VII SA/Wa 1623/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w sprawie ze skargi S. D. w przedmiocie niewykonania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowanego w [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 234/13 postanawia: odmówić przyznania na rzecz adw. P. S. wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu przed Sądem I instancji. Postanowieniem z dnia 12 września 2014 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał S. D. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu, w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Pismem z dnia 17 listopada 2014 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] poinformowała Sąd o wyznaczeniu dla S. D. pełnomocnika z urzędu w osobie adw. P. S. W dniu 25 listopada 2014 r. i w dniu 7 kwietnia 2015 r. wyznaczony w sprawie pełnomocnik przeglądał akta sprawy w czytelni Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postanowieniem z dnia 27 marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę S. D., z uwagi na niewyczerpanie trybu, przed wniesieniem skargi, określonego w art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., zwana dalej p.p.s.a.). W dniu 13 kwietnia 2015 r. do Sądu wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącego adw. P. S., informujące o sporządzeniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. postanowienia Sądu, wraz z wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia. Postanowieniem z dnia 25 maja 2015 r. starszy referendarz sądowy przyznał ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie adw. P. S. wynagrodzenie za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w wysokości 147,60 złotych. W dniu 8 czerwca 2015 r. (data prezentaty) wpłynął do Sądu wniosek adw. P. S. o uzupełnienie ww. postanowienia referendarza sądowego o koszty nieopłaconej pomocy prawnej za postępowanie w I instancji przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, że po wyznaczeniu go przez Okręgową Radę Adwokacką w [...] pełnomocnikiem dla skarżącego podjął szereg czynności w przedmiotowej sprawie tj.: - zapoznał się z aktami sprawy, fotografował i analizował akta sprawy (data zapoznania się z aktami w sądzie: 25 listopada 2014 r. i 7 kwietnia 2015 r.), - prowadził korespondencję listowną ze skarżącym (do ww. pisma załączył kopie pism z niekompletnym potwierdzeniem ich nadania), - prowadził rozmowy telefoniczne ze skarżącym. Pełnomocnik podniósł, że składając w dniu 13 kwietnia 2015 r. informację o sporządzeniu i przesłaniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, jednakże w wydanym postanowieniu nie odniesiono się do kwestii kosztów za postępowanie w I instancji. Postanowieniem z dnia 8 lipca 2015 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania adw. P. S. wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu przed Sądem I instancji. W dniu 27 lipca 2015 r. (data nadania w UP), wpłynął do Sądu sprzeciw adw. P. S. od ww. postanowienia z dnia 8 lipca 2015 r. W ww. piśmie pełnomocnik wskazał, że podejmował szereg działań związanych z rzeczywistym udzielaniem pomocy prawnej w przedmiotowej sprawie. Podkreślił, że nikt poza pełnomocnikiem z urzędu w niniejszej sprawie i skarżącym nie ma wiedzy jak wyglądały, pod kątem merytorycznym, kontakty skarżącego i jego pełnomocnika, o czym rozmawiali, co konsultowali i ile czasu im to zajęło. Pełnomocnik jako osoba związana tajemnicą adwokacką przedstawił jedynie materialne dowody na fakt udzielania pomocy prawnej. Stąd wydaje się, że kwalifikowanie pomocy udzielonej skarżącemu w niniejszej sprawie przez pełnomocnika z urzędu jako nie będącej "rzeczywistą pomocą prawną" nie opiera się na faktach, lecz na wyobrażeniach. Zaznaczył, że pomoc prawna, w związku z której udzieleniem pełnomocnik wnosił o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu, jest pojęciem szerokim. Obejmuje swym zasięgiem m.in.: zapoznanie się, zgromadzenie (wykonanie kopii lub fotokopii) i analizę akt sprawy, kontakt osobisty, telefoniczny, internetowy ze stroną oraz przygotowanie pism procesowych, a także występowanie przed Sądem w imieniu skarżącego. A zatem wszystko to co może posłużyć do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia danej sprawy, nie tylko czynności stricte procesowe. Pomoc prawna dla skarżącego obejmuje szereg czynników, w tym czas pracy poświęcony na analizę różnorodnych zagadnień pojawiających się w przedmiotowej sprawie, jak również stałą dyspozycyjność wobec potrzeb skarżącego. Celem udzielanej pomocy jest dotarcie do prawdy materialnej w danej kwestii i osiągnięcie odpowiedniego rozstrzygnięcia sądowego. Pełnomocnik podniósł, iż wydaje się, choć nie zostało to nigdzie w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wprost sformułowane, iż dla referendarza jedyną "realną pomocą prawną" jest wnoszenie pism procesowych lub też występowanie w imieniu strony na rozprawie. Podejście to jest błędne i nie znajduje oparcia ani w przepisach prawa ani w orzecznictwie. Nie w każdej wszakże sprawie dochodzi do rozprawy czy też występuje konieczność wnoszenia pism procesowych. Poza tym ani jedno ani drugie nie jest możliwe bez analizy akt sprawy a często także rozmowy i konsultacji ze stroną. Nadto, zauważył, że przedstawione czynności pełnomocnika rodziły po jego stronie konkretne koszty na całej długości postępowania. Działania te były podejmowane przez pełnomocnika, miały na celu ochronę interesów skarżącego i były adekwatne do danego etapu postępowania. Przerzucanie ciężaru ich pokrycia na pełnomocnika z urzędu godzi również w elementarne poczucie sprawiedliwości. Wskutek wniesienia sprzeciwu postanowienie z dnia 8 lipca 2015 r. traci moc i dlatego sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownemu rozpoznaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż wniosek adw. P. S. z dnia 8 czerwca 2015 r., o zmianę postanowienia z dnia 25 maja 2015 r., potraktowano jako nowy wniosek o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w I instancji, bowiem w piśmie z dnia 13 kwietnia 2015 r. (data prezentaty Sądu), informującym o sporządzeniu i przesłaniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, zawarty był wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, jak wskazał pełnomocnik, w "związku z powyższym", tj. za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 250 p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Przepisy te zawarte są m.in. w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013 r. poz. 461 ze zm.). Zgodnie z § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3-5 oraz, 2) niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata (§ 19 ww. rozporządzenia). W myśl § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) tego rozporządzenia, stawki minimalne, które mogłyby mieć zastosowanie w niniejszej sprawie, w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji, w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna ani decyzja czy też postanowienie Urzędu Patentowego - wynoszą 240 złotych. W rozpoznawanej sprawie adw. P. S. ustanowiony został pełnomocnikiem skarżącego przed wydaniem postanowienia z dnia 27 marca 2015 r., a więc w postępowaniu w I instancji. W ocenie Sądu, nie zaistniały jednakże przesłanki uzasadniające przyznanie wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego stosownego wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w I instancji. Jak przyjmuje się w orzecznictwie i literaturze, pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, ONSAiWSA 2005/5/93; z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt II FZ 515/07, wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 28 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 835/07, oraz S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 316-317). Charakter wypłacanego świadczenia na rzecz ustanowionego z urzędu pełnomocnika, tj. opłacanie tego wynagrodzenia ze środków publicznych obliguje sąd do szczególnego badania tego, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. W postanowieniu z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt I OZ 790/11, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że samo zapoznanie się z aktami sprawy bez podjęcia dalszych czynności procesowych nie jest wystarczające do uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie udzielona. W ocenie Sądu, ustanowiony pełnomocnik z urzędu, w postępowaniu w I instancji, nie podjął czynności, które możnaby uznać za faktyczne udzielenie stronie skarżącej pomocy prawnej. Za udzielenie takiej pomocy nie może być uznane samo przejrzenie akt sprawy, czy też wykonanie fotokopii, bez podjęcia jakichkolwiek dalszych czynności procesowych. Wnioskodawca nie złożył w imieniu skarżącego żadnego pisma procesowego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2015 r., sygn. akt I FZ 60/15). Zapoznanie się z aktami sprawy, analiza sprawy oraz udzielenie informacji telefoniczne, bądź listowne, bez podjęcia dalszych czynności procesowych, nie jest wystarczające do uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie udzielona (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt I OZ 768/13). Ponadto, pełnomocnik nie przedstawił informacji, jak wyglądały kontakty ze skarżącym, odnośnie poświęconego mu czasu i ile zajęła mu analiza akt sprawy. Sąd nie oczekuje, naruszenia tajemnicy adwokackiej, a jedynie wykazania nakładu pracy pełnomocnika. Przedstawione czynności pełnomocnika rodziły po jego stronie niewątpliwie konkretne koszty, jednakże w tym zakresie, należy mieć na uwadze § 19 pkt 2 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym, wyznaczony pełnomocnik, ma prawo do zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Tych jednak pełnomocnik strony się nie domagał, gdyż z jego wniosku z dnia 8 czerwca 2015 r. wynika jednoznacznie, iż żądał przyznania "kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu o (...) kwotę 295,20 zł brutto (240 zł plus VAT) za postępowanie w I instancji przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym". Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 250 i art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.