VII SA/Wa 1592/21

WyrokWSA w Warszawie2022-01-17

Skład orzekający: Marta Kołtun - Kulik, Włodzimierz Kowalczyk, Michał Podsiadło

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, uchylając postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji ostatecznej, powinien wydać rozstrzygnięcie co do istoty sprawy lub umorzyć postępowanie, czy też może jedynie uchylić zaskarżone postanowienie, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy, uchylając postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji ostatecznej, nie może ograniczyć się jedynie do uchylenia tego postanowienia bez rozstrzygnięcia co do istoty sprawy lub umorzenia postępowania. Jeśli organ odwoławczy uznaje postanowienie organu pierwszej instancji za błędne i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania, powinien to uczynić na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a., wskazując jednocześnie okoliczności, które należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wskazanie innego przepisu jako podstawy prawnej, niż ten faktycznie zastosowany, stanowi naruszenie art. 107 § 1 pkt 4 w związku z art. 126 k.p.a., jednakże nie musi mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Skarżący H. K. złożył wniosek o uchylenie, zmianę oraz stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji pozwolenia wodnoprawnego. Organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji, uznając skarżącego za stronę nieposiadającą legitymacji. Organ odwoławczy uchylił postanowienie organu pierwszej instancji, uznając, że przedwcześnie odmówiono wszczęcia postępowania, gdyż w przypadku zbiegu trybów nadzwyczajnych należy dać pierwszeństwo wznowieniu postępowania. Sąd administracyjny uchylił postanowienie organu odwoławczego, wskazując na naruszenia proceduralne.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik, , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Asesor WSA Michał Podsiadło (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. z dnia [...] sierpnia 2020 r. znak: [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia w sprawie odmowy wszczęcia postępowania uchyla zaskarżone postanowienie 1. Zaskarżonym postanowieniem znak: [...] z 25 sierpnia 2021 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] uchylił w całości postanowienie Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] z [...] czerwca 2020 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji ostatecznej. 2. Postanowienie to wydano w następujących okolicznościach. 2.1. H. K. (dalej: strona, skarżący) pismem z 4 maja 2020 r. wystąpił do Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: organ I instancji, Dyrektor Zlewni) o uchylenie, zmianę oraz stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Starosty [...] z [...] sierpnia 2011 r. znak: [...] w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód dla potrzeb stawów rybnych obiektu "[...]" w [...], gmina [...] udzielonego K. J., R. S., A. J., M. G. prowadzącym działalność związaną z produkcją rybacką pod nazwą Gospodarstwo Rybackie s.c. "[...]" 2.2. Organ I instancji pismem z 15 maja 2020 r. przekazał wniosek skarżącego w części dot. stwierdzenia nieważności ww. decyzji Starosty [...] zgodnie z właściwością do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: Dyrektor RZGW). 2.3. Postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. organ I instancji odmówił wszczęcia postepowania w sprawie uchylenia ww. decyzji Starosty [...], wskazując jako podstawę prawną art. 61a § 1 oraz § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 255, ze zm.; dalej: k.p.a.). 2.3.1. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Dyrektor Zlewni przytoczył treść art. 155 k.p.a. oraz przypomniał, że Starosta [...] ustalając krąg stron postępowania zakończonego wydaniem decyzji z [...] sierpnia 2011 r. nie uznał skarżącego za stronę tego postępowania. W wyniku odwołania skarżącego od ww. decyzji, Dyrektor RZGW decyzją z [...] października 2012 r. umorzył postępowanie odwoławcze z uwagi na brak przymiotu strony u wnoszącego odwołanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 5 września 2013 r. sygn. akt lV SA/Wa 2897/12 oddalił skargę H. K. na ww. decyzję. Skarga kasacyjna wywiedziona od tego wyroku przez skarżącego została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 3280/17. W związku z tym organ I instancji uznał, że skarżący, nie będąc stroną tamtego postępowania, nie nabył również jakichkolwiek praw wynikających z decyzji Starosty [...], w rezultacie czego nie posiada legitymacji do żądania jej uchylenia. Zdaniem organu okoliczność ta skutkuje odmową wszczęcia postępowania w sprawie. 2.4. Pismem z 7 lipca 2020 r. skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie, podtrzymując żądanie zawarte we wniosku z 4 maja 2020 r. 2.5. Zaskarżonym postanowieniem z [...] sierpnia 2021 r. Dyrektor RZGW uchylił w całości postanowienie Dyrektora Zlewni z [...] czerwca 2021 r. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 k.p.a. w związku z art. 14 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r. poz. 2268 ze zm.; dalej: p.w.). 2.5.1. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy podniósł, że we wniosku z 4 maja 2020 r. skarżący zażądał wszczęcia zarówno postępowania w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, jak i postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z [...] sierpnia 2011 r. Przypomniał także, że rozpatrywany wniosek nie jest pierwszym wniesionym przez tego skarżącego w sprawie. Pismem z 9 marca 2019 r. złożył on bowiem zarówno wniosek o wszczęcie postepowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jak i o wznowienie postepowania zakończonego wydaniem decyzji Starosty [...] z [...] sierpnia 2011 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. odmówił wszczęcia postpowania o stwierdzenie nieważności wskazując, że skarżący nie posiada przymiotu strony, tj. nie jest uprawniony do żądania stwierdzenia nieważności tej decyzji. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Prezesa Wód Polskich postanowieniem z [...] listopada 2019 r. Z kolei w rozpatrywanym w niniejszym postępowaniu wniosku z 4 maja 2020 r. skarżący ponownie wystąpił m.in. o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. Dyrektor RZGW w [...] postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie, powołując się na takie same argumenty co w postanowieniu z [...] sierpnia 2019 r. Zażalenie skarżącego na to postanowienie nie zostało rozpatrzone do dnia wydania tego rozstrzygnięcia. Następnie organ przypomniał, że wniosek skarżącego o wznowienie postępowania w sprawie z 9 marca 2019 r. również nie był pierwszym, albowiem skarżący składał wniosek tego rodzaju już 2 października 2017 r. Organy obu instancji wydały wówczas rozstrzygnięcia skutkujące odmową wszczęcia postępowania, powołując się na upływ terminu z art. 148 k.p.a. Postanowienie w tej sprawie zostało jednak uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny prawomocnym wyrokiem z 26 kwietnia 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 2490/18, a postępowanie administracyjne w tej sprawie nie zostało dotąd zakończone. 2.5.2. Następnie organ II instancji wskazał, że w razie zbiegu trybów weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych, a mianowicie wznowienia postepowania oraz uchylenia lub zmiany decyzji na podstawie art. 154 i art. 155 k.p.a., pierwszeństwo należy dać wznowieniu postępowania. Dlatego też organ odwoławczy uznał, że Dyrektor Zlewni przedwcześnie uznał, że brak jest podstawy prawnej do wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji Starosty [...] z [...] sierpnia 2011 r. W ocenie organu, przyjęcie przez organ I instancji "takiego stanowiska" mogło nastąpić dopiero w decyzji merytorycznej kończącej postępowanie w sprawie. Mogło to stanowić podstawę do wydania decyzji w przedmiocie odmowy uchylenia pozwolenia wodnoprawnego, jednak dopiero po dokładnym ustaleniu stanu faktycznego i przeprowadzeniu postepowania w tym zakresie. W ocenie organu odwoławczego, Dyrektor Zlewni dokonał oceny roszczenia poza ramami postepowania administracyjnego, a w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących istoty sprawy. Organ II instancji zgodził się z Dyrektorem Zlewni, że zgodnie z art. 155 k.p.a. żądanie uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji winno pochodzić od strony – adresata pierwotnie wydanej decyzji. Jednak uchylenie lub zmiana decyzji w trybie art. 155 k.p.a. może mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy brak jest podstaw prawnych do uchylenia lub zmiany danego rozstrzygnięcia w trybie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczni (art. 145 k.p.a.) lub do stwierdzenia nieważności tej decyzji (art. 156 k.p.a.). Mając to na uwadze organ odwoławczy polecił aby organ I instancji po przeprowadzeniu postepowania w przedmiocie wznowienia postępowania wydał decyzje, w której: 1) odmówi uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145, art. 145a lub art. 145b k.p.a. albo 2) uchyli decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145, art. 145a lub 145b i wyda nowa decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Przypomniano również o treści art. 151 § 2 k.p.a. 3. Pismem z 15 września 2020 r. H. K. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. postanowienie, podtrzymując pierwotne żądanie uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z [...] sierpnia 2011 r. Skarżący wniósł ponadto o przyznanie prawa pomocy oraz o wstrzymanie wykonania ww. decyzji. 3.1. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. 3.2. Postanowieniem z 2 lipca 2021 r. sygn. akt IV SPP/Wa 115/21 zwolniono skarżącego od kosztów sądowych oraz przyznano adwokata. Postanowieniem z 12 listopada 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1592/21 Sąd odmówił wstrzymania wykonania decyzji Starosty [...] z [...] sierpnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. 4. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. dla kierunku rozstrzygnięcia zasadnicze znaczenie ma to, czy zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo czy doszło do uchybienia uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu. 4.1. Kontrola sądowa przeprowadzona w oparciu o wskazane wyżej kryteria wykazała, że zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem prawa, uzasadniającym jego uchylenie. 5. Podstawą wydania zaskarżonego postanowienia Dyrektor RZGW uczynił art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 14 ust. 4 p.w. Ze wskazanych przez organ przepisów k.p.a. wynika, że rozpoznając zażalenie, organ odwoławczy wydaje postanowienie, w którym: uchyla zaskarżone postanowienie w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając to postanowienie – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Z kolei art. 14 ust. 4 p.w. to przepis wskazujący, że dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej Wód Polskich jest jednym z organów właściwych w sprawach gospodarowania wodami. 5.1. Zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy orzekł jednak wyłącznie o uchyleniu kwestionowanego zażaleniem postanowienia Dyrektora Zlewni. Organ odwoławczy nie zawarł jednak w sentencji swojego postanowienia rozstrzygnięcia sprawy co do istoty ani też nie orzekł o umorzeniu postępowania pierwszej instancji. W związku z tym należało uznać, że art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. albo nie jest adekwatną podstawą prawną zaskarżonego postanowienia (i został mylnie wskazany w treści decyzji) albo też został naruszony przez Dyrektora RZGW w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd ma świadomość, że odpowiednie stosowanie art. 138 k.p.a. w postępowaniu zażaleniowym może polegać na tym, że organ odwoławczy wyda rozstrzygnięcie wyłącznie o uchyleniu zaskarżonego postanowienia I instancji (zob. A. Golęba [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, art. 144). Niemniej jednak w niniejszej sprawie takie orzeczenie nie było uzasadnione, albowiem postanowienie organu I instancji nie było rozstrzygnięciem wpadkowym (por. wyrok NSA z 9 marca 2010 r. sygn. akt I OSK 686/09, LEX nr 595469), tylko kończącym postępowanie w sprawie. Jeżeli zatem organ II instancji wydaje rozstrzygnięcie wyłącznie uchylające takie postanowienie, bez sformułowania władczej wypowiedzi "o dalszych losach" postępowania, to postępowanie to trafia do "próżni". Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika jednak, że organ odwoławczy zawarł w nim wskazania dla Dyrektora Zlewni co do dalszego postępowania w sprawie. Należało zatem uznać, że zaskarżone postanowienie wydano w warunkach art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. Z przepisów tych wynika bowiem, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przy czym w postępowaniu zażaleniowym, organ odwoławczy może uchylić postanowienie organu pierwszej instancji, gdy uzna je za błędne i przekazać mu sprawę do ponownego rozpoznania, także wówczas, gdy nie będzie to wiązało się z koniecznością przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części (zob. wyrok NSA z 27 marca 2009 r. sygn. akt II OSK 443/08, LEX nr 529867). Dlatego też Sąd przyjął, że wbrew treści rozstrzygnięcia Dyrektora RZGW, podstawą prawną zaskarżonego postanowienia był art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. Wskazanie innego przepisu w treści postanowienia stanowi co prawda naruszenie art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a., jednak nie miało ono istotnego wpływu na wynik sprawy i nie mogło stanowić podstawy uchylenia tego postanowienia. 6. Istotną treścią zaskarżonego postanowienia była z dokonana przez organ odwoławczy ocena, w myśl której Dyrektor Zlewni miał przedwcześnie wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia pozwolenia wodnoprawnego, albowiem w przypadku zbiegu trybów weryfikacji decyzji ostatecznych (wznowienia postępowania oraz uchylenia/zmiany decyzji) należy dać pierwszeństwo trybowi wznowienia postępowania. 6.1. Należy zatem wskazać, że kwestia konkurencyjności nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznych była przedmiotem licznych wypowiedzi sądów administracyjnych, w których podkreśla się, że postępowania nadzwyczajne są względem siebie niekonkurencyjne, ponieważ poszczególne tryby mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie lub łącznie (wyrok NSA z 20 września 2018 r. sygn. akt II OSK 2335/16). Dlatego też gdy dochodzi do zbiegu trybów nadzwyczajnych, tj. sytuacji, w której w odniesieniu do tej samej decyzji składane są środki prawne mające na celu wszczęcie różnych trybów nadzwyczajnych weryfikacji tej decyzji, organ musi dokonać oceny któremu z postępowań nadzwyczajnych dać pierwszeństwo powinien, uwzględniając szeroko pojęty interes strony. Kolejność ta nie jest bowiem bez znaczenia. W takiej sytuacji pierwszeństwo powinien mieć ten tryb postępowania, który daje stronie najdalej idące gwarancje ochrony jej interesów prawnych, a takim jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności. Kwestia ta jednolicie jest przyjmowana zarówno w orzecznictwie jak i w doktrynie (wyrok NSA z 9 sierpnia 1990 r., IV SA 543/90, ONSA 1991, nr 1, poz. 1 z glosą B. Adamiak i J. Borkowskiego, OSP 1992, nr 5, poz. 120, wyrok NSA z 18 marca 1998 r., II SA 4/98, wyrok NSA z 6 listopada 1998 r., I SA/Ka 216/97, Lex nr 35504, wyrok NSA z 17 stycznia 2006 r., II OSK 406/05, Lex nr 196451, wyrok NSA z 20 maja 2009 r., III SA/Kr 389/08, Lex nr 550468, Adamiak [w:] Adamiak/Borkowski, KPA. Komentarz, 7. wyd., Warszawa 2005, s. 624–626, P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008, s. 368). Wskazuje się przy tym przede wszystkim na dalej idące następstwa stwierdzenia nieważności decyzji. Należy bowiem wskazać, że o ile uchylenie decyzji w wyniku wznowionego postępowania wywiera skutek ex nunc, zatem dopiero od daty takiego uchylenia, o tyle stwierdzenie nieważności powoduje utratę mocy decyzji ex tunc, czyli od samego początku i powoduje przyjęcie, że decyzja w ogóle nie zaistniała w obrocie prawnym. Wynikiem stwierdzenia nieważności jest zatem uznanie, że decyzja od samego początku nie wywoływała skutków prawnych, podczas gdy uchylenie decyzji po wznowieniu postępowania skutkuje tylko przerwanie wywoływania dalszych skutków prawnych. W sytuacji zaś wszczęcia postępowania w trybie stwierdzenia nieważności winno to skutkować zawieszeniem postępowanie wznowieniowego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Ewentualne bowiem stwierdzenie nieważności decyzji powoduje usunięcie decyzji z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc i w takiej sytuacji (stwierdzenia nieważności decyzji) należy umorzyć postępowanie wznowieniowe, które stało się bezprzedmiotowe (zob. wyrok WSA w Lublinie z 12 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SAB/Lu 3/12). 6.2. Przyznanie pierwszeństwa jednemu z postępowań nadzwyczajnych nie oznacza jednak samodzielnego tytułu do niepodejmowania żadnych czynności w postępowaniu, które nie korzysta z pierwszeństwa. Niezbędne jest tu odwołanie się do instytucji zawieszenia postępowania, do której organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w ogóle nie nawiązał. Zgodnie natomiast z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przez pojęcie "zagadnienia wstępnego" rozumie się natomiast "sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Ocena zaś tego zagadnienia wstępnego, gdyby ono w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania (tzn. w oderwaniu od sprawy, na tle której wystąpiło), należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie. Jest to poza tym zagadnienie otwarte, tzn. nie było przedtem (element stosunku czasowego) prawomocnie przesądzone na właściwej drodze. Jego treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne" (B.Adamiak/J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz 8. wydanie , Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 447). Zastosowanie tego przepisu w przypadku zbiegu trybów nadzwyczajnych jest akceptowane przez sądy administracyjne w uzasadnionych okolicznościach. Przykładowo, wskazuje się, że choć wznowienie postępowania nie wyłącza możliwości wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jednak wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w trakcie toczącego się już wznowionego postępowania powoduje konieczność zawieszenia tego wznowionego postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. (zob. wyrok WSA w Warszawie z 10 grudnia 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 1870/19, LEX nr 2799409). 6.3. Ze stanu faktycznego przedstawionego przez organ wynika, że w odniesieniu do decyzji Starosty [...] z [...] sierpnia 2011 r. w dacie wydania zaskarżonego postanowienia trwały następujące postępowania nadzwyczajne (prowadzone na żądanie skarżącego): – o wznowienie postępowania – na podstawie wniosku z 8 października 2017 r. oraz z 9 marca 2019 r. – o stwierdzenie nieważności decyzji – na podstawie wniosku z 4 maja 2020 r. – o zmianę/uchylenie decyzji – na podstawie wniosku z 4 maja 2020 r. (tego dotyczy niniejsza sprawa). 6.4. W ocenie Sądu, w świetle całokształtu okoliczności niniejszej sprawy, między postępowaniem z wniosku skarżącego z 4 maja 2020 r. o zmianę/uchylenie decyzji, a innymi postępowaniami wszczętymi przez niego nie zachodzi taka relacja, która uzasadniałaby zawieszenie tego postępowania. Należy bowiem zauważyć, że w postępowaniach w trybach nadzwyczajnych w pierwszej kolejności rozpatruje się dopuszczalność wszczęcia takiego postępowania (z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych), a dopiero potem weryfikuje się spełnienie przesłanek wskazanych w Kodeksie postępowania administracyjnego w odniesieniu do każdego z tych trybów. Zdaniem Sądu, dla dokonania przez organ oceny czy z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych możliwe jest wszczęcie postępowania w trybie nadzwyczajnym niekorzystającym z pierwszeństwa nie jest niezbędne ostateczne zakończenie postępowania nadzwyczajnego korzystającego z pierwszeństwa. Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie stanowi zatem zagadnienia wstępnego niezbędnego do oceny możliwości wszczęcia postępowania wznowieniowego, a rozstrzygnięcie w sprawie wznowienia postępowania nie stanowi zagadnienia wstępnego niezbędnego do oceny możliwości wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia/zmiany decyzji. Inaczej rzecz się ma z drugim etapem postępowania nadzwyczajnego – tutaj należy już zgodzić się z organem, że wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy w postępowaniu nadzwyczajnym niekorzystającym z pierwszeństwa jest uzależnione od wyniku postępowania nadzwyczajnego, któremu przyznano pierwszeństwo. Jednak w niniejszej sprawie postępowanie przed organem I instancji nie osiągnęło etapu merytorycznego rozpoznania żądania uchylenia/wznowienia, toteż wątek ten ma charakter czysto teoretyczny. W kontekście procesowym, w którym wydano zaskarżone postanowienie nie było zatem podstawy do oczekiwania na rozstrzygnięcie innych postępowań nadzwyczajnych. 7. W ostatniej części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, Dyrektor RZGW zawarł wskazania co do dalszego postępowania, w których zawarł wskazania co do dalszego postępowania. Z treści tego fragmentu uzasadnienia wynika jednak, że wskazania te są nieadekwatne do przedmiotu sprawy rozstrzygniętej przez Dyrektora Zlewni w postanowieniu z [...] czerwca 2020 r. Jak już bowiem wyżej wskazano, postępowanie w tej sprawie dotyczyło wniosku skarżącego z 4 maja 2020 r. w zakresie w jakim żądał on uchylenia/zmiany decyzji ostatecznej, tj. było prowadzone w kierunku zastosowania art. 155 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 (właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji) stosuje się odpowiednio. Tymczasem we wskazaniach do dalszego postępowania, Dyrektor RZGW wskazał, że Dyrektor Zlewni "po przeprowadzeniu postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania" odmówi uchylenia decyzji dotychczasowej lub uchyli decyzję dotychczasową, w zależności od stwierdzenia istnienia podstaw jej uchylenia określonych w art. 145, 145a lub 145b k.p.a. Należy wskazać zatem, że przedmiotem kontrolowanego postępowania nie było żądanie wznowienia postępowania zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji Starosty [...] z [...] sierpnia 2011 r. – wniosek skarżącego w tym zakresie został bowiem przekazany przez Dyrektora Zlewni do rozpatrzenia zgodnie z właściwością Dyrektorowi RZGW, a zatem organowi wydającemu zaskarżone postanowienie. Dyrektor Zlewni nie posiada również kompetencji do prowadzenia postępowania wznowieniowego w kontrolowanej sprawie. To zaś oznacza, że wskazania co do dalszego postępowania, wymagane przez art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. nie odpowiadają przedmiotowi sprawy. 8. Z tych przyczyn Sąd stwierdził, że przy wydaniu zaskarżonego postanowienia doszło do naruszenia wskazanych wyżej przepisów procedury administracyjnej w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy i z tego względu uchylił zaskarżone postanowienie zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. 7. Ponownie rozpatrując sprawę, Dyrektor RZGW rozpozna sprawę na skutek zażalenia skarżącego na postanowienie Dyrektora Zlewni z [...] czerwca 2020 r. uwzględniając stanowisko prawne zawarte w niniejszym orzeczeniu. 8. Na zakończenie należy jeszcze wyjaśnić, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, o którym mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło