VII SA/Wa 1605/21
WyrokWSA w Warszawie2021-09-27
Skład orzekający: Marta Kołtun-Kulik, Grzegorz Antas, Monika Kramek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy konstrukcja stanowiąca podmurówkę pod ogrodzenie, która jednocześnie przeciwdziała naporowi wód opadowych, jest budowlą w rozumieniu Prawa budowlanego i wymaga pozwolenia na budowę?Ratio decidendi
Konstrukcja, która pełni funkcję zarówno podmurówki pod ogrodzenie, jak i muru oporowego przeciwdziałającego naporowi wód opadowych, jest budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego i wymaga pozwolenia na budowę. W przypadku braku takiego pozwolenia i nieprzedłożenia dokumentów legalizacyjnych, właściwy organ ma obowiązek nakazać rozbiórkę obiektu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego muru oporowego, który skarżący określali jako podmurówkę pod ogrodzenie. Organy nadzoru budowlanego uznały, że mur pełni funkcję oporową, zapobiegając osuwaniu się gruntu i spływowi wód opadowych, co wymagało pozwolenia na budowę. Po nieprzedłożeniu wymaganych dokumentów do legalizacji, wydano nakaz rozbiórki. Skarżący kwestionowali kwalifikację muru jako budowli wymagającej pozwolenia oraz zarzucali naruszenia proceduralne. Sprawa przeszła przez WSA, NSA, ponownie WSA, a następnie ponownie NSA, który uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę K.K. i A.K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Antas, sędzia WSA Monika Kramek, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 września 2021 r. sprawy ze skargi K.K. i A.K. na decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2017 r., nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...]WINB", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołań K. K., A. K. oraz A.K. (dalej: "inwestorzy") utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: "PINB", "organ I instancji") z [...] listopada 2016 r., nr [...], nakazującą P. K., A. K. oraz K. i A. K. dokonanie całkowitej rozbiórki samowolnie wybudowanego muru oporowego, usytuowanego na działce ew. nr [...] z obrębu [...] przy ul. B. w [...] od strony z działką przy ul. T. w [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że przedstawiciele PINB [...] w dniu [...] marca 2015 r., przeprowadzili oględziny, podczas których ustalili, że na terenie ww. nieruchomości od strony granicy z działką przy ul. T. w [...] wykonano betonowy mur o szerokości od 0,30 m do 0,45 m i wysokość ok. 0,45 m.
Postanowieniem z [...] czerwca 2015 r., nr [...], PINB nałożył na K. K. i A. K. obowiązek przedłożenia, w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia, oceny technicznej robót budowlanych polegających na wykonaniu muru oporowego na wyżej opisanej nieruchomości, w zakresie stanu technicznego i przydatności do pełnienia funkcji muru oporowego, w odniesieniu do wymagań obowiązujących przepisów, w tym techniczno-budowlanych.
K. K. złożyła zażalenie na powyższe postanowienie. [...]WINB postanowieniem z [...] sierpnia 2015 r., nr [...], uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy uznał, że brak jest przesłanek do zastosowania w przedmiotowym postępowaniu art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 z późn. zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi A. K. na ww. postanowienie [...]WINB wyrokiem z dnia 17 czerwca 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2364/15, oddalił skargę.
W toku ponownego rozpatrywania sprawy, PINB (w ramach procedury legalizacyjnej) postanowieniem z [...] września 2015 r., nr [...] - na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego - wstrzymał prowadzenie robót budowlanych, polegających na budowie muru oporowego usytuowanego na działce nr ew. [...] z obrębu [...] przy ul. B. w [...] od strony z działką przy ul. T., bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę i nakazał wykonanie niezbędnych zabezpieczeń budowy, oraz nałożył na P. K., A. K. oraz K. i A. K. obowiązek przedłożenia w siedzibie PINB [...], w terminie 5 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia, określonych dokumentów, wymienionych w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, tj.:
– zaświadczenia Prezydenta [...] o zgodności lokalizacji obiektu z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
– czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczenia, którym mowa w art. 12 ust. 7 Prawa budowlanego, aktualnego na dzień opracowania projektu;
– oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
PINB zastosował procedurę legalizacyjną z art. 48 ustawy Prawo budowlane z uwagi na zakwalifikowanie powyższego muru betonowego - przy uwzględnieniu funkcji jaką on pełni - jako muru oporowego. Wskazał, że konstrukcja oporowa ma za zadanie zabezpieczenie terenu przed usuwaniem się gruntu z terenu położonego wyżej. Roboty budowlane polegające na budowie muru oporowego należy kwalifikować jako roboty wymagające uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 3 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego).
Wobec nieprzedłużenia wymaganych dokumentów, PINB [...], decyzją z [...] listopada 2016 r., nr [...], nakazał ww. inwestorom dokonanie całkowitej rozbiórki muru oporowego. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3 stosuje się przepis ust. 1, który stanowi, że właściwy organ nakazuje w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Ponadto PINB stwierdził, że legalizacja obiektu nie jest obowiązkiem lecz uprawnieniem inwestora.
[...]WINB, po rozpatrzeniu odwołań inwestorów, powołaną na wstępie decyzją z [...] stycznia 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko PINB w zakresie uznania samowolnie wykonanego muru z betonu za mur oporowy mający za zadanie zabezpieczenie terenu przed osuwaniem się gruntu, czy spływem wód opadowych z terenu położonego wyżej. Wyjaśnił, że poziom terenu nieruchomości przy ul. B. jest wyższy od poziomu posesji sąsiedniej przy ul. T. o około 40 cm, co zostało stwierdzone podczas czynności kontrolnych w dniu 25 marca 2015 r. z udziałem P. K. i K. K., którzy protokół z kontroli podpisali bez zastrzeżeń. P. K. oświadczył, że "mur jest fundamentem i podmurówką ogrodzenia (...). Wysokość podmurówki uwarunkowana była tym, aby wody opadowe nie były odprowadzane na działkę sąsiada." Dodatkowo [...]WINB podniósł, że w materiale dokumentacyjnym znajduje się także protokół z przyjęcia ustnie złożonych w dniu 30 kwietnia 2015 r. wyjaśnień, w którym K. i A. K. stwierdzili m.in., że "przedmiotowy mur oporowy nie jest murem oporowym tylko podmurówką ogrodzenia posadowionego na terenie swojej działki o nr ew. [...] z obrębu [...] (...). Wysokość podmurówki uzależniona była odprowadzaniem wód opadowych w stronę ulicy B.."
W ocenie organu odwoławczego, skoro zatem mur ma przeciwdziałać naporowi wód opadowych, to z uwagi na jego funkcję nie ulega wątpliwości, że sporna konstrukcja stanowi budowlę, o której mowa w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego Bez znaczenia jest także, że na spornym murze ma zostać zrealizowane ogrodzenie.
Na potwierdzenie swojego stanowiska [...]WINB przywołał orzeczenie NSA z 21 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 1371/05, w którym stwierdzono, że oceny budowli jako muru oporowego nie może zmienić to, że dodatkowo pełni on funkcję podmurówki pod ogrodzenie (...).
Organ odwoławczy zaznaczył, że powoływana przez inwestorów decyzja PINB dla m. [...] z [...] września 2007 r., nr [...], nie legalizuje muru, będącego przedmiotem postępowania administracyjnego. Na mocy powołanego rozstrzygnięcia udzielono bowiem pozwolenia na użytkowanie wyłącznie budynku mieszkalnego jednorodzinnego z częścią biurową oraz szamba na działce przy ul. B. w [...]. Decyzja nr [...] nie sankcjonuje zatem budowy innych obiektów, niż wymienione w jej sentencji.
[...]WINB stwierdził także, że przedmiotowy mur nie mógł być wykonywany w oparciu o pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego (decyzja z [...] czerwca 2001 r., nr [...]), gdyż przeczą termu oświadczenia skarżących co do daty jego realizacji. Do protokołu kontroli z 25 marca 2015 r. oświadczono bowiem, że był on wykonywany częściowo ok 1997 r. (czyli przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę) oraz częściowo w 2010 r., czyli już po wydaniu decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Dalej podniósł, że z uwagi na brak przedłożenia przez inwestorów dokumentów warunkujących legalizację, wymienionych powyżej w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, konieczne było nakazanie przez organ I instancji rozbiórki obiektu na podstawie art. 48 ust. 4 tej ustawy.
W konsekwencji, [...]WINB decyzją z [...] stycznia 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy. decyzję organu I instancji.
K. K. i A. K. (dalej: "skarżący"), reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika (pismem z 31 stycznia 2017 r., uzupełnionym pismem z 18 grudnia 2017 r.), wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję [...]WINB z [...] stycznia 2017 r., zaskarżając ją w całości.
Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów:
1) art. 48 ust. 1 w zw. art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że podmurówka ogrodzenia jest urządzeniem wymagającym uzyskania pozwolenia na budowę;
2) art. 10 § 1 k.p.a., poprzez brak umożliwienia stronom zapoznania się z dokumentami w sprawie postępowania II instancji, tj. przed [...]WINB; organ II instancji nie wyznaczył bowiem skarżącym terminu do zapoznania się z dokumentami zgromadzonymi w aktach sprawy i nie umożliwił im wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów;
3) art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nieustalenie w sposób prawidłowy stanu faktycznego sprawy;
4) art. 107 § 1 k.p.a., poprzez zbyt ogólnikowe uzasadnienie przedmiotowej decyzji;
5) art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo zaistnienia przesłanek do jej uchylenia i umorzenia postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili stanowisko na poparcie podniesionych zarzutów. M.in. podnieśli, że różnica w wysokości gruntów jest nieistotna zaś organ nie dokonał sprawdzenia położenia gruntów oraz nie ustalił funkcji podmurówki.
Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji. Ponadto wnieśli o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę, [...]WINB wniósł o jej oddalenie, jednocześnie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Uczestnik postępowania A. K. (pismem z 9 stycznia 2018 r.) oraz uczestnik P. K. (pismem z 15 stycznia 2018 r.), poparli skargę wniesioną przez skarżących. W uzasadnieniu pism przedstawili swoje stanowiska.
Pismem z 16 stycznia 2018 r., uczestnik A. J. wniósł o oddalenie ww. skargi, w uzasadnieniu również przedstawiając swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu przedmiotowej sprawy, wyrokiem z 22 stycznia 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 547/17, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, a także postanowienie PINB dla m. [...] z [...] września 2015 r., nr [...].
A. J. (pismem z 7 maja 2018 r.) i A. K. (pismem z 8 maja 2018 r.), wnieśli skargę kasacyjną od powyższego wyroku Sądu z 22 stycznia 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 547/17, zaskarżając wyrok w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny (po rozpoznaniu powyższych skarg kasacyjnych), wyrokiem z dnia 8 lipca 2021 r., sygn. akt II OSK 2977/18, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz odstąpił w całości od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ponownie rozpoznając sprawę zważył, co następuje.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydając niniejszy wyrok związany jest ww. wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2021 r., sygn. akt II OSK 2977/18. Zgodnie bowiem z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Związanie Sądu w rozumieniu powyższego przepisu oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 506/05, Nr LEX 187499). Wprawdzie istnieje możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa ale może to wystąpić jedynie w sytuacjach wyjątkowych, w szczególności, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wcześniej wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny, jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zostanie wydana przez ten Sąd uchwała w innej sprawie w trybie art. 269 p.p.s.a. zawierająca odmienną wykładnię prawa albo zmienił się stan prawny i to jedynie w odniesieniu do przepisów proceduralnych. Zdaniem Sądu żadna z tych sytuacji nie wystąpiła w rozpatrywanej sprawie. Dlatego też, rozpatrując ponownie sprawę, wojewódzki sąd administracyjny związany jest nie tylko wykładnią prawa dokonaną przez sąd kasacyjny, ale również wyrażonymi w orzeczeniu tego sądu ocenami prawnymi i wskazaniami co do dalszego postępowania.
Kontrolując ponownie decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] stycznia 2017 r., utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] listopada 2016 r., którą nakazano P. K., A. K. oraz K. i A. K. dokonanie całkowitej rozbiórki samowolnie wybudowanego muru oporowego, usytuowanego na działce ew. nr [...], obręb [...] przy ul. B. w [...] (od strony z działką przy ul. T.) - Sąd uznał, że skarga K. K. i A. K. jest niezasadna i w konsekwencji skargę oddalił.
Wskazać należy, że NSA zaznaczył, iż "w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że Sąd I instancji ograniczył się do wskazania, jako podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, jedynie przepisów mających, (...) wynikowy charakter, tj. art.145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. NSA podniósł, że (...) "stanowiska Sądu co do stanu faktycznego, jak i co do podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie można odtworzyć na podstawie rozważań zawartych w uzasadnieniu prawnym zaskarżonego wyroku oraz przedstawienia stanu sprawy zawartego w uzasadnieniu faktycznym. Organ odwoławczy zajął w zaskarżonej decyzji jednoznaczne stanowisko, według którego, wykonana konstrukcja stanowi mur oporowy. Przyjmując, że decydujące znaczenie, przy kwalifikowaniu konstrukcji, ma funkcja jaką obiekt pełni, [...]WINB uznał, że sporna konstrukcja stanowi budowlę, o której mowa w art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.). Okoliczność, że mur może pełnić także funkcję ogrodzenia nie definiuje go, zdaniem [...]WINB, jako ogrodzenia objętego zakresem art. 29 ust. 1 pkt 23 Prawa budowlanego. Sąd I instancji stwierdził, że kwalifikacja konstrukcji budowlanej wykonanej samowolnie ma istotne znaczenie, a następnie bez powołania się na konkretne normy prawne uznał, że w zakresie tej kwalifikacji postępowanie administracyjne nie zostało przeprowadzone należycie. Zdaniem Sądu I instancji, organ dokonał bowiem kwalifikacji z uwagi na funkcję przypisując mu ostatecznie funkcję dwojaką, tj. zarówno muru oporowego, jak i ogrodzenia na działce inwestorów." NSA uznał, że "z jednej strony Sąd I instancji nie zakwestionował ustaleń faktycznych dokonanych przez organy w zakresie okoliczności istotnych z punktu widzenia prawa materialnego, tj. fizycznych cech wykonanej konstrukcji. Nie podważył także żadnego z dowodów przeprowadzonych w zakresie wykonanej konstrukcji. Nie zakwestionował funkcji jaką konstrukcja ma spełniać. Wprost stwierdził zresztą, że celem konstrukcji jest zabezpieczenie przed osuwaniem się ziemi z terenu wyżej położonego i przed spływaniem wód opadowych. Przy takim założeniu powinien dokonać kontroli legalności stanowiska materialnoprawnego co do charakteru konstrukcji jako budowli i tego, czy konstrukcja ta wymagała pozwolenia na budowę, czy zgłoszenia. Jednak takiej oceny nie przedstawił. Wskazywana przez Sąd I instancji potrzeba "przytoczenia przez organ argumentów decydujących o kwalifikacji muru" nie stanowi zaś dostatecznej podstawy do przyjęcia, że organ dokonał błędnej kwalifikacji konstrukcji jako muru oporowego, a co za tym idzie nie wyjaśnia, czy i jakie naruszenie prawa, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) lub c) p.p.s.a. spowodowało uchylenie decyzji obu instancji oraz postanowienia wydanego na podstawie art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego." Nie zostało także wyjaśnione, z powołaniem się na przepisy prawa materialnego, uchylenie decyzji z innego powodu wskazanego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, tj. uchylenie rozstrzygnięć w celu wyjaśnienia przez organ, czy po rozbiórce muru pozostanie różnica poziomów między działkami. Jest oczywiste, że bez różnicy poziomów nie byłoby mowy o murze oporowym (w świetle akt sprawy, w tym oględzin, szkiców i materiału fotograficznego niewątpliwe jest, że dotychczasowe ogrodzenie było usytuowane na niższym poziomie, a mur oporowy przesłania w części dotychczasowe przęsła). Nie ma znaczenia dla sprawy to, czy "stawianie ogrodzenia z podmurówką na wyżej położonej działce będzie wyglądało podobnie". Sąd pierwszej instancji nie sprecyzował jakie znaczenie ma zauważona przezeń okoliczność dla kwalifikacji wykonanych robót oraz dla konsekwencji prawnych wykonania tych robót budowlanych.
W ocenie NSA, zaszły więc zasadnicze wątpliwości co do stanowiska zajętego przez Sąd I instancji. Dotyczy to zarówno stanowiska co do rezultatów postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organy, jak i w zakresie kwalifikacji prawnej ocenianej budowli.
I tak kontrolując ponownie decyzje [...]WINB z [...] stycznia 2017 r., skład orzekający podkreśla, że rolą organów nadzoru budowlanego jest dokonanie oceny, czy istniejący w czasie postępowania administracyjnego obiekt budowlany lub budowla wymagają pozwolenia na budowę i czy w związku z tym konieczne jest przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego lub naprawczego. O tym zaś, czy obiekt wymaga pozwolenia na budowę decyduje bowiem opis zamierzenia inwestycyjnego, które inwestor zamierza zrealizować. Jeśli natomiast obiekt został już zrealizowany bez pozwolenia na budowę, tak jak w niniejszej sprawie, to o tym, czy wymagał on takiego pozwolenia decyduje porównanie wykonanej inwestycji lub jej części z przepisami prawa, które określają, czy tego rodzaju inwestycja wymaga pozwolenia na budowę.
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy wskazać należy, że w protokole oględzin przeprowadzonych przez PINB w dniu 25 marca 2015 r., stwierdzono, że na terenie ww. nieruchomości od strony granicy z działką przy ul. T.w [...] wykonano betonowy mur o szerokości od 0,30 m do 0,45 m i wysokości ok. 0,45 m. Przedmiotowy mur nie mógł być wykonywany w oparciu o pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego z [...] czerwca 2001 r., nr [...], gdyż przeczą termu oświadczenia skarżących co do daty jego realizacji gdzie wskazano, że był on wykonywany częściowo - około 1997 r. (czyli przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę) oraz częściowo w 2010 r. , czyli już po wydaniu decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Co ważne, sam inwestor - podczas ww. czynności kontrolnych oświadczył, że mur jest fundamentem i podmurówką ogrodzenia, a wysokość podmurówki uwarunkowana była tym, aby wody opadowe nie były odprowadzane na działkę sąsiada. Powyższy stan potwierdza także dokumentacja fotograficzna, na której w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości uwidoczniony jest mur na działce ewid. nr [...].
W tym miejscy wskazać należy, że termin "mur oporowy" wielokrotnie podlegał wyjaśnieniu w orzecznictwie sądowoadministracyjnym gdzie wskazywano, że celem muru oporowego jest zabezpieczenie danego terenu przed oddziaływaniem mas ziemnych lub wodnych z innego terenu. Decydujące bowiem znaczenie przy kwalifikowaniu muru jako oporowego ma funkcja jaką on pełni.
W konsekwencji, w ocenie Sądu, zasadnie w sprawie organ odwoławczy przyjął, że skoro mur ma przeciwdziałać także (oprócz funkcji podmurówki pod ogrodzenie) naporowi wód opadowych, to z uwagi na jego rolę nie ulega wątpliwości, że sporna konstrukcja stanowi budowlę o której mowa w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. To zaś oznacza, że zgodnie z art. 28 w zw. z art. art. 29 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego inwestorzy mieli obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę. Skoro skarżący go nie uzyskali, PINB słusznie zastosował przepis art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, uznając, że posadowiony mur wymagał uzyskania pozwolenia na budowę, a jego brak skutkował zastosowaniem postępowania legalizacyjnego - art. 48 Prawa budowalnego. Dalej idąc, wobec nie przedłożenia przez inwestorów, określonych dokumentów, wymienionych w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, tj. min. 1) zaświadczenia Prezydenta [...] o zgodności lokalizacji obiektu z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; oraz 2) czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczenia, którym mowa w art. 12 ust. 7 Prawa budowlanego, aktualnego na dzień opracowania projektu – zasadnie nakazano rozbiórkę obiektu budowlanego.
Wskazać bowiem należy, że PINB był zobowiązany do wydania decyzji o rozbiórce ww. muru z uwagi na wybudowanie go bez pozwolenia na budowę oraz nieuzupełnienie dokumentów - stosownie do treści przepisu art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego.
W konsekwencji, zdaniem Sądu, w sprawie nie został naruszony art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak umożliwienia skarżącym zapoznania się z materiałem dowodowym oraz brak możliwości wypowiedzenia się i złożenia wniosków, podkreślić należy, że zarzut ten może odnieść skutek jedynie wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonania konkretnych czynności procesowych, przy czym w takiej sytuacji to na stronie stawiającej zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego pomiędzy naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. Skarżący powyższego zarzutu w ww. opisany sposób jednak nie uzasadnili.
Sąd nie dostrzegł także naruszenia pozostałych przepisów wymienionych w skardze, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło