zagrożenie katastrofą budowlaną,
- naruszenie art. 7, 8, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokonania analizy znajdujących się w aktach sprawy oczywistych dowodów przemawiających za uchyleniem zaskarżonego postanowienia.
Skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 161/14 oraz VII SA/Wa 163/14 na okoliczność potwierdzenia, że postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego dotyczącego pozwoleń na budowę inwestycji dopuszczonej do użytkowania na mocy zaskarżonej decyzji, zostały uchylone przez Sąd.
P. W. zarzucił, że organ II instancji utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji na podstawie błędnego zastosowania art. 61 §1 k.p.a. na etapie postępowania wstępnego i błędnego zastosowania art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego, mimo że na etapie postępowania wstępnego skarżący:
- wykazał, że jest współwłaścicielem posesji bezpośrednio przylegającej do działki [...], na której wskutek rozbudowy budynku gospodarczego powstał, dopuszczony do użytkowania na mocy zaskarżonej decyzji, duży zakład przemysłowy położony, podobnie jak posesja skarżącego, na terenie przeznaczonym wyłącznie pod jednorodzinną zabudowę mieszkaniową (zgodnie z ówcześnie obowiązującym oraz aktualnie obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego),
- wykazał, na podstawie raportów z kontroli Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w [...], że zakład wywiera szkodliwy wpływ na środowisko na terenie jego posesji (pozwolenie na budowę dotyczące przedmiotowej inwestycji zawierało warunek, że uciążliwość zakładu nie może wykraczać poza granicę działki, więc oczywiste jest, zdaniem skarżącego, że inwestor nie realizuje przedsięwzięcia zgodnie z warunkami pozwolenia na budowę),
- wykazał, że wskutek sprzecznego z warunkami pozwolenia na budowę samowolnego podniesienia i wybrukowania gruntu przylegającego do ściany nośnej budynku gospodarczego skarżącego leżącego na granicy działek [...] i [...] doszło do zaburzenia stosunków wodnych na gruncie stwarzającego zagrożenie katastrofą budowlaną.
Skarżący wskazał, że wyrażono ponadto zgodę na odstępstwo od projektu budowlanego polegające na umiejscowieniu wrót w południowej części budynku magazynowego (samowolnie przekształconego w budynek produkcyjny) na działce [...] i nie dokonano analizy, która powinna doprowadzić do oczywistego wniosku, że zapewnienie dojazdu do wrót wymaga utwardzenia powierzchni aktywnej biologicznie, która zgodnie z planem zagospodarowania działki, na mocy decyzji o warunkach zabudowy wydanej z rażącym naruszeniem prawa, wynosiła zaledwie 30 % powierzchni terenu.
P. W. podniósł, że pomimo tych okoliczności organy już na etapie postępowania wstępnego uznały, że nie przysługuje mu przymiot strony, choć przedstawione argumenty niewątpliwie wymagały dokładnej analizy po wszczęciu postępowania. Podniósł też, że organy wydały ponadto swe postanowienia w oparciu o postanowienia Wojewody [...] nr [...] i [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. oraz Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] oraz nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r., które zostały uchylone przez Sąd.
Jak wskazał skarżący interes prawny podmiotu występującego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji należy ocenić w trakcie prowadzonego postępowania w sprawie, a nie w fazie wstępnej, odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. może nastąpić jedynie w przypadku oczywistego braku po stronie wnioskodawcy przymiotu strony tego postępowania.
Zdaniem skarżącego przedstawione przez niego argumenty przemawiają za tym, że sprawa ewentualnej odmowy wszczęcia postępowania wcale nie jest oczywista, natomiast oczywiste jest to, że decyzja o pozwoleniu na użytkowanie zapadła z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący podniósł, że w pismach kierowanych do organu I i II instancji wskazywał, że decyzję o pozwoleniu na użytkowanie wydano na podstawie fałszywego oświadczenia kierownika budowy oraz inspektorów nadzoru budowlanego, dotyczącego zgodności inwestycji z planem zagospodarowania terenu. Ponadto wskazywał, że decyzja Starosty [...] z dnia [...] września 2008 r. nr [...] o zmianie przeznaczenia budynku magazynowego na produkcyjny dotyczy działki nr [...], a nie działki [...], na której ten obiekt de facto się znajduje. Skarżący podkreślił, że decyzję dotyczącą pozwolenia na użytkowanie poprzedziła kontrola, podczas której nie zauważono oczywistych uchybień.
Jak podniósł skarżący, zaskarżona decyzja o pozwoleniu na użytkowanie jest jedną z wielu decyzji administracyjnych wydanych z rażącym naruszeniem prawa, które doprowadziły do tego, że w bezpośrednim sąsiedztwie należącej do niego posesji powstał zakład przemysłowy, którego powierzchnia zabudowy obecnie przekracza 1800 m2. Zakład ten od kilkunastu lat działa w strefie jednorodzinnej zabudowy mieszkaniowej i wywiera szkodliwy wpływ na środowisko, a także na zdrowie skarżącego i jego rodziny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje.
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wojewódzki sąd administracyjny ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną (postanowienie) z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, obowiązującymi w dacie jej wydania.
Uwzględniając powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2014 r. utrzymujące w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2014r. Nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2009 r. którą udzielono S. A. pozwolenia na użytkowanie rozbudowanej części budynku dziewiarni na działce nr ewid. [...] w [...], zrealizowanej w oparciu o decyzję o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia [...] marca 2005r. zmienioną decyzją nr [...] z dnia [...] września 2008r.
Organ orzekający w sprawie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/wym decyzji, albowiem uznał, że z uwagi na treść art. 59 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, P. W. nie posiada legitymacji do skutecznego złożenia wniosku o stwierdzenie jej nieważności. W ocenie organu treść art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego zawęża krąg stron postępowania w sprawie uzyskania pozwolenia na użytkowanie - do inwestora. W sprawie stwierdzenia nieważności takiej decyzji, zdaniem organu, krąg stron postępowania jest wyznaczony także treścią tego przepisu. W zaistniałej sytuacji, z uwagi na oczywistość braku przymiotu strony przez P. W. ( nie był inwestorem, nie brał udziału w postępowaniu) organ zastosował art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
W ocenie Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie i postanowienie poprzedzające je - nie są prawidłowe.
Odmowa wszczęcia postępowania w oparciu o przepis art. 61a § 1 k.p.a. z przyczyn podmiotowych może mieć miejsce tylko wówczas, gdy oczywistym jest, iż osoba występująca z żądaniem nie ma interesu prawnego i nie jest wobec tego stroną w sprawie. Taka oczywista sytuacja, w ocenie Sądu, nie miała miejsca w kontrolowanej sprawie.
Sąd orzekający w sprawie stoi na stanowisku, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zezwalającej na użytkowanie jest postępowaniem, w którym krąg stron winien być wyznaczony w oparciu o art. 28 k.p.a. W większości sytuacji zakres podmiotowy takich postępowań będzie pokrywał się i znajdował oparcie w treści art. 59 ust 7 Prawa budowlanego, jednak w pewnych stanach faktycznych i prawnych krąg ten mogą determinować inne normy prawne. Analogiczne stanowisko w sprawie zajął (por. wyrok NSA z dnia 17.11. 2011 r., sygn. akt II OSK 1626/10, cbois).
W wyroku z dnia 3 marca 2010 r. w sprawie II OSK 1159/00 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że art. 59 ust.7Prawa budowlanego jest niewątpliwie przepisem szczególnym w stosunku do art. 28 kpa i chociażby z tego powodu musi być stosowany ściśle, a więc tylko do postępowań dotyczących pozwolenia na użytkowanie. Nie ma on więc zastosowania w postępowaniu, którego przedmiotem jest stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie pozwolenia na użytkowanie. Ustalenie, kto jest stroną w takim postępowaniu powinno być oparte na art. 28 k.p.a. Postępowanie o stwierdzenie nieważności jest postępowaniem nowym, a jego przedmiotem ma być ocena, czy badana decyzja nie jest dotknięta wadami, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Okoliczność, że w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja o pozwoleniu na budowę nie przesądza również o konieczności zawężenia kręgu stron w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie jedynie do inwestora.
W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, brak przymiotu strony przez Skarżącego nie jest oczywisty.
W toku postępowania sądowego Skarżący przedłożył decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. stwierdzającą nieważność decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] września 2008r zmieniającej decyzję nr [...] z dnia [...] marca 2005r. (zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą panu S. A. pozwolenia na rozbudowę istniejącej hali magazynowej, wraz z wewnętrzną instalacją elektryczną, budowę hali magazynowej wraz z wewnętrzną instalacją elektryczną, budowę stacji trafo, przebudowę linii średniego napięcia 15 kV z przyłączem do nowej hali magazynowej, na działkach nr ewid. [...], [...], [...], [...] i [...] obręb [...] w [...]), a także decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2015 r. uchylającą w/wym decyzję z dnia [...] grudnia 2014 r. i przekazującą sprawę organowi I –ej instancji do ponownego rozpoznania.
Przedłożone orzeczenia zostały wydane w postępowaniu o stwierdzenie nieważności wyżej cytowanych decyzji, wszczętym z wniosku Skarżącego z dnia 9 lipca 2013 r., a zatem przed wydaniem zaskarżonego postanowienia.
Powyższe, w ocenie Sądu, oznacza, że okoliczności sprawy nie dawały podstaw do zastosowania art. 61a § 1 k.p.a., a tym samym wydania na jego podstawie formalnego postanowienia. To zaś, w ocenie Sądu oznacza, iż nie można było przyjąć w sprawie, że kwestia interesu prawnego skarżącego jest oczywista i nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.
Należyte wyjaśnienie sytuacji prawnej Skarżącego ma także istotne znaczenie z uwagi na fakt, iż zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem jednolicie przyjmuje się, że przepis art. 59 ust.7 Prawa budowlanego znajduje zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy decyzja o pozwoleniu na użytkowanie wydawana jest po zakończeniu budowy, realizowanej na podstawie funkcjonującego w obrocie prawnym pozwolenia na budowę. Stosowanie powyższego przepisu jest natomiast wyłączone w przypadku, gdy decyzja o pozwoleniu na użytkowanie zapadła na skutek legalizacji samowoli budowlanej lub w postępowaniu wywołanym istotnym odstąpieniem od warunków pozwolenia na budowę i zatwierdzonego projektu budowlanego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2006 r. sygn. akt II OSK 1281/05, LEX Nr 317393, wyrok NSA z dnia 29 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 2010/09, LEX nr 838818).
Uznać również należy, że w sytuacji, gdy przedmiotem postępowania o pozwolenie na użytkowanie jest inwestycja, co do której wyeliminowaniu uległa decyzja o pozwoleniu na budowę, przepis art. 59 ust. 7 ustawy Prawo budowlane nie ma zastosowania. W takiej sytuacji, nie można bowiem przyjąć, że budowa została zrealizowana w oparciu o pozostające w obrocie prawnym pozwolenie na budowę, a tylko wówczas zastosowanie ma przepis art. 59 ust. 7 ustawy Prawo budowlane. W sytuacji natomiast, gdy przepis ten nie znajduje zastosowania, organy winny ocenić legitymację skargową strony w oparciu o przepis ogólny art. 28 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 17.11. 2011 r., sygn. akt II OSK 1626/10, cbois).
|Mając powyższe na uwadze, Sąd ocenił postanowienia organów obu instancji wydane w oparciu o ww. przepis art. 61a § 1 k.p.a. jako wadliwe,|
|naruszające tę normę prawną. Organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy, po wszczęciu postępowania administracyjnego. winien dokonać ponownej|
|analizy sprawy i ustalić, czy Skarżącemu przysługuje przymiot strony postępowania. |
|Działając na podstawie art. 145 §1 pkt1 lit c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami |
|administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej " p.p.s.a".) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone |
|postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I –ej instancji. O kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 p.p.s,a. ,|
|a z mocy art. 152 p.p.s.a. stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. |
| |
| |
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło